Theo báo cáo "Trốn và tránh thuế của thuế thu nhập doanh nghiệp FDI tại Việt Nam” do VEPR thực hiện, Việt Nam được đánh giá là một trong những nền kinh tế hội nhập nhất do hệ số tương quan giữa tiết kiệm trong nước và đầu tư thấp (-0.06) trong suốt 20 năm qua.
Lượng vốn FDI chảy vào Việt Nam liên tục tăng trong giai đoạn 2010– 2018. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là có tới khoảng 28% dòng vốn này đến từ các và vùng lãnh thổ có mức thuế thu nhập doanh nghiệp rất thấp hoặc bằng 0 trong giai đoạn vừa qua như: Singapore, Hồng Kông, quần đảo Virgin thuộc Vương quốc Anh, quần đảo Cayman…
Do vậy, rất có thể các doanh nghiệp đa quốc gia đến từ những nước và vùng lãnh thổ kể trên có hành vi chuyển lợi nhuận từ Việt Nam sang các nơi đó nhằm giảm bớt mức thuế đáng ra phải nộp ở Việt Nam.
Bên cạnh đó, theo “Báo cáo đánh giá thực trạng hoạt động của doanh nghiệp FDI và chính sách ưu đãi tài chính” của Bộ Tài chính, từ 2012 đến 2017, quy mô hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp FDI duy trì tăng trưởng ở mức cao, tốc độ tăng doanh thu cao hơn tốc độ tăng tài sản (22%) và tốc độ tăng vốn đầu tư của chủ sở hữu (14%). Lợi nhuận trước thuế năm 2017 của các doanh nghiệp FDI có báo cáo đạt 344.607 tỷ đồng, tăng 19,2% so với năm 2016.
Một số ngành có sự gia tăng lợi nhuận trước thuế cả về số tuyệt đối và số tương đối, bao gồm: kinh doanh bất động sản (tăng 193,3%); khai thác, chế biến khoáng sản (tăng 146,3%); linh kiện điện tử, máy vi tính và thiết bị điện tử (tăng 40,3%)…
Trong khi đó, trong 16.718 doanh nghiệp FDI có báo cáo năm 2017, có 8.646 doanh nghiệp kê khai lỗ (chiếm 52%) với trị giá lỗ là 86.180 tỷ đồng, có 10.582 doanh nghiệp lỗ lũy kế (chiếm 63%) với trị giá lỗ lũy kế là 397.996 tỷ đồng và có 2.673 doanh nghiệp lỗ mất vốn (chiếm 16%) với trị giá vốn chủ sở hữu là âm (–85.604 tỷ đồng).
Trong 2.673 doanh nghiệp lỗ mất vốn năm 2017 có đến 1.590 doanh nghiệp lỗ mất vốn nhưng vẫn mở rộng sản xuất kinh doanh.
Như vậy, mặc dù doanh thu và lợi nhuận trước thuế của doanh nghiệp FDI tăng đều qua các năm, nhưng tỷ lệ doanh nghiệp báo lỗ, lỗ lũy kế và lỗ mất vốn qua các năm tăng cao và chưa có dấu hiệu giảm.
Số liệu phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp FDI giai đoạn 2012 – 2017 cũng cho thấy, số lượng doanh nghiệp FDI báo lỗ hàng năm là từ 44% đến 52% (đặc biệt năm 2017 lên cao nhất là 52% trên số lượng doanh nghiệp có báo cáo).
Đáng chú ý là tốc độ tăng về số lượng doanh nghiệp báo lỗ và doanh nghiệp lỗ lũy kế đã cao, nhưng tốc độ tăng của quy mô đầu tư và hoạt động của các doanh nghiệp báo lỗ và có lỗ lũy kế cũng cao.
“Điều đó cho thấy tình trạng chuyển giá của khu vực doanh nghiệp FDI ngày càng gia tăng và phức tạp”, VEPR nhận xét.
Theo VEPR, cách thức chuyển giá điển hình mà các doanh nghiệp FDI thường áp dụng là thông qua kê khai cao giá hàng hóa, nguyên vật liệu và cung ứng các dịch vụ hành chính, kỹ thuật, pháp lý trong nội bộ tập đoàn (trường hợp của Adidas Việt Nam, Coca – Cola Vietnam, Pepsi Vietnam…).
Một cách khác là chuyển giá thông qua các khoản vay từ công ty mẹ, công ty liên kết với chi phí lãi vay luôn vượt quá mức thông thường để có thể chuyển lợi nhuận ra nước ngoài (trường hợp của Công ty Trà Đài Loan, Công ty trà Kinh Lộ, Keangnam Vina…).
