Top 3 mô hình kinh tế phổ biến

Vũ Trang - 20/05/2022 17:00 (GMT+7)

Sự phát triển của xã hội đến nay đã trải qua 3 mô hình kinh tế bao gồm nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, nền kinh tế thị trường tự do và nền kinh tế hỗn hợp.

imoney-mo-hinh-kinh-te

Thị trường là nơi nhu cầu của người mua và hàng hóa của người bán gặp nhau. Giá của hàng hóa và nguồn lực bao gồm lao động, máy móc, đất đai và năng lượng được điều chỉnh để đảm bảo rằng các nguồn lực khan hiếm được sử dụng để sản xuất các hàng hóa và dịch vụ mà xã hội mong muốn. Tiến trình phát triển của xã hội từ trước đến nay đã trải qua 3 mô hình kinh tế thị trường phổ biến bao gồm nền kinh tế hoạch hóa tập trung, nền kinh tế thị trường tự do và nền kinh tế hỗn hợp.

Mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung

Nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung là mô hình kinh tế đặc trưng đã từng tồn tại ở nhiều nước Xã hội Chủ nghĩa cũ trước năm 1990. Trong nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, Nhà nước sở hữu các nguồn lực như nhà máy, đất đai và đưa ra các quyết định trọng yếu bao gồm sản xuất cái gì, sản xuất cho ai, sản xuất như thế nào và quyết định giá cả của các loại hàng hóa được phân bổ trên thị trường.

Mô hình kinh tế thị trường tự do

Mô hình tiếp theo trong 3 mô hình kinh tế phổ biến là nền kinh tế thị trường tự do. Trong thị trường tự do, các cá nhân mưu cầu lợi ích của bản thân họ không thông qua sự can thiệp hay chỉ đạo của chính phủ. Nói các khác, thị trường tự do là thị trường ở đó vai trò của chính phủ gần như không có. Theo nhà kinh tế học người Scotland, Adam Smith, tác giả cuốn " Của cải của các dân tộc" (1776), trong thị trường tự do, các cá nhân mưu cầu lợi ích của bản thân mình sẽ được dẫn dắt bằng "bàn tay vô hình" để làm những việc vì lợi ích toàn xã hội.

Ví dụ một người muốn trở thành triệu phú và trăn trở với những ý tưởng phát minh ra một thứ gì đó như đĩa DVD. Mặc dù được thúc đẩy bằng động cơ cá nhân, người đó sẽ làm cho xã hội trở nên tốt hơn bằng việc tạo ra những cơ hội và việc làm mới. Cá nhân sẽ làm cho đường giới hạn sản khả năng sản xuất của xã hội dịch chuyển ra phía bên ngoài - cùng số lượng nguồn lực nhưng làm ra nhiều hàng hóa với chất lượng tốt hơn đồng thời trở thành triệu phú trong quá trình đó.

Mô hình kinh tế hỗn hợp

Nền kinh tế tự do cho phép các cá nhân mưu cầu lợi ích riêng mà không có sự can thiệp của chính phủ, nền kinh tế mệnh lệnh thu hẹp phạm vi tự do kinh tế của các cá nhân, các quyết định kinh tế được đưa ra bởi chính phủ thì nền kinh tế hỗn hợp là nền kinh tế nằm giữa hai thái cực này.

Trong một nền kinh tế hỗn hợp, khu vực chính phủ và khu vực tư nhân cùng tham gia giải quyết các vấn đề kinh tế. Chính phủ can thiệp vào các quyết định thông qua đánh thuế, trợ cấp và cung cấp các dịch vụ miễn phí như quốc phòng và an ninh. Chính phủ cũng thực hiện điều tiết mức độ mà các cá nhân có thể mưu cầu lợi ích.

Phần lớn các nước trên thế giới có nền kinh tế hỗn hợp. Một số nước có nền kinh tế gần với kinh tế mệnh lệnh hơn và một số khác gần với kinh tế thị trường tự do hơn. Ví dụ như Mỹ có nền kinh tế gắn với thị trường tự do rộng rãi hơn nhưng vẫn có những mức độ nhất định về phương thức hoạt động của chính phủ trong việc cung cấp hàng hóa, dịch vụ công cộng, phân phối lại thu nhập thông qua thanh toán và chuyển nhượng đồng thời điều tiết thị trường.

