Bức tranh kinh tế toàn cầu năm 2023 tiếp tục phủ bởi nhiều gam màu tối với dự báo tăng trưởng chậm lại; gia tăng khả năng suy thoái trong ngắn hạn; lạm phát cao và các vấn đề địa chính trị, xung đột vũ trang, thiên tai, dịch bệnh…
Những diễn biến mới của kinh tế thế giới sẽ tác động như thế nào tới kinh tế Việt Nam. Xung quanh vấn đề này, Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance đã có cuộc trò chuyện với TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới.
- Ông đánh giá như thế nào về tình hình kinh tế thế giới ở thời điểm hiện tại? Có những vấn đề gì đáng lưu tâm ở thời điểm hiện tại, thưa ông?
Kinh tế thế giới đang trong trạng thái bị làm chậm lại có chủ ý vì chính sách nâng lãi suất mạnh tay của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed). Fed đã năm lần nâng lãi suất trong năm nay từ mức 0,5% lên 4,5%, mức tăng lớn nhất trong lịch sử. Hành động mạnh tay của Fed là nhằm quyết đưa lạm phát ở Mỹ trở lại mức kiểm soát. Các ngân hàng trung ương trên toàn cầu cũng phải nâng lãi suất theo nhằm ổn định tỷ giá của các đồng tiền của mình.
Kết quả, nền kinh tế Mỹ và toàn cầu tăng trưởng chậm lại đáng kể kể từ quý III/2022 và dự báo sẽ tiếp tục suy giảm cho đến hết năm 2023.
Đáng lưu ý, nhiều nền kinh tế trên thế giới vẫn chưa kịp phục hồi sau đại dịch và lại đang chịu áp lực từ biến động của cuộc chiến Ukraine, sự sụt giảm kinh tế do thay đổi trong chính sách của Fed có thể gây ra một cuộc suy thoái kinh tế. Tuy nhiên, theo tính toán, cuộc suy thoái này không lớn và chỉ diễn ra ngắn. Hơn nữa, nếu có thì đó là cần thiết để kiểm soát lạm phát. Trái lại, nếu không kiểm soát được lạm phát, kinh tế toàn cầu chắc chắn sẽ rơi vào hỗn loạn vì lạm phát mất kiểm soát. Hậu quả của tình trạng này đáng sợ hơn nhiều.
Nói cách khác, cuộc suy thoái, nếu xảy ra như đề cập, là cái giá chấp nhận được cho sự ổn định của kinh tế thế thới, tránh một sự hỗn loạn nguy hiểm đáng sợ hơn.
- Đâu là những rủi ro cho nền kinh thế giới ở thời điểm hiện tại và trong năm 2023, thưa ông?
Rủi ro lớn nhất đối với kinh tế thế giới hiện nay là lạm phát và suy thoái. Tuy nhiên, nhờ hành động mạnh tay của Fed như đề cập, lạm phát đã qua đỉnh. Mức lạm phát ở Mỹ đã giảm liên tục từ 9,1% trong tháng Bảy xuống chỉ còn 7,1% trong tháng 11.
Rủi ro thứ hai là suy thoái và nguy cơ này, cũng như đề cập ở trên, là không lớn và nếu có cũng không đáng sợ.
Rủi ro thứ ba, đó một số nền kinh tế đang phát triển có thu nhập thấp hiện vẫn chưa phục hồi đẩy đủ sau đại dịch lại phải đối phó với lạm phát cao và lãi suất cao có nguy cơ cao rơi vào suy thoái lớn. Những nước nào trong số đó lệ thuộc nhiều vào nhập khẩu lương thực, năng lượng trong khi ít khả năng xuất khẩu, và/hoặc đồng thời vay nợ nước ngoài nhiều sẽ co nguy cơ vỡ nợ nếu không nhận được sự trợ giúp từ bên ngoài. Điều này đang gây lo ngại rằng những vụ vỡ nợ ở những nước này có thể gây ra chấn động hoặc khủng hoảng tài chính trên toàn cầu.
Tuy nhiên, khả năng này là nhỏ vì hệ thống tài chính toàn cầu hiện nay đang được quản lý tốt và có đủ khả năng tránh được các cú sốc lớn.
Rủi ro thứ tư là chính sách Zero-covid của Trung Quốc đang làm cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới rơi vào tê liệt khiến tăng trưởng toàn cầu bị ảnh hưởng. Thực tế cho thấy đến hết quý I/2023 tình hình này vẫn sẽ chưa thể ổn định được. Kinh tế thế giới vẫn sẽ bị tác động tiêu cực từ yếu tố này.
Tuy nhiên, yếu tố này lại dẫn đến tình trạng các công ty nước ngoài tháo chạy khỏi Trung Quốc, trong đó đáng kể nhất là Foxcom, Apple, Samsung… Điều này lại dẫn đến cơ hội cho một số nước khác như Ấn Độ, Việt Nam và một số nước Đông Nam Á trong việc thu thút dòng vốn và công nghệ cao từ các nhà đầu tư phương tây.
