'Khung pháp lý và nguồn nhân lực là nền tảng cốt lõi của mọi trung tâm tài chính'

Trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành Trung tâm tài chính quốc tế, yêu cầu về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ tư vấn tài chính chuyên nghiệp, đang trở thành một đòi hỏi cấp thiết hơn bao giờ hết.

Tới dự với chương trình Diễn đàn thường niên Hoạch định Tài chính Cá nhân 2026 với chủ đề “Kiến tạo Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam - Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao” do Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA) và Học viện Ngân hàng phối hợp tổ chức, có sự hiện diện của các chuyên gia kinh tế, tài chính hàng đầu Việt Nam: TS. Lê Minh Nghĩa – Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam; PGS.TS. Phạm Thị Hoàng Anh – Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng; TS. Nguyễn Như Quỳnh – Viện trưởng Viện chiến lược và chính sách Kinh tế - Tài chính – Bộ Tài chính; TS. Võ Văn Bé - Phó Giám đốc, Phó Tổng biên tập NXB. Chính trị Quốc gia; GS.TS.NGND. Trần Thị Vân Hoa – Nguyên Phó Hiệu trưởng Đại học Kinh tế Quốc dân – Thành viên Hội đồng lý luận Trung Ương; PGS.TS Nguyễn Văn Thạo – Nguyên Phó chủ tịch Hội đồng lý luận Trung ương; PGS.TS Lê Bộ Lĩnh – Viện trưởng Viện nghiên cứu chiến lược kinh tế; TS. Phan Hữu Thắng – Chủ tịch Liên chi hội tài chính KCN Việt Nam; PGS.TS Ngô Trí Long – chuyên gia VFCA.

Sự kiện cũng có sự hiện diện của ông Hoàng Anh Minh – Phó Chủ tịch Thường trực VFCA, Tổng biên tập Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance; PGS.TS. Nghiêm Thị Thà – Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký VFCA; ông Nguyễn Hồng Kiên – Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần quản lý tài sản Emir; TS. Lê Thị Ánh – Học viện Bưu chính Viễn thông - CEO Trung tâm Lê Ánh; ông Nguyễn Đào Tùng – Giám đốc Học viện Tài chính; ThS. Phạm Duy – Chuyên gia chiến lược kinh tế, ngân hàng Techcombank; ThS. Ngô Thành Huấn – Chủ tịch CTCP Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT; TS. Bùi Văn Huy – Phó Chủ tịch CTCP Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT; ThS Lê Thị Lan Anh – Thành viên HĐQT độc lập Tổng Công ty Bảo hiểm Petrolimex, Giám đốc Công ty TNHH Smartlife Việt Nam.

Nhân lực chất lượng cao là trụ cột then chốt để xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế

Phát biểu tại Diễn đàn thường niên Hoạch định Tài chính Cá nhân 2026, PGS.TS. Phạm Thị Hoàng Anh – Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng cho biết Diễn đàn năm nay có chủ đề là “Kiến tạo Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam - Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao”. PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh nhấn mạnh, đây là lần thứ ba liên tiếp Diễn đàn được tổ chức tại khu vực miền Bắc, mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh năm 2026 đánh dấu những bước chuyển mình mạnh mẽ khi Chính phủ xác định việc hình thành các Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) tại TP. HCM và Đà Nẵng là động lực tăng trưởng chiến lược mới.

Theo PGS.TS. Phạm Thị Hoàng Anh, kinh nghiệm từ các trung tâm tài chính hàng đầu thế giới như New York, London hay các mô hình thành công tại châu Á như Singapore và Hồng Kông cho thấy, một trung tâm tài chính quốc tế không chỉ được xây dựng từ hạ tầng vật chất mà còn dựa trên các yếu tố vô hình như năng lực, uy tín và danh tiếng. Khả năng thu hút dòng vốn toàn cầu phụ thuộc vào hệ thống điều kiện cốt lõi, từ tự do thương mại, quy mô thị trường đến môi trường pháp lý minh bạch và đáng tin cậy. Trong đó, nguồn nhân lực chất lượng cao là trụ cột then chốt, được các báo cáo Chỉ số Trung tâm Tài chính Toàn cầu (GFCI) nhấn mạnh trong việc định hình sức cạnh tranh của mỗi trung tâm tài chính.

Bà cho biết, trong kỷ nguyên số, kỹ năng kỹ thuật số ngày càng gắn bó chặt chẽ với các kiến thức tài chính truyền thống. Một trung tâm tài chính quốc tế không thể vận hành hiệu quả nếu thiếu đội ngũ chuyên gia kinh tế - tài chính – ngân hàng và các cố vấn tài chính được chuẩn hóa, đóng vai trò đảm bảo sự liêm chính của dòng vốn cũng như thiết kế các chiến lược quản trị gia sản toàn diện cho cá nhân và tổ chức.

Từ góc độ đào tạo, đại diện Học viện Ngân hàng khẳng định giáo dục là điều kiện cần để hình thành và phát triển thành công các trung tâm tài chính quốc tế. Trong xu thế hội nhập, Học viện đang đẩy mạnh cải tiến chương trình theo chuẩn quốc tế, giúp người học vừa giỏi chuyên môn, vừa làm chủ các công nghệ mới như AI, Blockchain và FinTech. Đồng thời, đơn vị chú trọng thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, năng lực học tập suốt đời và khả năng thích ứng trong môi trường đa văn hóa nhằm duy trì và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

PGS.TS. Phạm Thị Hoàng Anh cũng đánh giá cao sự tham gia của Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam và CTCP Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT, coi đây là minh chứng cho mô hình gắn kết giữa đào tạo và thực tiễn. Bà cho rằng với sự góp mặt của các chuyên gia, diễn đàn là cơ hội để thảo luận về điều kiện, giải pháp nâng cao năng lực tài chính cho cá nhân, đồng thời thúc đẩy kỹ năng phù hợp với xu thế phát triển kinh tế - xã hội. Sự hiện diện của các cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế, nhà khoa học và khách mời cũng thể hiện tinh thần hợp tác – yếu tố nền tảng để ứng phó với thách thức địa chính trị và rủi ro kinh tế toàn cầu, hướng tới phát triển bền vững.

Kết thúc bài phát biểu, PGS.TS. Phạm Thị Hoàng Anh bày tỏ kỳ vọng Diễn đàn sẽ trở thành cầu nối tri thức, giúp người dân làm chủ tài chính hiệu quả, đồng thời góp phần nâng cao vị thế tài chính của Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Thị trường tài chính thiếu một bộ tiêu chuẩn chung về năng lực và đạo đức nghề nghiệp

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Bùi Văn Huy, Phó Chủ tịch CTCP Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT cho biết, trung tâm tài chính quốc tế (IFC) là khu vực được quy hoạch với sự hội tụ của các tổ chức tài chính quốc tế, nguồn nhân lực chất lượng cao, hạ tầng hiện đại và khung pháp lý đồng bộ nhằm thu hút dòng vốn toàn cầu, từ đó tạo nền tảng cho phát triển bền vững và hội nhập sâu rộng.

Theo ông, để hình thành và vận hành hiệu quả một IFC cần dựa trên bốn trụ cột cốt lõi. Trước hết là hành lang pháp lý với yêu cầu minh bạch, rõ ràng, tương thích với thông lệ quốc tế và đảm bảo bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. Tiếp đến là hạ tầng công nghệ, trong đó dữ liệu số, định danh điện tử và Open API đóng vai trò nền tảng, đồng thời an ninh mạng phải được coi là điều kiện tiên quyết. Trụ cột thứ ba là thị trường vốn với yêu cầu phát triển chiều sâu, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao năng lực thanh toán và tăng cường kết nối với thị trường quốc tế.

“Chúng ta có thể huy động vốn từ quốc tế nhưng cần công cụ để bảo vệ trước rủi ro tỷ giá”, ông Huy nói.

Cuối cùng là yếu tố nhân lực – lực lượng lao động đã được chuẩn hóa về nghề nghiệp, tuân thủ các chuẩn mực đạo đức, được đào tạo bài bản và liên tục cập nhật kiến thức, qua đó tạo động lực then chốt cho sự phát triển của trung tâm tài chính quốc tế.

