Để tăng trưởng 2 con số, Việt Nam phải 'bứt tốc' gần 12% trong nửa cuối năm

Nửa cuối năm, GDP cần tăng 11,7%

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tăng trưởng GDP 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8,18% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng này vẫn thấp hơn mục tiêu tăng trưởng hai con số theo Nghị quyết 01/NQ-CP của Chính phủ. Điều đó đồng nghĩa, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trong cả năm 2026, nền kinh tế cần đạt mức tăng trưởng khoảng 11,7% trong 6 tháng cuối năm.

Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh - Trưởng Ban Hệ thống Tài khoản quốc gia (Cục Thống kê) cho biết, trên cơ sở kết quả thực hiện trong quý II và 6 tháng đầu năm, cơ quan thống kê đã cập nhật kịch bản tăng trưởng cho hai quý còn lại. Theo đó, GDP quý III cần tăng khoảng 11,16% và quý IV tăng 12,09% để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng cả năm.

Tuy nhiên, chặng đường phía trước sẽ không dễ dàng khi kinh tế thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn, còn sức chống chịu của khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn hạn chế. Trong bối cảnh một số động lực tăng trưởng truyền thống có dấu hiệu suy yếu, các động lực mới chưa đủ mạnh để tạo ra sự bứt phá trong ngắn hạn.

Một trong những thách thức lớn là động lực từ xuất khẩu có thể không còn duy trì được mức tăng mạnh như nửa đầu năm. Dù xuất khẩu vẫn được kỳ vọng tăng trưởng, nhu cầu tiêu dùng tại nhiều thị trường lớn chưa phục hồi vững chắc, cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, trong khi giá của nhiều mặt hàng xuất khẩu có xu hướng giảm. Bên cạnh đó, xuất khẩu của Việt Nam vẫn phụ thuộc khá lớn vào một số thị trường và nhóm hàng chủ lực, còn tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước của nhiều sản phẩm vẫn ở mức thấp, khiến khu vực này dễ bị tác động trước những thay đổi về chính sách thương mại hoặc biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Khu vực doanh nghiệp cũng tiếp tục đối mặt với nhiều áp lực. Trong 6 tháng đầu năm, bình quân mỗi tháng có khoảng 28.300 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, song cũng có gần 25.200 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn gặp khó khăn về dòng tiền, khả năng tiếp cận tín dụng, chi phí logistics cũng như đầu ra cho sản phẩm.

Đầu tư công được xác định là một trong những động lực quan trọng quyết định tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế trong nửa cuối năm. Tuy nhiên, tiến độ giải ngân vẫn chịu ảnh hưởng bởi hàng loạt vướng mắc như giải phóng mặt bằng, thủ tục điều chỉnh dự án, nguồn cung vật liệu xây dựng và năng lực triển khai chưa đồng đều giữa các chủ đầu tư. Đến ngày 25/6, cả nước mới giải ngân gần 300.000 tỷ đồng vốn đầu tư công, tương đương hơn 29% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Nếu tiến độ không được cải thiện đáng kể, hiệu ứng lan tỏa tới các lĩnh vực xây dựng, công nghiệp vật liệu, vận tải và hoạt động của doanh nghiệp sẽ bị hạn chế.

Dù vậy, Cục Thống kê đánh giá nền kinh tế vẫn còn nhiều dư địa để duy trì đà tăng trưởng. Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là trụ cột quan trọng nếu đơn hàng xuất khẩu cải thiện và khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) duy trì hoạt động ổn định.

Bên cạnh đó, khu vực dịch vụ được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng góp tích cực nhờ tiêu dùng trong nước phục hồi khi thu nhập và việc làm của người lao động cải thiện, cùng với sự phát triển của thương mại điện tử, hệ thống bán lẻ hiện đại và các chương trình kích cầu. Đặc biệt, những tháng cuối năm thường là cao điểm mua sắm và tiêu dùng, tạo thêm động lực cho lĩnh vực thương mại, dịch vụ và tăng trưởng kinh tế.

Ở góc nhìn của cơ quan điều hành vĩ mô, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhận định, mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 vẫn đối mặt với không ít thách thức. GDP 6 tháng đầu năm đạt mức tăng cao nhất từ trước đến nay nhưng vẫn thấp hơn khoảng 1,52 điểm phần trăm so với kịch bản đề ra, qua đó tạo áp lực rất lớn cho tăng trưởng trong nửa cuối năm. Cùng với đó, lạm phát bình quân 6 tháng cũng đã tiến sát mục tiêu kiểm soát của cả năm.

Dù vậy, Bộ Tài chính đánh giá nền kinh tế vẫn có nhiều điều kiện thuận lợi để phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng. Trong đó, giá dầu thế giới đang ở mức thấp; Trung ương và Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 18 cùng 10 nghị quyết mang tính đột phá; nhiều điểm nghẽn về thể chế, thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư, kinh doanh từng bước được tháo gỡ. Bên cạnh đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 168 và Nghị quyết 169 với nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm 2026.

Khơi thông nguồn lực từ các dự án tồn đọng

Để hiện thực hoá mục tiêu tăng trưởng hai con số, theo TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng, Giám đốc Viện Đào tạo và Nghiên cứu BIDV, kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 lên tới khoảng 1,1 triệu tỷ đồng, tăng 31% so với năm trước. Nếu hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, đầu tư công có thể đóng góp thêm khoảng 1,8 điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP.

Bên cạnh đầu tư công, việc tháo gỡ các dự án tồn đọng, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai và bất động sản, cũng được xem là dư địa tăng trưởng rất lớn. Theo TS Cấn Văn Lực, nếu khơi thông được một phần nguồn lực đang bị "đóng băng" tại các dự án này, nền kinh tế sẽ có thêm động lực quan trọng để bứt phá.

Ông cũng nhấn mạnh vai trò then chốt của cải cách thể chế trong việc thúc đẩy tăng trưởng. Cụ thể, nếu cắt giảm 30% điều kiện kinh doanh không cần thiết, rút ngắn 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính và giảm 50% chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, tăng trưởng kinh tế có thể được cải thiện thêm khoảng 1-1,2 điểm phần trăm. Khi kết hợp các động lực từ giải ngân đầu tư công, tháo gỡ dự án tồn đọng và cải cách thể chế, nền kinh tế có khả năng được bổ sung khoảng 3-3,5 điểm phần trăm tăng trưởng mỗi năm.

Từ những cơ sở trên, TS Cấn Văn Lực cho rằng mục tiêu tăng trưởng cao của Việt Nam là hoàn toàn khả thi. Tuy nhiên, để duy trì tốc độ tăng trưởng nhanh và bền vững trong dài hạn, nền kinh tế cần tập trung nâng cao năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP), thay vì chỉ dựa vào mở rộng quy mô đầu tư.

Theo ông, có 5 yếu tố quyết định khả năng cải thiện TFP gồm phát triển khoa học - công nghệ và chuyển đổi số, nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo, tăng hiệu quả vận hành của thị trường, đầu tư hạ tầng đồng bộ và tiếp tục hoàn thiện thể chế.