Tags:
Cùng chuyên mục
Mắc bệnh K giáp mòn mỏi chờ bồi thường: Bộ Y tế ‘hứa’ làm việc nhanh hơn

Mắc bệnh K giáp mòn mỏi chờ bồi thường: Bộ Y tế ‘hứa’ làm việc nhanh hơn

05/04/26 08:30 (GMT+7)

(VNF) - Đại diện Bộ Y tế thừa nhận, thời gian vừa qua đã nhận được nhiều kiến nghị về việc sửa đổi Thông tư liên tịch số 28 năm 2013 và Bộ “hứa” sẽ đẩy nhanh tiến độ sửa đổi, giúp người tham gia bảo hiểm nhận được quyền lợi chính đáng.

'Stress' vì lãi suất vay mua nhà tăng cao: Đâu là 'vùng an toàn' tài chính?

'Stress' vì lãi suất vay mua nhà tăng cao: Đâu là 'vùng an toàn' tài chính?

04/04/26 09:30 (GMT+7)

(VNF) - Lãi suất cho vay mua nhà tăng nhanh trong thời gian ngắn khiến nhiều người vay đang rơi vào vòng xoáy áp lực tài chính kéo dài, kéo theo những hệ lụy nghiêm trọng về tâm lý.

Hiểu đúng về đầu tư trong bảo hiểm nhân thọ: Sinh lời để đảm bảo an toàn tài chính

Hiểu đúng về đầu tư trong bảo hiểm nhân thọ: Sinh lời để đảm bảo an toàn tài chính

04/04/26 08:30 (GMT+7)

(VNF) - Chuyên gia bảo hiểm Lê Minh nhìn nhận rằng, việc đầu tư trong bảo hiểm nhân thọ tuân thủ quy định của pháp luật nhằm đảm bảo an toàn tài chính và bảo vệ chính quyền lợi của khách hàng trong tương lai.

Sun Life chi trả 608 tỷ đồng cho khách hàng năm 2025, tăng 26% so với cùng kỳ

Sun Life chi trả 608 tỷ đồng cho khách hàng năm 2025, tăng 26% so với cùng kỳ

02/04/26 10:03 (GMT+7)

(VNF) - Trong năm 2025, Sun Life Việt Nam cho biết tiếp tục chiếm thị phần lớn mảng bảo hiểm hưu trí tự nguyện, duy trì tài chính an toàn và chiến lược đầu tư dài hạn.

Thêm 5 nhóm thu nhập được Bộ Tài chính đề xuất miễn thuế từ 2026

Thêm 5 nhóm thu nhập được Bộ Tài chính đề xuất miễn thuế từ 2026

02/04/26 07:45 (GMT+7)

(VNF) - Có thêm 5 nhóm thu nhập được Bộ Tài chính đề xuất miễn thuế từ năm 2026, đang lấy ý kiến tại dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025.

Khách hàng lo mất quyền lợi vì quy định 'máy móc': DN bảo hiểm sửa đổi điều khoản

Khách hàng lo mất quyền lợi vì quy định 'máy móc': DN bảo hiểm sửa đổi điều khoản

01/04/26 14:30 (GMT+7)

(VNF) - Theo đó, thay vì từ chối chi trả bồi thường một cách “máy móc”, các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đã tiên phong sửa đổi điều khoản, tạo ra một bước tiến lớn trong ngành bảo hiểm.

Tìm hiểu loạt quy định miễn thuế, giảm mức đóng thuế khi quyết toán thuế TNCN

Tìm hiểu loạt quy định miễn thuế, giảm mức đóng thuế khi quyết toán thuế TNCN

01/04/26 13:00 (GMT+7)

(VNF) - Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị định quy định một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) với loạt chính sách miễn, giảm thuế, có lợi cho người nộp thuế (NNT).

