Uber bại trận và tương lai u ám của 'nền kinh tế tạm bợ' tại châu Âu
Thảo Cao -
21/02/2021 09:24 (GMT+7)
Với phán quyết của Tòa án Tối cao Anh, Uber sẽ phải công nhận tài xế là nhân viên chính thức. Điều đó có thể đặt dấu chấm hết cho "nền kinh tế tạm bợ" tại châu Âu.
Theo Bloomberg, sau thất bại của Uber Technologies trong cuộc chiến pháp lý dài hơi tại Anh, hãng gọi xe Mỹ và các công ty "kinh tế tạm bợ" (gig economy) khác sẽ đối mặt với làn sóng khiếu nại từ người lao động trong khu vực châu Âu.
Hôm 19/2, Thẩm phán George Leggatt nêu rõ Tòa án Tối cao Anh bác bỏ kháng cáo của Uber và giữ nguyên phán quyết của các tòa áp cấp dưới, được đưa ra vào năm 2016, 2017 và 2018.
Vụ kiện ban đầu chống lại Uber được đưa ra vào năm 2016 bởi hai tài xế của công ty, James Farrar và Yaseen Aslam. Họ lập luận rằng Uber kiểm soát gần như tất cả khía cạnh trong điều kiện làm việc, tức đóng vai trò là người sử dụng lao động.
Uber thua kiện ba lần vào năm 2016, 2017 và 2018. Phán quyết ngày 19/2 của Tòa án Tối cao Anh đặt dấu chấm hết cho mọi nỗ lực chống đối của công ty Mỹ.
Theo phán quyết tại Tòa án Tối cao Anh, Uber phải coi tài xế là "nhân viên" thay vì "đối tác". Ảnh: Reuters
Bước ngoặt quan trọng
Theo phán quyết, Uber phải coi các tài xế là nhân viên. Điều này có nghĩa là tài xế sẽ được hưởng mức lương tối thiểu, ngày nghỉ phép có trả lương và những biện pháp bảo vệ pháp lý khác. Bloomberg nhận định phán quyết sẽ mở đường cho những khiếu nại khác, không chỉ đến từ các tài xế Uber.
"Các nhân viên giao hàng cho những công ty như Amazon.com, cũng như các công ty nhỏ khác, giờ có một con đường rõ ràng hơn để phản đối những điều khoản làm việc của các nền tảng trên", chuyên gia lao động Mick Rix thuộc công đoàn GMB nhận định.
"Đó không chỉ là câu chuyện của riêng Uber, mà còn toàn bộ nền kinh tế tạm bợ", ông Rix nhận xét. Ông mô tả nền kinh tế tạm bợ là "một mô hình kinh doanh giả tạo, sai trái và bóc lột người lao động". Trong nền kinh tế này, người lao động làm việc bán thời gian, tạm bợ trong khi các công ty chỉ muốn sử dụng lao động tự do thay vì lao động có hợp đồng.
Trong bối cảnh công nghệ bùng nổ, Anh là một trong những thị trường quan trọng nhất đối với các nền tảng công nghệ, từ gọi xe đến giao đồ ăn. Đối với riêng Uber (có trụ sở tại San Francisco), Anh là thị trường châu Âu lớn nhất.
Đó không chỉ là câu chuyện của riêng Uber, mà còn toàn bộ nền kinh tế hợp đồng. Đó là một mô hình kinh doanh giả tạo, sai trái và bóc lột người lao động
- Chuyên gia lao động Mick Rix tại công đoàn GMB
"Bất cứ doanh nghiệp nào thuộc mô hình kinh tế tạm bợ đều cần ghi nhớ ngày hôm nay", ông Michelle Hobbs, chuyên gia luật việc làm tại Stevens & Bolton, nhận định.
"Phán quyết mang tính bước ngoặt này chắc chắn sẽ làm tăng áp lực đối với các doanh nghiệp thuộc 'nền kinh tế tạm bợ' trong việc cung cấp những điều khoản, điều kiện tốt hơn cho người lao động", ông nói thêm.
