Đánh thuế 17%: Hộ kinh doanh hoang mang, chuyên gia nói hợp lý

Cá nhân bán hàng “hoang mang” khi phải nộp thuế 17%

Mới đây, tại dự thảo dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) vừa gửi đến Bộ Tư pháp xin ý kiến thẩm định, Bộ Tài chính đã bổ sung phương thức tính thuế đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có doanh thu hàng năm trên mức quy định của Chính phủ được xác định bằng thu nhập tính thuế nhân (x) mức thuế suất 17%.

Trong đó, thu nhập tính thuế được xác định bằng doanh thu của hàng hoá, dịch vụ bán ra trừ chi phí liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh trong kỳ tính thuế đó.

Thông tin này đã gây ra nhiều bình luận trái chiều từ cá nhân, hộ kinh doanh là các nhà bán hàng, không ít những lo lắng, “hoang mang” đã được chia sẻ trên các trang mạng xã hội.

Một số độc giả cho rằng, đây là chính sách của nhà nước nhằm khuyến khích cá nhân kinh doanh thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp.

Độc giả khác thắc mắc, cá nhân kinh doanh bán hàng online thì sao, liệu có bị áp mức thuế 17% hay vẫn tính trên doanh thu vượt 200 triệu/năm và chịu mức thuế như cũ.

Một độc giả kinh doanh ngành nội thất đặt câu hỏi cụ thể, thành phẩm bán ra 10 triệu đồng, trong khi nhập nguyên liệu hết 1 triệu. Như vậy, lợi nhuận ròng sẽ là 9 triệu, với mức thuế 17% sẽ là hơn 1,5 triệu đồng. Trong khi, mức thuế cũ phải chịu theo doanh thu là 4,5% tương đương với 450.000 đồng.

“Nếu áp dụng theo mức thuế suất Bộ Tài chính nói là 17% sẽ thiệt hơn cho cá nhân, hộ kinh doanh”, vị độc giả nêu vấn đề.

Chia sẻ về vấn đề này, một chuyên gia thuế cho rằng, Bộ Tài chính thông tin mức thuế suất 17% đối với thu nhập tính thuế của cá nhân kinh doanh, doanh thu sẽ dựa trên mức quy định của Chính phủ mà chưa có con số cụ thể đang khiến nhiều nhà bán hàng hoang mang.

Vị chuyên gia này cũng nêu quan điểm, đề xuất mức thuế suất 17% cho cá nhân kinh doanh thời điểm này khó khả thi bởi.

Thứ nhất, thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) khác bản chất. Thuế TNDN áp dụng cho doanh nghiệp, tính trên lợi nhuận. Cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ chỉ phù hợp với cách tính % trên doanh thu. Nếu buộc chuyển ngay sang 17% trên thu nhập ròng, chẳng khác nào bắt hộ cá thể phải vận hành như doanh nghiệp, phát sinh nhiều thủ tục sổ sách, kế toán.

Thứ hai, xung đột phương pháp tính thuế. Hộ kinh doanh hiện áp dụng thuế VAT theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu. Nếu TNCN lại chuyển sang tính trên thu nhập (doanh thu - chi phí), hai loại thuế sẽ lệch phương thức, gây chồng chéo và phức tạp.

Thứ ba, tạo gánh nặng xã hội khi hàng triệu hộ cá thể sẽ không đủ nguồn lực và cả năng lực để lập sổ sách, quyết toán. Điều này làm tăng chi phí tuân thủ, dễ dẫn đến rủi ro và khiếu nại.

“Nói cách khác, việc áp dụng một mức thuế suất 17% cho hộ kinh doanh như doanh nghiệp là không khả thi ở thời điểm này. Còn nếu đây thực sự là chủ trương của chính phủ, cần có một lộ trình dài hơi hơn cho hộ kinh doanh chuẩn bị”, vị chuyên gia thuế lưu ý.

