Hồi tháng 2/2019, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt “Đề án thống kê khu vực kinh tế chưa được quan sát” (NOE). Theo đó, Chính phủ sẽ cộng quy mô của NOE vào GDP, bắt đầu từ năm 2020.
Tại hội nghị “Cải thiện năng suất lao động quốc gia”, ông Nguyễn Bích Lâm, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, cho biết theo cách tính GDP mới (cộng NOE), thu nhập bình quân đầu người của người Việt Nam đạt khoảng 3.000 USD/người/năm tăng gần 400 USD so với cách tính áp dụng thời gian dài vừa qua.
Thông tin ông Nguyễn Bích Lâm công bố đã gây chú ý đối với dư luận xã hội, bởi qua đây, những hệ quả của việc cộng NOE vào GDP đã được hé lộ. VietnamFinance đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Phạm Thế Anh, Trưởng bộ môn Kinh tế vĩ mô, Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU) về vấn đề này.
- Ông có bình luận gì về con số GDP đầu người mà đại diện Tổng cục Thống kê công bố?
PGS.TS Phạm Thế Anh: GDP bình quân đầu người theo cách tính mới tăng từ 2.590 lên 3.000 đôla (tức tăng khoảng 15,8%). Với dân số hiện nay vào khoảng 96 triệu người thì quy mô GDP của cả nền kinh tế tăng từ 249 tỷ USD lên 289 tỷ USD (tăng 40 tỷ USD).
Điều này có nghĩa là Việt Nam sẽ vượt được vài bậc trên bảng xếp hạng thu nhập của Ngân hàng Thế giới. Xét về hình ảnh trên trường quốc tế thì có sự cải thiện đôi chút nhưng không nhiều.
Nợ công sẽ giảm từ 58,4% GDP hiện nay xuống còn khoảng 50% GDP, nợ nước ngoài của quốc gia giảm từ 46,0% GDP hiện nay xuống còn dưới 40%. Nếu phương pháp tính GDP mới được thế giới công nhận và tin cậy thì xếp hạng tín nhiệm của quốc gia có thể được nâng lên.
Thứ nữa là giảm thâm hụt ngân sách/GDP cũng giảm đi. Nếu Quốc hội duy trì hạn mức thâm hụt 3,6% GDP như hiện nay thì Chính phủ sẽ được phép vay thêm 3,6% x 40 = 1,44 tỷ USD để chi tiêu trong năm 2019. Các năm sau cũng tăng thêm theo quy mô GDP được điều chỉnh.
Quy mô của khu vực công như quy mô của doanh nghiệp nhà nước, đầu tư công... tính theo tỷ lệ với GDP sẽ giảm xuống.
- Có vẻ như việc điều chỉnh GDP mang lại hiệu ứng tích cực cho Chính phủ?
Đó chỉ là các thống kê trên sổ sách thôi, còn bản chất kinh tế của Việt Nam vẫn thế. Trước đây mỗi người dân có 3 bát cơm để ăn thì giờ vẫn chỉ có 3 bát cơm.
- Các phân tích của ông cho thấy thay đổi cách tính GDP sẽ dẫn đến sự thay đổi toàn bộ chỉ tiêu neo vào GDP như: nợ công, thâm hụt ngân sách, tổng thu ngân sách, đầu tư công, cung tiền, tín dụng, nợ xấu… Và đây dường như là một rủi ro?
Nó sẽ là rủi ro nếu Quốc hội giữ nguyên các chỉ tiêu phát triển kinh tế cũ trên nền tảng của GDP mới. Ví dụ, Quốc hội duyệt cho Chính phủ được thâm hụt ngân sách bằng 3,6% GDP, nếu quy mô GDP tăng lên mà Quốc hội không thay đổi chỉ tiêu 3,6% thì Chính phủ sẽ được “rộng tay” trong việc chi tiêu hơn. Tương tự như nợ công, trần nợ công là 65% GDP, nếu GDP thay đổi mà chỉ tiêu không thay đổi thì Chính phủ sẽ được vay nợ nhiều hơn.
