11 năm trước, nước tương truyền thống đã bị đánh gục trên thị trường. Cách thức xuất hiện cũng giống kịch bản hôm nay: Tạo ra sự sợ hãi bằng việc công bố trong nước tương có chất 3-MCPD có khả năng gây ung thư.
Nước tương Chin-Su và truyền thông "khổ nhục kế"
Tháng 7-2005.
Đầu tiên là một tin được tung ra trên các tờ báo lớn, một tổ chức ở Bỉ cáo buộc nước tương Chin-Su chứa 3-MCPD. Sau đó là một chiến dịch truyền thông rầm rộ về nguy cơ ung thư của chất này. Tiếp nữa, một vài siêu thị trong hệ thống Citimart rút Chin-Su khỏi kệ hàng và truyền thông ồ ạt đến đưa tin. Sau đó, hàng loạt nhãn nước tương truyền thống và công nghiệp được đưa đi thử nghiệm và ra kết quả: Chin-Su không chứa chất 3-MCPD, trong khi... đại đa số nhãn nước tương truyền thống chứa chất này ở mức vượt ngưỡng.
Tiếp nữa là chiến dịch "pha loãng thông tin" (một chiêu nhỏ trong quản trị khủng hoảng truyền thông) bằng các tin tích cực liên quan đến Chin-Su, những thông tin ban đầu bị đẩy xuống dưới trong bảng tìm kiếm trên mạng. Các báo mạng gỡ bài về vụ Bỉ cáo buộc nước tương Chin-Su có chất cấm, nó biến mất như chưa hề xuất hiện. Thay vào đó, quảng cáo về Chin-Su xuất hiện trên tờ báo đầu tiên "đánh" Chin-Su. Tiếp nữa, Chin-Su tung ra một chiến dịch quảng cáo tiền tấn, mua nguyên trang nhiều tờ báo trong nhiều số và các giờ vàng quảng cáo truyền hình để đưa duy nhất là một công văn cam kết Chin-Su… không chứa 3-MCPD.
Vài tháng sau, với tâm lý "Trời ơi, lâu nay ăn chất gây ung thư mà không biết", các bà nội trợ loại nước tương truyền thống ra khỏi bữa ăn gia đình. Thay vào đó, Chin-Su có mặt trong tất cả nhà bếp Việt.
Kịch bản lặp lại với nước mắm
Tháng 10-2016.
Kịch bản lặp lại với nước mắm. Tuy nhiên, lần này đại gia nước mắm công nghiệp tỏ ra vô can khi khởi đầu là Hội Bảo vệ người tiêu dùng, một cách tự phát, mang cả trăm mẫu mắm đi kiểm nghiệm. Và "do kinh phí eo hẹp" (như giải thích của Phó Tổng Thư ký hội Vương Ngọc Tuấn) nên họ chỉ kiểm nghiệm thạch tín (asen) trong nước mắm. Kết quả là nước mắm truyền thống có chỉ số asen vượt ngưỡng: "Đặc biệt, có khoảng 67% mẫu không đạt chỉ tiêu asen tổng theo quy định của Bộ Y tế. Tuy nhiên, khi thử nghiệm 20 mẫu trong các mẫu khảo sát có asen tổng vượt ngưỡng quy định thì đều không phát hiện asen vô cơ".
Tuy nhiên, cơ quan này không hề giải thích giữa hai loại asen hữu cơ và vô cơ loại nào là độc hại, loại nào là không độc hại mà kết luận: "Theo quy định QCVN 8-2:2011/BYT, hàm lượng asen (thạch tín) cho phép có trong sản phẩm nước chấm tối đa là 1,0 mg/lít. Tuy nhiên, kết quả thử nghiệm asen tổng cho thấy 101/150 mẫu khảo sát (chiếm 67,33%) không đạt quy định của QCVN này". Đồng thời nhấn mạnh "các mẫu nước mắm có độ đạm càng cao, tỉ lệ mẫu có hàm lượng asen tổng vượt ngưỡng quy định càng tăng" nhằm ám chỉ sự độc hại của nước mắm truyền thống. Báo chí theo đó ồ ạt đưa tin.