Chưa có hướng dẫn, người dân lúng túng về thuế TNCN khi chuyển nhượng vàng miếng

Chưa có hướng dẫn, người dân lúng túng về thuế TNCN khi chuyển nhượng vàng miếng

01/04/26 10:20 (GMT+7)

(VNF) - Dù đã được luật hóa, quy định thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng vàng miếng vẫn chưa xuất hiện trong dự thảo hướng dẫn mới, đặt ra nhiều câu hỏi về thời điểm áp dụng và cách thức triển khai trong thực tế.

Techcom Life hợp tác Tập đoàn tái bảo hiểm RGA, nâng chuẩn thị trường bảo hiểm nhân thọ

Techcom Life hợp tác Tập đoàn tái bảo hiểm RGA, nâng chuẩn thị trường bảo hiểm nhân thọ

31/03/26 08:56 (GMT+7)

(VNF) - Ngày 30/3, Techcom Life, công ty bảo hiểm nhân thọ thuộc hệ sinh thái Techcombank, chính thức công bố hợp tác chiến lược với Reinsurance Group of America (RGA) – tập đoàn tái bảo hiểm nhân thọ và sức khỏe hàng đầu thế giới.

Người nộp thuế được giảm trừ đến 47 triệu/năm các chi phí giáo dục, y tế

Người nộp thuế được giảm trừ đến 47 triệu/năm các chi phí giáo dục, y tế

30/03/26 14:00 (GMT+7)

(VNF) - Bộ Tài chính đề xuất 2 phương án giảm trừ vào thu nhập tính thuế đối với các chi phí giáo dục, y tế, cao nhất lên đến 47 triệu đồng.

Vàng lao dốc và USD bất ổn: Không còn nơi trú ẩn, nhà giàu lúng túng nơi 'giấu' tiền

Vàng lao dốc và USD bất ổn: Không còn nơi trú ẩn, nhà giàu lúng túng nơi 'giấu' tiền

30/03/26 08:00 (GMT+7)

(VNF) - Các tài sản được coi là "nơi trú ẩn an toàn" đều đồng loạt giảm mạnh từ cú sốc Iran, khiến các nhà đầu tư "không còn nơi nào để trú ẩn".

Sập sàn ONUS: Khi giấc mơ ‘lãi qua đêm’ biến thành bi kịch tài chính người dùng

Sập sàn ONUS: Khi giấc mơ ‘lãi qua đêm’ biến thành bi kịch tài chính người dùng

29/03/26 11:58 (GMT+7)

(VNF) - Từ một ứng dụng tài sản số thu hút hàng triệu người dùng Việt, sàn ONUS đang là "nỗi đau" của nhiều người dùng bị mắc kẹt tài sản, từ vài chục triệu đồng tới hàng tỷ đồng.

'House hacking': Chiến lược giúp người trẻ mua nhà và có tiền trả lãi suất cao

'House hacking': Chiến lược giúp người trẻ mua nhà và có tiền trả lãi suất cao

29/03/26 08:30 (GMT+7)

(VNF) - Áp dụng mô hình “house hacking” - tức là sống trong một căn hộ và cho thuê phần còn lại có thể giúp các cặp vợ chồng trẻ tạo ra đủ thu nhập để trang trải tiền thế chấp.

Giá xăng dầu tăng cao: Học cách thích nghi với 'trạng thái mới'

Giá xăng dầu tăng cao: Học cách thích nghi với 'trạng thái mới'

29/03/26 07:30 (GMT+7)

(VNF) - Giá xăng dầu tăng mạnh trong thời gian ngắn không chỉ là câu chuyện của thị trường năng lượng, mà đang lan rộng thành áp lực trực tiếp lên đời sống người dân và hoạt động của doanh nghiệp.

Đề xuất mới từ Bộ Tài chính: Thu nhập 28 triệu/tháng có thể không phải đóng thuế TNCN

Đề xuất mới từ Bộ Tài chính: Thu nhập 28 triệu/tháng có thể không phải đóng thuế TNCN

28/03/26 09:52 (GMT+7)

(VNF) - Bộ Tài chính đang đề xuất bổ sung cơ chế giảm trừ đối với chi phí y tế và giáo dục khi tính thuế thu nhập cá nhân. Theo phương án dự kiến, người có thu nhập 28 triệu đồng/tháng và có một người phụ thuộc có thể chưa phát sinh nghĩa vụ thuế.

