Tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng hành trình phát triển đất nước

Tạp chí Đầu tư Tài chính Trân trọng giới thiệu bài viết “Tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng hành trình phát triển đất nước” của Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết.

Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người sáng lập và rèn luyện Đảng ta, Lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa kiệt xuất.

Trọn cuộc đời, Người đã hiến dâng cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc, cho độc lập của Tổ quốc, tự do, hạnh phúc của nhân dân. “Dân tộc ta, Nhân dân ta, non sông đất nước ta đã sinh ra HỒ CHỦ TỊCH, người anh hùng dân tộc vĩ đại, và chính Người đã làm rạng rỡ dân tộc ta, Nhân dân ta và non sông đất nước ta”(1). Lời khẳng định ấy là sự đúc kết chân thực về tầm vóc, tư tưởng, di sản và thời đại Hồ Chí Minh.

Lịch sử cách mạng vẻ vang của Đảng Cộng sản Việt Nam, mọi thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt Nam đều gắn liền với tên tuổi và sự nghiệp Hồ Chí Minh - Người đã tìm ra con đường cứu nước, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; đề ra những luận điểm cơ bản về Đảng cầm quyền, xây dựng Đảng ta trong sạch, vững mạnh; cán bộ, đảng viên vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của Nhân dân.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhân dân ta đã làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chiến thắng hai thế lực thực dân, đế quốc trong các cuộc kháng chiến trường kỳ, bảo vệ thành quả Cách mạng tháng Tám, thống nhất đất nước và tiến hành công cuộc đổi mới, xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt nền móng xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân và trực tiếp lãnh đạo công cuộc lập pháp; sáng lập Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam (tiền thân của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ngày nay), tập hợp, quy tụ mọi tầng lớp Nhân dân, xây dựng, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Điều còn mãi với dân tộc hôm nay là sự nghiệp cách mạng vẻ vang, là hệ thống tư tưởng toàn diện, sâu sắc, giàu tính nhân văn và tấm gương đạo đức sáng ngời của Người. “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại”.(2)

Đó là hệ thống các quan điểm về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; về xây dựng Đảng ta “là đạo đức, là văn minh”, cán bộ, đảng viên “vừa là người lãnh đạo, vừa là người đày tớ thật trung thành của nhân dân”; về đạo đức cách mạng, “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”, “quét sạch chủ nghĩa cá nhân”; về quyền làm chủ của Nhân dân, “lấy dân làm gốc”, xây dựng Nhà nước thật sự của dân, do dân, vì dân; về phát triển kinh tế và văn hóa, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân, "ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành"; về an ninh quốc phòng, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; về sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc, “không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của Nhân dân”; về chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau; về đường lối đối ngoại hòa bình, hữu nghị, hợp tác với các nước và các dân tộc trên thế giới...

Tất cả được Người luận giải một cách khoa học, biện chứng, sáng tạo trên cơ sở nguyên lý chủ nghĩa Mác - Lênin và phù hợp với thực tiễn phong phú, sinh động của cách mạng Việt Nam. Trong suốt cuộc đời hết lòng hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ cách mạng, phục vụ Nhân dân, tư tưởng của Người thấm đẫm trong từng lời nói, hành động nhất quán, mẫu mực và sự hy sinh cao cả của một nhân cách vĩ đại. Người đã luôn thực hành hệ thống các quan điểm lý luận phản ánh những vấn đề có tính quy luật của cách mạng Việt Nam một cách giản dị, gần gũi mà sâu sắc của một trí tuệ uyên bác. Chính sự thống nhất giữa tư tưởng và hành động ấy đã tạo nên sức sống trường tồn của tư tưởng Hồ Chí Minh trong dòng chảy lịch sử.

Từ những ngày đầu thành lập Đảng, những văn kiện đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam đã ghi đậm dấu ấn của tư tưởng Hồ Chí Minh trong Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Điều lệ tóm tắt. 96 năm qua, nhất là trong 40 năm đổi mới, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn thấm nhuần bài học kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong hoạch định và chỉ đạo thực tiễn, tạo nên những thành tựu to lớn, nổi bật, toàn diện, có ý nghĩa lịch sử, khẳng định cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín của đất nước.

