Bê bối heo bệnh tại Đồ hộp Hạ Long: Vết nứt quản trị và nguy cơ sụp đổ 1 tượng đài

Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long (HNX: CAN) mới đây vừa có văn bản phúc đáp yêu cầu giải trình của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) về việc tiêu hủy hơn 130 tấn nguyên liệu vi phạm, gần 1,7 tấn pate thành phẩm, lý do không công bố thông tin khi phát sinh sự việc cũng như quyết định tạm dừng hoạt động sản xuất tại Nhà máy Đồ hộp Hạ Long – Hải Phòng.

Dấu hỏi về cách đánh giá sự kiện “ảnh hưởng trọng yếu”

Trong văn bản giải trình, Đồ hộp Hạ Long đã làm rõ nội dung tại Công văn số 03/2026/CV-ĐHHL ngày 8/1/2026 rằng “toàn bộ lô nguyên liệu vi phạm không được đưa vào sản xuất và không cung ứng ra thị trường”. Khẳng định này từng khiến thị trường “dậy sóng” do bị cho là mâu thuẫn với công bố của cơ quan chức năng.

Đồ hộp Hạ Long cho hay, ngày 8/9/2025, khi Phòng PC03 – Công an TP. Hải Phòng phát hiện hai xe ô tô vận chuyển tổng cộng hơn 1,2 tấn thịt lợn nạc không có bì, không nội tạng, dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi, công ty đã khoanh vùng toàn bộ nguyên liệu và tiến hành xét nghiệm.

Kết quả cho thấy, hơn 132 tấn thịt lợn nạc tồn kho của Đồ hộp Hạ Long dương tính với dịch tả lợn châu Phi; một số sản phẩm khác như chả giò, bì heo đông lạnh, da gà và thịt gà xay đông lạnh dương tính với vi khuẩn Salmonella spp.

“Toàn bộ số nguyên liệu và hàng hóa liên quan đã được phong tỏa ngay khi phát hiện và bị tiêu hủy theo quy định, không đưa vào sản xuất và không cung ứng ra thị trường”, doanh nghiệp khẳng định.

Liên quan đến thông tin doanh nghiệp đã chế biến hơn 1,7 tấn pate thành phẩm từ số nguyên liệu vi phạm nói trên, Đồ hộp Hạ Long khẳng định đây là thông tin chưa chính xác. Doanh nghiệp cho hay, gần 14.000 hộp Pate Cột Đèn (tương đương khoảng 1,7 tấn) bị tiêu hủy là thành phẩm tồn kho tại nhà máy, không được sản xuất từ số nguyên liệu vi phạm và đã được kiểm nghiệm âm tính với virus dịch tả lợn châu Phi. Dù vậy, để đảm bảo tính thận trọng, doanh nghiệp vẫn chủ động đề xuất tiêu hủy toàn bộ lô hàng này theo khuyến nghị của cơ quan chức năng.

Đồ hộp Hạ Long cũng đánh giá, khối lượng thành phẩm bị tiêu hủy là không lớn so với quy mô hoạt động, không gây gián đoạn sản xuất – kinh doanh và không phát sinh ảnh hưởng trọng yếu đến tình hình tài chính, kết quả kinh doanh cũng như khả năng hoạt động liên tục của công ty.

Chính cách đánh giá về mức độ “ảnh hưởng trọng yếu” này cũng là lý do doanh nghiệp không thực hiện công bố thông tin bất thường trong vòng 24 giờ kể từ khi sự việc xảy ra. Theo Đồ hộp Hạ Long, tại thời điểm tháng 9/2025, công ty cho rằng vụ việc chưa gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất – kinh doanh trên toàn hệ thống, cũng như chưa tác động trọng yếu đến dòng tiền và kế hoạch sản xuất.

“Tuy nhiên, sau khi báo chí và mạng xã hội đưa tin, nhiều khách hàng và đối tác yêu cầu hoàn trả hàng và dừng hợp tác, công ty nhận định vụ việc đã vượt ngoài khả năng kiểm soát và ảnh hưởng tới uy tín doanh nghiệp, nên đã thực hiện công bố thông tin theo quy định”, báo cáo viết.

Trên thực tế, mức độ ảnh hưởng của sự việc thật sự nằm ngoài sức tưởng tượng của Đồ hộp Hạ Long. Tại văn bản giải trình, doanh nghiệp cho biết đã phải tạm dừng hoạt động sản xuất tại Nhà máy Đồ hộp Hạ Long – Hải Phòng từ ngày 12/01/2026. Nguyên nhân là do hệ thống chứng nhận quản lý ISO của Đồ hộp Hạ Long đã bị thu hồi, trong khi chứng nhận an toàn thực phẩm FSSC 22000 (phiên bản 6) bị đình chỉ hiệu lực. Điều này khiến sản phẩm sản xuất trong giai đoạn hiện tại không đủ điều kiện lưu thông trên thị trường.