Điều khiến dư luận nghi ngờ động cơ của việc kiểm nghiệm và công bố là tại sao chỉ kiểm nghiệm mỗi hàm lượng asen và cứ thế công bố nước mắm truyền thống chứa asen vượt ngưỡng mà lờ đi chuyện quan trọng nhất: Asen trong mắm truyền thống là asen hữu cơ, không có hại.
Vài ngày sau khi hội này công bố hàm lượng asen như đã nói ở trên, Masan (Công ty Cổ phần Công nghiệp Masan, chủ nhãn hàng nước mắm Nam Ngư) đưa ra quảng cáo ồ ạt việc hàm lượng asen trong nước mắm của mình an toàn.
Kịch bản lần này được đẩy lên một cấp cao hơn vụ nước tương 11 năm trước, dù vẫn trên nền tảng tâm lý sợ hãi của người tiêu dùng. Đấy là thay đổi tâm lý tiêu dùng dựa trên nhận thức sản phẩm. Từ chỗ "mắm phải làm từ cá" thì nay "mắm có mùi vị và tinh chất cá" + "không asen".
Kịch bản này có vẻ đã gần thành công nhưng bây giờ thì không.
"Truyền thông bất lương"
Dư luận liên tục bóc mẽ. Chuyên gia PR Nguyễn Phạm Khánh Vân đã trưng ra những email mà theo chị được gửi đến từ người của một đơn vị bảo vệ người tiêu dùng, đề nghị chị công bố nhận định về sự mất an toàn của nước mắm truyền thống. Không chỉ Khánh Vân, những người có ảnh hưởng trong lĩnh vực truyền thông và an toàn thực phẩm cũng được mời mọc công bố.
Sự trùng hợp về thời điểm Vinastas công bố danh sách nước mắm nhiễm asen và chiến dịch quảng cáo "nước mắm không nhiễm asen" của Masan khiến người ta cho rằng những sự kiện này đã được sắp đặt. Dư luận lập tức phản ứng. Nhiều khách hàng tuyên bố trên trang cá nhân và dấy lên phong trào tẩy chay nước mắm công nghiệp. Nhà báo Hoàng Công Tâm (Ninh Thuận) viết trên Facebook cá nhân: "Ngày nào tôi còn sống thì bếp nhà tôi không bao giờ có một chai nước mắm của Masan". Tương tự, nhà báo Vũ Mạnh Cường, Phó Vụ trưởng Vụ Truyền thông - Bộ Y tế, cũng tuyên bố tẩy chay nước mắm của Masan. Chuyên gia quản trị doanh nghiệp Đỗ Hòa và nhiều người khác cũng tuyên bố tẩy chay. Nhiều người khác viết rằng: "Mắm phải làm từ cá"… Có hàng vạn Facebook đã nêu sự phản đối này liên tục những ngày qua.
Tới giờ, chưa thể nói chuyên gia hoặc công ty truyền thông nào đứng sau vụ này. Tuy nhiên, có vẻ như có âm mưu và kịch bản triệt hạ nước mắm truyền thống bằng truyền thông bẩn. Ngày 21-10-2016, trả lời báo chí, Bộ trưởng Bộ TT&TT Trương Minh Tuấn gọi việc công bố và đăng tải các nội dung mập mờ về hàm lượng asen trong nước mắm truyền thống là "những dấu hiệu bất lương" về sự câu kết giữa doanh nghiệp và báo chí trong vụ này.
Tự hủy hoại hình ảnh
Nếu đây là kịch bản được doanh nghiệpvà các chuyên gia tư vấn truyền thông thương hiệu dựng lên thì có lẽ họ đã không lường hết sự thể lại ra nỗi này. Thứ nhất, họ quên rằng nước mắm truyền thống chứa trong nó văn hóa và dân tộc tính. Nếu lập "Hội những người yêu mắm", nó có thể có số hội viên đông hơn bất kỳ hội đoàn nào ở xứ này. Sai lầm khi cho rằng nước mắm công nghiệp có thể một sớm một chiều thay đổi hình ảnh những nhà chượp Phú Quốc, Phan Thiết, Cà Ná.
