Thuế TNCN tới 35%: Lương cao đóng thuế lớn, làm nhiều không thêm được bao nhiêu?

Mức thuế suất quá cao, không khuyến khích người giỏi làm việc

Dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) mới nhất do Bộ Tài chính gửi Bộ Tư pháp lấy ý kiến thẩm định đã thay đổi một số quy định nhưng vẫn giữ nguyên thuế suất cao nhất 35%, áp dụng cho phần thu nhập tính thuế trên 100 triệu đồng/tháng.

Không ít ý kiến cho rằng mức thuế suất cao nhất 35% là quá cao, không khuyến khích được người giỏi làm việc. Thậm chí, việc duy trì một mức thuế suất quá cao không những không khuyến khích được sự phát triển mà còn tạo ra những hệ lụy tiêu cực như hành vi gian lận, trốn thuế.

Chị Thu Ngân, 35 tuổi, làm việc tại một công ty nước ngoài, cho biết sẵn sàng siết lại thu nhập để mức thuế thu nhập cá nhân chỉ chạm ngưỡng tối đa 30%. Bởi theo nguyên tắc hiện tại, thu nhập cao phải đóng thuế cao hơn. Nếu cố làm thêm rồi lại phải đóng thuế cao hơn thì chị sẽ duy trì mức hiện tại và dành thời gian cho cuộc sống cá nhân.

Chuyên gia thuế TS. Nguyễn Ngọc Tú (Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội) đánh giá, phương án sửa đổi biểu thuế Bộ Tài chính đưa ra chưa hợp lý, vừa đề xuất đã lạc hậu.

Mức thuế suất 35% đưa ra năm 2007 khi ban hành Luật Thuế thu nhập cá nhân, có hiệu lực từ năm 2009. Khi đó, thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng là 25%. Từ đó tới nay, thuế thu nhập doanh nghiệp đã được điều chỉnh giảm nhiều lần, xuống mức 22%, 20%, hiện doanh nghiệp nhỏ và vừa xuống chỉ chịu thuế ở mức 15-17%. Trong khi thuế suất cá nhân thì lại không thay đổi.

Theo phân tích của ông Tú, các cá nhân, hộ kinh doanh hiện có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm đóng thuế khoảng 1,5 triệu đồng/tháng, trong đó thuế thu nhập cá nhân chỉ có thuế suất 0,5%. Trong khi đó, cá nhân làm công ăn lương có thu nhập chỉ nhỉnh hơn 30 triệu đồng/tháng thì đã nộp thuế gần 1 triệu đồng. Ví dụ này cho thấy cá nhân đang đóng thuế cao hơn kinh doanh.

Theo ông Tú, 18 năm trước, thuế suất 35% được tính toán áp dụng cho thu nhập tính thuế từ trên 80 triệu đồng/tháng. Tại thời điểm năm 2007, 80 triệu đồng tương đương khoảng 5.000 USD, nhưng hiện chỉ khoảng 3.000 USD. Vì vậy, Bộ Tài chính đề xuất giữ nguyên thuế suất cao nhất 35%, chỉ nhích ngưỡng thu nhập tính thuế từ trên 80 triệu đồng/tháng lên trên 100 triệu đồng/tháng là không thấm vào đâu.

Ông Tú cho biết người làm công, ăn lương đang nộp thuế thu nhập cá nhân trung bình khoảng 22-23%. Phải làm sao để mức này giảm xuống còn khoảng 18-19% là hợp lý.

Đồng quan điểm, PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, ĐH Kinh tế TP.HCM, cho hay: theo đề xuất của Bộ Tài chính, thu nhập tính thuế khoảng hơn 1 tỷ đồng/năm đã phải chịu thuế suất tới 35%. Mức này quá cao, làm giảm động lực kiếm tiền.

PGS-TS Phạm Thế Anh, ĐH Kinh tế Quốc dân, cũng cho rằng mức thuế suất cao nhất lên đến 30-35% sẽ không khuyến khích được những người giỏi, trình độ cao làm việc và cũng không khuyến khích được doanh nghiệp thuê tuyển những người như vậy vì chi phí quá đắt đỏ. Để khuyến khích và thu hút người giỏi, Singapore chỉ áp dụng thuế suất cao nhất 24% trong biểu thuế thu nhập cá nhân.

Luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, nhìn nhận thuế suất 35% đối với thu nhập từ tiền công, tiền lương là quá cao so với thu nhập đầu người của Việt Nam, không thể hiện quan điểm khuyến khích những người có tài đang được trọng dụng.