Vấn đề đặt ra là khi điều chỉnh quy mô GDP thì các chỉ tiêu và các ngưỡng an toàn của chỉ tiêu có được điều chỉnh theo hay không. Nếu không, người ta sẽ rất lo ngại.
Lấy thêm một ví dụ là thu thuế, Chính phủ nói thu thuế chỉ bằng 21% – 22% GDP, giờ điều chỉnh GDP thì tỷ lệ thu thuế/GDP giảm xuống, Chính phủ mà vin vào đó đòi tăng thu thuế thì rất đáng lo ngại.
- Nói chuyện thu thuế, ông có cho rằng Chính phủ sẽ tăng được nguồn thu khi thống kê NOE và cộng nó vào GDP không?
Việc thống kê NOE và việc thu thuế có mối liên hệ không chặt chẽ. Quy mô của NOE mà Chính phủ tính chỉ là ước tính, mang tính quy đổi. Đơn cử như Chính phủ thống kê dịch vụ nhà tự có tự ở hay dịch vụ cắt tóc vỉa hè vào GDP chẳng hạn, Chính phủ có thống kê vì đó là hoạt động tạo ra thu nhập hoặc tương đương như việc tạo ra thu nhập, nhưng để thu thuế những hoạt động đó thì gần như là bất khả thi.
- Có một băn khoăn là việc cộng NOE vào GDP liệu có tạo ra sự nhảy vọt về số liệu tăng trưởng?
Cái này chắc sẽ có sự điều chỉnh, con số tăng trưởng GDP sẽ không bị ảnh hưởng. Ví như năm 2019 tính GDP theo cách mới thì Chính phủ cũng sẽ quy đổi GDP của những năm trước theo phương pháp mới. Vì thế con số tăng trưởng sẽ không nhảy vọt lên mười mấy hay hai mấy phần trăm được.
- Ông có thể chỉ ra một tác động mang tính tích cực thực sự của việc điều chỉnh GDP?
Trước mắt tôi chưa nhìn thấy tác động tích cực thực sự nào của việc điều chỉnh này, nó chỉ cải thiện về mặt hình thức chứ bản chất của nền kinh tế không có gì thay đổi.
Các chỉ tiêu kinh tế neo vào GDP sẽ có sự cải thiện về mặt hình thức. Bên cạnh tỷ lệ nợ công, thâm hụt ngân sách, thu thuế, quy mô của khu vực doanh nghiệp nhà nước… tính theo GDP giảm đi, còn có các chỉ tiêu khác như thặng dư tài khoản vãng lai/GDP, can thiệp mua vào ngoại tệ/GDP (những tiêu chí mà chính phủ Mỹ đang xem xét quy kết một quốc gia có thao túng tiền tệ hay không) hay tín dụng/GDP, nợ xấu/GDP cũng có sự cải thiện nhất định.
Tuy nhiên, rất khó có thể khẳng định sự cải thiện về mặt hình thức này giúp chúng ta tránh được những rủi ro về trừng phạt thương mại hoặc có được sự cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia. Điều này còn phụ thuộc vào cách tính của GDP của chúng ta có được thế giới chấp nhận và tin tưởng hay không, và những toan tính thực sự đằng sau các chính sách bất thường hiện nay của ông Donald Trump là gì.
- Các phân tích trên của ông về việc điều chỉnh GDP đều đứng ở góc độ Chính phủ, vậy còn với người dân, ông có cho rằng việc điều chỉnh GDP có mang nhiều ý nghĩa?
Đối với người dân thì việc điều chỉnh GDP chả có ý nghĩa gì. Người dân đang có gì thì vẫn có như vậy, giờ người dân chỉ thêm cái lo lắng là Chính phủ có dùng GDP mới để tăng vay nợ hay thu thuế thêm hay không thôi. Họ chỉ có thêm mối lo chứ cơm áo gạo tiền thì vẫn thế.
Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!