Thứ hai, khi những gian dối, mập mờ trong việc công bố hàm lượng asen bị lật tẩy, chiêu trò lợi dụng thông tin "chính thống" ban đầu (nhân danh đạo lý, hội hè, kiểm nghiệm) nhanh chóng bị phơi bày. Quy trình kiểm nghiệm tự phát, công bố ỡm ờ bị vạch ra. Cho dù phó tổng thư ký Vinastas khẳng định việc kiểm nghiệm ấy là độc lập thì dư luận vẫn không tranh cãi, mặc định luôn là đại gia nước chấm đứng sau.
Giờ thì sao? Mạng xã hội điều chỉnh hành vi tiêu dùng nhanh hơn bất kỳ báo nào. Đôi khi người ta chấp nhận nước mắm công nghiệp rồi nhưng anh chơi trò bẩn để giết chết hồn cốt Việt trong mắm truyền thống, làm ngư dân thêm khốn khổ và định nghĩa lại nước mắm bằng "nước màu hóa chất hương cá an toàn không asen" thì anh tự sát. Hay nói đúng hơn, tự bôi xấu hình ảnh mình. Người ta có thể tin là anh bảo vệ người tiêu dùng không khi anh rút dao đâm chết ân nhân? Gọi nước mắm truyền thống là ân nhân bởi nếu Việt Nam không có nước mắm và thói quen ăn nước mắm, anh biết ăn theo cái gì để làm nước mắm công nghiệp? Trong mắt người tiêu dùng, giờ ăn theo có chỗ đứng rồi, anh muốn phá cả gia cang nghề làm nước mắm…
Bộ trưởng Bộ TT&TT TRƯƠNG MINH TUẤN: "Loại bỏ những phần tử lạm dụng quyền tự do báo chí, bẻ cong ngòi bút"
"Nếu có sự câu kết để cố ý tạo thành một chiến dịch truyền thông lấy người tiêu dùng làm "con tin" nhằm làm lợi cho DN này, gây hại cho DN kia thì trở thành một vấn đề khác. Đó không chỉ là sự bất lương mà còn vi phạm pháp luật. Ở đây có sự bất thường. Bất thường ở chỗ cùng một sự kiện mà một loạt cơ quan báo chí đều cẩu thả và thiếu chuyên nghiệp hệt như nhau, thậm chí việc rút tít bản tin cũng na ná như nhau.
Tôi còn nghe nói có thể những người tổ chức chiến dịch truyền thông này bảo với nhau rằng chỉ cần thông tin ban đầu đó tồn tại trên báo điện tử vài ngày, sau đó dù có bị gỡ bỏ thì cũng đã đạt được mục đích gây sợ… Cần điều tra làm rõ động cơ, truy ra sự câu kết, xác định mức độ sai phạm và hậu quả của sai phạm để xử lý nghiêm minh và thông báo đồng loạt trên các phương tiện thông tin đại chúng. Chỉ đến khi ấy mới thực sự xóa tan được nỗi hoang mang, sợ hãi của người dân, mới cứu được ngành sản xuất nước mắm truyền thống thoát khỏi cơn điêu đứng.
… "Mùi vị" tiêu cực trong làng báo là dễ phát hiện nhất và như dân gian thường nói "cây kim trong bọc trước sau gì cũng lòi ra".
Bộ TT&TT đang phối hợp với các cơ quan chủ quản báo chí quyết làm trong sạch đội ngũ những người làm báo để bảo vệ sự trong sáng và niềm tự hào của đội ngũ những người làm báo chân chính, trong đó có việc loại bỏ những phần tử lạm dụng quyền tự do báo chí, bẻ cong ngòi bút để tiếp tay cho các thủ đoạn cạnh tranh không lành mạnh của một bộ phận DN hoặc phục vụ các "nhóm lợi ích" một cách phi pháp".
Tags:
(VNF) - Theo kế hoạch, Công an TP. Hà Nội sẽ tiến hành kiểm tra gần 10.000 hộ, cá nhân kinh doanh về việc chấp hành các quy định pháp luật đối với tổ chức kinh doanh trên địa bàn.
