Venezuela trong cơn sóng địa chính trị: Giá dầu chịu tác động đến đâu?

Phát biểu trước công chúng ngày 3/1, ngay sau chiến dịch quân sự mà Mỹ tuyên bố đã bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro cùng phu nhân, Tổng thống Donald Trump cho biết Washington có kế hoạch tái thiết toàn diện ngành dầu mỏ của Venezuela.

“Chúng ta sẽ xây dựng lại cơ sở hạ tầng dầu mỏ. Việc này sẽ tiêu tốn hàng tỷ USD, và chi phí sẽ do chính các công ty dầu mỏ trực tiếp chi trả. Chúng ta sẽ khôi phục hoạt động khai thác dầu mỏ đúng với tiềm năng vốn có”, ông Trump nhấn mạnh.

Dưới đây là những điểm then chốt cần biết về ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela.

Venezuela hiện sản xuất bao nhiêu dầu?

Là thành viên của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC), song Venezuela hiện chỉ sản xuất lượng dầu thô khá khiêm tốn so với các nhà sản xuất hàng đầu thế giới. Theo số liệu của OPEC, nước này khai thác khoảng 1 triệu thùng dầu mỗi ngày, chiếm chưa đến 1% tổng sản lượng toàn cầu.

Con số này thấp hơn rất nhiều so với giai đoạn đỉnh cao đầu những năm 2000, khi sản lượng dầu mỏ của Venezuela từng vượt mốc 3 triệu thùng/ngày. Trong 2 thập kỷ qua, sản lượng đã sụt giảm mạnh do thiếu đầu tư kéo dài, năng lực quản lý suy yếu và tác động của các lệnh trừng phạt từ Mỹ. Dưới sức ép chính trị của Washington, Venezuela hiện xuất khẩu phần lớn dầu mỏ sang Trung Quốc, theo Reuters.

Để so sánh, Mỹ là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới, hiện khai thác khoảng 13,5 triệu thùng/ngày, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng (EIA). Ả Rập Xê Út, quốc gia xuất khẩu dầu lớn thứ hai thế giới và là nhà sản xuất chủ lực của OPEC, sản xuất từ 10–12 triệu thùng/ngày, trong khi Nga đứng thứ ba với khoảng 9,4 triệu thùng/ngày.

Ông Francisco J. Monaldi, Giám đốc Chương trình Năng lượng Mỹ Latinh tại Đại học Rice, nhận định Venezuela sẽ cần ít nhất một thập kỷ cùng khoản đầu tư vượt 100 tỷ USD để tái thiết hạ tầng dầu mỏ và nâng sản lượng lên khoảng 4 triệu thùng/ngày – mức cao hơn đáng kể so với lịch sử khai thác của nước này.

Theo dữ liệu của OPEC, Venezuela hiện sở hữu trữ lượng dầu thô đã được chứng minh lớn nhất thế giới, với hơn 303 tỷ thùng, tương đương khoảng 17% tổng trữ lượng dầu toàn cầu.

“Về quy mô, trữ lượng dầu của Venezuela chỉ có thể so sánh với Trung Đông, khu vực Vịnh Ba Tư và Canada”, ông Monaldi nói với CBS News.

Trữ lượng của Venezuela vượt qua cả Ả Rập Xê Út, quốc gia đứng thứ hai với khoảng 267 tỷ thùng, và cao gấp hơn 6 lần trữ lượng dầu của Mỹ. Phần lớn dầu mỏ chưa được khai thác tập trung tại Vành đai Orinoco, khu vực rộng khoảng 21.000 dặm vuông trải dài khắp vùng đông bắc đất nước, nơi nổi tiếng với dầu siêu nặng và chi phí khai thác cao.

Các công ty dầu mỏ Mỹ có đang hoạt động tại Venezuela?

Hiện nay, chỉ có một công ty dầu khí Mỹ còn duy trì hoạt động tại Venezuela là Chevron, có trụ sở tại Houston. Chevron hiện chiếm khoảng 25% tổng sản lượng dầu của Venezuela.

“Không có tập đoàn phương Tây lớn nào khác sản xuất với quy mô đáng kể tại đây”, ông Monaldi cho biết.

Trước đó, các “ông lớn” năng lượng Mỹ như Exxon Mobil và ConocoPhillips đã rút khỏi Venezuela sau khi chính quyền của cựu Tổng thống Hugo Chavez bắt đầu quốc hữu hóa ngành dầu khí từ năm 2006.

Từ năm 2005 đến nay, các đời tổng thống Mỹ liên tiếp áp đặt hàng loạt lệnh trừng phạt đối với Venezuela, bao gồm cả lĩnh vực dầu mỏ.

Dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, Mỹ năm 2019 đã đóng băng tài sản của công ty dầu khí quốc doanh Venezuela – Petróleos de Venezuela (PDVSA) – đồng thời cấm công dân và doanh nghiệp Mỹ giao dịch với công ty này.