Bà Lê Thị Thủy, CEO Công ty TNHH Dịch vụ tư vấn Bách Khoa, cho biết: Một số nước bậc thuế cao nhất cũng ở mức 35% như Việt Nam, có nước còn cao hơn. Nhưng khi tính thuế thu nhập cá nhân, người dân được giảm trừ nhiều khoản, như ở Mỹ, một số chi phí sinh hoạt đều được khấu trừ, còn ở Việt Nam các khoản được giảm trừ ít hơn

Mức thuế tối đa chỉ nên từ 20 - 25%

Nhiều ý kiến cho rằng, mức thuế tối đa chỉ nên từ 20-25% trong bối cảnh Việt Nam có thu nhập bình quân không cao và cần tạo động lực cho người lao động.

Theo ông Phan Hữu Nghị, Phó viện trưởng Viện Ngân hàng - Tài chính (Đại học Kinh tế quốc dân), phương án Bộ Tài chính đưa ra tạo độ dốc thuế quá lớn giữa các bậc trung bình và cao. Biểu thuế lũy tiến cần tuân thủ nguyên tắc hệ số giãn cách nhất định, đồng thời tạo động lực làm việc cho người thu nhập cao. Mức thuế suất cao nhất nên được điều chỉnh về 25%.

PGS-TS Phạm Thế Anh cho rằng Việt Nam nên xem xét điều chỉnh chính sách thuế thu nhập cá nhân theo hướng nâng mức giảm trừ gia cảnh lên 25 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 10 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc và loại bỏ các bậc thuế cao nhất (25%, 30% và 35%) trong biểu thuế hiện hành.

Còn PGS-TS Nguyễn Hữu Huân kiến nghị cần thiết kế lại biểu thuế cho tương đồng mức độ trượt giá từ khi ban hành Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, bởi thu nhập như trên hiện cũng chỉ tính là khá, chưa phải giàu. Lạm phát hàng năm tăng bao nhiêu thì cứ thế điều chỉnh tương ứng.

Luật sư Trần Xoa nêu quan điểm cần xem xét lại, bỏ thuế suất cao nhất 35% trong biểu thuế lũy tiến từng phần. Đồng thời giãn khoảng cách giữa các bậc thuế trước đó lớn hơn nữa và áp dụng các thuế suất chẵn để đơn giản gồm 5%, 10%, 20% và 30%, áp dụng lần lượt như thu nhập chịu thuế bậc đầu tiên đến 20 triệu đồng (thay vì 10 triệu đồng như dự thảo); trên 20 triệu đồng đến 40 triệu đồng tính thuế 10%.

TS. Nguyễn Ngọc Tú cho rằng ngoài giảm bậc thuế từ 7 xuống 5 thì cũng cần tăng ngưỡng thu nhập chịu thuế của từng bậc. Luật Lhuế thu nhập cá nhân đã thực thi 18 năm, giá cả tăng 18-20 lần, quy mô nền kinh tế cũng tăng lên, thu nhập bình quân đầu người cũng tăng lên nhiều lần… Do vậy cần điều chỉnh mức thu nhập giữa các bậc thuế tăng lên 2-3 lần so với mức đang áp dụng hiện nay.

Đồng thời, cần điều chỉnh thuế suất giữa các bậc thuế xuống thấp hơn. Cụ thể, bậc 1 có thu nhập tính thuế đến 20 triệu đồng áp dụng thuế suất 5%; bậc 2 có thu nhập tính thuế trên 20-70 triệu đồng áp dụng thuế suất 10%; bậc 3 có thu nhập tính thuế trên 70-120 triệu đồng tính thuế suất 15%; bậc 4 thu nhập trên 120-200 triệu đồng áp dụng thuế suất 20% và bậc 5 có thu nhập tính thuế trên 200 triệu đồng sẽ áp dụng thuế suất 25%.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Được, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín, cho rằng không nên giảm mức thuế tối đa xuống 20-25% do sẽ hụt thu ngân sách rất lớn. Thay vào đó là nâng ngưỡng thu nhập chịu thuế lên 120-150 triệu đồng. Ngưỡng thu nhập khởi điểm chịu thuế cũng có thể nâng lên 12-15 triệu đồng.

Theo ông Được, trong phương án sửa đổi biểu thuế thu nhập cá nhân mà Bộ Tài chính đang trình, cần thiết phải giãn mạnh hơn ở bậc 1 và bậc 2 nhằm giảm gánh nặng thuế cho nhóm có thu nhập trung bình - khá. Đồng thời, cơ quan soạn thảo có thể xem xét bỏ mức thuế suất 25% và điều chỉnh theo hướng “nhảy” từ 20% lên 30%. Cách làm này sẽ giúp phần thu nhập của nhóm có thu nhập cao bù đắp cho việc giãn ở bậc thấp, vừa tăng nguồn thu ngân sách vừa bảo đảm tính công bằng, hợp lý của chính sách thuế.