TP. Cần Thơ: Trung tâm tăng trưởng, dẫn dắt toàn vùng ĐBSCL

Mở ra cơ hội, tập hợp các nguồn lực

Theo số liệu từ 3 địa phương, sau sáp nhập, TP. Cần Thơ sẽ có diện tích hơn 6.300km2, dân số hơn 4 triệu người. TP. Cần Thơ mới không chỉ có sông, cao tốc, quốc lộ, sân bay, mà còn có biển (cảng biển Trần Đề), với tương lai không xa còn có đường sắt (tuyến đường sắt TP. HCM - Cần Thơ). TP. Cần Thơ sẽ mở ra không gian rộng lớn, cơ hội và tiềm năng phát triển mạnh mẽ hơn, không chỉ là một đô thị lớn, mà còn là trái tim của ĐBSCL, mang sứ mệnh dẫn dắt cả vùng đồng bằng “cất cánh.”

Cần Thơ đã được ví như “trái tim” của Đồng bằng sông Cửu Long vì có vị trí địa lý chiến lược, nằm ở trung tâm vùng và nay với việc sáp nhập cả Hậu Giang và Sóc Trăng, Cần Thơ sẽ là cửa ngõ của vùng hạ lưu sông Mekong có cả vùng biển rộng lớn, hệ sinh thái đa dạng trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng sạch. Cần Thơ trở thành một đầu mối giao thông huyết mạch, kết nối không chỉ trong nội vùng mà còn vươn ra quốc tế. Sức mạnh cộng hưởng này đến từ sự kết hợp vị thế đầu tàu, hạ tầng và nhân lực chất lượng cao của Cần Thơ với quỹ đất rộng lớn cùng tiềm năng công-nông nghiệp của Hậu Giang, Sóc Trăng, tạo nên thực thể kinh tế có quy mô và sức cạnh tranh tăng lên.

Ban lãnh đạo địa phương đã và đang thực hiện nhiệm vụ tăng trưởng kinh tế năm 2025 với mục tiêu tăng trưởng đạt 8% trở lên. TP.Cần Thơ giai đoạn 2025-2030, phấn đấu đạt mức thu nhập trung bình cao vào năm 2030 (khoảng 8.400 USD/người) và vươn tới mức thu nhập cao vào năm 2045, với hạ tầng số được xác định là nền tảng cốt lõi cho sự phát triển. Thành phố dự kiến huy động tổng vốn đầu tư toàn xã hội khoảng 422,3 nghìn tỷ đồng, nhằm đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân trên 10%/năm. Đặc biệt, cơ cấu kinh tế sẽ có sự chuyển dịch mạnh mẽ, tỷ trọng nông nghiệp dự kiến giảm xuống dưới 16%, trong khi công nghiệp và xây dựng sẽ chiếm trên 35% vào năm 2030.

Tại buổi làm việc trung tuần tháng 7 ở TP. Cần Thơ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định, vai trò trung tâm, động lực mới của TP. Cần Thơ trong toàn vùng ĐBSCL. Thành phố không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính, mà phải trở thành đầu tàu phát triển về mọi mặt, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc xác định Cần Thơ là trung tâm vùng không chỉ mang tính hình thức mà sẽ được cụ thể hóa bằng chính sách, nguồn lực, nhiệm vụ cụ thể, trong đó bao gồm cả các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như công nghệ bán dẫn.

Thủ tướng nhận định, nếu Cần Thơ làm tốt vai trò trung tâm vùng, biết tận dụng cơ hội và khai thác đúng lợi thế, không chỉ thành phố mà cả vùng ĐBSCL sẽ bước sang giai đoạn phát triển mới, hiện đại, bền vững và tự cường.

Cần Thơ là "thủ phủ" miền Tây đang mở ra các cơ hội trở thành là cực tăng trưởng quan trọng, lan tỏa thịnh vượng cho toàn vùng ĐBSCL.

Khắc phục các điểm yếu kém để đột phá

Điểm yếu đầu tiên của Cần Thơ có thể thấy rõ là hạ tầng còn thiếu đồng bộ. Mặc dù đã có nhiều dự án cao tốc và cầu đường đang được triển khai, hệ thống hạ tầng, đặc biệt là kết nối đa phương thức, vẫn còn những khoảng trống cần lấp đầy để tối ưu hóa hiệu quả. Việc thiếu đồng bộ này có thể làm tăng chi phí logistics và giảm sức cạnh tranh của hàng hóa khu vực.

