Áp dụng quy tắc thuế tối thiểu toàn cầu: Chính sách hỗ trợ bằng tiền 'lên ngôi'?

Hoàng Ngân - 20/02/2023 18:58 (GMT+7)

(VNF) - Trước tác động của quy tắc thuế suất tối thiểu toàn cầu, các ưu đãi dựa trên lợi nhuận không còn là lợi thế so sánh trong thu hút đầu tư nước ngoài, đặc biệt là các doanh nghiệp lớn. Thay vào đó, các chính sách ưu đãi dựa trên chi phí đang được các nước nghiên cứu áp dụng nhằm thay thế cho ưu đãi dựa trên lợi nhuận.

VNF — Áp dụng quy tắc thuế tối thiểu toàn cầu: Chính sách hỗ trợ bằng tiền 'lên ngôi'?

Tháng 10/2021, diễn đàn hợp tác chung thực hiện các giải pháp chống xói mòn cơ sở tính thuế và chuyển lợi nhuận của OECD (diễn đàn IF) đã đạt được thỏa thuận cuối cùng. Thoả thuận gồm hai trụ cột nhằm giải quyết các thách thức về thuế liên quan tới quá trình số hóa nền kinh tế và đề ra một kế hoạch thực hiện chi tiết.

Trụ cột 2 đề xuất mức thuế suất tối thiểu toàn cầu áp dụng với các tập đoàn đa quốc gia có tổng doanh thu từ 750 triệu Euro trở lên. Khi trụ cột 2 được áp dụng (nhiều quốc gia chính thức áp dụng từ ngày 1/1/2024) sẽ tác động trực tiếp đến các ưu đãi đầu tư và tình hình đầu tư nước ngoài tại các nước, cũng như Việt Nam.

Việc rà soát và thay đổi chính sách ưu đãi đầu tư hiện hành sao cho phù hợp với cải cách thuế toàn cầu là vô cùng cấp thiết. Điều này vừa giành quyền thu phần thuế bổ sung, vừa đảm bảo chính sách ưu đãi đầu tư của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.

Hiện nay các chính sách ưu đãi đầu tư phần lớn có thể được phân loại thành các ưu đãi dựa trên lợi nhuận và dựa trên chi phí. Trong khi, ưu đãi dựa trên lợi nhuận, chẳng hạn như miễn thuế thu nhập và giảm thuế suất, trực tiếp làm giảm số thuế bất kể tình hình đầu tư thực tế, sẽ không còn là lợi thế so sánh.

Khi trụ cột 2 được áp dụng thì các chính sách ưu đãi dựa trên chi phí, chẳng hạn như khấu hao nhanh, phụ cấp thuế và khấu trừ thuế, trợ cấp cho chi phí đầu tư và kinh doanh như hoàn lại tiền lương, chi phí đầu tư cơ sở hạ tầng và chi phí nghiên cứu và phát triển (NC&PT)... đang được các nước nghiên cứu áp dụng nhằm thay thế cho ưu đãi dựa trên lợi nhuận.

Qua thực tế và nghiên cứu, phân tích của các công ty tư vấn tài chính cho thấy chính sách hỗ trợ bằng tiền có nhiều ưu điểm khác nhau.

Đầu tiên, chính sách đem lại hiệu quả cao hơn trong việc thu hút đầu tư, có thể mang lại tác động tích cực cho nền kinh tế

Mặc dù các ưu đãi thuế dựa trên thu nhập đã được sử dụng phổ biến, đặc biệt là ở các nước đang phát triển, nhưng thực tế cho thấy các chính sách ưu đãi dựa trên chi tiêu giúp làm tăng khả năng tạo ra đầu tư bổ sung vì chúng nhắm mục tiêu trực tiếp vào chi phí đầu tư.

