Bình luận về hoạt động của quỹ bình ổn giá xăng dầu tại Hội thảo “Góp ý Dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 95/2021/NĐ-CP và Nghị định 83/2014/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu”, PGS.TS Phạm Thế Anh, Trưởng khoa Kinh tế học, Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng việc điều hành quỹ thời gian qua đã không đạt được mục tiêu như tên gọi của nó, tức là sự biến động giá của xăng dầu sau khi sử dụng quỹ không có sự khác biệt lớn khi so sánh với trường hợp không sử dụng quỹ.
Lý giải cho sự khác biệt giữa kỳ vọng của nhà làm chính sách và thực tiễn này, PGS.TS Phạm Thế Anh cho rằng nguyên nhân là nhà điều hành không thể tiên đoán được giá xăng dầu trong tương lai. Nếu muốn giảm được biên độ biến động giá, nhà điều hành cần dự đoán được giá xăng dầu thế giới.
“Ví dụ, nếu tại kỳ điều hành thứ nhất, giá thế giới tăng so với trước đó, nhà điều hành xả quỹ để giá trong nước không tăng mạnh so với trước đó. Nếu tại kỳ điều hành thứ hai, giá thế giới giảm so với kỳ trước đó, thì quyết định xả quỹ này có tác dụng giảm biến động giá. Tuy nhiên, nếu tại kỳ điều hành thứ hai, giá thế giới lại tiếp tục tăng thì quyết định xả quỹ tại kỳ điều hành thứ nhất lại khiến giá biến động mạnh hơn tại kỳ thứ hai. Nhà điều hành luôn rơi vào tình trạng không thể dự đoán được giá thế giới sẽ diễn biến thế nào vào kỳ sau để có quyết định trích hay xả quỹ đúng đắn”, PGS.TS Phạm Thế Anh dẫn chứng.
PGS.TS Phạm Thế Anh đánh giá, như vậy cả lý thuyết và thực tiễn đều cho thấy quỹ bình ổn giá không đạt được mục tiêu giúp bình ổn giá như mong muốn của nhà nước, do đó, đề nghị bỏ quỹ này.
“Quỹ bình ổn giá xăng dầu là sự sáng tạo của Việt Nam, hoạt động theo nguyên tắc trích lập trước để chi sau qua giá (không giúp hạ thấp chi phí xăng dầu). Quỹ có xu hướng trích lập khi giá thế giới kỳ trước giảm và ngược lại. Ngoài ra trích lập khi giá thế giới tăng cũng phổ biến. Tuy nhiên, nguyên tắc này không đảm bảo bình ổn giá trong nước. Theo đó, mức độ biến động của giá xăng dầu sau khi sử dụng quỹ có xu hướng cao hơn trong 3 năm gần đây (2020-2022)”, PGS.TS Phạm Thế Anh nói.
Cùng với đó, PGS.TS Phạm Thế Anh cũng cho rằng quỹ chưa có quy tắc điều tiết minh bạch. Việc xác định loại xăng dầu nào phải trích lập hoặc được chi khá tùy hứng. Quy mô trích lập/chi cũng không tuân theo quy tắc nào.
Ngoài ra, quỹ cũng có xu hướng tái phân phối thu nhập theo hướng gia tăng bất bình đẳng. Xăng E5 RON92 có số lần được chi quỹ nhiều hơn hẳn số lần phải trích lập, các loại dầu phải trích lập nhiều hơn hẳn chi. Những người sử dụng dầu đang phải trợ giá cho những người dùng xăng.
Theo PGS.TS Phạm Thế Anh, quỹ chỉ nên hoạt động trong những tình huống đặc biệt khi nhà nước muốn trợ giá cho doanh nghiệp và người tiêu dùng, sử dụng nguồn thu vượt dự toán từ các khoản thu liên quan đến xăng dầu, rút ngắn thời gian điều hành, tái cấu trúc thị trường xăng dầu theo hướng cạnh tranh.
Hiện dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 95/2021/NĐ-CP và Nghị định 83/2014/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu đưa ra 3 phương án về quỹ bình ổn xăng dầu. Phương án 1 là giữ nguyên quy định về quản lý hiện hành.
Ưu điểm của phương án này là nhà nước duy trì được một công cụ điều hành giá khá linh hoạt, không phát sinh chi ngân sách và bộ máy vận hành, bảo đảm can thiệp bình ổn giá xăng dầu một cách hiệu quả, góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.
