Từ 'cuộc chiến' ở Venezuela, nhìn lại hơn 20 năm Mỹ kiểm soát dầu mỏ của Iraq
(VNF) - Trong thời gian gần đây, các diễn biến liên quan đến Venezuela đã làm nổi bật vai trò của Mỹ trong việc kiểm soát dòng doanh thu dầu mỏ tại một số quốc gia giàu tài nguyên. Từ Venezuela, nơi Mỹ can thiệp trực tiếp vào cơ chế quản lý và phân phối nguồn thu dầu, có thể nhìn lại một mô hình kiểm soát đã tồn tại hơn hai thập kỷ tại Iraq.
Venezuela: Doanh thu dầu mỏ dưới sự kiểm soát của Mỹ
Venezuela là một trong số các quốc gia sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới. Trong nhiều năm, dầu thô là nguồn thu ngoại tệ chủ yếu của nước này, đồng thời được sử dụng như công cụ để trả nợ cho các đối tác quốc tế, đặc biệt là Trung Quốc thông qua các thỏa thuận “dầu đổi nợ”. Theo các thỏa thuận này, Venezuela xuất khẩu dầu sang Trung Quốc để thanh toán các khoản vay trị giá hàng chục tỷ USD.
Sau các diễn biến chính trị và quân sự gần đây, Mỹ đã thay đổi cơ chế quản lý doanh thu từ xuất khẩu dầu của Venezuela. Theo Reuters, dòng tiền thu được từ xuất khẩu dầu hiện được chuyển vào một tài khoản ở nước ngoài do Mỹ kiểm soát, thay vì trực tiếp phục vụ cho các thỏa thuận trả nợ song phương như trước. Mỹ cho phép Trung Quốc tiếp tục mua dầu Venezuela, nhưng yêu cầu giao dịch theo giá thị trường và không thấp hơn mức giá quốc tế.

Việc thay đổi cơ chế này khiến doanh thu dầu mỏ của Venezuela không còn được Caracas toàn quyền sử dụng như trước, đồng thời ảnh hưởng đến tiến trình tái cơ cấu nợ của nước này với các chủ nợ quốc tế. Venezuela đã vỡ nợ từ năm 2017 và các khoản nợ dầu mỏ vẫn là vấn đề lớn trong quan hệ tài chính với Trung Quốc.
Theo các nguồn tin trong ngành năng lượng, trước khi cơ chế kiểm soát mới được áp dụng, phần lớn dầu thô xuất khẩu của Venezuela sang Trung Quốc và một số đối tác khác không mang lại dòng tiền trực tiếp, mà được khấu trừ vào các khoản vay cũ. Điều này khiến nguồn thu ngân sách thực tế của Caracas bị hạn chế, trong khi sản lượng dầu sụt giảm do thiếu đầu tư và công nghệ.
Sau khi Mỹ can thiệp vào cơ chế quản lý doanh thu, các hợp đồng xuất khẩu dầu của Venezuela được điều chỉnh theo hướng minh bạch hơn về giá và dòng tiền. Doanh thu từ dầu được tách biệt khỏi các thỏa thuận trả nợ song phương trước đây và chịu sự giám sát chặt chẽ trong khâu thanh toán, vận chuyển và phân phối, theo các thông tin do Reuters công bố.
Iraq: Chịu sự kiểm soát kéo dài từ năm 2003
Trường hợp Iraq cho thấy một mô hình kiểm soát doanh thu dầu mỏ có tính hệ thống và kéo dài hơn. Kể từ sau khi tấn công Iraq năm 2003, Mỹ đã nắm quyền kiểm soát hiệu quả nguồn thu dầu mỏ của nước này, mang lại cho Washington đòn bẩy đặc biệt đối với các vấn đề của Baghdad, với những tác động đến động thái khu vực liên quan đến Iran.
Theo đó, Mỹ đã thiết lập cơ chế quản lý doanh thu dầu mỏ của nước này thông qua Quỹ Phát triển cho Iraq (Development Fund for Iraq - DFI).
DFI được thành lập bởi Chính quyền Lâm thời Liên minh do Mỹ lãnh đạo và được quản lý tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York. Quỹ này tiếp nhận toàn bộ doanh thu từ xuất khẩu dầu mỏ của Iraq và được sử dụng cho mục đích tái thiết đất nước sau chiến tranh.
Đồng thời, DFI được thiết kế để bảo vệ nguồn thu dầu mỏ của Iraq khỏi các vụ kiện và yêu cầu bồi thường liên quan đến thời kỳ cầm quyền của cựu Tổng thống Saddam Hussein.
Tổng thống Mỹ khi đó là George W. Bush đã ký sắc lệnh hành pháp cho phép thiết lập cơ chế này. Sắc lệnh sau đó được các đời tổng thống Mỹ kế nhiệm gia hạn liên tục. Theo thời gian, DFI trở thành một tài khoản của Ngân hàng Trung ương Iraq (CBI) đặt tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, và cơ chế này vẫn duy trì cho đến nay.

Iraq hiện sở hữu khoảng 145 tỷ thùng dầu đã được chứng minh, đứng thứ năm thế giới. Dầu mỏ chiếm khoảng 90% nguồn thu ngân sách của quốc gia này. Theo các nguồn tin từ Ngân hàng Trung ương Iraq, Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York đang nắm giữ từ 80 đến 85 tỷ USD dự trữ ngoại hối của Iraq.
Khi chính phủ Iraq yêu cầu quân đội Mỹ rời khỏi đất nước vào năm 2020, Washington được cho là đã đe dọa cắt đứt quyền tiếp cận của Iraq với nguồn vốn của Cục Dự trữ Liên bang New York, và cuối cùng Baghdad đã nhượng bộ.
Mặc dù chính phủ Iraq đã giành được nhiều quyền kiểm soát hơn đối với các vấn đề tài chính của mình kể từ những năm đầu chiếm đóng của Mỹ, mối quan hệ hiện tại cho thấy ảnh hưởng lâu dài của Mỹ đối với bối cảnh kinh tế của Iraq, ngay cả khi quốc gia này đang tìm cách khẳng định chủ quyền và độc lập của mình.
Vấn đề là tại sao Iraq chấp nhận cơ chế này suốt hơn 20 năm? Các quan chức chính phủ Iraq, những người đã nói chuyện với Reuters một cách ẩn danh, cho biết hệ thống này giúp củng cố sự ổn định tài chính của Iraq và bảo vệ ngân sách nhà nước.
Hệ thống này mang lại sự tin tưởng quốc tế vào việc quản lý thu nhập từ dầu mỏ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận đô la Mỹ cần thiết cho thương mại và nhập khẩu, đồng thời bảo vệ doanh thu khỏi các yêu cầu bồi thường từ bên ngoài và các cú sốc tài chính, bao gồm cả các yêu cầu của chủ nợ và các vụ kiện, họ nói.
Thỏa thuận này hỗ trợ sự ổn định tỷ giá hối đoái và củng cố niềm tin vào nền kinh tế Iraq, đồng thời giúp tăng cường các thể chế tài chính trong nước và khẳng định chủ quyền kinh tế lớn hơn, họ nói thêm.
Nó cũng cho phép chính phủ chống lại một số thế lực, bao gồm các nhóm liên minh với Iran, những người muốn giảm bớt các hạn chế đối với việc tiếp cận USD. Năm ngoái, Mỹ đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với các ngân hàng Iraq và các cá nhân mà họ cáo buộc rửa tiền cho Iran.
Trong nhiều năm, Ngân hàng Trung ương Iraq sử dụng cơ chế đấu giá USD, còn gọi là “cửa sổ ngoại tệ”, làm công cụ chính để cung ứng USD cho nền kinh tế. Các ngân hàng tư nhân và công ty đổi ngoại tệ có thể tham gia đấu giá hàng ngày để mua USD bằng đồng dinar Iraq.
Theo Reuters, dưới áp lực từ phía Mỹ và trong bối cảnh Washington gia tăng trừng phạt Iran, Iraq đã chính thức chấm dứt cơ chế đấu giá USD vào đầu năm 2025. Mỹ cho rằng hệ thống này bị lợi dụng để chuyển hướng USD cho các thực thể bị trừng phạt, đặc biệt là Iran.
Việc siết chặt nguồn cung USD đã dẫn đến sự hình thành thị trường USD không chính thức tại Iraq, với sự chênh lệch giữa tỷ giá chính thức và tỷ giá trên thị trường tự do. Đồng thời, các ngân hàng và cá nhân Iraq đã trở thành đối tượng của các biện pháp trừng phạt của Mỹ với cáo buộc liên quan đến rửa tiền và chuyển tiền cho Iran.
Cả hai trường hợp Venezuela và Iraq đều cho thấy doanh thu từ dầu mỏ - nguồn thu ngân sách chủ yếu của mỗi quốc gia - không được quản lý hoàn toàn trong nước mà chịu sự giám sát từ bên ngoài thông qua các định chế tài chính quốc tế. Cơ chế này tiếp tục duy trì trong bối cảnh các biện pháp trừng phạt, kiểm soát dòng tiền và cạnh tranh ảnh hưởng giữa các cường quốc trên trường quốc tế.
Mỹ bán lô dầu Venezuela đầu tiên, thu về 500 triệu USD
- Venezuela nợ Trung Quốc bao nhiêu? 24/01/2026 08:45
- Nga tuyên bố tiếp tục khai thác dầu khí tại Venezuela, bất chấp tuyên bố của TT Trump 14/01/2026 12:00
- TT Trump tuyên bố Cuba sẽ không còn nhận được 'dầu mỏ hay tiền' từ Venezuela 12/01/2026 10:40
1,33 tỷ USD tháo chạy trong một tuần, Bitcoin sẽ về 'đáy' 10.000 USD?
(VNF) - Bitcoin đang trải qua giai đoạn điều chỉnh mạnh nhất trong nhiều tháng, khi áp lực bán gia tăng và dòng vốn tổ chức rút lui rõ rệt. Việc giá liên tục xuyên thủng các mốc kỹ thuật quan trọng cho thấy tâm lý thận trọng đang bao trùm thị trường, làm dấy lên lo ngại về triển vọng ngắn hạn của đồng tiền số lớn nhất thế giới.
Sữa NAN và Aptamil nhiễm độc: Lộ diện DN Trung Quốc cung cấp nguyên liệu cho Nestlé và Danone
(VNF) - Làn sóng thu hồi sữa công thức trẻ em của Nestlé và Danone tại hàng chục quốc gia đang hé lộ một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng của hai tập đoàn này: Cabio Biotech (Wuhan) Co., Ltd., nhà sản xuất nguyên liệu sinh học lớn của Trung Quốc.
USD suy yếu, giá loạt kim loại công nghiệp bật tăng
(VNF) - Đồng USD tiếp tục trượt giá xuống vùng thấp nhất nhiều tháng, trở thành lực đẩy quan trọng giúp giá nhiều kim loại công nghiệp đồng loạt tăng mạnh, trong đó đồng và thiếc ghi nhận những mức giá cao kỷ lục mới.
TT Maduro bị bắt, hệ sinh thái dầu mỏ khổng lồ của Trung Quốc tại Venezuela sẽ ra sao?
(VNF) - Khi Venezuela trục xuất các công ty dầu mỏ Mỹ trong chiến dịch quốc hữu hóa cách đây gần 2 thập kỷ, Trung Quốc đã nhanh chóng lấp chỗ trống. Nhưng giờ đây, vị thế của Bắc Kinh tại quốc gia Nam Mỹ này đang bị đặt dấu hỏi, khi Mỹ tái khẳng định ảnh hưởng và quyền lực mới đối với ngành dầu mỏ Venezuela.
Giá vàng vượt đỉnh lịch sử, Bitcoin đứng trước ‘thời khắc sinh tử’
(VNF) - Bitcoin mở đầu năm 2026 trong trạng thái trầm lắng, khi cơn sốt vàng đẩy vốn hóa thị trường kim loại quý này lên khoảng 34 nghìn tỷ USD và làm gia tăng kỳ vọng về các chu kỳ tăng giá tiếp theo.
Nóng: Vàng lập đỉnh lịch sử mới, vượt mốc 5.000 USD
(VNF) - Giá vàng quốc tế lập đỉnh lịch sử mới, vượt ngưỡng 5.000 USD/ounce, chính thức kéo dài chuỗi tăng kỷ lục. Diễn biến này phản ánh xu hướng đẩy mạnh tìm kiếm các tài sản trú ẩn an toàn trước bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang cùng những rủi ro ngày càng lớn đối với tài khóa toàn cầu.
Giữa cơn bão sữa nhiễm độc, 2 trẻ sơ sinh bị tử vong khiến cuộc 'khủng hoảng' lan rộng
(VNF) - Giới chức Pháp đang tiến hành điều tra sau khi ghi nhận trường hợp tử vong thứ hai ở trẻ sơ sinh, trong bối cảnh cuộc khủng hoảng liên quan đến sữa công thức nhiễm độc đang lan rộng, ảnh hưởng tới các tập đoàn lớn như Nestlé, Danone và Groupe Lactalis.
Bị thu hồi do nhiễm độc, sữa Aptamil của tập đoàn nào, hiện kinh doanh ra sao?
(VNF) - Tập đoàn Danone vừa công bố thu hồi một số lô sữa công thức trẻ em tại một số thị trường, trong đó có một lô sản phẩm sữa Aptamil First Infant Formula 800g tại Anh liên quan tới nguy cơ nhiễm độc tố cereulide trong nguyên liệu đầu vào.
Cổ phiếu Danone 'rơi tự do' sau khi sữa Aptamil bị thu hồi
(VNF) - Cổ phiếu của Tập đoàn Danone đang bước vào những ngày 'u ám', khi liên tiếp chịu tác động từ các thông tin liên quan đến hoạt động thu hồi sữa công thức tại châu Âu và việc chặn phân phối sản phẩm tại Singapore.
Bí quyết của người đàn ông ăn xin sở hữu khối tài sản 22 tỷ đồng
(VNF) - Người đàn ông làm nghề ăn xin có tài sản hơn 22 tỷ đồng, sống sung túc, con học trường quốc tế nhờ biết tích lũy rồi đem đi đầu tư, kinh doanh.
Nóng: Đến lượt sữa Aptamil bị thu hồi do lo ngại nhiễm độc tố
(VNF) - Cơ quan An toàn Thực phẩm Ireland khuyến cáo các gia đình đã mua lô sữa nói trên ngừng sử dụng ngay lập tức và liên hệ với nơi bán để được hoàn tiền hoặc hướng dẫn xử lý phù hợp.
'Huyền thoại' Nathan’s: Từ cửa hàng xúc xích 5 xu đến thương hiệu gần nửa tỷ USD?
(VNF) - Nathan’s Famous - thương hiệu xúc xích gắn liền với bãi biển Coney Island ở New York - vừa được bán cho tập đoàn Smithfield Foods với giá 450 triệu USD khiến nhiều người không khỏi ngạc nhiên.
Mỹ đe doạ áp thuế, thế giới 'chạy đua' tích vàng
(VNF) - Bức tranh tài chính – kinh tế quốc tế thế giới tuần qua bị chi phối mạnh bởi các quyết sách từ Washington, từ việc Mỹ áp thuế lên loạt quốc gia châu Âu liên quan đến Greenland, sáng kiến lập Hội đồng Hòa bình Gaza, đến làn sóng các nước tăng tốc tích trữ vàng.
Đồng Yên biến động mạnh
(VNF) - Đồng Yên của Nhật Bản biến động mạnh và có xu hướng tăng giá trở lại khi thị trường đồn đoán rằng chính quyền Tokyo có thể phải can thiệp để ngăn chặn đà mất giá của đồng nội tệ.
Davos 2026 và ‘những vết nứt’ của trật tự toàn cầu
(VNF) - Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) thường niên 2026 tại Davos khép lại với nhiều tranh luận khi Washington trở thành tâm điểm chi phối hầu hết các chủ đề từ kinh tế vĩ mô, thương mại, năng lượng đến địa chính trị và quốc phòng.
TT Trump đe dọa áp thuế 100% nếu Canada ký thỏa thuận thương mại với Trung Quốc
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế lên tới 100% đối với hàng hóa Canada nếu Ottawa tiếp tục triển khai một thỏa thuận thương mại với Trung Quốc.
Không phải dầu mỏ, khoáng sản mới quyết định 'cán cân quyền lực' toàn cầu
(VNF) - Vấn đề khoáng sản một lần nữa thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump giữa tuần qua tuyên bố đã đạt được thỏa thuận về một thương vụ tiềm năng liên quan đến Greenland, trong đó bao gồm quyền khai thác các khoáng sản đất hiếm.
Tour thăm quan nhà máy xe điện: 'Cơn sốt' mới tại Trung Quốc
(VNF) - Tại Trung Quốc, những chuyến thăm quan nhà máy sản xuất xe điện đang trở thành một hiện tượng mới với hàng chục nghìn khách đăng ký mỗi tháng. Hiện tượng này không chỉ dừng lại ở trải nghiệm đại chúng mà còn phản ánh những chuyển dịch chiến lược trong xây dựng thương hiệu và tham vọng công nghiệp của các doanh nghiệp Trung Quốc.
Giá bạc lần đầu tiên vượt mốc 100 USD/ounce, sắp điều chỉnh mạnh?
(VNF) - Giá bạc đã tăng vọt lên trên 100 USD/ounce trong phiên giao dịch ngày 23/1, nối dài đà tăng bùng nổ của năm 2025 sang đầu năm mới. Hoạt động mua vào ồ ạt của nhà đầu tư cá nhân cùng giao dịch theo xu hướng đã làm gia tăng áp lực khan hiếm trên thị trường bạc vật chất, nơi kim loại này vừa đóng vai trò tài sản đầu tư vừa là đầu vào công nghiệp.
Venezuela nợ Trung Quốc bao nhiêu?
(VNF) - Việc Mỹ tiếp quản hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Venezuela đã làm gián đoạn dòng dầu thô vốn được sử dụng để trả nợ cho Trung Quốc, qua đó làm nổi bật một câu hỏi lớn: Venezuela thực sự nợ Trung Quốc bao nhiêu, và vì sao Bắc Kinh vẫn tiếp tục thu được tiền ngay cả sau khi quốc gia Nam Mỹ này vỡ nợ?
'Made in China' tầm nhìn 20 năm: Không chỉ rẻ mà còn chất lượng và công nghệ cao
(VNF) - Trung Quốc đang đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào đầu tư và xuất khẩu như trước đây, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang chuyển hướng sang mô hình tăng trưởng dựa trên tiêu dùng nội địa được thúc đẩy bởi công nghệ, với trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế số và hạ tầng số đóng vai trò trung tâm.
Cuộc chiến pháp lý 5 tỷ USD: TT Trump đối đầu JPMorgan và CEO Jamie Dimon
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đệ đơn kiện trị giá 5 tỷ USD nhằm vào JPMorgan Chase và Giám đốc điều hành Jamie Dimon, cáo buộc ngân hàng này đã đóng nhiều tài khoản của ông để phục vụ một chương trình nghị sự chính trị.
TT Trump cảnh báo ‘trả đũa mạnh mẽ’ nếu EU dùng tới ‘vũ khí’ 10.000 tỷ USD
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ có “sự trả đũa mạnh mẽ” nếu các quốc gia châu Âu bán tháo tài sản của Mỹ nhằm đáp trả những đe dọa áp thuế liên quan đến Greenland.
Nga nâng dự trữ vàng và ngoại hối lên mức kỷ lục, tiệm cận 800 tỷ USD
(VNF) - Dự trữ vàng và ngoại hối của Nga vừa đạt mức cao nhất trong lịch sử, chủ yếu nhờ giá vàng tăng mạnh.
1,33 tỷ USD tháo chạy trong một tuần, Bitcoin sẽ về 'đáy' 10.000 USD?
(VNF) - Bitcoin đang trải qua giai đoạn điều chỉnh mạnh nhất trong nhiều tháng, khi áp lực bán gia tăng và dòng vốn tổ chức rút lui rõ rệt. Việc giá liên tục xuyên thủng các mốc kỹ thuật quan trọng cho thấy tâm lý thận trọng đang bao trùm thị trường, làm dấy lên lo ngại về triển vọng ngắn hạn của đồng tiền số lớn nhất thế giới.
Ngắm cảng biển chiến lược Liên Chiểu dần hiện hình bên Vịnh Đà Nẵng
(VNF) - Dự án Đầu tư xây dựng bến cảng Liên Chiểu – phần cơ sở hạ tầng dùng chung, đang bước vào giai đoạn nước rút với khối lượng thi công đạt khoảng 97%. Hình hài đại công trường cảng biển chiến lược dần hiện rõ bên vịnh Đà Nẵng.
































