(VNF) - Ngày 07/05/2026, Công ty Cổ phần Vinpearl đã ký kết biên bản ghi nhớ (MoU) với ba doanh nghiệp du lịch lữ hành Ấn Độ là Thomas Cook India, SOTC Travel và MakeMyTrip. Đây là bước đi chiến lược nhằm tiếp cận trực tiếp và toàn diện tới mọi phân khúc khách hàng, góp phần đưa Việt Nam thành “điểm đến ưu tiên” tại thị trường đông dân nhất hành tinh.
(VNF) - Ngày 7/5, Công ty TNHH Khai thác Chế biến Khoáng sản Núi Pháo (Nui Phao Mining), công ty con của Masan High-Tech Materials (UpCOM: MSR) chính thức công bố được cấp phép tiếp tục khai thác phần trữ lượng 28 triệu tấn quặng vonfram đa kim được phê duyệt trong giấy phép cũ. Đồng thời, nhà thầu thực hiện dịch vụ nổ mìn tại mỏ Núi Pháo cũng chính thức được cấp Giấy phép sử dụng vật liệu nổ công nghiệp.
(VNF) - TP. Hải Phòng dự kiến áp dụng thống nhất mức lệ phí trước bạ lần đầu 12% đối với ô tô chở người dưới 9 chỗ trên toàn địa bàn từ ngày 01/7/2026.
(VNF) - Chỉ còn 4 ngày nữa là Ngày của Mẹ (10/5), thế nhưng thương hiệu Ancarat lại tiếp tục gây bão khi là đơn vị duy nhất trên thị trường cung cấp dịch vụ postcard bạc cá nhân hóa (bưu thiếp bằng bạc), đánh dấu sự chuyển dịch trong hành vi tiêu dùng của thế hệ trẻ: ưu tiên giá trị trường tồn thay vì tiêu hao tức thời.
(VNF) - Giá vàng vẫn tiếp tục “bất động” tại các thương hiệu lớn sau khi được điều chỉnh tăng mạnh ở phiên trước đó. Giá vàng nhẫn và vàng miếng SJC tiếp tục neo ở mức 167,5 triệu đồng/lượng trong phiên sáng 8/5.
(VNF) - Duy trì thị giá quanh mức 38.500 đồng/cổ phiếu, tương đương mức vốn hóa xấp xỉ 8.000 tỷ đồng, cổ phiếu Regal Group (HoSE:RGG) đang thu hút sự chú ý của dòng tiền trên thị trường. Dù các chỉ số định giá cơ bản hiện tại ở mức cao, nhiều đánh giá cho rằng giới đầu tư đang trả giá cho kỳ vọng về điểm rơi lợi nhuận của doanh nghiệp trong giai đoạn 2026 - 2028.
(VNF) - Sau khi Hà Nội có quyết định bỏ quy định xe bán tải vào nội đô, Ford Ranger Raptor mới vừa ra mắt tăng giá bán hàng trăm triệu đồng so với đời cũ.
(VNF) - Biến động địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá dầu thế giới tăng vọt, buộc loạt “ông lớn” xăng dầu Việt Nam tăng tốc tích trữ hàng hóa và đẩy tồn kho lên mức kỷ lục.
(VNF) - Ferrari vừa công bố kết quả kinh doanh quý I/2026 vượt kỳ vọng của Phố Wall đồng thời tái khẳng định mục tiêu cho cả năm 2026, chỉ vài tuần trước khi hãng chuẩn bị ra mắt mẫu xe điện hoàn toàn đầu tiên của mình.
(VNF) - Giá vàng nhẫn được các thương hiệu điều chỉnh tăng mạnh, tới 1,5 triệu đồng/lượng chỉ sau một đêm.
(VNF) - Trước đề xuất đưa hoạt động sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô ra khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện, Thaco, VinFast và TC Group đã đồng loạt kiến nghị cơ quan quản lý cân nhắc thận trọng.
(VNF) - Từ các định hướng chính sách, dòng vốn đã bắt đầu thực sự chảy vào ngành khoáng sản chiến lược. Sau khi các sáng kiến như Project Vault được triển khai, thị trường nhanh chóng ghi nhận những thương vụ quy mô lớn.