Ngoài ra, có thể thấy rõ trong các báo cáo nghiên cứu khác nhau của các tổ chức quốc tế liên quan đến hiệu quả của các ưu đãi thuế trong thu hút FDI. Theo đó, điều quan trọng là phải sử dụng hiệu quả các nguồn lực của Chính phủ bằng cách tập trung nhiều hơn vào các ưu đãi thuế, dựa trên chi tiêu để có thể nâng cao hiệu quả hơn môi trường đầu tư.

Bên cạnh đó, chính sách giúp giảm thiểu tình trạng các công ty đa quốc gia rút vốn ngay sau khi hết thời hạn được hưởng ưu đãi thuế.

Vấn đề được biết đến rộng rãi là các công ty đa quốc gia có xu hướng rút các khoản đầu tư và lợi nhuận của họ bất cứ lúc nào, đặc biệt là khi các lợi ích miễn thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đã hết.

Việt Nam nên cảnh giác vào thời điểm số thu thuế dự tính sẽ tăng thông qua dự án đầu tư sản xuất kinh doanh mở rộng đang hoạt động ổn định. Các hoạt động tái cơ cấu nhằm giảm quy mô hoạt động sản xuất kinh doanh có thể diễn ra, dẫn đến tác động tiêu cực cho nền kinh tế và xã hội nói chung.

Ngược lại, vì trợ cấp đầu tư được cấp cho việc đầu tư cơ sở vật chất liên tục, hoạt động NC&PT và tạo việc làm mới sẽ mang lại lợi ích đầu tư cho các địa phương ở Việt Nam. Do đó, các hoạt động này sẽ có thể góp phần phát triển kinh tế và tăng nguồn thu từ thuế trong dài hạn, phù hợp với các mục tiêu cần được Chính phủ Việt Nam xem xét tích cực.

Ưu điểm tiếp theo, trợ cấp có thể đẩy nhanh việc nộp thuế TNDN và đóng góp nhanh hơn vào nguồn thu thuế của Việt Nam trong dài hạn.

Các khoản lỗ thường phát sinh trong giai đoạn đầu của hoạt động đầu tư và việc miễn thuế TNDN được áp dụng kể từ khi tạo ra lợi nhuận. Do đó, điều này sẽ làm mất nhiều thời gian hơn để các công ty đa quốc gia thực sự nộp thuế TNDN. Khoản trợ cấp bằng tiền được coi là thu nhập chịu thuế TNDN, giúp thúc đẩy nhanh việc nộp thuế TNDN.

Việc vận hành trợ cấp từ góc độ quản lý là tương đối đơn giản (ví dụ: không có vấn đề về phân bổ lãi/lỗ để đủ điều kiện được hưởng ưu đãi) và có thể được quản lý rõ ràng thông qua kiểm toán tài chính...

Song song, chính sách này còn giúp giảm rủi ro về chuyển giá.

Ngược lại với việc miễn thuế TNDN, trợ cấp đầu tư ít có nguy cơ bị lạm dụng chuyển giá hơn vì dựa trên việc miễn thuế đối với một số loại thu nhập nhất định trong một khoảng thời gian nhất định.

Do đó, việc chuyển lợi nhuận cho một công ty đang trong thời gian ưu đãi thuế thường được thực hiện, dẫn đến lợi nhuận giả trong thời gian ưu đãi thuế và lỗ sau khi thời gian ưu đãi thuế kết thúc. Trợ cấp bằng tiền làm giảm rủi ro về chuyển lợi nhuận này.

Với tư cách là một chiến lược thu hút FDI, trợ cấp có thể làm tăng đầu tư bằng cách giảm chi phí vốn cho các công ty đa quốc gia. Đầu tư như vậy có thể góp phần phát triển kinh tế dài hạn bằng cách khuyến khích các công ty đa quốc gia tái đầu tư liên tục.

Ngoài ra, các khoản trợ cấp rất dễ quản lý và rõ ràng và có thể được áp dụng trực tiếp để đạt được các khoản đầu tư vào cơ sở vật chất, NC&PT và việc làm, bất kể tổn thất kinh doanh ban đầu mà các công ty đa quốc gia phải gánh chịu.

