Tăng trưởng GDP 2025: Sự trỗi dậy đồng loạt của cả ba khu vực kinh tế

Năm 2025 khép lại với nhiều gam màu đan xen của kinh tế thế giới: tăng trưởng toàn cầu chậm lại, căng thẳng địa chính trị và thương mại gia tăng, chính sách tiền tệ quốc tế còn nhiều bất định. Trong bối cảnh đó, kinh tế Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng khá, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Trao đổi với phóng viên, ThS Nguyễn Quốc Anh, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế – tài chính (Bộ Tài chính) nhấn mạnh, kết quả này là thành quả của nội lực được củng cố và sự điều hành chính sách linh hoạt, nhất quán, chứ không phải yếu tố may mắn nhất thời.

Các trụ cột kinh tế phục hồi đồng đều

- Chỉ còn ít ngày nữa, năm 2025 sẽ kết thúc. Cho tới thời điểm hiện tại, tất cả các dự báo về các chỉ số của nền kinh tế đều khả quan. Theo quan sát của ông, điều gì đã làm nên thành công của nền kinh tế trong năm qua?

Ông Nguyễn Quốc Anh: Sự tăng trưởng của kinh tế Việt Nam không đến từ sự may mắn mà là kết quả của sự hội tụ các yếu tố nội lực và chính sách điều hành linh hoạt.

Thứ nhất, sự phục hồi đồng đều của các trụ cột kinh tế. Khác với sự phục hồi cục bộ của các năm trước, năm 2025 chứng kiến sự trỗi dậy đồng loạt của cả ba khu vực kinh tế.

Khu vực công nghiệp và xây dựng đã lấy lại vai trò dẫn dắt với ngành chế biến chế tạo tăng gần 10%, phản ánh sự phục hồi của các đơn hàng xuất khẩu điện tử, dệt may. Khu vực dịch vụ tăng trưởng 8,49% nhờ du lịch bùng nổ (khách quốc tế đến Việt Nam tăng 21,5%) và tiêu dùng nội địa phục hồi mạnh mẽ với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 9,5%. Nông nghiệp tiếp tục là bệ đỡ vững chắc với mức tăng 3,83%, đảm bảo an ninh lương thực và xuất khẩu.

Thứ hai, đột phá trong giải ngân đầu tư công. Đầu tư công thực sự đã đóng vai trò là "vốn mồi" dẫn dắt tăng trưởng. Trong 11 tháng năm 2025, chi đầu tư phát triển ước đạt khoảng 541,9 nghìn tỷ đồng, bằng 68,5% dự toán, tăng 36,3% so với cùng kỳ năm 2024.

Sự quyết liệt trong chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Tài chính đã tháo gỡ điểm nghẽn dòng vốn, đưa nguồn lực vào các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, tạo hiệu ứng lan tỏa ngay lập tức tới các ngành vật liệu xây dựng và thị trường lao động.

Thứ ba, sức hút mạnh mẽ của dòng vốn FDI chất lượng cao. Việt Nam đang củng cố vững chắc vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tổng vốn FDI đăng ký bổ sung vào nền kinh tế 10 tháng đạt 31,52 tỷ USD, tăng 15,6% so với cùng kỳ năm trước.

Đặc biệt, vốn FDI thực hiện đạt 21,3 tỷ USD, mức cao nhất trong 5 năm qua. Điều này chứng tỏ niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài không chỉ nằm ở cam kết mà đã chuyển hóa thành nguồn lực thực tế, thúc đẩy năng lực sản xuất mới.

Cuối cùng, chính sách tài khóa và tiền tệ hỗ trợ tăng trưởng. Sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và tiền tệ tốt hơn. Ngân hàng Nhà nước duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng linh hoạt, giúp lãi suất cho vay bình quân giảm còn 6,55%, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn rẻ.

Đồng thời, chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, thông qua các gói giãn hoãn thuế và đẩy mạnh chi đầu tư, đã kích cầu tổng thể nền kinh tế mà vẫn kiểm soát được lạm phát dưới 4%.

- Để có được những thành công như vậy, chắc hẳn nền kinh tế cũng trải qua không ít những khó khăn, thưa ông?

Ông Nguyễn Quốc Anh: Tôi cho rằng, trong năm vừa qua, Việt Nam đã phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, tuy nhiên có 4 thách thức lớn nhất.

Thứ nhất, đó là sự bất định và phân mảnh của kinh tế toàn cầu. Trong năm vừa qua, kinh tế toàn cầu đối mặt với rất nhiều bất ổn do sự cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, căng thẳng thương mại, xung đột quân sự và bất ổn chính trị lan rộng. Với độ mở cao, kinh tế Việt Nam chịu tác động trực tiếp từ đà giảm tốc này.

Tại thời điểm tháng 7/2025, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2025 chỉ đạt 3,0%, thấp hơn mức trung bình thập kỷ trước đại dịch.

Đáng chú ý, các đối tác thương mại lớn của Việt Nam đều gặp khó khăn. Cụ thể, Nhật Bản suy giảm nhẹ với GDP quý III/2025 giảm 0,4%, Hàn Quốc chưa có nhiều cải thiện với chỉ số PMI sản xuất giảm xuống 49,4 điểm trong tháng 10/2025.

Đặc biệt, trong năm 2025, nguy cơ lớn nhất đến từ sự trỗi dậy của chủ nghĩa bảo hộ và chiến tranh thương mại. Mối lo ngại về việc Hoa Kỳ có thể áp dụng mức thuế 20% đối với hàng nhập khẩu đã tạo ra tâm lý e ngại cho các doanh nghiệp xuất khẩu.