Từ vị trí trong nhóm 20 nước nghèo nhất thế giới, quy mô GDP năm 2025 đạt trên 514 tỉ USD, gấp 1,48 lần so với năm 2020, xếp thứ 32 trên thế giới, GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD, gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình cao, được nhiều tổ chức quốc tế uy tín đánh giá cao. Quy mô nền kinh tế và thu nhập bình quân đầu người tăng gần gấp đôi, đạt tương ứng trên 510 tỉ USD và trên 5.000 USD/người. Các lĩnh vực văn hoá, xã hội có nhiều tiến bộ, đời sống nhân dân được cải thiện một cách căn bản và toàn diện. Chỉ số phát triển con người (HDI) đạt 0,766 điểm, thuộc nhóm nước phát triển con người cao.

Chỉ số hạnh phúc năm 2025 xếp thứ 46/143 quốc gia, tăng 33 bậc so với năm 2021. Quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội được bảo đảm, tiềm lực của nền quốc phòng toàn dân được xây dựng khá toàn diện. Việt Nam đã chủ động, tích cực đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và toàn diện; tích cực tham gia vào nỗ lực của cộng đồng quốc tế trong giải quyết các vấn đề toàn cầu, là thành viên có uy tín, trách nhiệm, phát huy vai trò tích cực tại các thể chế khu vực và quốc tế. Vai trò lãnh đạo, uy tín của Đảng tiếp tục được nâng cao, củng cố niềm tin của Nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội đã khẳng định: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động”, và tư tưởng Hồ Chí Minh “là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi”.(3) Việc học tập, nghiên cứu, vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh luôn được Đảng ta xác định là nội dung quan trọng hàng đầu của công tác xây dựng Đảng, vừa có vai trò nền tảng, vừa có vị trí then chốt; là cơ sở để nâng cao bản lĩnh chính trị, năng lực tư duy lý luận, năng lực tổng kết và lãnh đạo thực hiện để giải quyết hiệu quả những vấn đề thực tiễn đặt ra, đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và những biểu hiện "tự diễn biến”, "tự chuyển hóa" trong nội bộ, đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, góp phần xây dựng nền tảng, sức mạnh tinh thần xã hội trong phấn đấu thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước.

Thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị khóa XII “Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” và Kết luận số 01-KL/TW, ngày 18/5/2021 của Bộ Chính trị khóa XIII, cấp ủy, tổ chức đảng các cấp đã quán triệt, triển khai nghiêm túc, hiệu quả việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Cấp ủy các cấp đã căn cứ tình hình thực tế của từng địa phương, cơ quan, đơn vị, đưa nội dung học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào chương trình hành động, nghị quyết, kế hoạch hằng năm gắn kết chặt chẽ với nhiệm vụ chính trị, các phong trào thi đua, các cuộc vận động; chú trọng công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị, các khâu đột phá phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết các vấn đề trọng tâm, bức thiết của thực tiễn. Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã đưa việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào nội dung kiểm tra, giám sát hằng năm, toàn khóa đối với các cấp ủy, tổ chức đảng.

Công tác tuyên truyền về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được chú trọng, với nhiều hình thức đa dạng. Giải thưởng sáng tác, quảng bá tác phẩm văn học, nghệ thuật, báo chí về chủ đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” do Ban Bí thư chỉ đạo, ngày càng đi vào chiều sâu, thu hút sự tham gia tích cực của văn nghệ sĩ, trí thức và các tầng lớp nhân dân.

Mô hình “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” từ sáng kiến của Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh đang được nhân rộng ở nhiều tỉnh, thành phố và từng bước triển khai ở nước ngoài, góp phần đưa những giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người đến gần hơn với cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Nhiều cơ quan, đơn vị xóa bỏ những thủ tục hành chính rườm rà, bổ sung, xây dựng quy chế làm việc và bộ quy tắc ứng xử theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, đổi mới tác phong làm việc, chú trọng gần dân, sát dân, lắng nghe và đối thoại với Nhân dân. Việc phát huy trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu gắn với thực hiện chuẩn mực đạo đức cách mạng, đạo đức công vụ đã tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức, lề lối, tác phong làm việc và kỷ luật, kỷ cương của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Từ những chuyển biến ấy, niềm tin của Nhân dân với Đảng và Nhà nước tiếp tục được củng cố.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng khẳng định khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, năng lực quản trị và sức cạnh tranh quốc gia, việc học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh càng phải đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả hơn, thực sự là nguồn lực nội sinh cổ vũ toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta phát huy cao nhất tinh thần “tự chủ chiến lược, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc”, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Điều này đòi hỏi cần có chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động trong Đảng, hệ thống chính trị và nhân dân, quán triệt và thực hiện học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh theo tinh thần hành động “nói ít - làm nhiều - làm đến cùng - làm có kết quả”, giữ vững “bốn kiên định”, phát huy tự chủ chiến lược, xác lập mô hình phát triển mới, lấy phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững, nâng cao đời sống và hạnh phúc của Nhân dân, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Kiên định quan điểm chỉ đạo mang tính nguyên tắc của Đảng, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng, không ngừng bổ sung, hoàn thiện phù hợp với thực tiễn. Đây chính là tinh thần “Dĩ bất biến, ứng vạn biến” mà Người từng căn dặn. Kiên định là giữ vững cái gốc, cái nền tảng, nhưng không có nghĩa là bảo thủ, rập khuôn, máy móc và giáo điều, mà là giữ vững những giá trị cốt lõi đã được thực tiễn chứng minh là đúng đắn. Không máy móc trích dẫn câu chữ mà phải nắm bắt cái “thần”, cái “tinh túy” trong phương pháp luận của Người. Cần có tổng kết thực tiễn, coi trọng việc đúc kết kinh nghiệm từ các mô hình hay, cách làm sáng tạo trong nhân dân, nâng tầm thành lý luận.