Những người lao động làm việc trong các nền tảng như Uber được coi là đối tác độc lập thay vì nhân viên chính thức. Họ đang trở thành một bộ phận ngày một lớn của lực lượng lao động.
Đại dịch Covid-19 đưa các tài xế, nhân viên giao hàng thành những người lao động tuyến đầu. Họ có nguy cơ lây nhiễm cao, phải tăng cường làm việc để đáp ứng nhu cầu gia tăng. Điều đó gây áp lực lên các công ty công nghệ nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động, bao gồm bảo hiểm và ngày nghỉ phép có lương.
Đến gần dấu chấm hết
Các nhà hoạch định chính sách của Liên minh châu Âu dự kiến công bố các khuyến nghị cải thiện điều kiện làm việc của người lao động vào cuối tháng này. Tại Tây Ban Nha, chính phủ đang chuẩn bị thay đổi luật lao động, buộc các nền tảng giao đồ ăn phải coi người lao động là nhân viên chính thức.
Một số công ty giao đồ ăn (theo định hướng công nghệ) có cách tiếp cận khác. Trong một bài đăng trên Twitter, ông Jitse Groen - Giám đốc điều hành Just Eat Takeaway.com NV - nhận định phán quyết của Tòa án Tối cao Anh "gần như đặt dấu chấm hết cho nền kinh tế tạm bợ ở châu Âu".
Just Eat Takeaway.com NV trả lương cho tài xế theo giờ và cung cấp một số quyền lợi khác. "Tài xế taxi không phải người lao động tự do", ông Groen khẳng định.
Trao đổi với Financial Times, ông nhận xét việc các nền tảng sử dụng đối tác độc lập "đã dẫn đến điều kiện làm việc bấp bênh trên khắp châu Âu". "Đó là điều tồi tệ nhất từng thấy trong vòng 100 năm qua”, ông nhấn mạnh.
Việc các nền tảng công nghệ coi người lao động là đối tác đã tạo ra một điều kiện lao động cực kỳ bấp bênh. Ảnh: Reuters
Tuy nhiên, luật của Anh phân biệt giữa người lao động được hưởng tất cả quyền việc làm như trả lương làm thêm giờ (employee) và người lao động đủ điều kiện nhận lương tối thiểu và lương nghỉ lễ nhưng không được hưởng đầy đủ quyền lợi (worker).
Tất nhiên các đại diện của nền kinh tế tạm bợ lên tiếng phản đối phán quyết của Tòa án Tối cao Anh. Theo ông Sacha Michaud, nhà đồng sáng lập ứng dụng giao hàng Glovo của Tây Ban Nha, luật lao động nghiêm ngặt sẽ “hạn chế nghiêm trọng tính linh hoạt”, dẫn đến ảnh hưởng xấu tới các tài xế và nhân viên giao hàng.
"Điều đó cũng sẽ có tác động tiêu cực đến chúng tôi, cản trở việc mở rộng phạm vi hoạt động đến các thị trấn và thành phố nhỏ hơn. Nó còn gây ảnh hưởng tới những doanh nghiệp vừa và nhỏ địa phương. Bởi họ không thể tự cung cấp dịch vụ giao hàng riêng", ông bình luận.
(VNF) - Tính từ đầu năm đến nay, KOSPI đã ba lần kích hoạt cơ chế ngắt mạch trong năm 2026, lần lượt vào các ngày 4/3, 9/3 và 8/6. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào con số này, nhà đầu tư có thể bỏ qua điểm quan trọng hơn: ba lần thị trường buộc phải tạm dừng giao dịch không phản ánh cùng một" vấn đề" lặp lại.
(VNF) - Đằng sau cuộc gặp gỡ tưởng như đơn giản này là bàn ăn quy tụ các tập đoàn có tổng vốn hóa khoảng 5.370 tỷ USD cùng những kế hoạch mới xoay quanh AI, robot và tương lai ngành bán dẫn.
