‘Tự chủ chiến lược’ mở ra không gian phát triển mới cho nền kinh tế Việt Nam
Tiểu Vy -
07/02/2026 11:15 (GMT+7)
(VNF) - Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh “tự chủ chiến lược” như trụ cột mở rộng không gian phát triển kinh tế, gắn với khoa học công nghệ, cải cách thể chế và nâng cao năng lực nội sinh trong bối cảnh toàn cầu biến động.
Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập và triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng sáng 7/2, ông Trịnh Văn Quyết, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, đã truyền đạt chuyên đề về những vấn đề mới, cốt lõi trong văn kiện Đại hội. Trong đó, tư duy “tự chủ chiến lược” được ông nhấn mạnh như một trụ cột quan trọng, định hình không gian phát triển mới cho nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới.
Theo ông Trịnh Văn Quyết, nếu trước đây khái niệm độc lập tự chủ chủ yếu nhấn mạnh không lệ thuộc, thì “tự chủ chiến lược” được đặt ở tầm cao hơn: chủ động lựa chọn con đường phát triển, chủ động thiết kế quan hệ đối ngoại, làm chủ công nghệ và nguồn lực, đồng thời nâng cao khả năng ứng phó với các cú sốc bên ngoài. Cách tiếp cận này phản ánh yêu cầu của một nền kinh tế hội nhập sâu, nhưng cần giữ được dư địa chính sách và lợi ích quốc gia trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động.
Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết (Ảnh: Minh Châu).
Từ phòng thủ sang chủ động
Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho biết, Đại hội XIV xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thay thế dần các động lực truyền thống như vốn, tài nguyên và lao động giá rẻ vốn đã tới hạn.
Theo ông, “tự chủ chiến lược” gắn chặt với năng lực làm chủ tri thức, công nghệ và chuỗi giá trị. Khi quốc gia chủ động được công nghệ lõi, dữ liệu, nguồn lực con người và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nền kinh tế sẽ có sức chống chịu tốt hơn trước biến động bên ngoài, đồng thời nâng cao vị thế trong mạng lưới sản xuất toàn cầu.
Trong logic này, mở cửa hội nhập tiếp tục được duy trì, nhưng theo hướng chủ động và có chọn lọc. Việt Nam tham gia sâu vào thương mại và đầu tư quốc tế, song song với việc xây dựng năng lực nội sinh, giảm phụ thuộc vào một số thị trường hoặc mắt xích then chốt trong chuỗi cung ứng.
Một điểm được ông Trịnh Văn Quyết đặc biệt nhấn mạnh là thể chế hiện nay vẫn là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”. Thực tiễn cho thấy nguồn lực đất nước không thiếu, nhưng nhiều khi bị kẹt lại bởi rào cản pháp lý, thủ tục hành chính và cơ chế thực thi.
Đại hội XIV đưa ra cách tiếp cận mới về “thể chế phát triển” như một hệ sinh thái tổng thể, bao gồm pháp luật, cơ chế chính sách, bộ máy, con người, văn hóa quản trị và kỷ luật thực thi. Một thể chế minh bạch, pháp quyền, hiệu lực và hiệu quả được kỳ vọng sẽ khơi thông nguồn lực xã hội, giảm chi phí giao dịch, kích thích sáng tạo và tăng niềm tin thị trường.
Theo Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, cải cách thể chế trở thành yếu tố quyết định năng lực tự chủ chiến lược. Khi hành lang pháp lý thông thoáng, thủ tục hành chính đơn giản và bộ máy vận hành hiệu quả, doanh nghiệp có điều kiện mở rộng đầu tư, đổi mới công nghệ và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị có giá trị gia tăng cao.
Không gian phát triển mới trong kỷ nguyên biến động
Ông Trịnh Văn Quyết cho rằng tư duy “tự chủ chiến lược” giúp nền kinh tế Việt Nam chuyển từ trạng thái bị động sang chủ động trong hoạch định chính sách và phân bổ nguồn lực. Thay vì phản ứng trước các cú sốc như biến động địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng hay suy giảm thương mại toàn cầu, Việt Nam hướng tới thế chủ động hơn trong lựa chọn đối tác, thị trường và lĩnh vực ưu tiên.
Điều này thể hiện qua định hướng đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong các ngành then chốt, phát triển các lĩnh vực công nghệ cao và thúc đẩy kinh tế số. Đồng thời, việc phát huy sức mạnh nội sinh của dân tộc, gắn tăng trưởng kinh tế với quốc phòng, an ninh và đối ngoại, tạo ra thế cân bằng mới giữa mở cửa và bảo vệ lợi ích dài hạn.
Cách tiếp cận này giúp nền kinh tế không bị cuốn theo biến động ngắn hạn, mà tập trung vào mục tiêu dài hạn: nâng cao chất lượng tăng trưởng, tăng sức cạnh tranh và từng bước rút ngắn khoảng cách phát triển với các quốc gia tiên tiến.
Một thông điệp xuyên suốt được Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh là yêu cầu biến nghị quyết thành hành động cụ thể trong đời sống kinh tế xã hội. Theo ông, nghị quyết có thể rất đúng, rất hay, nhưng nếu tổ chức thực hiện thiếu quyết liệt và đồng bộ, vẫn dễ dừng lại trên giấy.
Vì vậy, Đại hội XIV đặt trọng tâm vào vai trò của bộ máy thực thi và yếu tố con người. Cán bộ thời kỳ mới cần có tầm nhìn chiến lược, năng lực quản trị hiện đại, bản lĩnh đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Song song, niềm tin xã hội được coi là động lực lớn nhất của phát triển. Khi người dân và doanh nghiệp đồng thuận, đồng hành cùng chính sách, các mục tiêu tăng trưởng mới có thể chuyển hóa thành kết quả thực tế.
Theo ông Trịnh Văn Quyết, tổng thể tư duy “tự chủ chiến lược” đang tạo nền tảng cho mô hình phát triển mới của Việt Nam. Trên nền tảng thể chế minh bạch và khoa học công nghệ dẫn dắt, cách tiếp cận này mở ra không gian phát triển rộng lớn hơn cho nền kinh tế, giúp Việt Nam chủ động hội nhập, nâng cao sức chống chịu và từng bước khẳng định vị thế trong trật tự kinh tế toàn cầu đang tái định hình.
(VNF) - Bộ Tài chính đề xuất mở rộng thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xổ số, cho phép lực lượng công an và chính quyền địa phương áp dụng mức phạt tối đa lên tới 100 triệu đồng.
(VNF) - Trong tuyên bố chung Việt Nam – Trung Quốc vừa được công bố nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, hai nước nhất trí đưa hợp tác đường sắt trở thành điểm sáng mới trong hợp tác chiến lược giữa hai nước.
(VNF) - Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong nhất trí khả năng ký kết Hiệp định liên chính phủ về việc mua bán điện phát thải các-bon thấp xuyên biên giới, tạo khuôn khổ pháp lý, bảo đảm triển khai thành công dự án xuất khẩu điện gió từ Việt Nam sang Singapore.
(VNF) - Trước áp lực từ lạm phát, lãi suất toàn cầu neo cao và biến động địa chính trị, TS. Cấn Văn Lực nhận định dư địa điều hành chính sách của Việt Nam đang thu hẹp dần, đòi hỏi các cơ quan quản lý phải linh hoạt, chủ động hơn trong phối hợp chính sách để vừa giữ ổn định kinh tế vĩ mô, vừa hỗ trợ tăng trưởng.
(VNF) - Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc từ ngày 14-17/4, ngày 15/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã chứng kiến Lễ ký các văn kiện hợp tác tiêu biểu giữa các bộ, ngành, địa phương hai nước.
(VNF) - Tại cuộc hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sáng 15/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Trung Quốc mở cửa tối đa cho hàng hóa của Việt Nam, nỗ lực thúc đẩy thương mại cân bằng, lành mạnh.