Tags:
(VNF) - Việt Nam nhập siêu gần 14 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2026, song theo TS. Lê Duy Bình, phần lớn đến từ nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu phục vụ sản xuất. Đây là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp đang tăng tốc mở rộng sản xuất và chuẩn bị cho các đơn hàng mới, dù vẫn đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cung ứng trong nước để giảm phụ thuộc nhập khẩu.
(VNF) - TS. Nguyễn Quốc Việt - Giảng viên Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho rằng, việc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) ghi nhận lợi nhuận trở lại là tín hiệu tích cực đối với nền kinh tế. Tuy nhiên, thách thức lớn hơn của ngành điện không nằm ở kết quả kinh doanh của một doanh nghiệp mà ở việc xây dựng một thị trường điện minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo cao để thu hút đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng tái tạo.
(VNF) - Trong bối cảnh kinh tế Mỹ tăng trưởng mạnh, thị trường lao động vững vàng và lạm phát có dấu hiệu nóng lên, Fed ngày càng khó đáp ứng mong muốn hạ lãi suất của Tổng thống Donald Trump. Thậm chí, "tin xấu" mà Fed có thể phải mang tới Nhà Trắng trong thời gian tới là lãi suất không những chưa thể giảm mà còn có nguy cơ tăng trở lại.
(VNF) - VFCA và ACM Mercantile Exchange ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) giai đoạn 2026 - 2031, tạo khuôn khổ để hai bên thúc đẩy các hoạt động hợp tác trong lĩnh vực hàng hoá phái sinh.
(VNF) - Dù hành lang pháp lý cho cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) đã được thiết lập, đại diện doanh nghiệp cho biết việc tiếp cận nguồn điện sạch vẫn chưa thuận lợi do vướng mắc trong thủ tục cấp phép, quy định đầu tư và cách áp dụng chính sách chưa thống nhất giữa các địa phương.
(VNF) - Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu lãnh đạo TKG Taekwang làm rõ một số vấn đề đối với dự án nhà máy nhiệt điện BOT Nam Định 1, trong đó có quyết tâm của doanh nghiệp trong việc tiếp tục triển khai dự án.
(VNF) - Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, phản ánh những giá trị cốt lõi mà ASEAN đang theo đuổi và định hướng cho tương lai của Hiệp hội trong giai đoạn tới.
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định đối với Việt Nam, phát triển không chỉ là mục tiêu kinh tế, mà còn là nền tảng để củng cố ổn định xã hội, nâng cao đời sống Nhân dân. Đây cũng là điểm tương đồng với những yêu cầu đang đặt ra đối với ASEAN trong giai đoạn mới.
Lợi dụng nhu cầu mua nhà ở xã hội, một nhóm đối tượng tại Bắc Ninh đã cấu kết làm giả hàng chục bộ hồ sơ để giúp khách hàng hợp thức hóa điều kiện đăng ký mua nhà.
(VNF) - Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu các bộ, ngành và tỉnh Quảng Ninh khẩn trương hoàn thiện Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh, bảo đảm chất lượng cao nhất, trình Ban Chấp hành Trung ương chậm nhất vào ngày 5/7.
(VNF) - Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) vừa công bố các quyết định liên quan đến công tác nhân sự cấp cao, trong đó tạm giao quyền điều hành đối với hai vị trí lãnh đạo chủ chốt là Chủ tịch Hội đồng thành viên và Tổng Giám đốc.
(VNF) - Ngày 9/6, lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa và Công ty TNHH Aeon Mall Việt Nam đã có buổi làm việc về tình hình triển khai dự án trung tâm thương mại Aeon Mall Thanh Hóa.
(VNF) - Bộ Chính trị định hướng tiếp tục tinh giản từ 5-10% biên chế trong toàn hệ thống chính trị giai đoạn 2027-2031, đồng thời chuyển mạnh từ quản lý số lượng sang quản lý chất lượng, hiệu quả công việc và kiên quyết đưa ra khỏi bộ máy những trường hợp không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
(VNF) - Phát biểu tại phiên Khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh rằng lợi thế không chỉ thuộc về các quốc gia có nguồn lực lớn mà còn thuộc về các quốc gia và khu vực có khả năng tham gia định hình các quy tắc và chuẩn mực mới của thời đại.