An sinh tài chính cao nhất khu vực, vì sao Việt Nam vẫn chưa chạm tới tự do tài chính?

An sinh tài chính cao nhất khu vực, vì sao Việt Nam vẫn chưa chạm tới tự do tài chính?

27/03/26 15:00 (GMT+7)

(VNF) - Việt Nam ghi nhận điểm số cao nhất châu Á về mức độ an sinh tài chính tổng thể, đạt 65,1/100 điểm, cao hơn đáng kể so với mức trung bình khu vực. Kết quả này phản ánh nền tảng ổn định tài chính tương đối tốt của các hộ gia đình Việt Nam ở thời điểm hiện tại. Tuy nhiên, bức tranh tổng thể cũng cho thấy một thực tế nhiều lớp: an toàn tài chính trong ngắn hạn không đồng nghĩa với tự do tài chính bền vững trong dài hạn, đặc biệt khi các gia đình phải đối mặt với những biến cố lớn trong cuộc sống.

Giá cả leo thang, gia đình trung lưu thu nhập 40 triệu/tháng cũng lo cắt giảm và phòng thủ

Giá cả leo thang, gia đình trung lưu thu nhập 40 triệu/tháng cũng lo cắt giảm và phòng thủ

26/03/26 09:00 (GMT+7)

(VNF) - Giá cả leo thang trong khi thu nhập không tăng tương ứng đang khiến nhiều gia đình Việt, đặc biệt nhóm trung lưu, rơi vào áp lực tài chính ngày càng lớn. Theo chuyên gia, đây không chỉ là câu chuyện chi tiêu, mà là phép thử về sức chống chịu, buộc các gia đình phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược tài chính theo hướng an toàn và bền vững hơn.

Nam giới chiếm ưu thế, phụ nữ thiệt thòi khi tham gia ngành quản lý tài sản

Nam giới chiếm ưu thế, phụ nữ thiệt thòi khi tham gia ngành quản lý tài sản

26/03/26 06:00 (GMT+7)

(VNF) - Dù số lượng phụ nữ tham gia ngành quản lý tài sản ngày càng tăng, họ vẫn chủ yếu tập trung ở các vị trí hỗ trợ, trong khi các vai trò tư vấn trực tiếp và tạo doanh thu - vốn quyết định thu nhập và cơ hội thăng tiến - vẫn do nam giới chiếm ưu thế.

SHS: Một DN sẽ đạt lợi nhuận 2026 cao hơn 10% so với dự báo

SHS: Một DN sẽ đạt lợi nhuận 2026 cao hơn 10% so với dự báo

25/03/26 14:40 (GMT+7)

(VNF) - SHS Research dự báo lợi nhuận trước thuế năm nay của ông lớn trong ngành tài chính bình dân có thể tăng trưởng đến 37%, cao hơn 10% so với dự báo của chính doanh nghiệp và ROE vượt trội lên đến 34%, PEG khoảng 0,77 lần.

Tự đục vỡ xương và giả chết để đòi bồi thường: ‘Báo động đỏ’ trục lợi bảo hiểm

Tự đục vỡ xương và giả chết để đòi bồi thường: ‘Báo động đỏ’ trục lợi bảo hiểm

25/03/26 09:30 (GMT+7)

(VNF) - Thực trạng trục lợi bảo hiểm xảy ra trong thời gian qua rất đáng quan ngại với đủ các hình thức từ làm giả hồ sơ, tự gây tai nạn, giả chết, thậm chí giết người… gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của thị trường này.

Giá xăng dầu đắt đỏ, nhờ đâu mà ví tiền người dân Mỹ vẫn ổn?

Giá xăng dầu đắt đỏ, nhờ đâu mà ví tiền người dân Mỹ vẫn ổn?

25/03/26 08:45 (GMT+7)

(VNF) - Giá dầu leo lên mốc 100 USD/thùng thường bị xem là tín hiệu báo động cho kinh tế toàn cầu, nhưng với nước Mỹ, tác động lại không nghiêm trọng như nhiều người nghĩ.