Với vị thế trung tâm của khu vực nhưng sức hút đầu tư thời gian qua chưa tương xứng, mặc dù thành phố sở hữu tiềm năng lớn, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Cần Thơ vẫn còn hạn chế. Đặc biệt, nhiều dự án đầu tư chưa được giải quyết dứt điểm, dẫn đến nguồn lực đầu tư chưa được khai thác hiệu quả. Những rào cản nội tại về quy trình, chính sách và khả năng giải quyết các vướng mắc đầu tư đang cản trở việc hiện thực hóa tiềm năng.

Một thách thức lớn nữa đến từ ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, Cần Thơ đang chịu ảnh hưởng sâu sắc từ biến đổi khí hậu, với các hiện tượng như tăng mực nước biển, xâm nhập mặn, hạn hán kéo dài, bão, gió lốc và đặc biệt là tình trạng sạt lở bờ sông, kênh rạch ngày càng phức tạp...

Ngoài ra, Cần Thơ cũng đang phải đối mặt với một số vấn đề như chất lượng nguồn nhân lực, nhân lực chuyên sâu và ứng dụng khoa học kỹ thuật công nghệ còn hạn chế; chính sách thu hút nhân tài chưa thỏa đáng nên hiệu quả chưa cao.

Sự liên kết giữa Cần Thơ và các tỉnh lân cận trong vùng  ĐBSCL vẫn còn lỏng lẻo, chưa phát huy hết sức mạnh tổng hợp của cả vùng. Việc thiếu một cơ chế liên kết hiệu quả có thể làm giảm khả năng tận dụng tối đa các lợi thế về tài nguyên, thị trường và chuỗi cung ứng trong toàn khu vực.

Do vậy Cần Thơ đang vạch ra một lộ trình để bứt phá cho giai đoạn 2025-2030, hướng tới một đô thị đổi mới và bứt phá. Chiến lược tổng thể của thành phố là phấn đấu đến năm 2030, Cần Thơ phải là động lực tăng trưởng, là thành phố sinh thái, văn minh, hiện đại; là trung tâm của vùng về công nghiệp chế biến, chế tạo dịch vụ thương mại, du lịch, cảng logistics, công nghiệp chế biến, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, giáo dục và đào tạo, y tế chuyên sâu, khoa học công nghệ, văn hóa, thể thao. Hạ tầng số được xác định là nền tảng quan trọng, được đầu tư tiên tiến, hiện đại, đồng bộ và an toàn, với mục tiêu tỷ trọng kinh tế số đạt khoảng 30% GRDP vào năm 2030

Để đạt mục tiêu đó, Cần Thơ phải đột phá về đầu tư về hạ tầng giao thông, đầu tư đồng bộ hệ thống đường bộ, đường thủy (cảng biển), hàng không và đường sắt; trọng tâm là các đường cao tốc, đường sắt cao tốc TP. HCM - Cần Thơ, Cảng biển Trần Đề. Cần Thơ đang được phát triển thành trung tâm logistics của ĐBSCL, với mục tiêu kết nối đa phương thức (đường bộ, đường thủy, hàng không) nhằm giảm chi phí vận chuyển cho toàn vùng.

Một bước đột phá quan trọng là thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, cải thiện môi trường kinh doanh, thu hút đầu tư, thúc đẩy phát triển doanh nghiệp để tạo ra nhiều việc làm và nguồn thu bền vững cho ngân sách.

Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị đề ra chỉ tiêu phấn đấu đến năm 2030 có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế, bình quân có 20 doanh nghiệp hoạt động trên 1.000 dân. Tính chung, thành phố Cần Thơ mới (sau hợp nhất) có khoảng 22.000 doanh nghiệp hoạt động, bình quân chỉ có khoảng 5 - 6 doanh nghiệp trên 1.000 dân.