Ban đầu, Đồ hộp Hạ Long dự kiến tạm dừng hoạt động sản xuất kinh doanh trong vòng tối đa 14 ngày để khắc phục. Tuy nhiên, sau khi rà soát, đánh giá tình hình, doanh nghiệp nhận thấy các hành động để khắc phục cần nhiều thời gian hơn dự kiến và việc tạm dừng sản xuất sẽ phải kéo dài hơn 14 ngày.

Đồ hộp Hạ Long thừa nhận chưa thể xác định cụ thể thời điểm khôi phục hoạt động sản xuất – kinh doanh, đồng thời cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý Nhà nước, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công bố thông tin và kịp thời báo cáo HNX khi có các thông tin, kết luận chính thức mới liên quan đến sự việc.

Bài toán quản trị và nghĩa vụ tuân thủ

Nhìn tổng thể, văn bản giải trình của Đồ hộp Hạ Long cho thấy một khoảng trống đáng chú ý trong nhận thức về quản trị doanh nghiệp. Việc đánh giá tính trọng yếu của sự kiện dường như vẫn được nhìn chủ yếu dưới góc độ thiệt hại tài chính tức thời, trong khi rủi ro danh tiếng, rủi ro pháp lý và phản ứng của các bên liên quan chưa được đặt đúng trọng tâm.

Thực tế cho thấy, chỉ khi thông tin lan rộng trên báo chí và mạng xã hội, kéo theo các phản ứng tiêu cực từ khách hàng và đối tác, doanh nghiệp mới xác định sự việc đã “vượt ngoài khả năng kiểm soát” và tiến hành công bố thông tin. Điều này đặt ra câu hỏi rằng doanh nghiệp đang tuân thủ chuẩn mực công bố thông tin, hay chỉ phản ứng khi áp lực đã hình thành?

Sự việc cũng bộc lộ những điểm yếu đáng lo ngại của Đồ hộp Hạ Long trong kiểm soát chuỗi cung ứng và quản trị rủi ro nhà cung cấp. Việc hơn 130 tấn nguyên liệu tồn kho bị phát hiện dương tính với dịch bệnh cho thấy hệ thống kiểm soát đầu vào chưa phát huy hiệu quả, trong khi đây là một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thực phẩm – nơi yêu cầu về an toàn và truy xuất nguồn gốc phải được đặt lên hàng đầu.

Dưới góc nhìn về nghĩa vụ công bố thông tin, tại điểm r, Điều 11, Thông tư số 96/2020/TT-BTC quy định rõ doanh nghiệp phải công bố thông tin khi “xảy ra các sự kiện có ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất – kinh doanh hoặc tình hình quản trị của công ty”. Tuy nhiên, lập luận của Đồ hộp Hạ Long rằng sự kiện “chưa gây ảnh hưởng nghiêm trọng” nên chưa công bố thông tin cho thấy cách tiếp cận chưa đầy đủ đối với nghĩa vụ pháp lý này. Trên thực tế, việc doanh nghiệp tự đánh giá mức độ ảnh hưởng không đồng nghĩa với việc được miễn công bố, nếu thông tin đó có khả năng tạo ra bất cân xứng thông tin giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Từ đó có thể thấy ranh giới mong manh giữa “tuân thủ tối thiểu” và “quản trị tốt”. Việc tiêu hủy nguyên liệu và thành phẩm có thể giúp Đồ hộp Hạ Long vượt qua rủi ro pháp lý trước mắt, nhưng niềm tin thị trường không được xây dựng bằng các biện pháp khắc phục sau sự cố, mà bằng hệ thống phòng ngừa, minh bạch thông tin và quản trị rủi ro chủ động.

Với lịch sử hoạt động gần 70 năm, Đồ hộp Hạ Long là một trong những doanh nghiệp lâu đời và uy tín của ngành đồ hộp, thậm chí nằm trong Top 50 doanh nghiệp mạnh nhất ASEAN. Tuy nhiên, khi “tượng đài” đã xuất hiện những “vết nứt” gây nguy cơ sụp đổ, việc “vá lại” có lẽ không chỉ cần thời gian, mà còn đòi hỏi một sự thay đổi căn bản trong tư duy quản trị và cách tiếp cận minh bạch thông tin trên thị trường vốn.