(VNF) - Sự suy yếu của đồng yên đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản khi tác động ngày càng rõ nét đến giá nhập khẩu, lạm phát và chi phí sinh hoạt của người dân.
(VNF) - Làn sóng bán tháo kéo dài trên thị trường tiền điện tử đã khiến hàng nghìn tỷ USD giá trị vốn hóa bị thổi bay, làm gia tăng tâm lý bất an của giới đầu tư và một lần nữa đặt ra câu hỏi về tính ổn định của nhóm tài sản thay thế này.
(VNF) - Ngày càng nhiều tỷ phú trên thế giới cho rằng điều quan trọng là giúp thế hệ sau giữ được động lực tự vươn lên, thay vì sống dựa vào “núi tiền” thừa kế.
(VNF) - Giữa lúc niềm tin tiêu dùng lao dốc vì giá năng lượng tăng cao và kinh tế suy yếu, Thái Lan đang đặt cược 3,7 tỷ USD vào một chương trình trợ giá mua sắm quy mô lớn với hy vọng vực dậy sức mua nội địa.
(VNF) - Tuần này, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đề xuất áp đặt các mức thuế quan mới trên diện rộng đối với hàng chục quốc gia, bao gồm cả những đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ như Canada và Trung Quốc.
(VNF) - Để tạo ra mặt sân hoàn hảo cho World Cup 2026, ngành công nghiệp sân cỏ toàn cầu đang bước vào một trong những dự án phức tạp và tốn kém nhất từ trước đến nay. Phía sau 90 phút bóng đá là chuỗi đầu tư kéo dài hàng thập kỷ.
(VNF) - Sau nhiều năm chìm trong cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài, thị trường nhà ở Trung Quốc đang xuất hiện những tín hiệu phân hóa ngày càng rõ rệt.
(VNF) - Sau những thách thức pháp lý liên quan đến chính sách thuế quan, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc hơn cho các biện pháp thương mại của mình.
(VNF) - Dù thường xuyên nằm trong nhóm những đô thị có chi phí sinh hoạt cao nhất thế giới, Singapore vẫn duy trì được một hệ thống nhà ở mà ở đó người thu nhập thấp vẫn có cơ hội tiếp cận chỗ ở với mức thuê rất thấp, chỉ từ khoảng 26-33 đô la Singapore (SGD) mỗi tháng, tương đương khoảng hơn 500.000 đồng.
(VNF) - Khoản đầu tư 9,4 tỷ USD của Nippon Life vào tín dụng tư nhân cho thấy các công ty bảo hiểm Nhật Bản đang đẩy mạnh tìm kiếm lợi suất ở nước ngoài, bất chấp những lo ngại ngày càng tăng về rủi ro của lĩnh vực này.
(VNF) - Ngay cả những nhà đầu tư nắm giữ Bitcoin lâu dài và có niềm tin mạnh mẽ nhất cũng đã tham gia vào làn sóng bán tháo gần đây. Theo Compass Point, diễn biến này có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường giá xuống của Bitcoin đang bước vào giai đoạn cuối.
(VNF) - Zimbabwe đang tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành một trong những trung tâm khai thác vàng hàng đầu châu Phi khi Dự án Vàng Dokwe – có giá trị ước tính hơn 1 tỷ USD – được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng cho ngành khai khoáng của quốc gia này.
(VNF) - Lần đầu tiên, các nhà sản xuất chip nhớ được định giá cao hơn những tập đoàn dầu khí hàng đầu, phản ánh sự dịch chuyển quyền lực từ năng lượng sang dữ liệu.
(VNF) - Mỹ đang gia tăng sức ép lên Iran khi trừng phạt sàn giao dịch tiền số lớn nhất nước này và tuyên bố đã tịch thu khoảng 1 tỷ USD tài sản số liên quan đến Tehran. Động thái mới cho thấy tiền điện tử đã trở thành mặt trận mới trong cuộc chiến trừng phạt giữa hai nước.
