Nhà Trắng: TT Trump có quyền dùng vũ lực bảo vệ lợi ích dầu mỏ Venezuela

Mỹ có thể dùng vũ lực bảo vệ lợi ích dầu mỏ ở Venezuela.

Phát biểu trước các phóng viên trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng ngày 7/1, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho hay Tổng thống Trump đã kêu gọi các tập đoàn dầu khí lớn của Mỹ đầu tư hàng tỷ USD nhằm tái thiết ngành năng lượng Venezuela.

Khi được hỏi liệu tổng thống có sẵn sàng triển khai quân đội để bảo vệ công nhân dầu khí Mỹ tại quốc gia Nam Mỹ này hay không, bà Leavitt cho biết ông Trump sẽ hành động dựa trên lợi ích tốt nhất của người dân Mỹ và ngành công nghiệp năng lượng.

“Tất nhiên, tổng thống có quyền sử dụng quân đội Mỹ nếu cần thiết”, bà Leavitt cho biết, đồng thời nhấn mạnh thêm rằng: “Đó không phải là điều tổng thống mong muốn. Ngoại giao luôn là lựa chọn ưu tiên hàng đầu”.

Bên cạnh đó, thư ký báo chí Nhà Trắng khẳng định hiện Mỹ không triển khai binh sĩ trên lãnh thổ Venezuela.

Theo nguồn tin của phóng viên CNBC, ông Trump dự kiến sẽ gặp các giám đốc điều hành ngành dầu khí tại Nhà Trắng vào ngày 9/1. Tham dự cuộc họp có các CEO của ExxonMobil và ConocoPhillips, cùng một đại diện của Chevron.

Cùng ngày, phát ngôn viên Bộ Năng lượng Mỹ cho biết Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright sẽ có các cuộc trao đổi với lãnh đạo doanh nghiệp dầu khí bên lề hội nghị năng lượng thường niên do Goldman Sachs tổ chức tại Miami.

Hiện Chevron là tập đoàn dầu khí lớn duy nhất của Mỹ còn hoạt động tại Venezuela, theo giấy phép đặc biệt do Washington cấp.

Trước đó, Mỹ bắt Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro trong một cuộc đột kích quân sự diễn ra vào cuối tuần qua và đưa ông tới New York, nơi ông phải đối mặt với các cáo buộc trong bản cáo trạng liên bang liên quan đến âm mưu buôn bán ma túy.

Chính quyền Tổng thống Trump cũng đã tăng cường hiện diện quân sự tại khu vực Caribbean, bao gồm việc triển khai tàu sân bay USS Gerald R. Ford cùng nhóm tác chiến đi kèm. Tuy vậy, Tổng thống Trump nói với NBC News ngày 5/1 rằng Mỹ không ở trong tình trạng chiến tranh với Venezuela.

Theo các nhà phân tích năng lượng, để có thể rót vốn đầu tư vào Venezuela, các công ty dầu khí Mỹ cần sự bảo đảm rõ ràng về an ninh cũng như tính ổn định của chính quyền nước này.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), Venezuela sở hữu trữ lượng dầu thô đã được chứng minh lớn nhất thế giới. Dữ liệu từ công ty tư vấn năng lượng Kpler cho thấy quốc gia Nam Mỹ này gần đây sản xuất khoảng 800.000 thùng dầu mỗi ngày.

Ngày 6/1, ông Trump tuyên bố Venezuela sẽ chuyển từ 30 triệu đến 50 triệu thùng dầu đang bị trừng phạt sang Mỹ để bán theo giá thị trường. Tới ngày 7/1, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết Mỹ sẽ kiểm soát việc bán dầu của Venezuela “vô thời hạn”.

“Chúng tôi sẽ đưa dầu thô của Venezuela ra thị trường, trước mắt là lượng dầu tồn kho, và về lâu dài, toàn bộ sản lượng dầu của nước này sẽ được bán ra thị trường”, ông Wright phát biểu tại hội nghị năng lượng của Goldman Sachs.

“Chúng ta cần có đòn bẩy và quyền kiểm soát hoạt động bán dầu đó để thúc đẩy những thay đổi cần thiết tại Venezuela”, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ nhấn mạnh.

Những rào cản mà Mỹ phải đối mặt

Các tập đoàn dầu mỏ phương Tây đang mắc kẹt trong cuộc chiến pháp lý kéo dài nhiều năm nhằm thu hồi hàng chục tỷ USD mà họ cho rằng Venezuela còn nợ. Những khoản nợ khổng lồ này có nguy cơ trở thành lực cản lớn đối với nỗ lực của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong việc buộc các doanh nghiệp Mỹ quay lại sản xuất dầu nhiều hơn tại quốc gia Nam Mỹ này.