(VNF) - Ba lãnh đạo cấp cao của CTCP Tư vấn Xây dựng Điện 3 (PECC3, Mã chứng khoán: TV3) vừa bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố và bắt tạm giam.
(VNF) - Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ hướng tới kỷ niệm 80 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2027) đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập được khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ.
(VNF) - Dự án đầu tư xây dựng Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng sẽ được tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền nhằm bảo đảm triển khai đồng bộ, minh bạch và hiệu quả.
(VNF) - Bộ Công Thương yêu cầu các thương nhân chủ động nguồn hàng, duy trì hoạt động cung ứng xăng E10 liên tục cho thị trường.
(VNF) - Dịp Quốc khánh năm nay, cán bộ, công chức, viên chức sẽ được nghỉ liên tục 5 ngày, từ 29/8 đến hết 2/9, nhờ thực hiện hoán đổi ngày làm việc. Khối doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng lịch nghỉ tương tự để tạo điều kiện cho người lao động nghỉ ngơi và tham gia các hoạt động trong dịp lễ.
(VNF) - Nhà nước có thể bố trí nguồn lực mua lại các khu nhà ở xã hội để làm cơ sở cho thuê. Bộ Tài chính và các bộ, ngành đang liên quan đang được giao nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế và chính sách hỗ trợ đi kèm.
(VNF) - Bộ Ngoại giao khẳng định kết luận điều tra về các hành vi lao động cưỡng bức của Cơ quan Đại diện thương mại Mỹ không phản ánh đúng thực tế và nỗ lực của Việt Nam trong phòng, ngừa, giảm thiểu lao động cưỡng bức.
(VNF) - Cục Thuế cho biết dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế mới nhất vẫn giữ nguyên trách nhiệm của các tổ chức tín dụng trong việc cung cấp thông tin tài khoản người nộp thuế cho cơ quan thuế, đồng thời phối hợp xử lý các giao dịch có dấu hiệu bất thường nhằm phục vụ công tác quản lý thuế và phòng chống gian lận.
(VNF) - Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 3/6 đã đề xuất áp thuế bổ sung 10% hoặc 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ 60 nền kinh tế. Washington cho rằng các đối tác này chưa có biện pháp hiệu quả nhằm ngăn chặn hoạt động thương mại đối với những sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức, qua đó tạo ra các rào cản bất hợp lý đối với thương mại của Mỹ.
(VNF) - Thủ tướng nhấn mạnh trong bối cảnh khó khăn, bên cạnh việc đánh giá kỹ tác động với thu ngân sách thì việc khoan sức dân, hỗ trợ doanh nghiệp rất quan trọng.
(VNF) - Dù Luật Thuế thu nhập cá nhân đã mở đường cho việc đánh thuế đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng, Bộ Tài chính cho biết hiện chưa đủ cơ sở để quy định chi tiết và triển khai thu thuế đối với các giao dịch này.
(VNF) - Việt Nam nhập siêu gần 14 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2026, song theo TS. Lê Duy Bình, phần lớn đến từ nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu phục vụ sản xuất. Đây là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp đang tăng tốc mở rộng sản xuất và chuẩn bị cho các đơn hàng mới, dù vẫn đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cung ứng trong nước để giảm phụ thuộc nhập khẩu.
(VNF) - Sau hơn 5 tháng kể từ ngày khởi công, Sân vận động Hùng Vương, công trình có quy mô 135.000 chỗ ngồi đang bước vào giai đoạn thi công cao điểm. Nhiều hạng mục quan trọng đã dần thành hình, trong khi hàng nghìn kỹ sư, công nhân được huy động làm việc liên tục ngày đêm để bảo đảm tiến độ hoàn thành vào tháng 7/2027.