Phó Chủ tịch FIDT cho rằng quy mô của các trung tâm tài chính quốc tế hiện nay có sự khác biệt rất lớn, thể hiện rõ qua lực lượng lao động trong ngành tài chính cũng như số lượng các chuyên gia tài chính chất lượng cao.

Cụ thể, Thượng Hải hiện dẫn đầu với khoảng 500.000 nhân sự tài chính, trong đó có hơn 32.000 cố vấn tài chính và khoảng 3.300 người sở hữu chứng chỉ CFP. Seoul đứng sau với gần 293.500 nhân sự, khoảng 5.000 cố vấn tài chính và hơn 1.200 người sở hữu chứng chỉ CFP. Hong Kong dù có quy mô nhân sự thấp hơn, khoảng 269.100 người, nhưng lại nổi bật về chất lượng với gần 5.800 người có chứng chỉ CFP, cao hơn đáng kể so với nhiều trung tâm khác.

Trong khi đó, Singapore với khoảng 200.000 lao động tài chính lại có số lượng người sở hữu chứng chỉ CFP lên tới hơn 4.100, cho thấy mức độ chuyên môn hóa cao. Đáng chú ý, London dù chỉ có khoảng 179.000 nhân sự tài chính nhưng sở hữu tới hơn 12.000 chứng chỉ CFP – mức cao nhất trong các trung tâm được so sánh, phản ánh vai trò lâu đời và vị thế hàng đầu về chất lượng nguồn nhân lực.

Những con số này cho thấy, bên cạnh quy mô về số lượng, yếu tố chất lượng nhân lực tài chính, đặc biệt là nhân lực có các chứng chỉ chuyên môn quốc tế, đang là tiêu chí quan trọng tạo nên sức cạnh tranh và tầm vóc của các trung tâm tài chính toàn cầu.

“Ở Việt Nam chưa có chứng chỉ CFP, nên điểm xuất phát gần như bằng không. Nhìn vào những số liệu trên, rõ ràng chúng ta phải suy nghĩ về chính sách và định hướng để lấp đầy khoảng trống này”, ông Huy nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch FIDT cho rằng, đội ngũ cố vấn tài chính đóng vai trò như “tế bào sống” của thị trường tài chính, giữ vị trí then chốt trong vận hành, phân bổ nguồn lực và thúc đẩy phát triển bền vững của các trung tâm tài chính quốc tế.

Trước hết, lực lượng này góp phần kiến tạo niềm tin cho thị trường thông qua việc thiết lập các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và tính minh bạch cao, luôn đặt lợi ích khách hàng làm trung tâm, từ đó cung cấp các giải pháp tài chính phù hợp với từng cá nhân và xây dựng nền tảng niềm tin vững chắc cho toàn hệ thống.

“Niềm tin là yếu tố quan trọng nhất của thị trường tài chính”, ông Huy nói

Bên cạnh đó, theo ông Huy, các cố vấn tài chính đóng vai trò điều hướng dòng vốn khi trở thành cầu nối chiến lược, giúp phân bổ nguồn vốn nhàn rỗi một cách hiệu quả vào nền kinh tế thông qua hoạt động hoạch định tài chính toàn diện, dựa trên mục tiêu dài hạn, nhu cầu thanh khoản và khẩu vị rủi ro riêng biệt của từng khách hàng.

“Không chỉ dừng lại ở đó, họ còn góp phần quan trọng trong quản trị rủi ro xã hội, nâng cao dân trí tài chính, thiết lập “lá chắn” bảo vệ an toàn tài chính cho các hộ gia đình, hạn chế những sai lệch trong hành vi đầu tư, đặc biệt là tâm lý đám đông, qua đó góp phần duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và đảm bảo an sinh xã hội trong dài hạn”, ông Huy kết luận.

Phó Chủ tịch FIDT cho rằng quá trình chuẩn hóa đội ngũ cố vấn tài chính tại Việt Nam hiện đang đứng trước ba vấn đề lớn: thực trạng, khoảng trống và yêu cầu hành động.

Ở góc độ thực trạng, thị trường tư vấn tài chính trong nước vẫn còn nhiều hạn chế khi chuẩn năng lực giữa các cá nhân chưa đồng đều, hoạt động tư vấn còn thiên về bán sản phẩm hơn là hoạch định tài chính toàn diện. Việc ứng dụng dữ liệu và công nghệ trong lĩnh vực này còn ở mức khiêm tốn, trong khi công tác đào tạo vẫn rời rạc, chưa hình thành được chuẩn hành nghề mang tính quốc gia.

Từ đó, những “khoảng trống” ngày càng lộ rõ. Theo ông Huy, thị trường hiện thiếu một bộ tiêu chuẩn chung về năng lực và đạo đức nghề nghiệp, chưa tích hợp sâu công nghệ vào quy trình tư vấn, đồng thời sự liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và các hiệp hội nghề nghiệp còn lỏng lẻo. Bên cạnh đó, cơ chế công nhận các chứng chỉ quốc tế như CFP vẫn chưa được thiết lập đầy đủ, khiến việc nâng chuẩn đội ngũ gặp nhiều trở ngại.

Trên cơ sở đó, ông Huy đưa ra một loạt khuyến nghị nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường. Trước hết là cần thí điểm xây dựng khung năng lực và chương trình đào tạo chuẩn cho nghề tư vấn tài chính. Đồng thời, phải tăng cường sự phối hợp giữa các trường đại học và doanh nghiệp để nhân rộng mô hình đào tạo gắn với thực tiễn. Về dài hạn, mục tiêu đặt ra là gia tăng số lượng cố vấn tài chính đạt chuẩn quốc tế trong giai đoạn 2026–2030, qua đó từng bước nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tiệm cận các chuẩn mực toàn cầu.

Nhân lực là một trong sáu trụ cột hình thành nên Trung tâm tài chính quốc tế

Chia sẻ tại Diễn đàn, TS Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và chính sách Kinh tế - Tài chính, Bộ Tài chính, nhận định Việt Nam là một trong những nền kinh tế có độ mở rất lớn.

“Kim ngạch xuất nhập khẩu trong quý vừa qua gần 300 tỷ USD, và tính cả năm có thể tiệm cận gần 1.000 tỷ USD, trong khi GDP khoảng 500 tỷ USD. Điều đó cho thấy độ mở của nền kinh tế gấp đôi quy mô GDP, phản ánh mức độ hội nhập kinh tế quốc tế rất sâu rộng. Chính vì vậy, việc phát triển một trung tâm dịch vụ tài chính hiện đại, nâng cao năng lực quản trị và năng lực cạnh tranh là yêu cầu tất yếu, nhằm hướng tới việc hình thành một hệ sinh thái tài chính năng động, an toàn và bền vững, đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế”, ông Quỳnh nói.

Trong thời gian qua, Việt Nam đặt mục tiêu cho giai đoạn 2026–2030 đạt mức tăng trưởng trên 10% để trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và thu nhập cao vào năm 2045. Theo ông Quỳnh, đây là mục tiêu rất tham vọng, vì vậy cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó việc thu hút nguồn lực tài chính toàn cầu là nhiệm vụ bắt buộc.

TS Nguyễn Như Quỳnh nhấn mạnh: “Trong cuộc cạnh tranh toàn cầu về thể chế, các quốc gia không chỉ cạnh tranh bằng quy mô thị trường mà còn bằng chất lượng khung pháp lý, chính sách thuế và hạ tầng tài chính. Theo thông lệ quốc tế, một trung tâm tài chính không chỉ đơn thuần là nơi tập trung nguồn vốn mà còn là một hệ sinh thái có mức độ hội nhập cao và tính minh bạch lớn. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng, Việt Nam buộc phải hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực quản trị để có thể cạnh tranh với các trung tâm tài chính đã phát triển”.