Ban chuyên án Bộ Công an phối hợp với Công an TPHCM xác định, Lê Thị Thùy Trang là “bà trùm” đứng sau hàng loạt công ty tiếp nhận, xử lý chất thải, có nhiều cách thức tinh vi để kiếm tiền tỷ phi pháp.
(VNF) - Công an Điện Biên triệt phá đường dây lừa đảo công nghệ cao xuyên quốc gia, bắt giữ 59 đối tượng sau khi nhóm này lừa hơn 5.000 nạn nhân, chiếm đoạt trên 15 tỷ đồng chỉ trong khoảng 20 ngày.
(VNF) - Bộ Xây dựng đề xuất bổ sung hai cảng hàng không mới tại Măng Đen và Vân Phong, đồng thời nâng cấp quy mô Cảng hàng không Quảng Trị trong quy hoạch hệ thống sân bay quốc gia giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến 2050.
(VNF) - Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu dứt khoát đưa cơ sở 2 của bệnh viện Bạch Mai và bệnh viện Việt Đức vào hoạt động trong quý II/2026 sau nhiều năm chậm tiến độ.
(VNF) - Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, dứt khoát chấm dứt tình trạng đầu tư theo phong trào, theo mong muốn chủ quan, theo cơ chế xin - cho, theo nhiệm kỳ, theo hình thức bề ngoài.
(VNF) - Trung ương đã thống nhất mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026–2030, gắn với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và ổn định kinh tế vĩ mô.
(VNF) - Ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ chế đặc thù để phát triển trung tâm năng lượng quốc gia, tạo đột phá cho tăng trưởng và an ninh năng lượng.
(VNF) - Theo cáo trạng, nhóm bị can dùng thủ đoạn đa cấp và dự án “ảo” dưới vỏ bọc doanh nghiệp, tổ chức hội thảo kêu gọi đầu tư để huy động 572 tỷ đồng từ hơn 5.300 nhà đầu tư.
(VNF) - Dự kiến lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng từ ngày 1/7. Khi đó, lương công chức thuế và hải quan cao nhất là 20,24 triệu đồng/tháng, thấp nhất là 4,7 triệu đồng/tháng.
(VNF) - Ông Trịnh Văn Quyết t nhấn mạnh “Tiếng nói Việt Nam” là biểu tượng thiêng liêng của độc lập dân tộc, đồng thời khẳng định phát thanh cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, chuyển đổi số toàn diện.
(VNF) - Tại Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), ông Lại Xuân Thanh bị khai trừ Đảng, ông Vũ Thế Phiệt bị đề nghị kỷ luật. Công an Hà Nội cũng khởi tố ông Vũ Minh Châu và lãnh đạo Star Homes trong các vụ án kinh tế, lừa đảo; đồng thời Bộ Công an kêu gọi bị can trong vụ Ngân hàng TMCP Đông Á ra đầu thú, cùng nhiều vụ án khác đang tiếp tục được xử lý.
UBND tỉnh Nghệ An yêu cầu các sở, ngành, địa phương triển khai nhiệm vụ thành lập đơn vị hành chính đô thị, hoàn thiện báo cáo trình cấp có thẩm quyền trước ngày 10/6.
(VNF) - Bộ Nội vụ cho biết không có chủ trương điều chỉnh lịch nghỉ dịp Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4-1/5, đồng thời không đề xuất phương án hoán đổi ngày làm việc để kéo dài kỳ nghỉ lên 9 ngày như một số thông tin lan truyền.
(VNF) - Theo TS. Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện chiến lược và chính sách Kinh tế - Tài chính, Bộ Tài chính, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các trung tâm tài chính phát triển đều dựa trên hai nền tảng cốt lõi là khung pháp lý hiện đại và nguồn nhân lực chất lượng cao.
(VNF) - Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên trăn trở phải làm sao để người dân yên tâm đầu tư thay vì vùi tiền vào đất, vào vàng hay ném tiền ra nước ngoài đầu tư.
(VNF) - Bộ Tài chính đề xuất mở rộng thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xổ số, cho phép lực lượng công an và chính quyền địa phương áp dụng mức phạt tối đa lên tới 100 triệu đồng.