Báo chí dữ liệu: Nền tảng minh bạch cho TTCK bền vững

Đây chính là trọng tâm được bàn luận tại Tọa đàm “Báo chí dữ liệu và sự phát triển bền vững thị trường chứng khoán”, do Tạp chí Kinh tế Chứng khoán tổ chức vào chiều 5/3/2025. Sự kiện cũng đánh dấu sự ra mắt của Chuyên trang Thị trường Tài chính và hệ thống dữ liệu Fitrade – một nền tảng cung cấp thông tin chuyên sâu, hỗ trợ nhà đầu tư tiếp cận thị trường một cách khoa học hơn.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Viết Việt - Tổng Biên tập Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam, Trưởng ban Tổ chức cho hay, một thị trường chứng khoán phát triển bền vững cần có sự kết hợp của nhiều yếu tố, trong đó minh bạch thông tin đóng vai trò then chốt.

“Báo chí dữ liệu, với khả năng tổng hợp và phân tích chuyên sâu, không chỉ giúp thị trường vận hành minh bạch hơn mà còn bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư, thu hút dòng vốn và gia tăng niềm tin của công chúng”, ông Việt khẳng định.

Đồng quan điểm, nhà báo Nguyễn Đức Lợi - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam đánh giá, báo chí đóng vai trò không thể thiếu trong việc hỗ trợ nhà đầu tư tiếp cận thông tin chính xác và nhanh chóng.

“Với sự hỗ trợ của công nghệ, báo chí có thể khai thác dữ liệu lớn về tài chính - chứng khoán để cung cấp các phân tích chuyên sâu, phát hiện xu hướng và dự báo thị trường. Những thông tin trực quan, dễ hiểu sẽ giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn. Ngoài ra, báo chí còn là kênh giám sát quan trọng, kịp thời phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật, góp phần bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư và duy trì sự ổn định của thị trường”, ông Lợi chia sẻ.

Bên cạnh vai trò cung cấp thông tin và giám sát, báo chí còn có nhiệm vụ lan tỏa các giá trị bền vững của doanh nghiệp, khuyến khích các tổ chức tài chính hoạt động có trách nhiệm với xã hội.

Tham gia thảo luận tại toạ đàm, ông Lưu Đình Phúc, Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) nhấn mạnh, dữ liệu chính là nguồn tài nguyên quan trọng trong kỷ nguyên số. Trong bối cảnh thông tin trên không gian mạng ngày càng dày đặc và tiềm ẩn nguy cơ “ô nhiễm”, báo chí phải khai thác dữ liệu một cách hệ thống, minh bạch và chính xác.

Chia sẻ dưới góc nhìn của cơ quan quản lý, ông Tô Trần Hòa, Phó ban Phát triển Thị trường, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho hay, việc có hệ thống dữ liệu đầy đủ và chính xác là điều kiện tiên quyết để xây dựng chính sách và điều hành thị trường một cách hiệu quả.

“Về phía cơ quan quản lý, chúng tôi có nhiệm vụ giám sát, phân tích và đánh giá thị trường, từ đó báo cáo lên lãnh đạo Đảng và Nhà nước về những diễn biến quan trọng. Trong quá trình này, dữ liệu đóng vai trò cốt lõi, bởi chỉ khi có nguồn thông tin đầy đủ, việc phân tích và lý giải mới chính xác và hợp lý”, ông Hoà cho hay.

Đại diện UBCKNN phân tích, đối với nhà đầu tư, dữ liệu là yếu tố then chốt trong việc ra quyết định. Với doanh nghiệp, dữ liệu lại quyết định đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Còn theo bà Hoàng Hải Anh, Tổng Thư ký Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB), thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay sản sinh một lượng lớn dữ liệu thứ cấp. Đây là cơ sở để các công ty chứng khoán, tổ chức trung gian phân tích và tư vấn đầu tư. Tuy nhiên, bà cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong quá trình cung cấp thông tin.