Tuy nhiên, nhược điểm là do quỹ bình ổn giá được hình thành dựa trên mức ứng trước trong giá xăng dầu khi giá thấp để bù vào giá khi giá xăng dầu tăng cao nên khi giá thế giới giảm, giá xăng dầu trong nước cũng được điều chỉnh giảm nhưng mức giảm không tương ứng (một phần giảm đã được trích vào quỹ bình ổn giá) dẫn đến những thắc mắc từ phía người tiêu dùng. Trường hợp số dư quỹ bình ổn âm, doanh nghiệp phải vay vốn để bù đắp, ngân hàng thương mại không có cơ chế tín dụng riêng hỗ trợ doanh nghiệp, gây thiệt hại cho doanh nghiệp.
Phương án 2 là sửa đổi quỹ bình ổn theo hướng quy định nguyên tắc sử dụng công cụ quỹ bình ổn giá.
Theo đó, cơ quan nhà nước có thẩm quyền chỉ can thiệp điều hành giá thông qua việc điều chỉnh mức trích lập, chi quỹ bình ổn giá khi giá xăng dầu công bố kỳ này so với kỳ công bố giá liền trước có biến động tăng từ 10% trở lên hoặc giảm từ 7% trở lên.
Phương án này để vừa bảo đảm nhà nước có thể điều hành khi cần thiết nhưng giảm dần sự can thiệp của nhà nước vào giá xăng dầu.
Nhược điểm là các doanh nghiệp tiếp tục phải thực hiện việc trích lập và chi sử dụng quỹ bình ổn giá xăng dầu theo chỉ đạo điều hành của nhà nước; giá xăng dầu tiếp tục có sự can thiệp của nhà nước nên sẽ có những ý kiến thắc mắc, thậm chí không đồng thuận nhất định khi nhà nước thực hiện việc điều hành giá chưa phù hợp với lợi ích của một số doanh nghiệp hoặc người tiêu dùng.
Phương án 3 là bỏ quỹ bình ổn giá xăng dầu. Nhà nước chỉ quy định công thức tính giá chung, công bố một số khoản trong cơ cấu giá định hướng (gồm giá thế giới, các loại thuế, phí thu vào ngân sách nhà nước); doanh nghiệp tự xác định chi phí thực tế của doanh nghiệp cùng với các yếu tố do nhà nước công bố để tính giá bán xăng dầu của đơn vị mình ra thị trường. Doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về tính chính xác của các mức chi phí phát sinh trước pháp luật (nhà nước thực hiện hậu kiểm để giám sát việc xác định các mức chi phí nêu trên).
Ưu điểm của phương án này là tạo sự linh hoạt hoàn toàn cho doanh nghiệp, giá bán xăng dầu phù hợp với các chi phí phát sinh của từng doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp bảo đảm duy trì hoạt động kinh doanh và cung cấp xăng dầu ổn định hơn cho thị trường; tăng mức độ cạnh tranh cho các doanh nghiệp.
Nhược điểm là nhà nước không có công cụ để can thiệp và điều tiết để điều hành kinh tế vĩ mô chung (do xăng dầu là đầu vào quan trọng của đời sống kinh tế xã hội), đặc biệt khi giá xăng dầu tăng cao hoặc vào những giai đoạn nhạy cảm như lễ, Tết, thị trường có nhiều biến động và làm giá của các mặt hàng khác nhau tăng theo (do tại Việt Nam có hiện tượng “lạm phát kỳ vọng”, “lạm phát tâm lý”) và khi giá xăng dầu giảm thì giá các mặt hàng khác lại không giảm theo tương ứng.
Tại một số địa bàn có mức độ cạnh tranh thấp, không khuyến khích các doanh nghiệp tiết giảm chi phí để giảm giá bán cho người tiêu dùng hoặc doanh các doanh nghiệp có thể câu kết với nhau để cùng tăng giá bán, ảnh hưởng đến lợi ích của người tiêu dùng.
Tags:
(VNF) - Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư số 31 quy định về truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Theo đó, từ ngày 1/7/2026, các mặt hàng có mức độ rủi ro cao sẽ phải thực hiện truy xuất nguồn gốc trước khi đưa ra thị trường.
(VNF) - Ngày 10/06/2026, Công ty Cổ phần Công nghệ DGX, Công ty Cổ phần Tái bảo hiểm Alpha và Tổng Công ty Cổ phần Bảo hiểm Bưu điện PTI đã chính thức ký kết thỏa thuận hợp tác toàn diện nhằm triển khai các giải pháp bảo hiểm trên nền tảng tài chính số Amio, góp phần nâng cao trải nghiệm người dùng và mở rộng khả năng tiếp cận các sản phẩm tài chính – bảo hiểm một cách thuận tiện, minh bạch.