Bảo hiểm nhân thọ Việt Nam: 3 kịch bản cạnh tranh 'khốc liệt'

Bảo hiểm nhân thọ Việt Nam: 3 kịch bản cạnh tranh 'khốc liệt'

25/03/26 08:30 (GMT+7)

(VNF) - Sự gia nhập mạnh mẽ của hệ sinh thái các ngân hàng như MB, Techcombank, VPBank và việc các công ty bảo hiểm nhân thọ 100% vốn nước ngoài đầu tư cho công nghệ, kênh phân phối sẽ khiến cho thị trường bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam cạnh tranh "khốc liệt" trong giai đoạn tới.

Giá vàng rơi nhanh, thoát ra hay tiếp tục nắm giữ?

Giá vàng rơi nhanh, thoát ra hay tiếp tục nắm giữ?

24/03/26 11:00 (GMT+7)

(VNF) - Cơn sốt vàng kéo dài suốt hơn một năm qua đã cuốn không ít nhà đầu tư cá nhân vào cuộc chơi “lướt sóng” với kỳ vọng đổi đời nhanh chóng. Mua vào ở vùng giá thấp, giữ hàng khi thị trường tăng nóng và chờ đợi những mốc đỉnh cao hơn và khi giá đảo chiều rơi nhanh khiến nhiều người lo lắng khi quyết định bán ngay hay giữ thêm.

Bảo hiểm nhân thọ trong tay ‘cá mập’ ngoại: Cơ hội nào cho các DN trong nước?

Bảo hiểm nhân thọ trong tay ‘cá mập’ ngoại: Cơ hội nào cho các DN trong nước?

24/03/26 07:30 (GMT+7)

(VNF) - Trong gần 3 thập kỷ phát triển của thị trường bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam đã chứng kiến vai trò của các doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài. Tuy nhiên, thời điểm này, cấu trúc của ngành đã và đang bắt đầu thay đổi.

Tin khác
Quy định mới, doanh nghiệp bảo hiểm phải có vốn tối thiểu 400 tỷ đồng

Quy định mới, doanh nghiệp bảo hiểm phải có vốn tối thiểu 400 tỷ đồng

(VNF) - Nghị định số 97/2026/NĐ-CP của Chính phủ đã bổ sung quy định vốn điều lệ tối thiếu đối với doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm tử kỳ có thời hạn từ 01 năm trở xuống.

Mắc bệnh K giáp mòn mỏi chờ bồi thường: Bộ Y tế ‘hứa’ làm việc nhanh hơn

Mắc bệnh K giáp mòn mỏi chờ bồi thường: Bộ Y tế ‘hứa’ làm việc nhanh hơn

'Stress' vì lãi suất vay mua nhà tăng cao: Đâu là 'vùng an toàn' tài chính?

'Stress' vì lãi suất vay mua nhà tăng cao: Đâu là 'vùng an toàn' tài chính?

Hiểu đúng về đầu tư trong bảo hiểm nhân thọ: Sinh lời để đảm bảo an toàn tài chính

Hiểu đúng về đầu tư trong bảo hiểm nhân thọ: Sinh lời để đảm bảo an toàn tài chính

Sun Life chi trả 608 tỷ đồng cho khách hàng năm 2025, tăng 26% so với cùng kỳ

Sun Life chi trả 608 tỷ đồng cho khách hàng năm 2025, tăng 26% so với cùng kỳ

Thêm 5 nhóm thu nhập được Bộ Tài chính đề xuất miễn thuế từ 2026

Thêm 5 nhóm thu nhập được Bộ Tài chính đề xuất miễn thuế từ 2026

Khách hàng lo mất quyền lợi vì quy định 'máy móc': DN bảo hiểm sửa đổi điều khoản

Khách hàng lo mất quyền lợi vì quy định 'máy móc': DN bảo hiểm sửa đổi điều khoản