“Dữ liệu trên thị trường chứng khoán có thể chia thành hai loại: dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ cấp. Dữ liệu sơ cấp là thông tin chính thống do doanh nghiệp niêm yết và nhà đầu tư cung cấp theo quy định. Dữ liệu thứ cấp là các nhận định, phân tích từ tổ chức trung gian. Vấn đề đặt ra là làm sao để hệ thống hóa dữ liệu này một cách khách quan, minh bạch, giúp nhà đầu tư dễ dàng tham khảo và đưa ra quyết định”, bà Hải Anh nói.

Tổng thư ký VASB cũng cảnh báo về tình trạng thông tin thiếu kiểm chứng trên thị trường, khi một số tổ chức không có chức năng tư vấn đầu tư hoặc báo chí vẫn đưa ra nhận định thiếu khách quan, gây ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý nhà đầu tư.

Liên quan đến vấn đề này, ông Tô Trần Hòa cho hay, để khắc phục, UBCKNN đã và đang nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, đồng thời phối hợp với các Sở Giao dịch Chứng khoán và Trung tâm Lưu ký để xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung, đảm bảo cung cấp thông tin minh bạch và chính xác nhất.

Tuy nhiên, theo ông Hòa, một thách thức khác đang nổi lên là sự ảnh hưởng ngày càng lớn của các cá nhân độc lập trong việc dẫn dắt xu hướng đầu tư. Nhiều người trong số họ không có chứng chỉ hành nghề môi giới nhưng vẫn tạo ra tác động đáng kể đến quyết định của nhà đầu tư. Điều này đặt ra bài toán về tính công bằng trong lĩnh vực môi giới chứng khoán.

“Đây là một thách thức mới đối với cơ quan quản lý. UBCKNN đang xây dựng đề án quản lý người hành nghề, trong đó đã tổng hợp danh sách các cá nhân được cấp chứng chỉ trong 20 năm qua. Chúng tôi sẽ tập trung xác minh, quản lý và công bố danh sách này để nhà đầu tư có thể tham khảo một cách minh bạch hơn”, ông Hòa cho biết.

Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), dù mở ra những cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho thị trường tài chính. Theo bà Hoàng Hải Anh, khi AI ngày càng tham gia sâu vào thị trường, việc xây dựng một hệ thống Big Data (dữ liệu lớn) đủ mạnh để giám sát và quản lý là điều cấp thiết. Điều này không chỉ giúp đảm bảo chất lượng thông tin mà còn duy trì mức độ tin cậy cho các nhà đầu tư trong bối cảnh công nghệ ngày càng chi phối các quyết định tài chính.

Trong bối cảnh thị trường tài chính nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng ngày càng phức tạp, việc có một hệ thống cung cấp dữ liệu chuẩn xác, minh bạch và dễ tiếp cận là điều vô cùng quan trọng. Theo đó, các chuyên gia đánh giá, việc xây dựng chuyên trang chứng khoán chuyên sâu như cách Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam đang thực hiện điều cần thiết.

Đề cập đến định hướng của chuyên trang và hệ thống Fitrade, ông Nguyễn Thanh Đoàn – Phó Tổng Biên tập Tạp chí điện tử Kinh Tế Chứng Khoán Việt Nam – nhấn mạnh rằng mục tiêu cốt lõi của nền tảng này là cung cấp thông tin hữu ích, phục vụ độc giả, đặc biệt là các nhà đầu tư đang quan tâm đến thị trường chứng khoán.

Theo ông Đoàn, trong quá trình xây dựng và vận hành chuyên trang, Tạp chí Kinh tế Chứng khoán Việt Nam “phải đầu tư nguồn lực đáng kể để duy trì và phát triển hệ thống dữ liệu". Do đó, việc thu phí chắc chắn sẽ được cân nhắc vào thời điểm phù hợp.

“Dù vậy, chuyên trang vẫn sẽ ưu tiên cung cấp phần lớn nội dung miễn phí để phục vụ độc giả, đảm bảo người dùng có thể tiếp cận được nguồn thông tin giá trị. Việc thu phí – nếu được triển khai – sẽ áp dụng cho những nội dung chuyên sâu, có tính phân tích cao và mang lại lợi ích đặc biệt cho nhà đầu tư”, vị này chia sẻ.