Cần Thơ góp phần quan trọng giải bài toán kinh tế cho ĐBSCL

Tại hội thảo "phát triển bền vững TP. Cần Thơ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045", Tiến sĩ Đặng Kim Sơn - nguyên Viện trưởng Viện Chính sách và Phát triển nông nghiệp nông thôn lưu ý, nông nghiệp là lợi thế chính của ĐBSCL. Nếu Cần Thơ phát huy được sức mạnh này thì thành phố sẽ dẫn đầu ĐBSCL trở thành động lực kinh tế của quốc gia và đóng vai trò quốc tế quan trọng.

Cần Thơ có thể trở thành trung tâm nghiên cứu, đào tạo và cung cấp dịch vụ khoa học công nghệ kỹ thuật (viện nghiên cứu, trường đại học, các trung tâm dịch vụ,…) phục vụ sản xuất nông nghiệp; có ưu thế hơn hẳn các địa phương khác để xây dựng các khu cụm công nghiệp phục vụ nông nghiệp (sản xuất vật tư, thiết bị, công nghiệp chế biến nông sản, xử lý hàng hóa); trở thành 'hub' cho dịch vụ hậu cần chuyên dụng (kho, cảng, chợ bán buôn, sàn giao dịch, trung tâm…) cho vùng.

Nếu trở thành trung tâm cơ sở hạ tầng, công nghiệp và dịch vụ với các đô thị khác trong vùng thì ngay cả dưới tác động của biến đổi khí hậu, Cần Thơ sẽ góp phần quan trọng giải bài toán kinh tế cho ĐBSCL về phát triển xã hội, tạo việc làm, đô thị hóa, phát triển công nghiệp và dịch vụ phục vụ nông nghiệp; cung cấp hạ tầng và dịch vụ phục vụ đời sống chất lượng cao cho dân cư của đồng bằng, tạo ra việc làm phi nông nghiệp có thu nhập cao và ổn định, thu hút lao động khỏi nông nghiệp.

Theo ông Huỳnh Văn Tùng, Viện trưởng Viện Kinh tế - Xã hội TP. Cần Thơ, ĐBSCL và TP. Cần Thơ, cần xác định mục tiêu rõ ràng về phát triển công nghiệp, tiếp đến xác định ngành sản xuất công nghiệp chủ lực, hỗ trợ và danh mục công nghệ có liên quan, là điều kiện quan trọng để hình thành hệ thống chính sách phát triển. Các chiến lược phát triển công nghiệp cần dựa trên cấu trúc và sự vận hành của chuỗi cung ứng các sản phẩm chủ lực của ĐBSCL.

Ông Tùng lưu ý, cần xem công nghệ là chìa khóa phát triển công nghiệp. Trong chính sách nâng cao năng lực công nghệ, quan tâm đến cả đối tượng doanh nghiệp đang hiện hữu và thu hút các doanh nghiệp đầu tư mới. Và mỗi nhóm đối tượng có cách thức hỗ trợ khác nhau.

Theo ThS Lâm Bá Khánh Toàn -  Trường Ðại học Cần Thơ, Cần Thơ sau hợp nhất càng củng cố vị thế trung tâm vùng, sở hữu nhiều lợi thế vượt trội để trở thành cực tăng trưởng mới ở phía Nam. Cần Thơ sau khi mở rộng không chỉ có cơ hội trở thành một đầu tàu kinh tế của miền Tây mà còn có thể là hình mẫu cho mô hình đô thị đa trung tâm, liên kết vùng bền vững. Yếu tố tiên quyết chính là chủ trương, chính sách được hoạch định khoa học, thực thi nhất quán và đặc biệt là có sự đồng hành của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và người dân

Theo TS Trần Ngọc Thạch, Viện trưởng Viện Lúa ÐBSCL, việc hợp nhất 3 địa phương sẽ hình thành nên một vùng sản xuất lúa gạo tập trung, quy mô lớn. Thay vì phát triển riêng lẻ, TP. Cần Thơ có thể xây dựng những cánh đồng lớn, liên kết theo chuỗi giá trị một cách liền mạch, đặc biệt là tạo ra một “vùng lõi” lý tưởng để triển khai và nhân rộng Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Với sự hợp nhất này và với vai trò hạt nhân khoa học công nghệ, ngành lúa gạo của TP. Cần Thơ nói riêng và cả ĐBSCL nói chung sẽ “cất cánh”, hướng tới một nền nông nghiệp xanh, bền vững và thịnh vượng.