- Rủi ro là vậy, nhưng thuận lợi chắc chắn cũng sẽ có, vậy theo ông đâu sẽ là những thuận lợi cho nền kinh tế?
Hiện tại nói về thuận lợi là khó vì tình hình khó khăn còn kéo dài, phải hết năm 2023 mới chấm dứt được. Điều duy nhất đáng mừng là lạm phát có dấu hiệu chắc chắn được kiểm soát, suy thoái cũng ít khả năng xảy ra, và khả năng một cuộc khủng hoảng tài chính lớn do vỡ nợ ở một số nước đang phát triển, nếu có, cũng là khá nhỏ.
- Tất cả những vấn đề này sẽ tác động như thế nào tới kinh tế Việt Nam trong ngắn và trung hạn, thưa ông?
Kinh tế Việt Nam lệ thuộc lớn vào kinh tế thế giới, do đó, tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam chắc chắn bị ảnh hưởng trực tiếp từ kinh tế toàn cầu. Nghĩa là, tốc độ tăng trưởng sẽ chậm lại đáng kể trong năm 2023. Mức tăng trưởng 2023 nhiều khả năng chỉ dưới 5%, khó có thể đạt mục tiêu 6,5% mà Quốc Hội đề ra.
Phải chờ hết năm 2023, Việt Nam mới có nhiều cơ hội tăng trưởng nhanh trở lại.
- Với những yếu tố đó, theo ông, Việt Nam cần làm gì để tiếp tục giữ nhịp tăng trưởng?
Điều mà Việt Nam cần ưu tiên hiện nay là làm thế nào duy trì được cân bằng, ổn định vĩ mô như hiện tại. Thực ra với mức tăng trưởng GDP trong năm lên tới 8% và lạm phát 4,5% là quá tốt, không việc gì phải vội vã thúc ép. Phải chờ đợi thời cơ từ bên ngoài, không thể nôn nóng thúc đẩy tăng trưởng, vì điều này sẽ gây bất ổn vĩ mô như lạm phát tăng cao, rồi lại phải tăng lãi suất để ngăn lạm phát, lúc đó tịnh huống sẽ vô cùng khó khăn.
Việc thứ hai mà Việt Nam nên làm hiện nay là cần có chính sách hỗ trợ nhóm người mất việc làm nhằm ổn định xã hội trong khi chờ đợi thời cơ.
- Trân trọng cảm ơn ông!
Tags:
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake đã chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác trong các lĩnh vực an ninh, khoa học và công nghệ, văn hóa, thông tin và truyền thông.
(VNF) - Cáo trạng xác định, nhiều cán bộ thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã bị cáo buộc dựng “giấy phép con”, gây khó cho doanh nghiệp xuất khẩu lao động để nhận tiền “bôi trơn”. Cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan bị cho là đã nhận hơn 16 tỷ đồng để tạo điều kiện giải quyết hồ sơ, cấp phép cho doanh nghiệp.
(VNF) - Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Ấn Độ từ ngày 5 - 7/5 ghi nhận nhiều nội dung hợp tác kinh tế được trao đổi giữa hai bên, tập trung vào thương mại, đầu tư và các lĩnh vực công nghệ cao.
(VNF) - Việt Nam và Ấn Độ đánh giá cao hợp tác nhiều thập kỷ qua trong lĩnh vực thăm dò dầu khí. Trên cơ sở hợp tác cùng có lợi, hai bên nhất trí tăng cường hơn nữa các hoạt động thăm dò và khai thác, bao gồm phát triển các giếng mới mà Ấn Độ quan tâm tham gia, trên cơ sở luật pháp Việt Nam, luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS).
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cùng chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác giữa các bộ, ngành của hai nước sau cuộc hội đàm và họp báo chung tại thủ đô New Delhi ngày 6/5.
(VNF) - Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu sớm hoàn thành điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất quốc gia 2021-2030, sửa đổi Luật Đất đai trong năm 2026.
(VNF) - Lãnh đạo Hà Nội đề nghị Sumitomo và đối tác BRG sớm triển khai thi công dự án thành phố thông minh Bắc Hà Nội, bảo đảm các yêu cầu về tiến độ.
(VNF) - CT Group đề xuất đầu tư xây dựng tuyến đường sắt TP. HCM - Cần Thơ - Cà Mau theo hình thức PPP, dự kiến tổng vốn đầu tư khoảng 12 tỷ USD.
(VNF) - Bí thư Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết thành phố sẽ phát triển các công viên lớn, khu sinh thái quy mô dọc sông Hồng và sông Đuống, đồng thời kiên quyết không chấp nhận các dự án cản trở hành lang thoát lũ hoặc phát triển đô thị thiếu không gian xanh.