(VNF) - Tháng 6/2026, Sun Property (thành viên Tập đoàn Sun Group) chính thức công bố ra mắt tổ hợp căn hộ thương mại dịch vụ The Fest tại “đảo lễ hội giải trí” Festival Island thuộc đại đô thị Charmora City (Nam Nha Trang).
(VNF) - Tại Diễn đàn Quốc gia về Môi trường và Khí hậu 2026, Vinamilk là doanh nghiệp sữa duy nhất được mời tham gia phiên tọa đàm về giảm phát thải khí nhà kính. Đằng sau sự hiện diện đó là hơn một thập kỷ đầu tư bài bản và nhất quán vào phát triển bền vững.
(VNF) - Ngày 10/6/2026 - VinFast chính thức công bố kết quả kinh doanh tháng 5/2026 tại thị trường Việt Nam, với tổng cộng 19.503 xe ô tô điện các loại được bàn giao cho khách hàng, nâng tổng số xe bán ra thị trường trong 5 tháng đầu năm lên 97.961 xe. Kết quả kinh doanh ấn tượng tiếp tục khẳng định vị thế số 1 tuyệt đối của VinFast tại thị trường ô tô Việt Nam trong tháng thứ 20 liên tiếp.
(VNF) - Chỉ đạt vỏn vẹn 1.870 xe khiến thương hiệu xe Honda bị đẩy xuống vị trí “áp chót” trong bảng xếp hạng 10 hãng bán nhiều ô tô nhất tháng 5/2026.
(VNF) - Giá vàng trong nước đang giảm nhanh hơn bao giờ hết khi liên tục đi lùi về mức 131 triệu đồng/lượng (chiều mua vào) trong phiên 11/6.
(VNF) - Đó là giải pháp được ông Đỗ Văn Năm, thành viên Hội đồng Thành viên (HĐTV), Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) gợi ý, nhằm đảm bảo nguồn cung ứng điện cho sản xuất, sinh hoạt, đặc biệt trong mùa khô sắp tới.
(VNF) - Mít Việt Nam đang ghi nhận đà tăng trưởng mạnh trong xuất khẩu, trong bối cảnh Trung Quốc chuẩn bị mở cửa nhập khẩu chính ngạch từ ngày 1/6/2026. Động thái này được kỳ vọng sẽ tạo “cú hích” lớn, giúp loại trái cây này mở rộng thị trường và tiến gần hơn mục tiêu xuất khẩu tỷ USD.
(VNF) - Trong bối cảnh Đà Nẵng nghiên cứu phát triển khu thương mại tự do (FTZ) như một cực tăng trưởng mới, hội thảo “Mô hình phát triển Khu kinh tế tự do - Kinh nghiệm thế giới và bối cảnh Việt Nam” diễn ra ngày 13/6 tới đây tiếp tục quy tụ các chuyên gia, tổ chức và doanh nghiệp cùng đóng góp giải pháp cho một trong những định hướng phát triển quan trọng của thành phố.
(VNF) - Igloo – công ty công nghệ bảo hiểm (insurtech) ứng dụng AI toàn diện (AI full stack) tại Đông Nam Á, chuyên phát triển nền tảng vận hành cho ngành bảo hiểm – vừa công bố thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với Công ty TNHH Bảo hiểm Nhân thọ Chubb Việt Nam và Công ty Bảo hiểm Nhân thọ PT Chubb Indonesia (gọi chung là “Chubb Life”).
(VNF) - Bộ Công Thương đang nghiên cứu điều chỉnh khung giờ cao điểm trong cơ chế giá bán lẻ điện theo thời gian sử dụng (TOU), theo hướng tập trung toàn bộ thời gian cao điểm vào buổi tối.
(VNF) - Chỉ trong chưa đầy một tuần lễ, giá vàng đã liên tục "thủng" các mốc kháng cự tâm lý quan trọng là 150 triệu đồng/lượng và 140 triệu đồng/lượng.
(VNF) - Financial Times mới đây ghi nhận làn sóng thu gom phế liệu vonfram trên toàn cầu, phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với nguồn cung vật liệu chiến lược này. Khi nhu cầu từ quốc phòng, hàng không vũ trụ và công nghệ cao tiếp tục tăng, thị trường đang bắt đầu nhìn nhận hoạt động tái chế không chỉ là giải pháp môi trường mà còn là một nguồn cung chiến lược có giá trị tương đương với các mỏ khai thác mới.