Điều quan trọng đối với Việt Nam là phải kịp thời xem xét tác động của thuế suất tối thiểu toàn cầu đối với FDI và quyết định xem có nên áp dụng trợ cấp như một phần của chiến lược thu hút FDI hay không.

Một trường hợp cụ thể là có bằng chứng cho thấy các quốc gia sử dụng trợ cấp một cách hợp lý như một chiến lược thu hút FDI đã chứng kiến sự gia tăng ổn định về vốn FDI. Các quốc gia cạnh tranh cho các hoạt động sản xuất, chẳng hạn như Trung Quốc, Ấn Độ và Hungary cũng đã ghi nhận sự gia tăng ngay cả trong đại dịch Covid 19 (tham khảo FDI năm 2000).

Một trong những đặc điểm của các quốc gia cung cấp trợ cấp là các quốc gia này thể hiện một chính sách hoặc động cơ chính trị rõ ràng đối với các khoản đầu tư của công ty đa quốc gia, ngầm đưa ra thông điệp của Chính phủ về sự ổn định chính trị và kinh tế. Đây là những cân nhắc quan trọng đối với các công ty đa quốc gia trong việc lựa chọn một địa điểm đầu tư.

Đi cùng với các ưu điểm trên, vẫn cần xem xét các chi phí phải bỏ ra khi thực hiện chính sách trợ cấp bằng tiền như chi phí ngân sách (các khoản chi ngân sách do chi trả trợ cấp cần được tính toán và báo cáo thường xuyên).

Ước tính về nguồn thu bị mất do các chính sách ưu đãi cung cấp cho các nhà hoạch định chính sách các yếu tố đầu vào cần thiết để đưa ra các quyết định chính sách. Ngoài ra, chi phí quản lý của chính phủ khi thực thi chính sách ưu đãi và quản lý việc tuân thủ của người nộp thuế cũng là một điểm quan trọng cần lưu ý.

Sau khi diễn đàn hợp tác toàn cầu về BEPS ban hành quy tắc thuế tối thiểu toàn cầu theo trụ cột 2, đã có một số đề xuất về việc áp dụng cơ chế trợ cấp bằng tiền để thay thế cơ chế ưu đãi thuế TNDN hiện hành.

Tuy nhiên, có nhiều ý kiến bày tỏ quan ngại về việc liệu các khoản trợ cấp này có thể vi phạm các cam kết quốc tế liên quan mà Việt Nam là thành viên và đã ký kết (đặc biệt là cam kết WTO) và liệu điều này có phù hợp với quy tắc mẫu của OECD và các chú thích cho trụ cột 2 hay không.

Qua phân tích có thể thấy, cơ chế trợ cấp dựa trên chi phí nghiên cứu và phát triển hoặc vốn đầu tư không thuộc loại trợ cấp bị cấm miễn là được cấp cho tất cả các doanh nghiệp được chấp thuận (bao gồm cả doanh nghiệp trong nước và đầu tư trực tiếp nước ngoài, các công ty xuất khẩu và các công ty bán hàng trong nước) và không phụ thuộc vào kết quả hoạt động xuất khẩu hoặc thu nhập từ xuất khẩu.

Các nước thành viên WTO khác có thể xem xét lại các khoản trợ cấp mà một quốc gia đưa ra để xác định xem khoản trợ cấp đó có tạo ra bất kỳ ảnh hưởng xấu nào đến lợi ích của họ hay không.

Tuy nhiên, khả năng cao một chương trình trợ cấp dựa trên chi phí nghiên cứu và phát triển hoặc vốn đầu tư sẽ không rơi vào các tiêu chí tổn hại nghiêm trọng được nêu trong điều 6 của Hiệp định SCM.

Như vậy, khi xây dựng chương trình trợ cấp bằng tiền, xác định chương trình trợ cấp có xung đột/vi phạm với các cam kết quốc tế hay không là một yếu tố rất cần thiết.