(VNF) - Sau nhiều phiên lao dốc, giá vàng trong nước đã bắt đầu "chững lại" khi vàng miếng tiếp tục neo ở mức 165 triệu đồng/lượng.
(VNF) - CTCP Sản xuất thương mại và Dịch vụ Ô tô PTM, doanh nghiệp phân phối dòng xe “bình dân” Trung Quốc MG, ghi nhận lợi nhuận sau thuế trong quý I “lao dốc” tới 97% xuống chỉ còn hơn 372 triệu đồng.
(VNF) - Dù đã có những động thái cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực xăng dầu, VCCI cho rằng cách tiếp cận hiện nay của Bộ Công Thương về quá trình cắt giảm điều kiện kinh doanh xăng dầu vẫn chưa chạm tới các rào cản cốt lõi, khiến hiệu quả cải cách còn hạn chế và chưa tương xứng với tiềm năng mở rộng cạnh tranh, thu hút thêm doanh nghiệp tham gia thị trường.
Thị trường pickleball tại Hà Nội đang chứng kiến một cuộc thanh lọc sân bãi mạnh mẽ, khi những tính toán sai lầm đẩy nhiều nhà đầu tư vào kịch bản trắng tay.
(VNF) - Giá vàng nhẫn được các thương hiệu điều chỉnh giảm 1,3 triệu đồng/lượng, xuống mức thấp nhất là 161,5 triệu đồng/lượng chiều mua vào.
(VNF) - Thương hiệu điều hòa Sanyo của Panasonic vẫn giữ được vị thế tại thị trường dù đã vắng bóng gần một thập kỷ.
(VNF) - Quý I/2026, Tổng công ty Phát điện 3 – CTCP (EVNGENCO3, HoSE: PGV) ghi nhận kết quả sản xuất điện ổn định và lợi nhuận tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu nhờ chi phí sản xuất điện giảm và biến động tỷ giá theo hướng thuận lợi.
(VNF) - Dù nhanh gọn và có tỷ giá hấp dẫn, việc đổi ngoại tệ tại tiệm vàng không phép hay trên “chợ đen” đang tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn.
(VNF) - TP.HCM và Đà Nẵng đã ghi nhận kết quả sơ bộ của đợt cao điểm 9 ngày vừa qua với việc thu hút hàng triệu khách du lịch, doanh thu đạt hàng nghìn tỷ đồng.
(VNF) - Giá vàng trong nước bất ngờ được điều chỉnh tăng nhẹ sau nhiều ngày đi ngang. Hiện giá vàng miếng SJC đang tiến gần tới mốc 167 triệu đồng/lượng.
(VNF) - Tasco ghi nhận kết quả kinh doanh khởi sắc trong quý I/2026 khi doanh thu hợp nhất đạt hơn 11.000 tỷ đồng. Đà tăng trưởng đến từ các mảng cốt lõi như phân phối ô tô, bảo hiểm và dịch vụ thu phí không dừng, cùng đóng góp từ mảng nước sạch và sản xuất sau khi hợp nhất DNP.
(VNF) - 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam ghi nhận nhập siêu 7,11 tỷ USD trong bối cảnh nhập khẩu tăng mạnh hơn xuất khẩu. Dù tổng kim ngạch thương mại tiếp tục tăng trưởng cao, cán cân thương mại đã đảo chiều so với cùng kỳ năm trước.
(VNF) - Theo kế hoạch, Công an TP. Hà Nội sẽ tiến hành kiểm tra gần 10.000 hộ, cá nhân kinh doanh về việc chấp hành các quy định pháp luật đối với tổ chức kinh doanh trên địa bàn.
(VNF) - Dù công tác giải phóng mặt bằng đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, thuộc Vành đai 2.5 Hà Nội, vẫn chưa hoàn tất, dọc tuyến đã xuất hiện nhiều công trình xây trên những thửa đất nhỏ hẹp, méo mó sau phá dỡ. Đáng nói, đa số đất trong khu vực đều có nguồn gốc là đất nông nghiệp.