Chỉ áp dụng với cá nhân, hộ có doanh thu lớn

Trao đổi với VietnamFinance, ông Nguyễn Văn Được, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín (Trọng Tín Tax) đánh giá, xét về góc độ làm luật đề xuất này là phù hợp, đúng với tư duy phân loại cá nhân, hộ kinh doanh theo lĩnh vực và quy mô doanh thu để quản lý thuế.

Đồng thời, những cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu lớn áp dụng mức thuế suất 17% trên thu nhập tính thuế sẽ đảm bảo việc đồng bộ chính sách với Luật thuế TNDN.

Ông Được nói, tư duy rất đơn giản là phân chia cá nhân, hộ kinh doanh làm 2 nhóm. Nhóm trên mức doanh thu quy định thì áp thuế suất 17%, còn dưới mức đó, áp dụng phương pháp hiện hành doanh thu nhân (x) tỷ lệ, chỉ cần dùng hoá đơn điện tử kết nối với máy tính tiền.

“Còn mức doanh thu bao nhiêu để lựa chọn phương án áp dụng thì Chính phủ quy định sau”, đại diện Trọng Tín Tax nói thêm.

Trước đó, trong kiến nghị được gửi đến lãnh đạo Đảng và Nhà nước, cùng các cơ quan quản lý góp ý về nội dung quản lý thuế và chính sách thuế, hoá đơn đối với Hộ kinh doanh, Trọng Tín Tax khuyến nghị rằng, việc quản lý thuế, hóa đơn, chứng từ và áp dụng chế độ kế toán đối với hộ kinh doanh chia theo lĩnh vực và quy mô doanh thu.

Theo đó, đơn vị này đề xuất phân loại hộ kinh doanh tương ứng như sau.

Một là, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ (loại 1) được miễn thuế không phải thực hiện hóa đơn điện tử, chế độ kế toán tạo thuận lợi và giảm áp lực chi phí tuân thủ cho hộ kinh doanh đồng thời tiết giảm nguồn lực của cơ quan thuế và xã hội.

Hai là, hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu (loại 2 và 3) tức là doanh thu nhân (x) tỷ lệ thuế. Đồng thời, sử dụng hoá đơn điện tử từ máy tính tiền có kết nối với cơ quan thuế theo quy định tại Nghị định 70, nhưng “không phải thực hiện chế độ kế toán”, trừ trường hợp hộ kinh doanh tự nguyện thực hiện chế độ kế toán khi có nhu cầu quản lý minh bạch tài chính.

“Phương án này có tính khả thi cao, đảm bảo ngân sách nhà nước thu đúng, đủ, tạo sự công bằng, bình đẳng trong kinh doanh và giảm áp lực chi phí tuân thủ khi người nộp thuế không có nhu cầu hoặc chưa có nhu cầu về quản trị tài chính, bán hàng thông qua chế độ kế toán”, Trọng Tín Tax nhìn nhận.

Mặt khác, khi cá nhân, hộ kinh doanh có nhu cầu vẫn được tự nguyện thực hiện chế độ kế toán đảm bảo tính chuyên nghiệp và phù hợp với đặc thù cũng như điều kiện của mỗi hộ kinh doanh.

Ba là, đối với nhóm hộ kê khai (loại 4) thực hiện theo phương pháp kê khai thuế tại Thông tư 40 cần được hiệu chỉnh cho đúng và tương đồng với thuật ngữ pháp lý trong Luật thuế Giá trị gia tăng, đó là phương pháp khấu trừ: Đầu ra, trừ đầu vào (phương pháp khấu trừ thuế) và doanh thu trừ chi phí (kê khai) theo pháp Luật thuế Thu nhập doanh nghiệp.

Theo phương pháp này cá nhân, hộ kinh doanh nộp thuế theo kê khai phải thực hiện đầy đủ “hóa đơn, chứng từ và chế độ kế toán” theo quy định thông tư 88 năm 2021.

“Hộ kinh doanh đủ quy mô cần chính sách quản lý thuế như đối với doanh nghiệp”, Trọng Tín Tax kiến nghị.