Ngoài ra, xu hướng phân mảnh thương mại, yêu cầu về tiêu chuẩn xanh, và cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) từ các thị trường phát triển đang tạo ra các rào cản kỹ thuật mới, làm gia tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp Việt Nam.

Thứ hai, đó là áp lực từ thị trường tài chính và tiền tệ quốc tế. Mặc dù Fed đã bắt đầu chu kỳ giảm lãi suất, nhưng mặt bằng lãi suất USD vẫn neo ở mức cao. Điều này duy trì áp lực lên tỷ giá VND/USD và gây khó khăn cho công tác điều hành chính sách tiền tệ trong nước khi phải cân đối giữa việc giảm lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng và giữ ổn định tỷ giá.

Thêm vào đó, giá vàng thế giới liên tục phá đỉnh, kéo theo giá vàng trong nước tăng phi mã, gây ra rủi ro "vàng hóa" nền kinh tế, hút nguồn lực vốn ra khỏi khu vực sản xuất kinh doanh.

Thứ ba, điểm nghẽn thể chế trong giai đoạn chuyển tiếp. Một thách thức nội tại nổi bật trong năm 2025 là vướng mắc liên quan đến Luật Đất đai 2024. Việc chuyển đổi cơ chế định giá đất từ khung giá sang bảng giá sát thị trường đã gây ra cú sốc về giá tại nhiều địa phương như Đồng Nai, Đà Nẵng, Phú Thọ (tăng từ 2 đến 9 lần).

Hệ quả là chi phí giải phóng mặt bằng tăng vọt, làm đội vốn tổng mức đầu tư các dự án công và tư, đồng thời gây tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm trong bộ máy công quyền địa phương, dẫn đến ách tắc hồ sơ và làm chậm tiến độ triển khai dự án.

Cuối cùng, tác động của thiên tai và sức khỏe doanh nghiệp. Năm 2025 cũng ghi nhận những thiệt hại nặng nề do thiên tai. Các đợt bão lũ tại một số tỉnh miền Bắc, vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên trong tháng 10-11 đã gây thiệt hại ước tính gần 99.900 tỷ đồng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp và hạ tầng giao thông, làm gián đoạn chuỗi cung ứng cục bộ.

Về sức khỏe doanh nghiệp, mặc dù số lượng gia nhập thị trường tăng, nhưng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường cũng ở mức rất cao (190,6 nghìn doanh nghiệp trong 10 tháng, tăng 10,1% so với cùng kỳ năm trước), phản ánh sự sàng lọc khắc nghiệt và sức chống chịu còn hạn chế của khu vực doanh nghiệp trước các biến động chi phí đầu vào và thị trường.

Chuyển từ trạng thái "hỗ trợ phục hồi" sang "kiến tạo bứt phá"

- Để duy trì đà tăng trưởng bền vững hướng tới mục tiêu tăng trưởng trên 2 con số vào năm 2026, chúng ta cần có giải pháp gì nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư công và tiêu dùng nội địa?

Ông Nguyễn Quốc Anh: Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng tham vọng trên 10% năm 2026, chính sách tài chính chuyển từ trạng thái "hỗ trợ phục hồi" sang "kiến tạo bứt phá".

Về hỗ trợ doanh nghiệp, chính sách tài khóa hướng tới "khoan thư sức dân". Bộ Tài chính sẽ tiếp tục các chính sách nuôi dưỡng nguồn thu thông qua việc rà soát, giảm, giãn hoãn thuế phí hợp lý.

Tuy nhiên, trọng tâm sẽ chuyển sang các chính sách ưu đãi có chọn lọc cho các ngành động lực mới: Công nghiệp bán dẫn, AI, năng lượng tái tạo. Các chính sách này nhằm kích thích đầu tư tư nhân vào công nghệ và đổi mới sáng tạo, tạo ra năng suất lao động cao hơn.

Về thúc đẩy đầu tư công và tiêu dùng nội địa, để đầu tư công thực sự là vốn mồi, Bộ sẽ kiến nghị sửa đổi Luật Đầu tư công theo hướng phân cấp mạnh mẽ, tách giải phóng mặt bằng thành dự án độc lập để tháo gỡ điểm nghẽn lớn nhất hiện nay. Đồng thời, triển khai huy động nguồn lực qua phát hành Trái phiếu Chính phủ cho các công trình trọng điểm.

Về tiêu dùng, các chính sách kích cầu (như giảm VAT, hỗ trợ du lịch) sẽ được nghiên cứu áp dụng linh hoạt để khai thác thị trường hơn 100 triệu dân. Điều chỉnh lương tối thiểu, hỗ trợ an sinh cho nhóm yếu thế để duy trì sức mua.

- Hướng sang năm 2026, ông có kỳ vọng như thế nào tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế trong năm sau?

Ông Nguyễn Quốc Anh: Kỳ vọng lớn nhất năm 2026 là sự bứt phá thành công về chất của nền kinh tế: Tăng trưởng GDP phấn đấu ở mức trên 10%, GDP bình quân đầu người 5.400 - 5.500 USD.

Đặc biệt FTSE Russell đã nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi (Emerging Market), đưa Việt Nam vào danh sách các quốc gia có thị trường vốn tương đối phát triển. Điều này sẽ khơi thông dòng vốn ngoại quy mô lớn (dự kiến hàng tỷ USD) chảy vào thị trường vốn Việt Nam, giảm áp lực cung ứng vốn cho hệ thống ngân hàng.

Cảm ơn ông về cuộc trao đổi hôm nay!