Tìm hiểu loạt quy định miễn thuế, giảm mức đóng thuế khi quyết toán thuế TNCN

Tìm hiểu loạt quy định miễn thuế, giảm mức đóng thuế khi quyết toán thuế TNCN

Chưa có hướng dẫn, người dân lúng túng về thuế TNCN khi chuyển nhượng vàng miếng

Chưa có hướng dẫn, người dân lúng túng về thuế TNCN khi chuyển nhượng vàng miếng

Techcom Life hợp tác Tập đoàn tái bảo hiểm RGA, nâng chuẩn thị trường bảo hiểm nhân thọ

Techcom Life hợp tác Tập đoàn tái bảo hiểm RGA, nâng chuẩn thị trường bảo hiểm nhân thọ

Người nộp thuế được giảm trừ đến 47 triệu/năm các chi phí giáo dục, y tế

Người nộp thuế được giảm trừ đến 47 triệu/năm các chi phí giáo dục, y tế

Vàng lao dốc và USD bất ổn: Không còn nơi trú ẩn, nhà giàu lúng túng nơi 'giấu' tiền

Vàng lao dốc và USD bất ổn: Không còn nơi trú ẩn, nhà giàu lúng túng nơi 'giấu' tiền

Sập sàn ONUS: Khi giấc mơ ‘lãi qua đêm’ biến thành bi kịch tài chính người dùng

Sập sàn ONUS: Khi giấc mơ ‘lãi qua đêm’ biến thành bi kịch tài chính người dùng

'House hacking': Chiến lược giúp người trẻ mua nhà và có tiền trả lãi suất cao

'House hacking': Chiến lược giúp người trẻ mua nhà và có tiền trả lãi suất cao

Giá xăng dầu tăng cao: Học cách thích nghi với 'trạng thái mới'

Giá xăng dầu tăng cao: Học cách thích nghi với 'trạng thái mới'

Đề xuất mới từ Bộ Tài chính: Thu nhập 28 triệu/tháng có thể không phải đóng thuế TNCN

Đề xuất mới từ Bộ Tài chính: Thu nhập 28 triệu/tháng có thể không phải đóng thuế TNCN

An sinh tài chính cao nhất khu vực, vì sao Việt Nam vẫn chưa chạm tới tự do tài chính?

An sinh tài chính cao nhất khu vực, vì sao Việt Nam vẫn chưa chạm tới tự do tài chính?

Giá cả leo thang, gia đình trung lưu thu nhập 40 triệu/tháng cũng lo cắt giảm và phòng thủ

Giá cả leo thang, gia đình trung lưu thu nhập 40 triệu/tháng cũng lo cắt giảm và phòng thủ

Nam giới chiếm ưu thế, phụ nữ thiệt thòi khi tham gia ngành quản lý tài sản

Nam giới chiếm ưu thế, phụ nữ thiệt thòi khi tham gia ngành quản lý tài sản

SHS: Một DN sẽ đạt lợi nhuận 2026 cao hơn 10% so với dự báo

SHS: Một DN sẽ đạt lợi nhuận 2026 cao hơn 10% so với dự báo

Tự đục vỡ xương và giả chết để đòi bồi thường: ‘Báo động đỏ’ trục lợi bảo hiểm

Tự đục vỡ xương và giả chết để đòi bồi thường: ‘Báo động đỏ’ trục lợi bảo hiểm

Giá xăng dầu đắt đỏ, nhờ đâu mà ví tiền người dân Mỹ vẫn ổn?

Giá xăng dầu đắt đỏ, nhờ đâu mà ví tiền người dân Mỹ vẫn ổn?

Bảo hiểm nhân thọ Việt Nam: 3 kịch bản cạnh tranh 'khốc liệt'

Bảo hiểm nhân thọ Việt Nam: 3 kịch bản cạnh tranh 'khốc liệt'

Giá vàng rơi nhanh, thoát ra hay tiếp tục nắm giữ?

Giá vàng rơi nhanh, thoát ra hay tiếp tục nắm giữ?

Bảo hiểm nhân thọ trong tay ‘cá mập’ ngoại: Cơ hội nào cho các DN trong nước?

Bảo hiểm nhân thọ trong tay ‘cá mập’ ngoại: Cơ hội nào cho các DN trong nước?