Tags:

Quy tắc thuế tối thiểu toàn cầu

chính sách hỗ trợ bằng tiền

thuế

diễn đàn IF

21 công ty chứng khoán báo lỗ trong quý I

Ngành chứng khoán đã khép lại quý I/2026 với những kết quả tài chính đầy biến động và sự phân hóa sâu sắc giữa các doanh nghiệp trong ngành.

Không còn nguồn thu từ thanh lý tàu, 'ông lớn' Vosco dự kiến giảm gần 28% lợi nhuận

Cổ phiếu họ Vin 'gồng gánh' VN-Index

SCIC nói gì về kế hoạch thoái vốn tại Nhựa Tiền Phong?

Vingroup báo lãi kỷ lục 5.611 tỷ đồng trong quý I

FPT Retail hoàn thành 25% kế hoạch doanh thu nhờ 'song mã' Long Châu và FPT Shop

Các khoản đầu tư lớn đều báo lãi, hiệu suất PYN Elite Fund vẫn âm

28/04/26 14:54 (GMT+7)

(VNF) - “Mọi thứ đang tốt dần lên, nhưng vẫn chưa ổn”, đó là chia sẻ của ông Petri Deryng, Giám đốc PYN Elite Fund trong lá thư mới nhất gửi các nhà đầu tư.

Lãnh đạo Nhựa Bình Minh: Giá bán khó quay lại mặt bằng cũ dù xung đột Trung Đông qua đi

28/04/26 12:45 (GMT+7)

(VNF) - Chủ tịch BMP, ông Sakchai Patiparnpreechavud cho rằng biến động giá nguyên vật liệu thô luôn là thách thức lớn đối với ban lãnh đạo trong công tác điều hành.

Cổ phiếu dầu khí: Nhìn lại một con sóng

28/04/26 12:00 (GMT+7)

(VNF) - Sau khi thị trường "trả lại" phần lớn sự hưng phấn với mức chiết khấu từ 20% đến 45%, nhóm cổ phiếu dầu khí đang đứng trước một giai đoạn phân hóa mạnh theo triển vọng dài hạn. Dù biên độ điều chỉnh lớn, các yếu tố nền tảng tạo nên sức hút cho ngành này vẫn chưa mất đi mà chuyển sang trạng thái chờ đợi các "điểm rơi" thông tin cụ thể hơn.

Cổ phiếu tăng 60% một tháng, Vingroup vào Top 5 DN vốn hoá lớn nhất Đông Nam Á

28/04/26 10:05 (GMT+7)

(VNF) - Vốn hoá của Vingroup đã vượt 60 tỷ USD, đứng thứ 5 trong Top các doanh nghiệp có vốn hoá lớn nhất khu vực Đông Nam Á.

Cùng nuôi heo, thu nhập của ông Đoàn Nguyên Đức và Nguyễn Như So ra sao?

27/04/26 09:43 (GMT+7)

(VNF) - Lợi nhuận tăng mạnh trong năm 2025 đang kéo theo thu nhập lãnh đạo doanh nghiệp nông nghiệp đi lên, với cấu trúc đãi ngộ ngày càng đa tầng, không chỉ dừng ở lương mà còn gồm thưởng và cổ phiếu.

'Ế' cổ đông, ĐHĐCĐ của nhiều doanh nghiệp bất thành

27/04/26 09:15 (GMT+7)

(VNF) - Không ít doanh nghiệp rơi vào tình trạng "ế" cổ đông, dẫn đến việc đại hội lần 1 thất bại do không đủ tỷ lệ biểu quyết theo quy định.

Cổ phiếu tăng mạnh: DQC và TDH trở lại, VIC cùng TH1 vẫn thăng hoa

26/04/26 12:30 (GMT+7)

(VNF) - Các cổ phiếu tăng mạnh tuần qua như DQC, TDH, VIC, TH1, VIW đều mang trong mình tin vui. Đây được xem chất xúc tác thu hút dòng tiền, trong bối cảnh thị trường chung thiếu động lực lan tỏa.