Gần đây còn xuất hiện hiện tượng chuyển giá, chuyển lợi nhuận “ngược” từ nước ngoài vào Việt Nam của một bộ phận doanh nghiệp FDI trong nước được hưởng ưu đãi lớn về thuế suất cũng như thời gian miễn/giảm thuế thu nhập doanh nghiệp.
Theo nhận định của Kiểm toán Nhà nước, chính sách ưu đãi thuế của Việt Nam có phạm vi khá rộng và dàn trải, không những làm mất tính hấp dẫn của các ưu đãi đầu tư mà còn tạo cơ hội cho các doanh nghiệp chuyển giá để trốn thuế làm giảm thu ngân sách nhà nước.
Mỗi năm, tổng số tiền mà ngân sách nhà nước ưu đãi cho các doanh nghiệp chiếm khoảng 5,5 – 6% tổng thu ngân sách, trong đó ưu đãi thuế chiếm tới trên 80%.
So với các loại hình doanh nghiệp khác, doanh nghiệp FDI được hưởng nhiều ưu đãi hơn. Cụ thể, doanh nghiệp FDI được hưởng ưu đãi với mức thuế suất 10% trong 15 năm, miễn thuế 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo. Thậm chí, một số doanh nghiệp FDI còn được áp dụng mức thuế suất 10% trong suốt thời gian thực hiện dự án.
Tỷ lệ thuế thu nhập doanh nghiệp được miễn, giảm của doanh nghiệp FDI trên tổng thuế thu nhập doanh nghiệp được miễn giảm của tất cả các doanh nghiệp cả nước là 76%.
Tỷ lệ thuế thu nhập doanh nghiệp được miễn, giảm của doanh nghiệp FDI trên tổng thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tính theo thuế suất phổ thông là 48%, trong khi tỷ lệ này của doanh nghiệp nhà nước là 4,6% và của doanh nghiệp ngoài nhà nước là 14%.
Lợi dụng chính sách ưu đãi thuế lớn, nhiều doanh nghiệp FDI thành lập thêm các công ty con, công ty liên kết tại các địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, sau đó áp dụng các thủ đoạn chuyển giá để chuyển lợi nhuận sang các công ty này nhằm hưởng mức thuế suất ưu đãi.
Một số doanh nghiệp FDI thuộc các ngành như linh kiện điện tử, máy vi tính, thiết bị ngoại vi, sản xuất lắp ráp ô–tô, xe máy và xe có động cơ khác luôn duy trì tỷ suất lợi nhuận trước thuế trên vốn chủ sở hữu (ROE) bình quân qua các năm ở mức rất cao (khoảng trên 30%) và có trụ sở đặt ở những vùng có ưu đãi rất lớn về thuế là những doanh nghiệp có điều kiện thuận lợi để chuyển giá, chuyển lợi nhuận ngược. Ví dụ điển hình cho việc được hưởng ưu đãi thuế quá mức là dự án Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam tại Bắc Ninh và Thái Nguyên.
Cùng với hiện tượng chuyển giá quốc tế, VEPR cho biết chuyển giá nội địa cũng ngày một phổ biến, gây thất thu ngân sách lớn và làm méo mó môi trường kinh doanh.
Chuyển giá nội địa thường xảy ra ở những giao dịch liên kết giữa các công ty mẹ và công ty con thuộc các tổng công ty, tập đoàn lớn của nhà nước, giữa các doanh nghiệp FDI trong nước có quan hệ liên kết và được hưởng các mức ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp khác nhau.
Kiểm toán Nhà nước trong những năm gần đây đã phát hiện nhiều doanh nghiệp nội có dấu hiệu trốn thuế thông qua hình thức chuyển giá, trong đó tiêu biểu là Tổng công ty Cổ phần Bia–Rượu–Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco) và Tổng công ty Cổ phần Bia–Rượu–Nước giải khát Hà Nội (Habeco).
Bằng cách thành lập các công ty con là các cơ sở kinh doanh thương mại, hai công ty này đã thực hiện bán hàng và kê khai thuế tiêu thụ đặc biệt theo giá bán của cơ sở sản xuất bán cho các công ty con, không thấp hơn 10% so với giá các công ty con bán ra, làm giảm số thuế tiêu thụ đặc biệt phải nộp ngân sách nhà nước.
Sau kết luận của Kiểm toán Nhà nước, Sabeco phải truy nộp vào ngân sách nhà nước 408,8 tