Thị trường là nơi nhu cầu của người mua và hàng hóa của người bán gặp nhau. Giá của hàng hóa và nguồn lực bao gồm lao động, máy móc, đất đai và năng lượng được điều chỉnh để đảm bảo rằng các nguồn lực khan hiếm được sử dụng để sản xuất các hàng hóa và dịch vụ mà xã hội mong muốn. Tiến trình phát triển của xã hội từ trước đến nay đã trải qua 3 mô hình kinh tế thị trường phổ biến bao gồm nền kinh tế hoạch hóa tập trung, nền kinh tế thị trường tự do và nền kinh tế hỗn hợp.
Nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung là mô hình kinh tế đặc trưng đã từng tồn tại ở nhiều nước Xã hội Chủ nghĩa cũ trước năm 1990. Trong nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, Nhà nước sở hữu các nguồn lực như nhà máy, đất đai và đưa ra các quyết định trọng yếu bao gồm sản xuất cái gì, sản xuất cho ai, sản xuất như thế nào và quyết định giá cả của các loại hàng hóa được phân bổ trên thị trường.
Mô hình tiếp theo trong 3 mô hình kinh tế phổ biến là nền kinh tế thị trường tự do. Trong thị trường tự do, các cá nhân mưu cầu lợi ích của bản thân họ không thông qua sự can thiệp hay chỉ đạo của chính phủ. Nói các khác, thị trường tự do là thị trường ở đó vai trò của chính phủ gần như không có. Theo nhà kinh tế học người Scotland, Adam Smith, tác giả cuốn " Của cải của các dân tộc" (1776), trong thị trường tự do, các cá nhân mưu cầu lợi ích của bản thân mình sẽ được dẫn dắt bằng "bàn tay vô hình" để làm những việc vì lợi ích toàn xã hội.
Ví dụ một người muốn trở thành triệu phú và trăn trở với những ý tưởng phát minh ra một thứ gì đó như đĩa DVD. Mặc dù được thúc đẩy bằng động cơ cá nhân, người đó sẽ làm cho xã hội trở nên tốt hơn bằng việc tạo ra những cơ hội và việc làm mới. Cá nhân sẽ làm cho đường giới hạn sản khả năng sản xuất của xã hội dịch chuyển ra phía bên ngoài - cùng số lượng nguồn lực nhưng làm ra nhiều hàng hóa với chất lượng tốt hơn đồng thời trở thành triệu phú trong quá trình đó.
Nền kinh tế tự do cho phép các cá nhân mưu cầu lợi ích riêng mà không có sự can thiệp của chính phủ, nền kinh tế mệnh lệnh thu hẹp phạm vi tự do kinh tế của các cá nhân, các quyết định kinh tế được đưa ra bởi chính phủ thì nền kinh tế hỗn hợp là nền kinh tế nằm giữa hai thái cực này.
Trong một nền kinh tế hỗn hợp, khu vực chính phủ và khu vực tư nhân cùng tham gia giải quyết các vấn đề kinh tế. Chính phủ can thiệp vào các quyết định thông qua đánh thuế, trợ cấp và cung cấp các dịch vụ miễn phí như quốc phòng và an ninh. Chính phủ cũng thực hiện điều tiết mức độ mà các cá nhân có thể mưu cầu lợi ích.
Phần lớn các nước trên thế giới có nền kinh tế hỗn hợp. Một số nước có nền kinh tế gần với kinh tế mệnh lệnh hơn và một số khác gần với kinh tế thị trường tự do hơn. Ví dụ như Mỹ có nền kinh tế gắn với thị trường tự do rộng rãi hơn nhưng vẫn có những mức độ nhất định về phương thức hoạt động của chính phủ trong việc cung cấp hàng hóa, dịch vụ công cộng, phân phối lại thu nhập thông qua thanh toán và chuyển nhượng đồng thời điều tiết thị trường.
Tags:
Không phải mọi khoản tiền chuyển khoản vào tài khoản cá nhân đều phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Từ ngày 1/7/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 quy định rõ 19 trường hợp được miễn thuế, đồng thời áp dụng cách tính thuế và mức giảm trừ gia cảnh mới đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công.
(VNF) - Từ ngày 1/7, lương cơ sở tăng kéo theo hàng loạt khoản tiền được điều chỉnh tăng, từ lương, lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội đến chế độ sinh con và nhiều quyền lợi khác.
(VNF) - Bộ Tài chính giữ nguyên đề xuất nâng mức thu nhập tối đa của người phụ thuộc từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng/tháng để được tính giảm trừ gia cảnh, đồng thời không bổ sung cơ chế tự động điều chỉnh theo biến động lạm phát như một số ý kiến đề xuất.
(VNF) - Mỗi vụ trục lợi có thể chỉ gây thiệt hại không lớn chỉ vài trăm triệu đến vài tỷ đồng, nhưng khi được thực hiện đồng loạt và có tổ chức lại tạo ra tổn thất đáng kể cho doanh nghiệp, làm suy giảm lòng tin của người dân vào bảo hiểm và ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín của toàn ngành.
Sau khi bỏ thuế khoán từ 1/2026, tiểu thương đối mặt với nhiều khó khăn về thủ tục, công nghệ và thích ứng với quy định mới tại các chợ truyền thống.
(VNF) - Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (có hiệu lực từ 1/7/2026) quy định, có 10 khoản thu nhập chịu thuế và 21 khoản thu nhập được miễn thuế thu nhập cá nhân.
Một người phụ nữ ở TPHCM bị các nhân viên của Công ty Meli Club lừa ký 33 "hợp đồng kỳ nghỉ" với số tiền hơn 7,1 tỷ đồng. Đáng chú ý, có ngày nạn nhân ký liền 7 gói tiền tỷ.
(VNF) - Giá vàng có thể lao dốc hàng chục USD rồi bật tăng trở lại chỉ trong vài giờ sau một quyết định của Fed, nhưng theo chuyên gia tài chính Hà Anh Tuấn - Chủ tịch Vinalink, những biến động ngắn hạn đó chỉ là phần nổi của tảng băng chìm.
(VNF) - Đây là khoản tiền hỗ trợ nhân đạo đã được Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới thuộc Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) chi trả từ đầu năm 2026 đến nay, nhằm giúp gia đình có người thân bị tai nạn giao thông sớm vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống.
(VNF) - Báo cáo của Vietnam Report (VNR) cho biết, tư duy của người Việt dần thay đổi đối với bảo hiểm theo hướng coi đây là một công cụ phòng vệ tài chính, thay vì đơn thuần là một khoản chi.
(VNF) - Vietnam Report đã công bố Top 10 Công ty Bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ uy tín năm 2026, trong đó dẫn đầu khối nhân thọ vẫn là các tên tuổi lớn như Bảo Việt Life, Prudential Việt Nam, Dai-ichi, AIA, Manulife…
(VNF) - Từ ngày 1/7, mức lương cơ sở được điều chỉnh tăng kéo theo hàng loạt khoản trợ cấp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp dành cho người lao động tăng theo.
(VNF) - Nhằm mục tiêu cắt giảm thủ tục hành chính về thuế, Bộ Tài chính đã có những hướng dẫn về kê khai thuế thu nhập cá nhân (TNCN) từ tiền lương, tiền công.
(VNF) - Hơn 2.000 hộ dân tại xã Thanh Oai đã nhận gần 3.000 tỷ đồng tiền bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng liên quan đến dự án Khu đô thị Thể thao Quốc tế Hà Nội.
(VNF) - Đứng trong Top 5 đơn vị có doanh thu phí bảo hiểm mới cao nhất tính đến hết tháng 4/2026 là thành tựu bứt phá ngoạn mục của Techcom Life – tân binh bảo hiểm nhân thọ với chiến lược AI-first xây dựng trên nền tảng đám mây và dịch vụ GenAI của Amazon Web Services (AWS).
(VNF) - Trước xu hướng gia tăng nhu cầu quản trị tài sản, hoạch định di sản và các giải pháp bảo vệ tài chính chuyên biệt của nhóm khách hàng giàu có, AIA Việt Nam chính thức ra mắt AIA Elite Advisors Club. Câu lạc bộ quy tụ đội ngũ chuyên viên tư vấn ưu tú, đồng thời là bước đi tiếp theo trong chiến lược xây dựng hệ sinh thái dịch vụ cao cấp, hướng tới nâng tầm trải nghiệm dành cho phân khúc khách hàng Elite tại Việt Nam.
(VNF) - Cơ quan thuế cho biết sẽ siết chặt việc kết nối dữ liệu hóa đơn điện tử, dòng tiền ngân hàng và thông tin vận chuyển hàng hóa nhằm ngăn chặn các hành vi gian lận, trốn thuế tinh vi trong lĩnh vực thương mại điện tử (TMĐT).
(VNF) - Con số chi trả ước tính chỉ khoảng 10% thiệt hại do thiên tai trong những năm gần đây, lãnh đạo Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) mong muốn ngành bảo hiểm bồi thường được nhiều hơn, hỗ trợ cho người dân và doanh nghiệp.
(VNF) - Nhu cầu tài chính của người Việt đang thay đổi nhanh chóng cùng với sự phát triển của tầng lớp trung lưu và nhóm khách hàng khá giả. Bên cạnh các nhu cầu tích lũy, đầu tư và bảo vệ tài chính, ngày càng nhiều khách hàng quan tâm đến việc hoạch định tài chính dài hạn, quản lý tài sản và chuẩn bị cho những mục tiêu quan trọng trong tương lai. Xu hướng này cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với vai trò của đội ngũ tư vấn tài chính - bảo hiểm.
(VNF) - Từ ngày 1/7, nhiều quy định mới về BHYT tăng quyền lợi người dân khám chữa bệnh, đặc biệt khi khám trái tuyến và khám có chi phí thấp.
(VNF) - Quy mô dư nợ tín dụng của thị trường cho vay thay thế hiện đạt khoảng 10,5 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) giai đoạn 2021-2025 đạt 22,5%.
(VNF) - Bộ Tài chính mới cấp phép thành lập Công ty Cổ phần bảo hiểm nhân thọ LP Life, doanh nghiệp thứ 21 trong mảng bảo hiểm nhân thọ.
Đề xuất ngân hàng cung cấp dữ liệu tài khoản người nộp thuế khiến nhiều hộ, cá nhân kinh doanh quan tâm, đặc biệt với câu hỏi liệu cơ quan thuế có thể nắm bắt dòng tiền qua tài khoản ngân hàng, ngay cả khi không đăng ký kinh doanh.
(VNF) - Hộ kinh doanh làm đại lý xổ số, đại lý bảo hiểm, đại lý bán hàng đa cấp khi doanh nghiệp đã thực hiện khấu trừ thuế theo quy định không phải sử dụng hóa đơn điện tử.
(VNF) - Cơ quan thuế đã đề xuất một số trường hợp người nộp thuế có dấu hiệu vi phạm pháp luật thuế trong diện kiểm soát, giám sát trọng điểm.
Không phải mọi khoản tiền chuyển khoản vào tài khoản cá nhân đều phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Từ ngày 1/7/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 quy định rõ 19 trường hợp được miễn thuế, đồng thời áp dụng cách tính thuế và mức giảm trừ gia cảnh mới đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công.
(VNF) -Sau nhiều năm đình trệ vì vướng mắc giải phóng mặt bằng, dự án nút giao Phạm Tu - đường 70 tại Hà Nội đang được tái khởi động với không khí thi công khẩn trương.