Một trong những yếu tố quyết định thành công của trung tâm tài chính không nằm ở quy mô thị trường mà ở chất lượng thể chế. Một thể chế tốt, tiệm cận chuẩn quốc tế sẽ đảm bảo cơ chế bảo vệ nhà đầu tư và mức độ tự do tài chính được kiểm soát hợp lý. Nói cách khác, một thể chế vượt trội có thể bù đắp hạn chế về quy mô và là yếu tố quyết định đến dòng vốn toàn cầu.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy Singapore thành công nhờ xây dựng được khung pháp lý minh bạch, ổn định cùng với nguồn nhân lực chất lượng cao. Dubai phát triển theo mô hình đặc khu tài chính với hệ thống luật riêng, tòa án riêng và cơ chế ưu đãi độc lập, tách biệt với hệ thống pháp luật truyền thống. London lại nổi bật với sức mạnh của hệ sinh thái tài chính, ngân hàng và dịch vụ tư vấn pháp lý cao cấp.

“Tại Việt Nam, Bộ Tài chính được Chính phủ giao nhiệm vụ xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế. Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 222, hình thành mô hình phát triển với hai cực là TP. HCM và Đà Nẵng. Hai trung tâm này phát huy lợi thế bổ trợ lẫn nhau, không chỉ nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị tài chính toàn cầu mà còn hỗ trợ tài trợ cho các dự án chiến lược, đặc biệt là định hướng tài chính xanh nhằm huy động nguồn lực cho chuyển đổi năng lượng và phát triển bền vững”, ông Quỳnh cho hay.

Trong đó, TP. HCM được định vị là trung tâm tài chính quốc tế toàn diện, tập trung vào huy động vốn, đầu tư, quản lý tài sản và các dịch vụ tài chính quy mô lớn. Đà Nẵng được định hướng là trung tâm chuyên biệt, đóng vai trò thử nghiệm các mô hình mới như tài sản số, fintech và tài chính xanh. Sự phân công này giúp phát huy lợi thế từng địa phương, đồng thời tạo ra hệ sinh thái tài chính linh hoạt, hiện đại và có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Về cấu trúc khung pháp lý, ông Quỳnh cho biết, hệ thống được xây dựng với 6 trụ cột vận hành, bao phủ toàn bộ vòng đời từ thu hút đầu tư đến kiểm soát rủi ro, dựa trên nền tảng Nghị quyết 222 của Quốc hội.

Thứ nhất là trụ cột tổ chức vận hành với cơ chế một cửa theo Nghị định 323, thiết lập mô hình điều phối tập trung với hội đồng điều hành cấp cao và các cơ quan điều hành tại hai địa phương, kết nối thống nhất qua hệ thống điện tử, giúp giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian cấp phép và tạo môi trường minh bạch cho nhà đầu tư.

Thứ hai là trụ cột tài chính với mục tiêu tạo lập đòn bẩy đủ mạnh để thu hút dòng vốn chất lượng cao. Chính sách thuế được thiết kế theo hướng ưu đãi vượt trội, miễn thuế trong giai đoạn đầu và áp dụng mức thuế thấp, ổn định dài hạn. Đặc biệt, miễn 100% thuế thu nhập cá nhân đến năm 2030 cho chuyên gia và nhà khoa học nhằm thu hút nhân lực chất lượng cao, đồng thời áp dụng chuẩn mực tài chính quốc tế để đảm bảo tính minh bạch.

Thứ ba là trụ cột đất đai và môi trường. Ông Quỳnh thẳng thắn thừa nhận đây vốn là điểm nghẽn lớn tại Việt Nam. “Cơ chế mới cho phép cơ quan điều hành thực hiện toàn bộ thủ tục từ giao đất đến bàn giao đất sạch cho nhà đầu tư, giúp rút ngắn thời gian và giảm chi phí. Đồng thời, tăng cường phân cấp cho địa phương và áp dụng cơ chế quản lý môi trường linh hoạt, minh bạch theo chuẩn quốc tế”, ông nói.

Thứ tư là trụ cột thị trường tài chính, xác lập bốn phân khúc cốt lõi gồm ngân hàng, thị trường hàng hóa, fintech và chứng khoán - bảo hiểm. Trong đó, cho phép ngân hàng 100% vốn nước ngoài hoạt động theo chuẩn quốc tế; phát triển thị trường giao dịch hiện đại như tín chỉ carbon và tài sản số; áp dụng cơ chế sandbox cho fintech; và xây dựng khung pháp lý linh hoạt cho các sản phẩm tài chính phức tạp.

Thứ năm là trụ cột pháp lý với việc thiết lập trung tâm trọng tài quốc tế độc lập, cho phép giải quyết tranh chấp nhanh chóng, chuyên sâu và có yếu tố quốc tế, hạn chế can thiệp hành chính và nâng cao hiệu lực phán quyết, từ đó tạo niềm tin cho nhà đầu tư.

Thứ sáu là trụ cột về con người, tập trung vào tự do hóa thị trường lao động và tạo điều kiện lưu chuyển nhân lực quốc tế. Các doanh nghiệp được chủ động tuyển dụng chuyên gia nước ngoài với thủ tục đơn giản, áp dụng thị thực dài hạn và chính sách cư trú thuận lợi, cùng với chế độ đãi ngộ cạnh tranh nhằm thu hút và phát triển nhân tài.

Đánh giá tổng thể về khung pháp lý của Việt Nam, Viện trưởng Viện Chiến lược và chính sách Kinh tế - Tài chính nhận định, khung pháp lý hiện đang hướng tới 3 yếu tố cốt lõi là tính ổn định, tính nhất quán và tính mở, tạo nền tảng thể chế hiện đại.

“Hệ thống nghị quyết và nghị định đã hình thành tương đối đầy đủ, cho phép ưu tiên áp dụng cơ chế IFC trong trường hợp có khác biệt với pháp luật hiện hành, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh với các trung tâm tài chính trong khu vực như Singapore hay Hong Kong”, ông khẳng định.

Tuy nhiên, theo ông, bước chuyển quan trọng là từ xây dựng khung pháp lý sang triển khai hiệu quả trong thực tế. Thành công sẽ phụ thuộc vào khả năng vận hành linh hoạt, hướng dẫn rõ ràng và sự tham gia tiên phong của các nhà đầu tư, từ đó tạo động lực thu hút dòng vốn quốc tế.

Lộ trình phát triển được chia thành ba giai đoạn. Giai đoạn 2026-2027 tập trung xây dựng nền tảng thể chế và năng lực vận hành tối thiểu nhằm tạo niềm tin ban đầu. Giai đoạn 2028-2030 phát triển hệ sinh thái tài chính, các thị trường cốt lõi và tăng cường kết nối quốc tế. Giai đoạn 2031-2035 hướng tới nâng cao vị thế cạnh tranh khu vực dựa trên chất lượng thể chế và hợp tác quốc tế. Đây là chiến lược dài hạn với tầm nhìn đến năm 2045.

“Trong bối cảnh Việt Nam cần tìm kiếm động lực tăng trưởng mới để đạt mục tiêu tăng trưởng cao bền vững, Trung tâm tài chính quốc tế sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thu hút nguồn vốn chất lượng cao từ nước ngoài. Hệ sinh thái IFC được xây dựng trên 6 nhóm giải pháp gồm thể chế, bộ máy vận hành, công nghệ, nhân lực, kiểm soát rủi ro và cơ chế tạo niềm tin. Các yếu tố này gắn kết chặt chẽ, quyết định năng lực cạnh tranh của trung tâm tài chính trong tương lai”, ông Quỳnh khẳng định.

Nhân lực cho Trung tâm tài chính quốc tế phải có năng lực liên ngành

Tại Diễn đàn, PGS.TS. Phạm Thị Hoàng Anh – Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng nhấn mạnh chủ trương của Đảng và Nhà nước về việc nghiên cứu và tiến tới xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam, với định hướng phát triển tại TP. HCM vào năm 2025. Theo bà, quá trình này gắn liền với công cuộc Đổi mới từ năm 1986, khi nền kinh tế Việt Nam bắt đầu mở cửa và hội nhập sâu rộng với thế giới. Một dấu mốc quan trọng là Luật Đầu tư nước ngoài năm 1988, tạo nền tảng pháp lý cho việc thu hút dòng vốn quốc tế, đặc biệt là FDI. Từ đó, vấn đề quản lý và điều tiết dòng vốn vào – ra nền kinh tế trở thành yêu cầu then chốt, vừa góp phần thúc đẩy tăng trưởng, vừa tiềm ẩn rủi ro nếu thiếu cơ chế kiểm soát phù hợp.