(VNF) - Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang khẳng định, thành phố không có chủ trương di dời tất cả các trường đại học về một khu vực cụ thể. Việc sắp xếp, quy hoạch lại các cơ sở giáo dục sẽ được nghiên cứu kỹ lưỡng trên cơ sở điều kiện thực tế và đặc thù của từng đơn vị.
(VNF) - Ngày 20/5 tới, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cùng các bị cáo liên quan sẽ hầu tòa sơ thẩm trong vụ án xảy ra tại Bộ Y tế và các đơn vị liên quan.
(VNF) - Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao, cải cách thủ tục hành chính không còn là việc nội bộ của bộ máy công quyền. Đó là một chính sách kinh tế quan trọng, tác động trực tiếp đến chi phí vốn, tiến độ dự án, dòng tiền doanh nghiệp, niềm tin nhà đầu tư và năng lực cạnh tranh quốc gia. Việc Chính phủ ban hành 8 nghị quyết cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh ngày 29/4/2026 vì vậy có thể xem là một cú hích thể chế đúng thời điểm.
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu Bộ Công an đẩy nhanh tiến độ điều tra, xử lý các vi phạm, sai phạm trong quá trình triển khai dự án sân bay Long Thành, bảo đảm xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm theo quy định pháp luật.
(VNF) - Dù nhu cầu lưu trữ năng lượng tại Việt Nam đang tăng nhanh cùng sự bùng nổ của điện tái tạo, thị trường BESS vẫn phát triển chậm do thiếu khung pháp lý rõ ràng, cơ chế giá phù hợp và mô hình triển khai đồng bộ, khiến khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế ngày càng nới rộng.
(VNF) - Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú khẳng định công tác cán bộ, trong đó có điều động, luân chuyển là chủ trương lớn, nhất quán của Đảng.
(VNF) - Dự án mở rộng cao tốc đoạn Cao Bồ - Mai Sơn có tổng chiều dài hơn 15km, tổng mức đầu tư hơn 1.875 tỷ đồng từ nguồn ngân sách Nhà nước.
(VNF) - TS Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng, việc bãi bỏ gần 900 điều kiện kinh doanh và cắt giảm hàng trăm thủ tục hành chính không chỉ đơn thuần là một đợt tinh giản quy trình, mà là bước chuyển mang tính cấu trúc trong tư duy quản trị. Cải cách lần này hướng tới “thiết kế lại cách vận hành”, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và từ kiểm soát sang kiến tạo, qua đó đặt nền móng cho một môi trường kinh doanh minh bạch và hiệu quả hơn.
(VNF) - Moody’s vừa nâng triển vọng tín nhiệm của Việt Nam từ “ổn định” lên “tích cực”, đồng thời giữ nguyên mức xếp hạng Ba2, phản ánh niềm tin vào tiến trình cải cách thể chế, nền tảng vĩ mô ổn định và dư địa tăng trưởng trung hạn của nền kinh tế.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết các bộ ngành đã đề xuất cắt giảm 1.732 điều kiện kinh doanh không cần thiết; bãi bỏ 680 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 521 thủ tục hành chính; cắt giảm thêm 18.097 ngày giải quyết thủ tục.
(VNF) - Theo cáo buộc, bị cáo Phạm Nhật Vinh, cựu phó tổng giám đốc Công ty Nguyễn Kim đã gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 669 tỷ đồng vì bán rẻ 9 triệu cổ phiếu Sadeco.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết các nhà thầu gặp khó khăn khi ngân hàng không phê duyệt các khoản vay với dự án Bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức cơ sở 2.
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, phân loại các loại hình bất động sản để quy định các hạn mức tín dụng, hệ số rủi ro phù hợp, linh hoạt, hiệu quả.
(VNF) - Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, áp lực lạm phát trong thời gian tới tiếp tục cần được theo dõi chặt chẽ. Bởi lẽ, giá xăng dầu thế giới chưa có dấu hiệu giảm, giá điện tăng do vào mùa cao điểm nắng nóng, giá dịch vụ y tế, giáo dục điều chỉnh theo lộ trình.
(VNF) - Chiều ngày 4/5, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026 - phiên họp Chính phủ thường kỳ đầu tiên của Chính phủ khóa XVI.
(VNF) - Nhắc lại tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết không hợp pháp hóa các sai phạm, không làm phát sinh sai phạm mới và có phương án khắc phục thiệt hại tại dự án sân bay Long Thành.
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake đã chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác trong các lĩnh vực an ninh, khoa học và công nghệ, văn hóa, thông tin và truyền thông.
(VNF) - Dù công tác giải phóng mặt bằng đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, thuộc Vành đai 2.5 Hà Nội, vẫn chưa hoàn tất, dọc tuyến đã xuất hiện nhiều công trình xây trên những thửa đất nhỏ hẹp, méo mó sau phá dỡ. Đáng nói, đa số đất trong khu vực đều có nguồn gốc là đất nông nghiệp.
