Hà Nội cấm xe máy xăng: Sức ép đè nặng 'gà đẻ trứng vàng' của VEAM

HĐND TP. Hà Nội đã ban hành Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 47/2024 ngày 12/12/2024 của HĐND thành phố quy định thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn thành phố.

Về lộ trình thực hiện vùng phát thải thấp từ năm 2026 đến năm 2030, từ ngày 1/7/2026 thực hiện vùng phát thải thấp thí điểm tại một số khu vực trong Vành đai 1, gồm 9 phường: Hai Bà Trưng, Cửa Nam, Hoàn Kiếm, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Tây Hồ.

Tại các khu vực vùng phát thải thấp, thành phố sẽ cấm xe mô tô, xe máy chạy xăng theo khung giờ/thời điểm hoặc khu vực; cấm xe môtô, xe gắn máy hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải lưu thông. Thành phố hạn chế, tiến tới cấm ôtô không đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4 lưu thông vào vùng phát thải thấp theo khung giờ/thời điểm hoặc khu vực.

Từ ngày 1/1/2028, thực hiện vùng phát thải thấp tại Vành đai 1 và một số khu vực tại Vành đai 2 trở vào, thuộc 14 phường, xã gồm 9 phường khu vực đường Vành đai 1 và Láng, Đống Đa, Kim Liên, Bạch Mai, Vĩnh Tuy.

Từ ngày 1/1/2030, Hà Nội sẽ thực hiện vùng phát thải thấp tại Vành đai 3 trở vào tại 36 phường, xã gồm 14 phường khu vực đường Vành đai 2 và các phường Phú Thượng, Xuân Đỉnh, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Yên Hòa, Thanh Xuân, Khương Đình, Định Công, Phương Liệt, Tương Mai, Hoàng Mai, Vĩnh Hưng, Long Biên, Phúc Lợi, Việt Hưng, Bồ Đề, Phù Đổng, Đông Anh, Thư Lâm, Phúc Thịnh, Vĩnh Thanh, Nội Bài.

Việc Hà Nội chính thức cấm xe xăng vào Vành đai 1 khiến không ít nhà đầu tư đặt vấn đề về sự ảnh hưởng tới Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (UPCoM: VEA).

Là doanh nghiệp nhà nước chuyên sản xuất máy móc nông nghiệp, tuy nhiên, phần lớn lợi nhuận của VEAM lại đến từ các công ty liên kết dẫn đầu trong lĩnh vực sản xuất xe máy và ôtô tại Việt Nam, bao gồm Honda Việt Nam, Toyota Việt Nam và Ford Việt Nam. Trong đó, nguồn thu từ Honda Việt Nam mang tính áp đảo.

Theo nhận định của Công ty Chứng khoán Vietcap, kế hoạch cấm xe máy chạy xăng trong Vành đai 1 Hà Nội từ 2026 tạo ra áp lực cấu trúc đối với doanh số xe 2 bánh của Honda. Vietcap kỳ vọng sản lượng xe hai bánh của Honda sẽ bị ảnh hưởng trong trung hạn sau khi Chỉ thị 20/CT-TTg ban hành ngày 12/7/2025 đưa ra lộ trình loại bỏ dần xe máy chạy xăng ở Hà Nội, bắt đầu với Vành đai 1 vào tháng 7/2026.

“Lập trường chính sách kiên quyết này làm gia tăng nguy cơ bị loại bỏ khỏi thị trường đối với các mẫu xe xăng, đặc biệt trong bối cảnh Honda nắm giữ hơn 80% thị phần xe máy trong nước”, chuyên gia của Vietcap cho biết.

Những nỗ lực điện hóa của Honda vẫn còn thận trọng do 3 lý do. Một là tốc độ điện hóa cho các mẫu xe máy còn chậm, với chỉ mẫu ICON e: được bán, thấp hơn đáng kể so với các đối thủ như VinFast trong việc tung ra thị trường đại chúng.

Hai là chương trình cho thuê CUV e: vẫn là thí điểm quy mô nhỏ đang trong quá trình phát triển để phù hợp hơn với nhu cầu thị trường và phạm vi đổi pin hạn chế. Ba là lượng tồn kho xe ICE dư thừa tại các đại lý HEAD củng cố lập trường phòng thủ và ủng hộ lộ trình chuyển đổi chậm hơn.

Trong khi đó, tâm lý thận trọng của người tiêu dùng đã xuất hiện sau Chỉ thị của Thủ tướng, thể hiện qua sự sụt giảm so với cùng kỳ trong doanh số xe 2 bánh của Honda kể từ tháng 8.

Vietcap dự báo sản lượng xe 2 bánh của Honda sẽ tăng nhẹ ở mức 3% trong năm 2025, tiếp theo là mức giảm mạnh hơn 15,1% trong năm 2026 và 12,1% trong năm 2027 khi quá trình chuyển đổi xanh ảnh hưởng tới doanh số, đồng thời các sáng kiến quy định chi tiết hơn được kỳ vọng sẽ được triển khai trong giai đoạn này, cũng tạo thêm vào áp lực.

Trong khi đó, ôtô truyền thống lại mất dần thị phần trong bối cảnh xe điện VinFast tăng trưởng. Trong 9 tháng năm 2025, doanh số bán xe điện của VinFast đã vượt 7% so với cả năm 2024, cho thấy sự thúc đẩy sử dụng xe điện nhanh chóng và áp lực thị phần ngày càng tăng lên các dòng xe ICE.

Vietcap dự báo thị trường sẽ tiếp tục thu hẹp vào năm 2026 khi các chính sách ưu đãi đối với xe điện ngày càng tăng, cho phép VinFast mở rộng thị phần trong khi các nhà sản xuất ô tô truyền thống chờ đợi một lộ trình chuyển đổi hoàn chỉnh và cần thời gian để ra mắt các dòng sản phẩm điện hóa có tính cạnh tranh.

Honda và Toyota đều sẽ tiếp tục phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gia tăng từ xe điện. Tuy nhiên danh mục xe hybrid rộng và dẫn đầu của Toyota, cùng với khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn dài hạn nghiêm ngặt hơn, giúp hãng có vị thế tốt cho sự phục hồi bền vững.

Đối với Ford, đà bán hàng của hàng xe này trong năm 2026 sẽ duy trì vững chắc bất chấp những trở ngại chung của thị trường do phân khúc bán tải của Ranger ít bị ảnh hưởng bởi sự cạnh tranh từ các dòng xe điện của VinFast và nhu cầu mạnh mẽ phù hợp với sở thích hiện tại của người tiêu dùng.

Về diễn biến cổ phiếu VEA kể từ đầu năm 2025, cổ phiếu này dường như “miễn nhiễm” với đà tăng của thị trường khi mà thị giá đi ngang so với thời điểm đầu năm. Cụ thể, VEA đóng cửa phiên 2/1 ở mức giá 35.180 đồng/cổ phiếu (giá điều chỉnh) và hiện đang giao dịch ở mức 35.300 đồng/cổ phiếu (giá mở cửa phiên 27/11). Mức giá cao nhất mà VEA từng chạm đến trong năm 2025 ghi nhận trong phiên 5/11, đạt 37.130 đồng/cổ phiếu (giá điều chỉnh).

Việc VEA nằm ngoài sóng tăng của thị trường, ngoài các lo ngại về triển vòng dài hạn của doanh nghiệp này trước các lệnh cấm xe xăng, còn đến từ những thông tin kém tích cực về sai phạm của dàn cựu lãnh đạo với các tội danh lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.