Phải vận dụng sáng tạo tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh bằng những việc làm thiết thực, tập trung khơi thông các điểm nghẽn để kiến tạo phát triển, đề cao và phát huy tinh thần không ngừng đổi mới tư duy, nhất là tư duy chiến lược, nhất quán, kiên định về chiến lược, linh hoạt, mềm dẻo về sách lược, bám sát thực tiễn, đổi mới mạnh mẽ phương thức quản trị quốc gia; chuyển hóa những giá trị đó thành các nguyên tắc dẫn đường, định hướng cho mọi quyết định và việc làm thực tế. Lấy nguyên tắc “dân làm gốc” để chuyển hóa tư tưởng thành hành động; luôn đặt câu hỏi: “Việc này có lợi cho dân không? Có làm hại đến lợi ích của Nhân dân không?” và “Làm thế nào để có lợi cho dân?”.

Luôn thực hành “nói đi đôi với làm”, “làm cho đến cùng”, “làm có kết quả cụ thể”, kiên quyết chống tình trạng “tư tưởng một đằng, hành động một nẻo”, “làm cho có”, “làm nửa chừng”. Phải thấm nhuần sâu sắc, hiểu đúng để tạo bước chuyển căn bản trong hành động, để việc học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trở thành nhu cầu tự thân, động lực đổi mới sáng tạo, nền tảng của phát triển.

Đồng thời chú trọng thực hành “tự soi, tự sửa” một cách thường xuyên, nghiêm túc và cầu thị trong xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, thật sự tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất, năng lực, uy tín, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng và năng lực quản lý, quản trị, kiến tạo phát triển của Nhà nước. “Tự mình không đánh thắng được khuyết điểm của mình, mà muốn đánh thắng kẻ địch, tự mình không cải tạo được mình, mà muốn cải tạo xã hội, thì thật là vô lý”(4), cần “tự soi, tự sửa” từ đường lối, chủ trương, nghị quyết đến hành động thực tế.

Trong kỷ nguyên mới, hội nhập toàn cầu và khát vọng vươn mình của dân tộc, “tự soi, tự sửa” phải được thực hiện, nhìn nhận, đánh giá khách quan, minh bạch, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp, kết quả cụ thể, dữ liệu thời gian thực làm thước đo cao nhất.

Phải hành động quyết liệt và khoa học; kiên quyết sửa đổi tư duy lối mòn, loại bỏ tư duy cũ kỹ, sợ sai để chuyển sang mô hình quản trị hiện đại,  gắn với đổi mới sáng tạo, tự đào tạo, nâng cao trình độ, không ngừng học hỏi và tiếp cận các kiến thức mới về quản trị, kinh tế số, xã hội số; hoàn thiện thể chế để người dân tham gia giám sát, phản biện xã hội.

Có thể nói, cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh là biểu tượng cao đẹp của tinh thần kiên định nhưng luôn sáng tạo; giữ vững nguyên tắc nhưng không giáo điều, máy móc; luôn xuất phát từ thực tiễn và hướng tới hạnh phúc của Nhân dân. Đó chính là giá trị bền vững, nguồn sức mạnh tinh thần to lớn tiếp thêm niềm tin và ý chí cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta trên hành trình phát triển đất nước. Tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh sẽ mãi là nền tảng tư tưởng vững chắc, nguồn sức mạnh nội sinh để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta vượt qua mọi khó khăn, thử thách, vững vàng tiến bước trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên phát triển phồn vinh, văn minh, thịnh vượng và hùng cường.