Exxon Mobil và ConocoPhillips hiện đứng đầu danh sách các công ty dầu khí có yêu cầu bồi thường tài chính lớn nhất đối với Venezuela.

Trong quá khứ, các công ty dầu khí Mỹ và châu Âu từng có hoạt động quy mô lớn tại Venezuela. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp năng lượng phương Tây đã rời bỏ quốc gia này sau những tranh chấp gay gắt với chính phủ cánh tả.

Các công ty dầu khí nước ngoài đã đấu tranh suốt hơn 2 thập kỷ để đòi bồi thường cho việc bị buộc phải rút khỏi Venezuela dưới thời người tiền nhiệm của ông Maduro, cố Tổng thống Hugo Chávez.

Theo các giám đốc điều hành và chuyên gia trong ngành, chừng nào các khoản nợ này chưa được giải quyết, các doanh nghiệp năng lượng phương Tây sẽ vẫn rất dè dặt trong việc tái đầu tư, điều mà ông Trump coi là mục tiêu then chốt để vực dậy nền kinh tế Venezuela.

Vào giữa những năm 2000, chính quyền ông Chávez yêu cầu các công ty dầu khí nước ngoài chấp nhận tỷ lệ sở hữu thấp hơn trong các dự án tại Venezuela mà không kèm theo bất kỳ khoản bồi thường nào. Phần lớn các tập đoàn đã từ chối và rời khỏi đất nước.

ConocoPhillips hiện đang yêu cầu Venezuela bồi thường tổng cộng khoảng 12 tỷ USD, trong khi Exxon Mobil, tập đoàn dầu khí lớn nhất của Mỹ, cho biết Caracas còn nợ họ ước tính tới 20 tỷ USD.

Chevron là công ty dầu khí Mỹ duy nhất vẫn trụ lại Venezuela trong suốt giai đoạn khó khăn. Lựa chọn này có thể giúp Chevron ở vào vị thế thuận lợi để gặt hái lợi ích đáng kể, khi chính quyền Tổng thống Trump gia tăng sức ép buộc Venezuela chấp nhận dòng vốn đầu tư lớn hơn từ Mỹ.

Trong nhiều năm qua, Exxon Mobil, ConocoPhillips và các công ty khác đã tìm cách buộc Venezuela thanh toán thông qua trọng tài quốc tế cũng như các vụ kiện tại tòa án Mỹ. Tuy nhiên, việc biến các phán quyết pháp lý thành tiền mặt thực tế lại vô cùng gian nan.

Theo ông Shon Hiatt, Giám đốc Sáng kiến Kinh doanh Năng lượng Zage tại Trường Kinh doanh Marshall thuộc Đại học Nam California, nhiều công ty năng lượng châu Âu như Eni (Italy), TotalEnergies (Pháp) hay Repsol (Tây Ban Nha) cũng từng đầu tư hàng tỷ USD vào Venezuela, dù quy mô hoạt động nhỏ hơn đáng kể so với Exxon Mobil và ConocoPhillips.

Dù các tập đoàn dầu khí thừa nhận khả năng thu hồi đầy đủ các khoản nợ là rất thấp, họ hầu như không có ý định từ bỏ các yêu sách pháp lý của mình.

Phía Venezuela đã bác bỏ nhiều yêu sách từ các công ty dầu khí nước ngoài, cho rằng nước này nợ ít hơn nhiều, thậm chí không nợ gì cả.

Trong thời gian gần đây, các tập đoàn dầu khí Mỹ và châu Âu đã thảo luận với chính quyền Tổng thống Trump về những bước đi tiếp theo tại Venezuela. Tuy nhiên, triển vọng đầu tư mới đang bị phủ bóng bởi tình trạng bất ổn chính trị sau khi ông Maduro bị bắt giữ.

Ngay cả trước khi ông Maduro bị bắt giữ, chi phí để khôi phục sản lượng dầu mỏ của Venezuela đã được đánh giá là rất lớn. Ngân hàng Phát triển Liên Mỹ (IDB) từng ước tính vào năm 2020 rằng Venezuela cần khoảng 10 tỷ USD mỗi năm trong suốt một thập kỷ để phục hồi ngành dầu khí.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng thuộc Viện Chính sách Công Baker (Đại học Rice), sản lượng dầu của Venezuela đạt đỉnh vào năm 1998 với 3,4 triệu thùng/ngày, trước khi giảm mạnh xuống còn khoảng 1,3 triệu thùng/ngày vào năm 2018. Trong một báo cáo năm 2020, trung tâm này nhấn mạnh rằng việc không thu hút được thêm đầu tư vào ngành dầu mỏ là “một trong những nguyên nhân chính dẫn tới thảm họa kinh tế mà Venezuela đang phải đối mặt”.