(VNF) - Vàng đã vượt qua trái phiếu chính phủ Mỹ để trở thành tài sản dự trữ lớn nhất thế giới, sau nhiều năm được các ngân hàng trung ương liên tục mua vào cùng với đợt tăng giá mạnh mẽ khiến giá kim loại quý này gần như tăng gấp đôi trong vòng hai năm qua.
(VNF) - Thị trường chứng khoán Kospi của nước này đã tăng tới 96,7% trong năm nay. Số lượng tài khoản giao dịch chứng khoán đang hoạt động đã tăng thêm khoảng 1,25 triệu tài khoản mỗi tháng trong năm qua, nâng tổng số lên 106 triệu tài khoản.
(VNF) - World Cup luôn được quảng bá như một cơ hội vàng để thúc đẩy kinh tế, nâng tầm vị thế quốc gia và thu hút hàng triệu du khách. Nhưng phía sau ánh hào quang của giải đấu thể thao lớn nhất hành tinh là một thực tế ít được nhắc đến: Ai mới thực sự kiếm được nhiều tiền nhất từ World Cup?
(VNF) - Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz hiện vẫn chỉ bằng một phần nhỏ so với thời điểm trước chiến sự. Tuy nhiên, số lượng tàu di chuyển qua khu vực này đã tăng trở lại trong những tuần gần đây, đặc biệt thông qua một tuyến hàng hải do quân đội Mỹ thiết lập, bất chấp giao tranh trong khu vực tiếp tục leo thang.
(VNF) - Doanh số xe điện tại 37 quốc gia đã lập kỷ lục theo tháng trong tháng 3 và 4, khi giá nhiên liệu tăng mạnh do cuộc chiến tại Trung Đông khiến người tiêu dùng chuyển hướng sang các phương tiện có chi phí sử dụng thấp hơn.
(VNF) - Sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo không chỉ hút dòng vốn về các doanh nghiệp AI mà còn làm lung lay nền tảng định giá của thế hệ startup tiền ChatGPT, mở ra một cuộc đại thanh lọc trong giới đầu tư mạo hiểm.
(VNF) - Tổng thống Donald Trump mới đây tiếp tục thúc đẩy yêu cầu kiểm toán kho vàng Fort Knox, sau khi một cựu quan chức bị phát hiện chiếm đoạt số lượng vàng thỏi trị giá khoảng 40 triệu USD.
(VNF) - Thành phố quốc gia này đang chạy đua để loại bỏ những rào cản thủ tục khi cuộc cạnh tranh thu hút giới siêu giàu giữa các trung tâm quản lý tài sản hàng đầu thế giới ngày càng gay gắt.
(VNF) - Tính từ đầu năm đến nay, KOSPI đã ba lần kích hoạt cơ chế ngắt mạch trong năm 2026, lần lượt vào các ngày 4/3, 9/3 và 8/6. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào con số này, nhà đầu tư có thể bỏ qua điểm quan trọng hơn: ba lần thị trường buộc phải tạm dừng giao dịch không phản ánh cùng một" vấn đề" lặp lại.
(VNF) - Vô tình gặp chúng tôi trên bãi biển cát trắng Bãi Cháy, bà Anna Williams, du khách đến từ Mỹ, hồ hởi: “Chúng tôi đã đi qua nhiều cảng biển trên thế giới, nhưng hiếm nơi nào tạo được cảm xúc mạnh mẽ ngay từ giây phút đầu tiên như ở đây. Âm nhạc, không gian và sự thân thiện khiến Hạ Long để lại ấn tượng rất đặc biệt. Tôi khá ấn tượng với những chuyến thuyền mang dáng dấp cổ căng đôi buồm đỏ, nó tạo những cảm xúc khá mạnh, đưa chúng tôi váo một không gian yên bình, lãng mạn.