Kinh nghiệm từ các cuộc khủng hoảng tài chính khu vực cho thấy vai trò quan trọng của một hệ thống tài chính hiện đại và khả năng kết nối hiệu quả với thị trường toàn cầu. Các trung tâm tài chính quốc tế như London, Tokyo hay Singapore là minh chứng rõ nét cho mô hình phát triển thành công, khi vừa thu hút mạnh mẽ dòng vốn, nhân lực và công nghệ, vừa nâng cao vị thế quốc gia trên bản đồ tài chính thế giới.

Theo PGS.TS. Phạm Hoàng Anh, để xây dựng một trung tâm tài chính quốc tế thành công cần hội tụ đồng bộ nhiều yếu tố như cơ sở hạ tầng tài chính hiện đại, khung pháp lý minh bạch, hệ thống ngân hàng phát triển và đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong đó, yếu tố con người được xác định là cốt lõi. Nguồn nhân lực trong lĩnh vực này không chỉ cần kiến thức chuyên sâu về tài chính – ngân hàng, mà còn phải có năng lực liên ngành, kết hợp giữa tài chính, công nghệ, dữ liệu và quản trị.

Bà nhấn mạnh vai trò trung tâm của giáo dục – đào tạo trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Học viện Ngân hàng đang định hướng trở thành cơ sở đào tạo đa ngành, liên ngành, tích hợp các lĩnh vực như tài chính, ngân hàng, công nghệ tài chính (fintech), ngân hàng số, marketing số và thương mại điện tử. Bên cạnh chuyên môn, sinh viên cần được trang bị năng lực ngoại ngữ và khả năng thích ứng trong môi trường đa văn hóa – yếu tố bắt buộc khi tham gia vào thị trường tài chính toàn cầu.

Ngoài ra, năng lực tự học và học tập suốt đời cũng được nhấn mạnh như một yêu cầu tất yếu, bởi kiến thức trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng thay đổi rất nhanh, đòi hỏi người lao động phải liên tục cập nhật và thích ứng với sự phát triển của thị trường.

Một nội dung quan trọng khác là mô hình hợp tác ba bên giữa Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các quốc gia có trung tâm tài chính phát triển đều sở hữu hệ thống giáo dục đại học mạnh và gắn kết chặt chẽ với các định chế tài chính, doanh nghiệp. Việc doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo giúp sinh viên tiếp cận thực tiễn sớm và nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

Trên cơ sở đó, Học viện Ngân hàng đã triển khai nhiều chương trình hợp tác với các ngân hàng thương mại như BIDV, Agribank…, trong đó có mô hình lớp đào tạo chuyên biệt, cho phép doanh nghiệp tham gia tuyển sinh, xây dựng chương trình và cử chuyên gia trực tiếp giảng dạy từ năm thứ ba đại học.

Hiện nay, Học viện Ngân hàng đang đào tạo 45 chương trình ở nhiều hệ khác nhau, bao gồm các ngành liên quan trực tiếp đến tài chính quốc tế, ngân hàng trung ương, chính sách công, đặc biệt là chương trình hoạch định và tư vấn tài chính cá nhân – lĩnh vực đang phát triển mạnh trên thế giới.

Kết luận, PGS.TS. Phạm Hoàng Anh khẳng định rằng sự phát triển của trung tâm tài chính quốc tế không thể tách rời chiến lược phát triển nguồn nhân lực và thu hút nhân tài quốc tế. Dù mô hình có khác nhau giữa các quốc gia, nhưng hai yếu tố cốt lõi vẫn là con người và vốn – nền tảng quan trọng nhất để xây dựng một hệ thống tài chính hiện đại, hội nhập và bền vững.

Chất lượng của hoạt động tư vấn là nền tảng tạo dựng niềm tin cho thị trường

Tại Diễn đàn, ông Phạm Duy, Giám đốc cấp cao Khối Khách hàng Doanh nghiệp của Techcombank, cho biết đầu tư tư nhân đang ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể, lần lượt khoảng 24% và 29% ở một số phân khúc. Tuy nhiên, nhu cầu phát triển hạ tầng trong giai đoạn tới được ước tính lên tới 240 tỷ USD, tương đương khoảng 50 tỷ USD mỗi năm, tạo ra áp lực lớn đối với khả năng huy động vốn của nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, việc khơi thông các nguồn vốn được xem là yếu tố then chốt nhằm tạo hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Theo ông, mô hình IFC sẽ đóng vai trò như một “mảnh ghép” quan trọng, góp phần xây dựng nền tảng cho thị trường tài chính trong tầm nhìn dài hạn 30 năm.

Ông cũng lưu ý rằng nhà đầu tư cá nhân ngày càng trở nên thông thái hơn, không chỉ dừng lại ở việc phân bổ vốn trong nước mà có xu hướng tìm kiếm cơ hội trên thị trường quốc tế. Do đó, để hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm tài chính quốc tế, Việt Nam cần thu hút thêm sự tham gia của các định chế tài chính lớn, qua đó nâng cao chiều sâu và tính cạnh tranh của thị trường.

Về định hướng tham gia xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế (IFC), đại diện Techcombank cho biết ngân hàng đang xây dựng chiến lược phát triển theo ba trụ cột chính, hướng tới tiệm cận các chuẩn mực tài chính toàn cầu.

Theo đó, một trong những ưu tiên hàng đầu là phát triển thị trường mua bán nợ quốc tế. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm mở rộng khả năng thanh khoản danh mục, đồng thời tăng cường kết nối và giao dịch với các tổ chức tài chính nước ngoài. Việc tham gia sâu hơn vào thị trường này không chỉ giúp đa dạng hóa kênh huy động vốn mà còn góp phần nâng cao vị thế của ngân hàng trong chuỗi giá trị tài chính quốc tế.

Bên cạnh đó, Techcombank cũng tập trung phát triển năng lực cho vay hợp vốn bằng USD, nhằm nâng cao khả năng tài trợ cho các dự án quy mô lớn và các doanh nghiệp đa quốc gia. Theo ông Phạm Duy, việc đẩy mạnh hoạt động này không chỉ giúp đa dạng hóa nguồn vốn mà còn góp phần giảm thiểu rủi ro tập trung, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tiếp cận các nguồn tài chính quốc tế với chi phí hợp lý hơn.

Ngoài ra, ngân hàng định hướng phát triển các công cụ tài chính theo chuẩn quốc tế, trong đó chú trọng triển khai các sản phẩm phái sinh và dịch vụ phòng ngừa rủi ro (hedging). Đây là những công cụ thiết yếu giúp doanh nghiệp quản trị rủi ro tài chính trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động mạnh, đồng thời góp phần hoàn thiện hệ sinh thái tài chính hiện đại.

Ông Phạm Duy nhấn mạnh, việc đồng thời triển khai các giải pháp trên không chỉ giúp ngân hàng nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn đóng góp vào quá trình hình thành và phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, qua đó thúc đẩy hội nhập sâu rộng với thị trường tài chính toàn cầu.

Phát biểu về vai trò của đội ngũ tư vấn tài chính trong quá trình xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế (IFC), đại diện Techcombank cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Theo ông, trong bối cảnh hình thành IFC, đội ngũ tư vấn tài chính giữ vai trò là lực lượng “cầu nối” then chốt, giúp kết nối hiệu quả giữa các sản phẩm, dịch vụ tài chính với nhu cầu thực tế và mục tiêu cá nhân của khách hàng. Đây là mắt xích quan trọng đảm bảo dòng vốn được phân bổ đúng hướng, góp phần nâng cao hiệu quả vận hành của toàn bộ thị trường tài chính.

Không chỉ dừng lại ở vai trò trung gian, chất lượng của hoạt động tư vấn còn là nền tảng tạo dựng niềm tin cho thị trường. Ông Phạm Duy nhấn mạnh, một hệ thống tư vấn chuyên nghiệp sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, hỗ trợ quản trị rủi ro và bảo vệ quyền lợi của người sử dụng dịch vụ tài chính – những yếu tố cốt lõi để phát triển một thị trường tài chính bền vững.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng biến động nhanh và chịu tác động mạnh từ quá trình số hóa, yêu cầu đối với đội ngũ tư vấn tài chính cũng trở nên toàn diện hơn. Theo đó, bên cạnh chuyên môn sâu, các tư vấn viên cần có khả năng thấu hiểu khách hàng, linh hoạt thích ứng với môi trường kinh doanh mới, đồng thời làm chủ các công nghệ hiện đại. Đặc biệt, việc tuân thủ chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp tiếp tục là yếu tố nền tảng, đảm bảo sự phát triển ổn định và lâu dài của thị trường tài chính.