Gần đây nhất, chính quyền Tổng thống Trump tiếp tục áp đặt lệnh trừng phạt đối với bốn công ty và các tàu chở dầu bị cáo buộc có liên quan đến ngành dầu mỏ Venezuela. Đầu tháng 12, ông Trump kêu gọi “phong tỏa toàn diện và triệt để” các tàu chở dầu bị trừng phạt ra vào Venezuela, đồng thời Mỹ đã bắt giữ hai tàu trong diện này.

Chevron hiện duy trì sự hiện diện tại Venezuela nhờ giấy phép đặc biệt do chính quyền ông Biden cấp năm 2022, trong bối cảnh Mỹ đối mặt với lạm phát cao và giá năng lượng tăng vọt. Giấy phép này sau đó đã được Tổng thống Trump gia hạn.

Biến động chính trị ở Venezuela tác động ra sao đến giá dầu?

Về nguyên tắc, bất kỳ sự gián đoạn lớn nào đối với nguồn cung dầu toàn cầu cũng có thể đẩy giá năng lượng tăng mạnh. Tuy nhiên, với quy mô sản lượng hiện tại khá hạn chế, tác động tức thời từ Venezuela được đánh giá là không quá lớn. Thực tế, giá dầu đã giảm nhẹ trong phiên giao dịch chiều 3/1, theo dữ liệu từ FactSet.

Trong năm 2025, giá dầu tại Mỹ đã giảm khoảng 20%, nối dài xu hướng đi xuống của 2 năm trước đó. Trong phiên giao dịch ngày 2/1, giá dầu thô West Texas Intermediate (WTI) giảm xuống 57,32 USD/thùng, thấp hơn nhiều so với mức gần 80 USD hồi tháng Giêng.

Ngoài ra, một số yếu tố khác cũng giúp hạn chế tác động ngắn hạn. Sản lượng dầu thô của Mỹ tăng mạnh trong những năm gần đây, góp phần hạ giá xăng. Mỹ cũng đã bổ sung dự trữ dầu chiến lược, tạo thêm “tấm đệm” trước các cú sốc từ thị trường dầu mỏ toàn cầu.

“Nguồn cung toàn cầu vẫn dồi dào, sản lượng của Venezuela chỉ chiếm một phần nhỏ và hiện chưa có dấu hiệu rõ ràng về sự gián đoạn kéo dài đối với dòng chảy dầu”, ông Nigel Green, Giám đốc điều hành công ty tư vấn đầu tư deVere Group, nhận định.

Các nhà phân tích Phố Wall cũng cho rằng tác động đối với thị trường tài chính Mỹ khi mở cửa trở lại vào ngày 5/1 sẽ tương đối hạn chế.

“Trong vài năm qua, nhà đầu tư đã phải đối mặt với hàng loạt sự kiện địa chính trị được coi là chấn động – từ Ukraine, Gaza, Iran đến Libya – nhưng không sự kiện nào gây ảnh hưởng lâu dài đến thị trường. Những diễn biến tại Venezuela nhiều khả năng cũng không phải ngoại lệ”, ông Adam Crisafulli, người đứng đầu công ty tư vấn VitalKnowledge, cho biết.

Trong ngắn hạn, việc Mỹ nới lỏng hoặc chấm dứt phong tỏa thậm chí có thể khiến giá dầu giảm. “Trước khi bị cấm vận, Venezuela từng xuất khẩu khoảng 800.000 thùng/ngày. Nếu lượng dầu này quay trở lại thị trường, áp lực giá sẽ giảm”, ông Monaldi nói.

Tuy nhiên, sự suy giảm kéo dài của sản lượng dầu Venezuela có thể tác động đến một số phân khúc năng lượng, đặc biệt là dầu diesel – sản phẩm mà Venezuela có lợi thế về chủng loại dầu thô. Theo một phân tích của Hội đồng Đại Tây Dương, việc thiếu nguồn cung này có thể đẩy giá dầu diesel tại Mỹ tăng cao, qua đó gây áp lực lạm phát.

“Tác động giá có thể hạn chế, nhưng điều đó không đồng nghĩa rủi ro là không đáng kể”, ông Green nhấn mạnh.

Để phục hồi sản lượng, Venezuela buộc phải dựa vào vốn tư nhân do PDVSA đang ở trong tình trạng kiệt quệ tài chính, theo ông Monaldi. Điều này có thể mở đường cho các công ty dầu khí Mỹ quay trở lại thị trường.

Với dòng vốn mới, cơ sở hạ tầng hiện có của Venezuela đủ khả năng giúp sản lượng tăng tương đối nhanh. Tuy nhiên, mọi khoản đầu tư sẽ phụ thuộc chặt chẽ vào cục diện chính trị hậu xung đột và việc Caracas có sẵn sàng đưa ra các ưu đãi về thương mại, tài chính và hợp đồng hay không.

Trong ngắn hạn, Chevron được đánh giá là bên hưởng lợi lớn nhất nhờ vị thế sẵn có. Về dài hạn, các tập đoàn Mỹ khác như ConocoPhillips và Exxon cũng có thể cân nhắc quay lại nếu môi trường chính trị – pháp lý trở nên thuận lợi hơn.