Từ 'cuộc chiến' ở Venezuela, nhìn lại hơn 20 năm Mỹ kiểm soát dầu mỏ của Iraq
(VNF) - Trong thời gian gần đây, các diễn biến liên quan đến Venezuela đã làm nổi bật vai trò của Mỹ trong việc kiểm soát dòng doanh thu dầu mỏ tại một số quốc gia giàu tài nguyên. Từ Venezuela, nơi Mỹ can thiệp trực tiếp vào cơ chế quản lý và phân phối nguồn thu dầu, có thể nhìn lại một mô hình kiểm soát đã tồn tại hơn hai thập kỷ tại Iraq.
Venezuela: Doanh thu dầu mỏ dưới sự kiểm soát của Mỹ
Venezuela là một trong số các quốc gia sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới. Trong nhiều năm, dầu thô là nguồn thu ngoại tệ chủ yếu của nước này, đồng thời được sử dụng như công cụ để trả nợ cho các đối tác quốc tế, đặc biệt là Trung Quốc thông qua các thỏa thuận “dầu đổi nợ”. Theo các thỏa thuận này, Venezuela xuất khẩu dầu sang Trung Quốc để thanh toán các khoản vay trị giá hàng chục tỷ USD.
Sau các diễn biến chính trị và quân sự gần đây, Mỹ đã thay đổi cơ chế quản lý doanh thu từ xuất khẩu dầu của Venezuela. Theo Reuters, dòng tiền thu được từ xuất khẩu dầu hiện được chuyển vào một tài khoản ở nước ngoài do Mỹ kiểm soát, thay vì trực tiếp phục vụ cho các thỏa thuận trả nợ song phương như trước. Mỹ cho phép Trung Quốc tiếp tục mua dầu Venezuela, nhưng yêu cầu giao dịch theo giá thị trường và không thấp hơn mức giá quốc tế.

Việc thay đổi cơ chế này khiến doanh thu dầu mỏ của Venezuela không còn được Caracas toàn quyền sử dụng như trước, đồng thời ảnh hưởng đến tiến trình tái cơ cấu nợ của nước này với các chủ nợ quốc tế. Venezuela đã vỡ nợ từ năm 2017 và các khoản nợ dầu mỏ vẫn là vấn đề lớn trong quan hệ tài chính với Trung Quốc.
Theo các nguồn tin trong ngành năng lượng, trước khi cơ chế kiểm soát mới được áp dụng, phần lớn dầu thô xuất khẩu của Venezuela sang Trung Quốc và một số đối tác khác không mang lại dòng tiền trực tiếp, mà được khấu trừ vào các khoản vay cũ. Điều này khiến nguồn thu ngân sách thực tế của Caracas bị hạn chế, trong khi sản lượng dầu sụt giảm do thiếu đầu tư và công nghệ.
Sau khi Mỹ can thiệp vào cơ chế quản lý doanh thu, các hợp đồng xuất khẩu dầu của Venezuela được điều chỉnh theo hướng minh bạch hơn về giá và dòng tiền. Doanh thu từ dầu được tách biệt khỏi các thỏa thuận trả nợ song phương trước đây và chịu sự giám sát chặt chẽ trong khâu thanh toán, vận chuyển và phân phối, theo các thông tin do Reuters công bố.
Iraq: Chịu sự kiểm soát kéo dài từ năm 2003
Trường hợp Iraq cho thấy một mô hình kiểm soát doanh thu dầu mỏ có tính hệ thống và kéo dài hơn. Kể từ sau khi tấn công Iraq năm 2003, Mỹ đã nắm quyền kiểm soát hiệu quả nguồn thu dầu mỏ của nước này, mang lại cho Washington đòn bẩy đặc biệt đối với các vấn đề của Baghdad, với những tác động đến động thái khu vực liên quan đến Iran.
Theo đó, Mỹ đã thiết lập cơ chế quản lý doanh thu dầu mỏ của nước này thông qua Quỹ Phát triển cho Iraq (Development Fund for Iraq - DFI).