Ông Phạm Duy cho rằng, việc phát triển đội ngũ tư vấn tài chính chất lượng cao không chỉ là yêu cầu nội tại của các tổ chức tài chính mà còn là điều kiện tiên quyết để Việt Nam từng bước xây dựng và vận hành thành công Trung tâm tài chính quốc tế, qua đó nâng cao vị thế trên bản đồ tài chính khu vực và toàn cầu.

Đại diện Techcombank cũng nhấn mạnh ba trụ cột năng lực cốt lõi đang trở thành nền tảng cho đội ngũ tư vấn tài chính – ngân hàng trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh và yêu cầu khách hàng không ngừng nâng cao.

Theo đó, trụ cột đầu tiên là năng lực chuyên môn gắn với khả năng thấu hiểu nhu cầu khách hàng. Đây được xem là nền tảng quan trọng, đòi hỏi mỗi cán bộ phải có kiến thức tài chính – ngân hàng vững chắc, hiểu sâu về sản phẩm, quản trị rủi ro và tuân thủ pháp lý. Bên cạnh đó là năng lực phân tích, đánh giá chính xác hồ sơ rủi ro cũng như mục tiêu tài chính của khách hàng để từ đó thiết kế các giải pháp phù hợp.

Trụ cột thứ hai tập trung vào kỹ năng tư vấn, giao tiếp và xây dựng niềm tin. Ông Phạm Duy cho rằng, việc cung cấp giải pháp không chỉ dừng lại ở tính toàn diện mà còn phải phù hợp với nhu cầu thực tế của từng khách hàng. Khả năng giao tiếp rõ ràng, xử lý hiệu quả các phản hồi, kể cả từ chối, cùng với việc xây dựng mối quan hệ lâu dài là yếu tố then chốt giúp gia tăng sự gắn kết. Niềm tin, theo ông, được hình thành từ sự kết hợp giữa chuyên môn vững vàng và thái độ phục vụ chuyên nghiệp.

Trụ cột thứ ba là đạo đức nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm. Trong đó, lợi ích khách hàng cần được đặt lên hàng đầu, đi kèm với tính chính trực, minh bạch trong quá trình tư vấn. Mỗi cán bộ không chỉ chịu trách nhiệm về tính phù hợp của sản phẩm mà còn phải cam kết duy trì chất lượng dịch vụ một cách nhất quán và liên tục.

Ba trụ cột này, theo đại diện Techcombank, không chỉ là định hướng phát triển đội ngũ mà còn là yếu tố cốt lõi để nâng cao trải nghiệm khách hàng và tạo dựng lợi thế cạnh tranh bền vững cho ngân hàng trong dài hạn.

Chia sẻ thêm về định hướng phát triển nguồn nhân lực trong ngành tài chính – ngân hàng, ông Phạm Duy cho rằng đội ngũ tư vấn đang đứng trước yêu cầu chuyển dịch mạnh mẽ cả về năng lực và tư duy.

Theo ông, xu hướng nổi bật là sự chuyển đổi từ vai trò tư vấn truyền thống sang “chuyên gia tổng hợp”, nơi mỗi cá nhân không chỉ am hiểu chuyên môn kỹ thuật mà còn phải lấy khách hàng làm trung tâm, có khả năng khai thác dữ liệu số và xây dựng nền tảng đạo đức nghề nghiệp vững chắc. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để thích ứng với bối cảnh thị trường ngày càng phức tạp và giàu tính cạnh tranh.

Ở góc độ tổ chức, các định chế tài chính cần ưu tiên đầu tư cho đào tạo liên tục (upskilling), đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong hoạt động tư vấn. Việc xây dựng và cập nhật bộ chuẩn năng lực hành nghề theo hướng rõ ràng, minh bạch cũng được nhấn mạnh là yếu tố quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ trên toàn hệ thống.

Bên cạnh đó, ông Phạm Duy đề xuất tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp thông qua việc đồng thiết kế chương trình đào tạo, đưa các tình huống thực tiễn (case study) vào giảng dạy và mở rộng cơ hội thực tập. Đồng thời, việc xây dựng các lộ trình chứng chỉ nghề nghiệp phù hợp với nhu cầu tuyển dụng thực tế cũng cần được chú trọng.

Đáng chú ý, đại diện Techcombank khuyến nghị ngành tài chính Việt Nam sớm thống nhất và ban hành khung năng lực quốc gia, đi kèm với bộ quy tắc đạo đức chung. Theo ông, đây sẽ là nền tảng quan trọng góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời củng cố niềm tin của thị trường trong dài hạn.

Kết thúc phần tham luận, Diễn đàn chuyển qua phần thảo luận với chủ đề “Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để kiến tạo Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam” với sự tham gia đại diện cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và định chế tài chính, lực lượng hành nghề và các hiệp hội nghề nghiệp.

Theo PGS.TS. Nghiêm Thị Thà, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Tư vấn tài chính Việt Nam, cơ quan quản lý nhà nước đóng vai trò định hướng chính sách và đã trình bày nhiều nội dung chuyên sâu, được chuẩn bị công phu trong kỷ yếu diễn đàn.

Trong khi đó, các cơ sở đào tạo giữ vai trò là cái nôi cung cấp nguồn nhân lực cho nền kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh các diễn giả đều nhấn mạnh yếu tố con người là nhân tố quyết định đối với sự phát triển của thị trường tài chính và trung tâm tài chính quốc tế.

Còn doanh nghiệp và các định chế tài chính là nơi trực tiếp sử dụng nguồn nhân lực, vận hành theo chuẩn mực quốc tế và đóng vai trò dẫn dắt thị trường. Trong khi đó, lực lượng hành nghề, bao gồm sinh viên, người lao động trong lĩnh vực tài chính và các tư vấn tài chính cá nhân, mang đến góc nhìn thực tiễn về tiêu chuẩn nghề nghiệp và yêu cầu của thị trường.

Cuối cùng, các hiệp hội nghề nghiệp đóng vai trò kết nối các bên, xây dựng và giám sát việc thực hiện các tiêu chuẩn, đạo đức nghề nghiệp, góp phần tạo lập môi trường minh bạch và nâng cao chất lượng dịch vụ, hướng tới lợi ích chung của khách hàng và thị trường.

Phát biểu trong phiên thảo luận bàn tròn, TS. Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và chính sách Kinh tế - Tài chính, Bộ Tài chính, cho biết trong sáu trụ cột của khung phát triển Trung tâm tài chính quốc tế, trụ cột về con người được đặt ở vị trí cuối cùng nhưng lại mang ý nghĩa quan trọng nhất. Thực tế, đây cũng là yếu tố cần được ưu tiên phát biểu đầu tiên bởi trong bất kỳ lĩnh vực nào, con người luôn là yếu tố then chốt và mang tính quyết định đối với mọi thành công.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các trung tâm tài chính phát triển đều dựa trên hai nền tảng cốt lõi là khung pháp lý hiện đại và nguồn nhân lực chất lượng cao. Điển hình như Singapore, nơi thành công của trung tâm tài chính quốc tế được xây dựng trên sự kết hợp chặt chẽ giữa thể chế tiên tiến và đội ngũ nhân lực trình độ cao.

“Đối với Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam, hệ sinh thái nhân lực bao gồm nhiều nhóm cốt lõi như nhân lực trong lĩnh vực ngân hàng đầu tư, thị trường vốn, quản lý quỹ, bảo hiểm, những bộ phận trực tiếp vận hành thị trường. Bên cạnh đó là nhóm nhân lực công nghệ tài chính như fintech, cùng với các chuyên gia pháp lý, kiểm toán, tư vấn tài chính quốc tế. Ngoài ra còn có đội ngũ tư vấn cao cấp như tư vấn đầu tư, tư vấn mua bán, sáp nhập và lực lượng quản lý nhà nước tham gia xây dựng chính sách, điều hành và giám sát thị trường”, ông Quỳnh cho hay.

Trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng phức tạp và yêu cầu chuyên môn cao, Viện trưởng Viện Chiến lược và chính sách Kinh tế - Tài chính nhận định, việc xây dựng đội ngũ tư vấn tài chính chuyên nghiệp trở thành yêu cầu cấp thiết.

Theo ông Quỳnh, đây là lực lượng đóng vai trò kết nối giữa sản phẩm tài chính và nhu cầu của nhà đầu tư, góp phần nâng cao tính minh bạch, chuẩn hóa thị trường và củng cố niềm tin. Khi các sản phẩm tài chính ngày càng đa dạng và phức tạp, vai trò của tư vấn tài chính càng trở nên mang tính quyết định, bởi không phải nhà đầu tư nào cũng có đủ năng lực để hiểu và đánh giá đầy đủ các sản phẩm này.

Dẫn chứng từ kinh nghiệm của các trung tâm tài chính lớn, ông Quỳnh nhận định, hệ thống tư vấn tài chính luôn được chú trọng phát triển. Đơn cử như tại Singapore, hoạt động tư vấn tài chính được quản lý chặt chẽ theo luật chuyên ngành, với yêu cầu bắt buộc về chứng chỉ hành nghề và đào tạo liên tục. Chính đội ngũ này đã giúp kết nối hiệu quả giữa nhà đầu tư toàn cầu với các sản phẩm tài chính, đồng thời tăng cường niềm tin thị trường.

Hay như tại London, các tổ chức tư vấn tài chính, quản lý tài sản và ngân hàng đầu tư phát triển ở trình độ rất cao, đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái tài chính.

Đối với Việt Nam, theo ông Quỳnh, việc xây dựng hệ thống này mới đang ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, để Trung tâm tài chính quốc tế phát triển hiệu quả, nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ tư vấn tài chính sẽ giữ vai trò then chốt. Trong đó, sinh viên và lực lượng lao động trẻ được xem là nguồn lực tiềm năng, có điều kiện tiếp cận với các chuẩn mực quốc tế và cần được đào tạo, phát triển bài bản.

“Việc phối hợp giữa các bên, từ cơ quan quản lý, nhà trường, doanh nghiệp, người hành nghề đến các hiệp hội, sẽ là yếu tố quan trọng nhằm hình thành đội ngũ nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam trong thời gian tới”, Viện trưởng Viện Chiến lược và chính sách Kinh tế - Tài chính nhấn mạnh.

Cũng tại phiên bàn tròn, ông Ngô Thành Huấn, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tư vấn đầu tư và Quản lý gia sản FIDT, đã chia sẻ nhiều góc nhìn từ thực tiễn hoạt động tư vấn tài chính trong và ngoài nước.

Theo ông, lợi thế lớn hiện nay là đội ngũ tư vấn tài chính đang trực tiếp đồng hành cùng khách hàng trong nhiều giai đoạn khác nhau của hành trình tài chính. Bản thân ông là cố vấn tài chính được cấp phép hành nghề tại Úc, từng quản lý danh mục tài sản lên tới 1,5 tỷ USD, đồng thời vẫn phục vụ nhiều khách hàng cá nhân với quy mô tài sản khiêm tốn, chỉ từ vài tỷ đồng. Điều này phản ánh nhu cầu ngày càng gia tăng của tầng lớp trung lưu đối với các dịch vụ quản lý và tư vấn tài chính chuyên nghiệp.

Ông cũng chỉ ra thực tế, tỷ lệ tham gia bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam vẫn còn ở mức thấp, trong khi rủi ro lừa đảo tài chính, đặc biệt trên môi trường trực tuyến, lại đang ở mức đáng lo ngại, tương đương với một số quốc gia trong khu vực như Philippines.

Chia sẻ về kinh nghiệm quốc tế, ông Huấn cho biết tại Úc, cố vấn tài chính đóng vai trò như “bác sĩ tài chính”, cung cấp các giải pháp toàn diện từ quản lý tài sản, tối ưu thuế đến xây dựng kế hoạch tài chính cá nhân và gia đình. Mọi quyết định tài chính quan trọng của khách hàng đều có sự đồng hành của cố vấn chuyên nghiệp. Trong khi đó, tại Việt Nam, dòng vốn cá nhân vẫn mang tính phân tán, chịu ảnh hưởng lớn bởi yếu tố cảm xúc, thiếu cấu trúc và định hướng dài hạn.

Theo ông, cố vấn tài chính có thể đóng vai trò như một “phễu lọc” cho thị trường, giúp định hướng dòng vốn hiệu quả hơn mà không nhất thiết phụ thuộc quá nhiều vào thị trường thứ cấp. Tuy nhiên, rào cản lớn hiện nay nằm ở sự thiếu hụt nguồn nhân lực có chuyên môn sâu và hệ thống cấp phép hành nghề còn nhiều bất cập.

Ông Huấn nhấn mạnh, trong khi Việt Nam chủ yếu cấp phép ở mức môi giới sản phẩm, thì nhiều quốc gia Đông Nam Á đã tiến tới các chứng chỉ cho phép cố vấn xây dựng kế hoạch tài chính và đầu tư toàn diện cho khách hàng. Do đó, cần sớm xây dựng khung năng lực liên thông giữa các lĩnh vực như bảo hiểm và chứng khoán, đồng thời hoàn thiện hành lang pháp lý để nâng cao tính chuyên nghiệp của nghề.

“Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là khung pháp lý cho hoạt động hành nghề chưa hoàn thiện, dẫn đến tình trạng ‘vàng thau lẫn lộn’, thiếu động lực phát triển đội ngũ chuẩn mực. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp để tạo dựng một thị trường minh bạch và bền vững hơn”, ông Huấn nhấn mạnh.

Chia sẻ quan điểm về đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng chuẩn quốc tế, PGS.TS. Phạm Hoàng Anh cho biết để làm được điều này, các cơ sở đào tạo trước hết cần tập trung đổi mới toàn diện chất lượng đầu ra trong giáo dục, bao gồm việc hoàn thiện khung chương trình đào tạo theo hướng hiện đại, cập nhật, đồng thời nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên và tăng cường ý thức, nỗ lực học tập của sinh viên. Bên cạnh đó, một yếu tố quan trọng là thúc đẩy mô hình liên kết “Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp”. Sự phối hợp này giúp gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo và nhu cầu thực tiễn, từ đó không chỉ trang bị kiến thức chuyên môn mà còn rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp cho người học.

Đặc biệt, nhà trường cần chủ động xây dựng mối quan hệ hợp tác bền vững với doanh nghiệp, tạo niềm tin trong việc đào tạo và đảm bảo đầu ra cho sinh viên, giúp người học dễ dàng thích ứng và đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong nước và quốc tế.

Trả lời câu hỏi về vai trò của các hiệp hội nghề nghiệp tại Việt Nam, PGS.TS. Nghiêm Thị Thà cho biết: “Trong bối cảnh thị trường tài chính Việt Nam đang trong quá trình phát triển và hội nhập sâu rộng với quốc tế, vai trò của các hiệp hội nghề nghiệp ngày càng trở nên quan trọng, đặc biệt trong việc xây dựng chuẩn mực nghề nghiệp và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường”.

Tuy nhiên, bà cũng chỉ ra, thực tế cho thấy, các hiệp hội nghề nghiệp tại Việt Nam hiện vẫn chưa phát huy hết vai trò và vị thế vốn có.

“Điều này cũng phản ánh một tiến trình tất yếu khi nền kinh tế và thị trường tài chính vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện và từng bước tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế. Trong bối cảnh hiện nay, khi Việt Nam bước vào một giai đoạn phát triển mới, các bên tham gia thị trường đều đã nhận diện rõ những hạn chế, bất cập của chính mình cũng như của toàn hệ thống, từ đó, đặt ra yêu cầu phải cùng nhau khắc phục để phát triển”, bà Thà nhấn mạnh.

