Bảo hiểm chỉ số thời tiết: Nông dân đo lượng mưa, nhiệt độ để lấy bồi thường

“Chỉ cần có mưa đạt ngưỡng là nông dân được bồi thường”

Thông tin với VietnamFinance, ông Yoshinori Ito - Tổng Giám đốc MSIG Việt Nam cho biết, hiện tại có 2 loại hình bảo hiểm nông nghiệp chính, trong đó MSIG Việt Nam đang triển khai sản phẩm bảo hiểm chỉ số thời tiết (Weather Index Insurance) thanh toán cho các tổn thất về nông nghiệp liên quan đến rủi ro từ các chỉ số thời tiết.

Cụ thể, điều khoản sản phẩm của chúng tôi đặt ra các ngưỡng về thời tiết ví dụ lượng mưa, nhiệt độ…và khi mốc chạm đến ngưỡng đó, chúng tôi sẽ trả bồi thường. Bồi thường được chi trả dựa trên trên số tiền bảo hiểm nhất định đã được MSIG cam kết trên hợp đồng, không cần phải giám định thiệt hại.

“Cứ đến ngưỡng đó, cho dù người nông dân thiệt hại thế nào chăng nữa, họ không phải chứng minh thiệt hại, chúng tôi sẽ trả số tiền đã cam kết từ đầu”, ông Ito nhấn mạnh.

Tổng Giám đốc MSIG cũng khẳng định, sản phẩm này của MSIG khác với bảo hiểm nông nghiệp truyền thống, phí bảo hiểm không quá cao phù hợp hơn với người nông dân để họ có thể dễ dàng tham gia. Thực tế, MSIG mới triển khai, phí bảo hiểm không cao như truyền thống và đang trong giai đoạn điều chỉnh, đảm bảo phù hợp mức có thể chi trả của người nông dân.

Tương tự, mới đây Tổng công ty cổ phần bảo hiểm Quân đội (MIC) cũng đã cho ra mắt bảo hiểm thời tiết theo chỉ số lượng mưa. Theo đó, khác với hình thức bảo hiểm truyền thống, sản phẩm sử dụng chỉ số lượng mưa làm cơ sở kích hoạt chi trả. Khi lượng mưa tích lũy trong 7 ngày liên tiếp tại khu vực tham gia vượt ngưỡng cam kết, hệ thống sẽ tự động bồi thường, không yêu cầu khách hàng nộp hồ sơ xác minh tổn thất.

Dữ liệu thời tiết được lấy từ hệ thống IMERG (Integrated Multi-satellite Retrievals for Global Precipitation Measurement) là hệ thống thu thập đa vệ tinh tích hợp của NASA để đo lường lượng mưa toàn cầu với độ phân giải không gian khoảng 10 km.

Theo MIC, cơ chế chi trả của sản phẩm này được thiết kế theo nguyên tắc "mưa càng lớn, chi trả càng nhiều". Nếu lượng mưa trong chu kỳ đó vượt ngưỡng 1, khách hàng sẽ được chi trả 2% giá trị bảo hiểm, vượt ngưỡng 2 được chi trả 10% và khi vượt ngưỡng 3 khách hàng nhận 100% số tiền bảo hiểm của tháng. Mỗi tháng, khách hàng được nhận bồi thường tối đa một lần, có thể lựa chọn theo gói 1 tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng, tùy nhu cầu.

Bảo hiểm nông nghiệp quan trọng nhưng nhiều thách thức triển khai

Số liệu của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) cho thấy, trong 10 tháng năm 2025 doanh thu của sản phẩm bảo hiểm nông nghiệp nói chung (trong đó có bảo hiểm chỉ số thời tiết) đạt gần 437 triệu đồng, giảm 1 nửa so với cùng kỳ năm trước là 861 triệu đồng. Tỷ lệ bồi thường của sản phẩm này trong 10 tháng 2025 chỉ ở mức 1,5% tức khoảng 6,5 triệu đồng.

Trong năm 2024, tổng doanh thu của sản phẩm bảo hiểm nông nghiệp đạt gần 1,2 tỷ đồng, bồi thường 2,8% (khoảng hơn 33 triệu đồng). Còn con số doanh thu loại hình bảo hiểm này của năm 2023 là khoảng 2,5 tỷ đồng.

Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính, ông Nguyễn Anh Tuấn – Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Cổ phần Tái b​ảo hiểm Quốc gia Việt Nam (VINARE), Phó chủ tịch Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam nhìn nhận rằng, mặc dù Việt Nam có tỷ trọng nông nghiệp lớn và chịu tác động mạnh từ biến đổi khí hậu, nhưng bảo hiểm nông nghiệp nói chung và bảo hiểm chỉ số thời tiết nói riêng vẫn chưa phát triển tương xứng và gặp nhiều thách thức khi triển khai do một số nguyên nhân.

Thứ nhất, ông Tuấn cho rằng, nhận thức về bảo hiểm và khả năng chi trả của người nông dân còn hạn chế. Phần lớn nông dân vẫn quen với tư duy “tự chịu rủi ro”, chưa coi bảo hiểm là công cụ lâu dài để giảm thiểu thiệt hại. Trong khi đó, thu nhập trong lĩnh vực nông nghiệp thường bấp bênh, không ổn định khiến họ e ngại phải chi trả thêm khoản phí bảo hiểm, ngay cả khi phí bảo hiểm chỉ số thường hấp dẫn hơn bảo hiểm truyền thống khá nhiều.

Thứ hai, chủ tịch HĐQT VINARE đánh giá, đặc thù rủi ro nông nghiệp rất phức tạp và mang tính tích tụ cao. Thiên tai như bão, mưa lũ, hạn hán thường xảy ra trên diện rộng, gây tổn thất đồng thời cho nhiều người tham gia bảo hiểm. Điều này khiến doanh nghiệp bảo hiểm gặp nhiều khó khăn trong việc kiểm soát việc tích tụ rủi ro và phải thận trọng khi triển khai các sản phẩm bảo hiểm.

Thứ ba, hạn chế về dữ liệu khí tượng và năng lực xây dựng mô hình định phí. Bảo hiểm chỉ số thời tiết đòi hỏi cần có dữ liệu đo lường chính xác, liên tục, dài hạn và đáng tin cậy. Tại Việt Nam, mạng lưới các trạm quan trắc còn chưa phủ rộng, ở nhiều khu vực, doanh nghiệp bảo hiểm phải phụ thuộc dữ liệu vệ tinh.

Thứ tư, theo ông Nguyễn Anh Tuấn, các chính sách hỗ trợ và chia sẻ rủi ro còn chưa tạo được động lực đủ lớn. Doanh thu bảo hiểm nông nghiệp còn rất thấp, phí bảo hiểm gốc toàn thị trường Việt Nam chỉ khoảng 45 tỷ đồng mỗi năm, doanh thu của mỗi doanh nghiệp triển khai bảo hiểm nông nghiệp chỉ vài tỷ đồng/năm, trong đó doanh thu của bảo hiểm theo chỉ số thời tiết chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng doanh thu phí gốc của bảo hiểm nông nghiệp. Một phần, vì rủi ro cao nên khiến doanh nghiệp bảo hiểm chưa thực sự mặn mà mở rộng phạm vi và quy mô triển khai sản phẩm.

Thêm vào đó, giai đoạn đầu, khi quy mô triển khai sản phẩm còn hẹp, doanh thu phí chưa đủ lớn, chi phí vận hành (chi phí mua dữ liệu của nhà cung cấp, hệ thống phần mềm quản lý dữ liệu) cũng là một bài toán của doanh nghiệp bảo hiểm. Khi đạt quy mô triển khai đủ lớn, chi phí vận hành sẽ không còn là rào cản đối với doanh nghiệp bảo hiểm.

Thứ năm, ông Tuấn nói, khác với loại hình truyền thống bồi thường theo thiệt hại thực tế, bảo hiểm theo chỉ số với số tiền bảo hiểm chi trả (payout) thường có tính chất hỗ trợ chi phí giảm thiểu thiệt hại (ví dụ chi phí nhiên liệu dầu/điện để bơm nước ra khỏi cánh đồng khi bị ngập lụt, hoặc ngược lại, bơm nước vào khi không có mưa/khô hạn, lượng nước không đủ).

Một đặc tính của bảo hiểm chỉ số là basic risk (rủi ro cơ bản), tức là người chịu thiệt hại nhiều, người chịu thiệt hại ít và cả người không chịu thiệt hại gì cũng nhận được 1 tỷ lệ payout giống nhau khi họ ở trong cùng phạm vi mà dữ kiện thời tiết của nhà cung cấp cho kết quả giống nhau.

“Đây là một trong những trở ngại thực tế dẫn đến việc nhân rộng bảo hiểm nông nghiệp sau chương trình thí điểm của Chính phủ không phát triển được như kỳ vọng”, Chủ ​tịch HĐQT VINARE cho hay.