Đổ hơn nghỉn tỷ, một 'cá mập' tài chính thâu tóm Viconship

26/04/26 10:45 (GMT+7)

(VNF) - Quỹ Leadvisors mua vào 60 triệu cổ phiếu VSC, nâng tỷ lệ sở hữu lên 16,03% vốn tại Viconship và trở thành cổ đông lớn của doanh nghiệp này.

Bước ngoặt thị trường quản lý gia sản và những 'nước cờ' mới của TCBS

25/04/26 20:00 (GMT+7)

(VNF) - Một mặt TCBS tiếp tục tập trung phát triển các mảng kinh doanh truyền thống, mặt khác liên tục mở rộng hệ sinh thái quản lý tài sản đa dạng.

Chủ tịch Nam Long: 'Kết quả bán hàng và tài chính là nền tảng để định giá lại cổ phiếu NLG'

25/04/26 13:34 (GMT+7)

(VNF) - Chủ tịch Nam Long, ông Nguyễn Xuân Quang, nói rằng NLG là cổ phiếu có tiềm năng nhưng chưa được thị trường phản ánh đầy đủ. Trong thời gian tới, nếu duy trì được đà bán hàng tích cực, đặc biệt trong bối cảnh doanh nghiệp đang có nguồn cung sản phẩm với tổng giá trị lên tới 3-4 tỷ USD, kết quả presale và tài chính sẽ là nền tảng quan trọng để định giá lại cổ phiếu.

Trái phiếu DN gọi vốn cho hạ tầng: Nhu cầu lớn nhưng thực tế đang bó hẹp

25/04/26 07:30 (GMT+7)

(VNF) - Thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn đang tồn tại các vấn đề hạn chế mang tính cấu trúc nhưng trong giai đoạn tới cơ hội là rất lớn. Nhu cầu vốn dài hạn cho sản xuất hạ tầng rất lớn nhưng tỷ lệ phát hàng đang ngày càng thu hẹp do đó cần áp dụng mô hình mới đó là Quỹ đầu tư hạ tầng.

Áp lực bán đánh 'gãy' trụ, VN-Index mất 17 điểm

24/04/26 16:18 (GMT+7)

(VNF) - Lực bán lan rộng, đặc biệt tại nhóm vốn hóa lớn, kéo VN-Index về 1.853 điểm, trong khi khối ngoại tiếp tục bán ròng quy mô lớn.

Nhà sáng lập Hà Đô: 'Không đánh đổi an toàn để lấy lợi nhuận BĐS'

24/04/26 15:15 (GMT+7)

(VNF) - Phát biểu tại Đại hội đồng cổ đông thường niên, ông Nguyễn Trọng Thông – nhà sáng lập Tập đoàn Hà Đô – nhấn mạnh doanh nghiệp phải đặt yếu tố an toàn và bền vững lên hàng đầu trong phát triển bất động sản, thay vì chạy theo lợi nhuận ngắn hạn. Theo ông, trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động và phụ thuộc lớn vào chính sách, việc kiểm soát rủi ro và duy trì kỷ luật tài chính là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp phát triển lâu dài.

Tỷ phú Trần Bá Dương nói về lộ trình HNG xóa lỗ lũy kế và bán vốn cho đối tác chiến lược

24/04/26 14:00 (GMT+7)

(VNF) - Chủ tịch Trần Bá Dương cho biết HNG năm sau dự kiến phát hành riêng lẻ cho đối tác chiến lược, với kế hoạch bán khoảng 20% vốn cho hai nhà đầu tư, ưu tiên các đối tác có tầm nhìn đầu tư dài hạn, hướng đến mục tiêu hưởng cổ tức.

Dữ liệu tài chính: Tái định hình quyền lực kinh tế, tiềm năng đi cùng rủi ro

24/04/26 12:30 (GMT+7)

(VNF) - Sự bùng nổ của AI và dữ liệu đang tái định hình quyền lực kinh tế toàn cầu, nhưng đồng thời kéo theo rủi ro tài chính gia tăng, từ tội phạm công nghệ cao đến các lỗ hổng trong quản trị dữ liệu và tài sản số.

TS Phan Đức Hiếu: 'Dữ liệu vừa là tài sản, vừa là rủi ro lớn nếu mất kiểm soát'

24/04/26 09:45 (GMT+7)

(VNF) - TS Phan Đức Hiếu cho rằng trong bối cảnh số hóa mạnh mẽ, dữ liệu đang trở thành tài sản có giá trị đặc biệt đối với doanh nghiệp và nền kinh tế, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn rủi ro lớn nếu không được quản trị và kiểm soát chặt chẽ. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực quản lý dữ liệu trong giai đoạn tới.

'Quyền lực dữ liệu đang tập trung vào tay các ông lớn công nghệ'

24/04/26 09:00 (GMT+7)

(VNF) - Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia, trong kỷ nguyên AI và kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn quyền lực cốt lõi nhưng lại tập trung vào một số ít tập đoàn công nghệ lớn, làm gia tăng rủi ro về kiểm soát thông tin và đặt ra thách thức cấp bách đối với bảo mật, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng.

Cảng Hải Phòng: Thay tổng giám đốc mới, lên lộ trình trở lại HNX

24/04/26 08:45 (GMT+7)

(VNF) - Tại Đại HĐCĐ 2026, Cảng Hải Phòng dự kiến sẽ trở lại HNX trong thời gian tới. Cùng với đó, công ty kỳ vọng doanh thu đạt 3.495 tỷ đồng trong năm 2026.

Có hơn 1.000 cổ đông vẫn không đủ điều kiện công ty đại chúng, ai đang chi phối Vissan?

24/04/26 07:45 (GMT+7)

(VNF) - Đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận khoảng 10% trong năm 2026, Vissan đồng thời cho biết doanh nghiệp hiện chưa đáp ứng điều kiện của công ty đại chúng do cơ cấu cổ đông chưa đạt tỷ lệ theo quy định.

Bảo mật dữ liệu tài chính: 'Tuyến phòng thủ' then chốt trong kỷ nguyên AI

24/04/26 07:30 (GMT+7)

(VNF) - Theo TS. Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và kinh tế số phát triển mạnh mẽ, dữ liệu tài chính vừa là động lực tăng trưởng, vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro lớn, đòi hỏi phải hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực bảo mật để bảo đảm an toàn hệ thống.

Viettel Global đặt mục tiêu doanh thu 50.000 tỷ đồng năm 2026

23/04/26 20:28 (GMT+7)

(VNF) - Ngày 23/4, Tổng Công ty Cổ phần Đầu tư Quốc tế Viettel (Viettel Global – VGI) đã tổ chức thành công Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026.

Ông Bùi Cao Nhật Quân giữ chức Chủ tịch HĐQT Novaland

23/04/26 20:15 (GMT+7)

(VNF) - Ông Bùi Cao Nhật Quân đã chính thức đảm nhiệm vị trí Chủ tịch HĐQT Novaland sau khi được ĐHĐCĐ bầu vào ban quản trị của doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Duy Hưng: 'SSI không đứng ngoài cuộc nếu tài sản mã hóa mang lại giá trị cho công ty'

23/04/26 20:00 (GMT+7)

(VNF) - Phát biểu tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, Chủ tịch SSI cho biết doanh nghiệp chưa nhìn thấy rõ hiệu quả và mô hình phù hợp đối với mảng tài sản mã hóa trong bối cảnh khung pháp lý đang hoàn thiện. Dù vậy, công ty khẳng định sẽ tiếp tục theo dõi và sẵn sàng tham gia khi đủ điều kiện.

PC1 bất ngờ bị bán tháo ngay sau ĐHĐCĐ, dư bán ở giá sàn 14 triệu cổ phiếu

23/04/26 14:45 (GMT+7)

(VNF) - PC1 bất ngờ bị bán tháo với hơn 14 triệu cổ phiếu đang dư bán ở thời điểm cuối phiên chiều, trong khi không có lực cầu chống đỡ.

Tin khác