Với tư cách là tổ chức xã hội - nghề nghiệp, các hiệp hội như Hiệp hội Tư vấn tài chính Việt Nam (VFCA) hoạt động dưới sự quản lý Nhà nước về pháp lý và chuyên môn, có vai trò quan trọng trong việc kết nối các bên liên quan. Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để các hiệp hội có thể cùng nhau khắc phục những hạn chế, bất cập vốn có và phát huy được vai trò trong xây dựng trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam?

Theo bà Thà, trước hết, hiệp hội là nơi tập hợp các hội viên là cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp, từ đó tạo ra không gian trao đổi, chia sẻ và thấu hiểu giữa các chủ thể trong thị trường. Thông qua vai trò này, hiệp hội tham gia tích cực vào quá trình xây dựng và phản biện chính sách, đồng thời thúc đẩy sự lan tỏa thông tin và định hướng phát triển thị trường.

“Việc tham gia vào các hoạt động phản biện chính sách, cũng như phối hợp tổ chức các diễn đàn chuyên môn, góp phần nâng cao nhận thức và chuẩn bị nguồn lực cho các mục tiêu lớn như phát triển Trung tâm tài chính quốc tế”, bà nói.

Bên cạnh đó, hiệp hội còn giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng hệ thống chuẩn mực nghề nghiệp. Trong bối cảnh hội nhập, việc hình thành một bộ tiêu chuẩn chung là cần thiết nhằm tránh tình trạng phân mảnh và thiếu nhất quán trên thị trường. Hệ thống chuẩn mực này cần được xây dựng trên cơ sở kết hợp hài hòa giữa thông lệ quốc tế, quy định pháp luật trong nước và đặc thù văn hóa, nhu cầu của thị trường Việt Nam. Qua đó, không chỉ nâng cao chất lượng hành nghề mà còn đảm bảo sự phù hợp và hiệu quả trong thực tiễn.

Ngoài ra, các hiệp hội nghề nghiệp còn đóng vai trò thúc đẩy thị trường phát triển theo hướng minh bạch và bền vững. PGS.TS. Nghiêm Thị Thà nhấn mạnh, thông qua việc kết nối các bên, xây dựng chuẩn mực và giám sát thực thi, hiệp hội góp phần nâng cao niềm tin của thị trường, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý trong việc điều hành hiệu quả hơn. Khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên, từ cơ quan quản lý, nhà trường, doanh nghiệp, người hành nghề đến hiệp hội cùng với những đối thoại thực chất và thẳng thắn, thị trường tài chính sẽ có điều kiện phát triển ổn định và bền vững hơn.

“Trong tiến trình xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, các hiệp hội nghề nghiệp không chỉ đóng vai trò kết nối mà còn là lực lượng quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chuẩn hóa hoạt động nghề nghiệp và củng cố nền tảng phát triển dài hạn cho thị trường tài chính”, bà Thà nhấn mạnh.

Về Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA), bà Thà cho biết, trước bối cảnh hiện nay của thị trường tài chính, đặc biệt liên quan đến nguồn nhân lực trong lĩnh vực tư vấn tài chính, VFCA xác định ba ưu tiên chính cần tập trung thực hiện.

Ưu tiên đầu tiên là xây dựng chuẩn mực. Nếu không có chuẩn mực, mọi sai sót, sai lầm hay vi phạm rất dễ rơi vào tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, không ai đứng ra chịu trách nhiệm. Ngược lại, khi đã có chuẩn mực rõ ràng, tất cả các hoạt động đều phải tuân theo và có cơ sở để đối chiếu, xử lý vi phạm. Chính vì vậy, từ năm 2019 đến nay, VFCA đã và đang triển khai mục tiêu nâng cao dân trí tài chính, coi đây là nền tảng quan trọng.

Trên nền tảng đó, năm 2025, Chính phủ đã đưa ra ba đột phá lớn trong lĩnh vực tài chính, bao gồm nâng hạng thị trường chứng khoán, quyết tâm thành lập trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng, cùng với việc phát triển thị trường tài sản mã hóa.

Một thực tế đáng chú ý là 99% nhà đầu tư trên thị trường tài chính Việt Nam là nhà đầu tư cá nhân, điều này cho thấy sự sôi động nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về tâm lý và hành vi đầu tư. Vì vậy, việc xây dựng chuẩn mực càng trở nên cấp thiết.

VFCA đã lựa chọn chuẩn mực nghề hoạch định tài chính của Mỹ do FPSB xây dựng với chứng chỉ CFP là một chuẩn mực uy tín và được công nhận rộng rãi trên thế giới. “Để áp dụng tại Việt Nam, chúng tôi tiến hành nội địa hóa chương trình, đảm bảo phù hợp với pháp luật, văn hóa và điều kiện thực tiễn trong nước, đồng thời làm việc với các cơ quan quản lý để triển khai”, PGS.TS Nghiêm Thị Thà nói.

Ưu tiên thứ hai là đưa chuẩn mực vào thực tế thông qua hệ thống đào tạo. VFCA đã ký kết hợp tác với 19 trường đại học, trong đó Học viện Ngân hàng và Đại học Văn Lang là hai đơn vị tiên phong triển khai chuyên ngành hoạch định tài chính theo định hướng CFP.

“Đây được xem là những bước đi đầu tiên, đặt nền móng cho việc hiện thực hóa bộ chuẩn mực gồm bốn nhóm: chuẩn về kiến thức chuyên môn, chuẩn về kỹ năng hành nghề, chuẩn về đạo đức nghề nghiệp và chuẩn về đào tạo liên tục. Thực tế cho thấy các cơ sở đào tạo đang có sự chuyển mình rõ rệt, tích hợp các chuẩn quốc tế vào chương trình giảng dạy, từ yêu cầu về ngoại ngữ, năng lực chuyên môn đến kỹ năng thực tiễn”, đại diện VFCA nhận định.

Ưu tiên thứ ba là phát triển đội ngũ nhân lực có chứng chỉ hành nghề quốc tế. Trong bối cảnh hội nhập, cơ hội và thách thức luôn song hành. Việt Nam mong muốn thu hút chuyên gia quốc tế nhưng đồng thời cũng cần phát triển lực lượng nhân sự trong nước đủ năng lực để không bị phụ thuộc.

Việc nội địa hóa nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt. Sinh viên nếu đạt chuẩn hoàn toàn có thể trở thành lực lượng tinh hoa, tham gia làm việc tại các trung tâm tài chính quốc tế trong tương lai. Khi đã có đội ngũ nhân lực đạt chuẩn, các yếu tố khác như hạ tầng, công nghệ hay thể chế sẽ phát huy hiệu quả tốt hơn.

"Có thể nói, trong khi hạ tầng và chính sách là “phần cứng” thì nguồn nhân lực chính là “phần mềm” và nếu thiếu phần mềm thì phần cứng cũng không thể vận hành hiệu quả", Phó Chủ tịch VFCA nhấn mạnh.

Từ thực tiễn làm việc với khách hàng, ThS Lê Thị Lan Anh – Thành viên HĐQT độc lập Tổng Công ty Bảo hiểm Petrolimex, Giám đốc Công ty TNHH Smartlife Việt Nam, chia sẻ trong bối cảnh hiện nay, vai trò của tư vấn viên tài chính đã thay đổi rõ rệt so với trước đây. Nếu trước kia chủ yếu tập trung vào việc giới thiệu các sản phẩm đơn lẻ như gửi tiết kiệm, vay vốn hay các dịch vụ cơ bản, thì hiện nay nghề tư vấn đã phát triển lên một tầm cao mới. Tư vấn viên không chỉ là người bán sản phẩm mà cần trở thành “người đồng hành tài chính”, gắn bó lâu dài với khách hàng trong suốt quá trình hình thành, quản lý và phát triển tài sản.

Để làm được điều đó, tư vấn viên phải hiểu khách hàng một cách toàn diện, nắm bắt nhu cầu thực tế, mục tiêu ngắn hạn và dài hạn, đồng thời theo dõi sự thay đổi theo từng giai đoạn cuộc sống, thu nhập và hoàn cảnh gia đình. Bên cạnh việc tư vấn sản phẩm, họ cần có khả năng đưa ra giải pháp tổng thể như hoạch định tài sản, xây dựng kế hoạch đầu tư phù hợp khẩu vị rủi ro, cũng như định hướng các vấn đề dài hạn như chuyển giao tài sản qua các thế hệ. Điều này đòi hỏi tư duy hệ thống và khả năng kết nối các nhu cầu rời rạc thành một bức tranh tài chính thống nhất.