(VNF) - VGiá vàng trong nước bất ngờ quay đầu giảm mạnh tới 4,4 triệu đồng/lượng chỉ sau một đêm, dần đi lùi về mốc 130 triệu đồng/lượng.
(VNF) - Sau hơn một tuần triển khai trên phạm vi toàn quốc, xăng sinh học E10 đang được thị trường đón nhận tích cực hơn, nguồn cung được bảo đảm và hoạt động kinh doanh cơ bản ổn định. Bộ Công Thương đánh giá đây là tín hiệu tích cực cho lộ trình chuyển đổi sang các loại nhiên liệu xanh trong thời gian tới.
(VNF) - Thị trường vàng trong nước vừa chứng kiến một đợt điều chỉnh mạnh khi giá vàng miếng và vàng nhẫn đồng loạt giảm sâu, mất tới 7 triệu đồng/lượng chỉ trong một ngày giao dịch. Tuy nhiên, trái ngược với những đợt tăng giá trước đó, sức mua trên thị trường lại khá trầm lắng.
(VNF) - Sau nhiều năm liên tiếp duy trì trạng thái xuất siêu, cán cân thương mại hàng hóa của Việt Nam đã chuyển sang nhập siêu 15,36 tỷ USD tính đến ngày 7/6/2026.
(VNF) - TP.HCM, ngày 09/6/2026, Tập đoàn Vingroup công bố phát triển 4.500 căn nhà ở cho thuê tại xã Bà Điểm, thành phố Hồ Chí Minh nhằm hưởng ứng chủ trương mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở cho người có thu nhập thấp của Đảng và Nhà nước.
(VNF) - Ngành thép Việt Nam đang đối mặt với thách thức mới khi Liên minh châu Âu (EU) quyết định siết chặt các biện pháp bảo hộ đối với thép nhập khẩu nhằm ứng phó với tình trạng dư cung toàn cầu.
(VNF) - Sau thời gian thí điểm mô hình, sáng 9/6/2026, Sở Công thương TP.HCM cùng các cơ quan địa phương và hiệp hội liên quan tiến hành khai trương 02 cửa hàng tick xanh tham gia mua thịt heo mảnh BAF qua Sàn giao dịch – mô hình được kỳ vọng sẽ thúc đẩy minh bạch hóa thị trường thực phẩm thiết yếu trong bối cảnh người tiêu dùng đặc biệt quan tâm đến vấn đề an toàn thực phẩm.
(VNF) - Loạt mẫu xe nằm trong phân khúc MPV đa dụng gồm Hyundai Stargazer, Toyota Veloz, Mitsubishi Xpander, Honda BR-V đang được giảm giá bán hàng chục triệu đồng để "kích cầu".
(VNF) - Giá vàng trong nước lao dốc không phanh, thu hẹp khoảng cách với giá vàng thế giới. Mức chênh chỉ còn hơn 7 triệu đồng/lượng là hiếm thấy trên thị trường vàng trong vài năm lại đây. Điều này khiến dân đầu tư chịu hậu quả nặng nề hơn khi giá trong nước rơi nhanh hơn đà mất giá thế giới.
(VNF) - Chính phủ mới ban hành nghị định về lệ phí trước bạ, trong đó tiếp tục áp dụng mức thu lệ phí trước bạ lần đầu 0% đối với ô tô điện chạy pin đến hết năm 2030.
(VNF) - Sau một phiên lao dốc, giá vàng trong nước đã bất ngờ chững lại, dao động trong quanh mốc dưới 144 triệu đồng/lượng ở chiều bán ra.
(VNF) - Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư số 31 quy định về truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Theo đó, từ ngày 1/7/2026, các mặt hàng có mức độ rủi ro cao sẽ phải thực hiện truy xuất nguồn gốc trước khi đưa ra thị trường.
(VNF) - Vô tình gặp chúng tôi trên bãi biển cát trắng Bãi Cháy, bà Anna Williams, du khách đến từ Mỹ, hồ hởi: “Chúng tôi đã đi qua nhiều cảng biển trên thế giới, nhưng hiếm nơi nào tạo được cảm xúc mạnh mẽ ngay từ giây phút đầu tiên như ở đây. Âm nhạc, không gian và sự thân thiện khiến Hạ Long để lại ấn tượng rất đặc biệt. Tôi khá ấn tượng với những chuyến thuyền mang dáng dấp cổ căng đôi buồm đỏ, nó tạo những cảm xúc khá mạnh, đưa chúng tôi váo một không gian yên bình, lãng mạn.