DFI được thành lập bởi Chính quyền Lâm thời Liên minh do Mỹ lãnh đạo và được quản lý tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York. Quỹ này tiếp nhận toàn bộ doanh thu từ xuất khẩu dầu mỏ của Iraq và được sử dụng cho mục đích tái thiết đất nước sau chiến tranh.
Đồng thời, DFI được thiết kế để bảo vệ nguồn thu dầu mỏ của Iraq khỏi các vụ kiện và yêu cầu bồi thường liên quan đến thời kỳ cầm quyền của cựu Tổng thống Saddam Hussein.
Tổng thống Mỹ khi đó là George W. Bush đã ký sắc lệnh hành pháp cho phép thiết lập cơ chế này. Sắc lệnh sau đó được các đời tổng thống Mỹ kế nhiệm gia hạn liên tục. Theo thời gian, DFI trở thành một tài khoản của Ngân hàng Trung ương Iraq (CBI) đặt tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, và cơ chế này vẫn duy trì cho đến nay.

Iraq hiện sở hữu khoảng 145 tỷ thùng dầu đã được chứng minh, đứng thứ năm thế giới. Dầu mỏ chiếm khoảng 90% nguồn thu ngân sách của quốc gia này. Theo các nguồn tin từ Ngân hàng Trung ương Iraq, Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York đang nắm giữ từ 80 đến 85 tỷ USD dự trữ ngoại hối của Iraq.
Khi chính phủ Iraq yêu cầu quân đội Mỹ rời khỏi đất nước vào năm 2020, Washington được cho là đã đe dọa cắt đứt quyền tiếp cận của Iraq với nguồn vốn của Cục Dự trữ Liên bang New York, và cuối cùng Baghdad đã nhượng bộ.
Mặc dù chính phủ Iraq đã giành được nhiều quyền kiểm soát hơn đối với các vấn đề tài chính của mình kể từ những năm đầu chiếm đóng của Mỹ, mối quan hệ hiện tại cho thấy ảnh hưởng lâu dài của Mỹ đối với bối cảnh kinh tế của Iraq, ngay cả khi quốc gia này đang tìm cách khẳng định chủ quyền và độc lập của mình.
Vấn đề là tại sao Iraq chấp nhận cơ chế này suốt hơn 20 năm? Các quan chức chính phủ Iraq, những người đã nói chuyện với Reuters một cách ẩn danh, cho biết hệ thống này giúp củng cố sự ổn định tài chính của Iraq và bảo vệ ngân sách nhà nước.
Hệ thống này mang lại sự tin tưởng quốc tế vào việc quản lý thu nhập từ dầu mỏ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận đô la Mỹ cần thiết cho thương mại và nhập khẩu, đồng thời bảo vệ doanh thu khỏi các yêu cầu bồi thường từ bên ngoài và các cú sốc tài chính, bao gồm cả các yêu cầu của chủ nợ và các vụ kiện, họ nói.
Thỏa thuận này hỗ trợ sự ổn định tỷ giá hối đoái và củng cố niềm tin vào nền kinh tế Iraq, đồng thời giúp tăng cường các thể chế tài chính trong nước và khẳng định chủ quyền kinh tế lớn hơn, họ nói thêm.
Nó cũng cho phép chính phủ chống lại một số thế lực, bao gồm các nhóm liên minh với Iran, những người muốn giảm bớt các hạn chế đối với việc tiếp cận USD. Năm ngoái, Mỹ đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với các ngân hàng Iraq và các cá nhân mà họ cáo buộc rửa tiền cho Iran.
Trong nhiều năm, Ngân hàng Trung ương Iraq sử dụng cơ chế đấu giá USD, còn gọi là “cửa sổ ngoại tệ”, làm công cụ chính để cung ứng USD cho nền kinh tế. Các ngân hàng tư nhân và công ty đổi ngoại tệ có thể tham gia đấu giá hàng ngày để mua USD bằng đồng dinar Iraq.
Theo Reuters, dưới áp lực từ phía Mỹ và trong bối cảnh Washington gia tăng trừng phạt Iran, Iraq đã chính thức chấm dứt cơ chế đấu giá USD vào đầu năm 2025. Mỹ cho rằng hệ thống này bị lợi dụng để chuyển hướng USD cho các thực thể bị trừng phạt, đặc biệt là Iran.
Việc siết chặt nguồn cung USD đã dẫn đến sự hình thành thị trường USD không chính thức tại Iraq, với sự chênh lệch giữa tỷ giá chính thức và tỷ giá trên thị trường tự do. Đồng thời, các ngân hàng và cá nhân Iraq đã trở thành đối tượng của các biện pháp trừng phạt của Mỹ với cáo buộc liên quan đến rửa tiền và chuyển tiền cho Iran.
Cả hai trường hợp Venezuela và Iraq đều cho thấy doanh thu từ dầu mỏ - nguồn thu ngân sách chủ yếu của mỗi quốc gia - không được quản lý hoàn toàn trong nước mà chịu sự giám sát từ bên ngoài thông qua các định chế tài chính quốc tế. Cơ chế này tiếp tục duy trì trong bối cảnh các biện pháp trừng phạt, kiểm soát dòng tiền và cạnh tranh ảnh hưởng giữa các cường quốc trên trường quốc tế.
Mỹ bán lô dầu Venezuela đầu tiên, thu về 500 triệu USD
- Venezuela nợ Trung Quốc bao nhiêu? 24/01/2026 08:45
- Nga tuyên bố tiếp tục khai thác dầu khí tại Venezuela, bất chấp tuyên bố của TT Trump 14/01/2026 12:00
- TT Trump tuyên bố Cuba sẽ không còn nhận được 'dầu mỏ hay tiền' từ Venezuela 12/01/2026 10:40
50 ngày chiến sự Mỹ - Iran: 50 tỷ USD biến mất và hệ lụy kéo dài nhiều năm
(VNF) - Chỉ trong gần 50 ngày, chiến sự Iran đã khiến hơn 500 triệu thùng dầu biến mất khỏi thị trường, tương đương khoảng 50 tỷ USD, đẩy tồn kho toàn cầu sụt giảm mạnh và gây áp lực kéo dài lên giá năng lượng cũng như kinh tế thế giới.
Hormuz lại 'nóng': Iran dọa tái phong tỏa, thỏa thuận với Mỹ lung lay
(VNF) - Thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran đã bộc lộ những dấu hiệu rạn nứt trong ngày 18/4 khi Tehran cảnh báo có thể tái phong tỏa Eo biển Hormuz nếu Washington tiếp tục áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của nước này.
Sóng gió bủa vây Netflix: M&A thất bại, lãnh đạo rời ghế, cổ phiếu giảm sâu
(VNF) - Cổ phiếu Netflix giảm mạnh sau khi sự ra đi bất ngờ của Chủ tịch kiêm đồng sáng lập Reed Hastings, M&A thất bại,... làm dấy lên lo ngại về tăng trưởng.
Cú xoay chiều của vàng sau tuyên bố từ Iran
(VNF) - Giá vàng đã tăng vọt lên mức cao nhất trong gần 1 tháng sau khi Iran tuyên bố mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động thương mại, góp phần xoa dịu lo ngại của nhà đầu tư về một cuộc xung đột kéo dài và áp lực lạm phát toàn cầu.
Mở cửa eo biển Hormuz, Iran vẫn nắm 'con át chủ bài'
(VNF) - Việc Iran tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz ngay lập tức khiến giá dầu lao dốc và thị trường toàn cầu “thở phào”, nhưng đằng sau động thái này là một thực tế khác: Tehran vẫn nắm trong tay đòn bẩy chiến lược quan trọng nhất của hệ thống năng lượng toàn cầu.
Các nước châu Á ‘chạy đua’ mua dầu Mỹ
(VNF) - Trong bối cảnh những nhà sản xuất nhiên liệu đang thiếu hụt nguồn cung phải tìm kiếm trên toàn cầu để thay thế dầu Trung Đông, đồng thời ngăn chặn tình trạng này có thể lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế, các nhà lọc dầu châu Á đang cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao vào dầu thô của Mỹ.
Giá dầu rơi tự do sau cú 'quay xe' của Iran
(VNF) - Giá dầu giảm mạnh tới 10% sau khi Iran tuyên bố Eo biển Hormuz đã mở cửa trở lại cho tàu thương mại, qua đó thổi bùng tâm lý lạc quan trên các thị trường tài chính toàn cầu.
Iran tuyên bố mở hoàn toàn eo biển Hormuz, 'sẽ không bao giờ đóng lại'
(VNF) - Iran tuyên bố mở lại eo biển Hormuz, trong khi Tổng thống Donald Trump khẳng định tuyến hàng hải này sẽ không còn bị sử dụng như một "vũ khí", giúp thị trường toàn cầu hạ nhiệt.
Giá dầu đảo chiều sau 50 ngày 'nghẹt thở' vì Trung Đông
(VNF) - Giá dầu thế giới quay đầu giảm sau chuỗi 50 ngày biến động mạnh do căng thẳng Trung Đông, khi thị trường dần kỳ vọng vào khả năng hạ nhiệt xung đột.
Gián đoạn sản xuất vì 93% công nhân đình công, Samsung chính thức ra tay
(VNF) - Samsung Electronics đang đối mặt với nguy cơ gián đoạn sản xuất khi tranh chấp tiền lương với công đoàn leo thang, buộc tập đoàn này phải nhờ đến tòa án nhằm ngăn chặn các hành vi bị cho là bất hợp pháp trong thời gian đình công.
Hàng không châu Âu 'báo động đỏ': Nguy cơ hủy chuyến hàng loạt
(VNF) - Người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo rằng châu Âu “có lẽ chỉ còn đủ nhiên liệu máy bay cho khoảng 6 tuần nữa”.
TT Trump: Iran đồng ý chuyển giao uranium làm giàu cho Mỹ
(VNF) - Tổng thống Trump tuyên bố rằng Iran đã đồng ý bàn giao lượng uranium làm giàu cao, được cho là bị chôn vùi sau các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân trọng yếu của nước này. Đây được cho là một bước tiến lớn hướng tới một thỏa thuận.
Báo động nợ công vượt 'chỉ giới đỏ' khi các quốc gia ồ ạt tăng chi khẩn cấp
(VNF) - Làn sóng chi tiêu khẩn cấp đang lan rộng trên toàn cầu khi các chính phủ đồng loạt giảm thuế, trợ cấp năng lượng và hỗ trợ tiền mặt để ứng phó với cú sốc giá cả. Tuy nhiên, trong bối cảnh dư địa tài khóa ngày càng thu hẹp và chi phí vay nợ leo thang, các tổ chức quốc tế cảnh báo rằng những biện pháp cứu trợ quy mô lớn hôm nay có thể nhanh chóng biến thành rủi ro nợ công trong tương lai.
TT Trump bắt đầu hoàn trả 127 tỷ USD thuế quan vào tuần tới?
(VNF) - Dự kiến tuần tới, chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ bắt đầu tiếp nhận các yêu cầu hoàn thuế đối với các khoản thuế mà ông đã áp đặt nhưng bị xác định là bất hợp pháp.
Tăng trưởng Trung Quốc ‘vượt bão’ năng lượng
(VNF) - Bất chấp cú sốc năng lượng do xung đột Iran gây ra làm giảm triển vọng tăng trưởng, nền kinh tế Trung Quốc đã tăng tốc trong quý I/2026, khi tăng trưởng xuất khẩu mạnh mẽ bù đắp cho nhu cầu tiêu dùng yếu.
Mỹ 'vừa siết vừa đàm', Iran đứng trước lựa chọn khó khăn
(VNF) - Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 15/4 bày tỏ sự lạc quan về khả năng đạt được một thỏa thuận chấm dứt xung đột với Iran, đồng thời cảnh báo sẽ gia tăng áp lực kinh tế đối với Tehran nếu nước này tiếp tục tỏ ra cứng rắn.
Kỳ vọng chấm dứt chiến sự, chứng khoán Mỹ tăng cao kỷ lục
(VNF) - Khi tâm lý các nhà đầu tư lạc quan về việc sớm chấm dứt chiến sự tại Trung Đông, các chỉ số S&P 500 và Nasdaq Composite trong phiên ngày 15/4.
Nhật Bản rót 10 tỷ USD hỗ trợ Đông Nam Á ứng phó khủng hoảng dầu
(VNF) - Nhật Bản vừa công bố gói hỗ trợ tài chính trị giá khoảng 10 tỷ USD nhằm giúp các quốc gia Đông Nam Á đối phó với tình trạng giá dầu leo thang, trong bối cảnh nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng ngày càng hiện hữu. Khoản viện trợ này hướng tới việc đảm bảo nguồn cung các sản phẩm có nguồn gốc từ dầu mỏ, bao gồm cả thiết bị y tế thiết yếu.
Khi 1/3 người Nga muốn mua Bitcoin: Điều gì đang xảy ra?
(VNF) - Giá Bitcoin đang dao động quanh vùng 76.000 USD trong bối cảnh xuất hiện một làn sóng tín hiệu cầu mới từ một thị trường ít được kỳ vọng: nước Nga.
Đàm phán Mỹ - Iran sắp được nối lại, giá dầu tiếp đà đi xuống
(VNF) - Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết cuộc đàm phán thứ 2 giữa Washington và Tehran có thể diễn ra “trong 2 ngày tới”, giá dầu thế giới tiếp tục giảm trong phiên thứ 2 liên tiếp.
Chứng khoán châu Á khởi sắc trước tín hiệu mới từ Mỹ - Iran
(VNF) - Các thị trường châu Á - Thái Bình Dương đồng loạt mở cửa tăng điểm trong phiên giao dịch ngày 14/4, nối tiếp đà khởi sắc của chứng khoán Mỹ trong đêm trước, khi giá dầu suy giảm giữa bối cảnh kỳ vọng về một giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột tại Trung Đông ngày càng gia tăng.
Các ngân hàng trung ương bán vàng sau nhiều năm tích lũy: Tín hiệu gì cho thị trường?
(VNF) - Sau nhiều năm tích lũy không ngừng, một số ngân hàng trung ương hiện đã bắt đầu bán vàng thỏi khi áp lực từ cuộc chiến Iran buộc họ phải xoay xở nguồn tiền mặt.
TT Trump tuyên bố chiến dịch không kích Iran chấm dứt?
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là đã tuyên bố chiến dịch quân sự nhằm vào Iran “đã kết thúc” trong một cuộc phỏng vấn với Fox News.
Dòng tiền trú ẩn rời Trung Đông, hàng chục tỷ USD đổ về Singapore
(VNF) - Biến động địa chính trị từ cuộc chiến Iran đang làm suy giảm sức hút của các trung tâm tài chính Trung Đông, thúc đẩy dòng tiền của giới giàu có tìm đến những thị trường ổn định hơn như Singapore. Các ngân hàng lớn đẩy mạnh mảng quản lý tài sản để bù đắp cho sự suy giảm lợi nhuận từ hoạt động cho vay.
Cuộc đua vào ghế nóng Chủ tịch Fed có diễn biến mới
(VNF) - Cuộc đua vào ghế nóng Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vừa xuất hiện diễn biến mới khi ứng viên Kevin Warsh nộp bản kê khai tài chính, hé lộ khối tài sản khủng.
50 ngày chiến sự Mỹ - Iran: 50 tỷ USD biến mất và hệ lụy kéo dài nhiều năm
(VNF) - Chỉ trong gần 50 ngày, chiến sự Iran đã khiến hơn 500 triệu thùng dầu biến mất khỏi thị trường, tương đương khoảng 50 tỷ USD, đẩy tồn kho toàn cầu sụt giảm mạnh và gây áp lực kéo dài lên giá năng lượng cũng như kinh tế thế giới.
Toàn cảnh tuyến đường siêu đắt đỏ ở Hà Nội: Dài 100m, tiêu tốn hơn 640 tỷ đồng
(VNF) - Tuyến đường Đặng Thai Mai kéo dài nối từ đường Xuân Diệu đến Âu Cơ có chiều dài chỉ khoảng 100m, tuy nhiên vốn đầu tư cho đoạn đường này lên tới 642 tỷ đồng.
































