Ngoài ra, tư vấn viên cần liên tục cập nhật kiến thức và nâng cao chuyên môn. Dù đã có nhiều chương trình đào tạo trong ngành, nhưng vẫn chưa có bộ tiêu chuẩn thống nhất, vì vậy việc tự học hỏi và phát triển năng lực là yêu cầu rất quan trọng. Song song đó, kỹ năng giao tiếp, lắng nghe và xây dựng niềm tin với khách hàng cũng ngày càng được đề cao, bởi niềm tin chính là nền tảng cho mối quan hệ lâu dài. Nghề tư vấn tài chính vì thế đang ngày càng được chuẩn hóa, đòi hỏi sự chuyên nghiệp và không ngừng hoàn thiện để thích ứng với sự thay đổi của thị trường.

Trả lời câu hỏi làm thế nào để mối liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nhân lực tư vấn tài chính không chỉ dừng ở khẩu hiệu mà đi vào thực chất, ông Phạm Duy cho rằng trong lĩnh vực tư vấn tài chính, việc xây dựng niềm tin là yếu tố cốt lõi. Muốn có niềm tin thì trước hết phải có chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp vững vàng, đồng thời người làm nghề cần chủ động học hỏi, trau dồi liên tục và cập nhật kiến thức mới. Chỉ khi kết hợp được giữa đạo đức và năng lực chuyên môn thì mới đáp ứng được yêu cầu thực tiễn của ngành.

Còn theo PGS.TS. Phạm Hoàng Anh, đạo đức nghề nghiệp trong lĩnh vực tài chính có vai trò đặc biệt quan trọng và cần được hình thành ngay từ khi sinh viên còn ngồi trên ghế nhà trường. Khi bước vào ngành, đặc biệt trong quá trình tuyển dụng và làm việc trong hệ thống tài chính, đạo đức nghề nghiệp không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn tác động đến cả hệ thống tài chính nói chung.

Bên cạnh đó, để mối liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp đi vào thực chất, cần gắn đào tạo với thực tiễn nghề nghiệp, giúp sinh viên không chỉ học kiến thức mà còn hiểu rõ con đường phát triển nghề nghiệp, từ đó lựa chọn đúng hướng đi, phát triển năng lực bản thân và đóng góp cho xã hội. Điều này có ý nghĩa rất quan trọng trong đào tạo nhân lực tài chính chất lượng cao.

Chia sẻ thêm, ThS. Ngô Thành Huấn cho rằng “bán đúng” là góc nhìn quan trọng trong ngành tài chính, tập trung vào hai yếu tố: phân tích và bán hàng.

"Khi đưa một sản phẩm đến với khách hàng, chúng ta cần hiểu rõ mình đang bán gì và bán như thế nào. Quan trọng hơn, việc bán hàng phải đi kèm với đạo đức nghề nghiệp. Mỗi sản phẩm được giới thiệu phải đảm bảo tính đúng đắn, minh bạch. Vì vậy, mỗi ngày làm việc cũng chính là mỗi ngày chúng ta thực hành “bán đúng”, ông Huấn cho hay.

Kết thúc Diễn đàn, ban tổ chức đã có phần lễ vinh danh cho những nhà hoạch định tài chính dành thành tích cao trong các kỳ thi đánh giá. Đây không chỉ là sự ghi nhận thành tích, mà là sự trân trọng dành cho một hành trình nghiêm túc - hành trình đầu tư vào tri thức, kỷ luật và chuẩn mực hành nghề, góp phần từng bước xây dựng niềm tin, nâng cao chuẩn mực và tạo nền tảng phát triển bền vững cho thị trường tài chính Việt Nam.

***

Một trong những điểm nổi bật của Diễn đàn năm nay là ấn phẩm Kỷ yếu Diễn đàn Hoạch định Tài chính Cá nhân 2026, được biên soạn như một tài liệu chuyên khảo tổng hợp, quy tụ nhiều góc nhìn học thuật, thực tiễn và nghiên cứu chuyên sâu xoay quanh sự phát triển của thị trường tài chính cá nhân trong bối cảnh mới.

Kỷ yếu là nơi tập hợp những bài viết, tham luận và đóng góp giá trị của các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà quản lý, giảng viên, cùng những người đang trực tiếp hoạt động trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, bảo hiểm và tư vấn tài chính. Và ngay trên màn hình lúc này là hình ảnh của ấn phẩm kỷ yếu – một dấu ấn chuyên môn có ý nghĩa, đồng thời cũng là nguồn tư liệu tham khảo quan trọng, góp phần lan tỏa tri thức và thúc đẩy đối thoại đa chiều từ diễn đàn hôm nay.

Diễn đàn là diễn đàn đối thoại chuyên sâu quy tụ đại diện cơ quan quản lý, giới học thuật, các định chế tài chính, doanh nghiệp và cộng đồng thực hành. Diễn đàn hướng tới việc làm rõ các vấn đề cốt lõi trong quá trình hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam, từ thiết kế thể chế, thu hút và phân bổ dòng vốn đến phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hạ tầng tài chính hiện đại.

Nội dung Diễn đàn tập trung vào bốn nhóm vấn đề chính: mô hình và thể chế vận hành Trung tâm Tài chính Quốc tế; xu hướng dịch chuyển dòng vốn toàn cầu và vị thế của Việt Nam trong mạng lưới phân bổ vốn khu vực; yêu cầu mới đối với nguồn nhân lực tài chính trong bối cảnh hội nhập sâu rộng; và vai trò của tài chính xanh, công nghệ tài chính, hệ sinh thái tài chính số trong việc hình thành một thị trường tài chính hiện đại, minh bạch và có sức cạnh tranh.

Bên cạnh các phiên thảo luận học thuật và chính sách, Diễn đàn năm nay còn dành không gian cho hoạt động trải nghiệm thực hành thông qua Financial Health Check (FHC) - quy trình đánh giá sức khỏe tài chính cá nhân theo thông lệ quốc tế. Phương pháp này cho phép nhìn nhận tổng thể cấu trúc tài chính của mỗi cá nhân dựa trên các yếu tố như dòng tiền, tài sản, nghĩa vụ nợ, mức độ bảo vệ và khả năng chịu rủi ro.

Thông qua quy trình này, người tham dự có thể nhìn nhận một cách hệ thống tình trạng tài chính cá nhân, nhận diện các rủi ro tiềm ẩn và hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa các quyết định tài chính ngắn hạn với mục tiêu dài hạn. Việc đưa Financial Health Check vào khuôn khổ Diễn đàn không chỉ mang tính trải nghiệm, mà còn góp phần nhấn mạnh vai trò của hoạch định tài chính cá nhân trong việc nâng cao năng lực tài chính của người dân - một nền tảng quan trọng cho sự phát triển lành mạnh và bền vững của thị trường tài chính.

Song song với chương trình Diễn đàn, Ban Tổ chức phát hành Kỷ yếu khoa học tới đại biểu và khách mời như một tài liệu tham chiếu chuyên sâu, tổng hợp các nghiên cứu và tham luận của chuyên gia, nhà quản lý và các đơn vị thực hành. Nội dung Kỷ yếu tập trung phân tích mô hình Trung tâm Tài chính Quốc tế, kinh nghiệm quốc tế và các hàm ý chính sách đối với Việt Nam, qua đó góp phần bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn cho các phiên thảo luận tại Diễn đàn.

Trong bối cảnh cấu trúc thị trường tài chính đang được định hình lại, Diễn đàn Thường niên Hoạch định Tài chính Cá nhân 2026 không chỉ là nơi trao đổi thông tin, mà còn là không gian kết nối giữa tư duy chính sách và thực tiễn vận hành, giữa tầm nhìn dài hạn và năng lực thực thi. Thông qua các phiên thảo luận và tham luận chuyên sâu, Diễn đàn kỳ vọng đóng góp các luận cứ và khuyến nghị thiết thực cho tiến trình xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam.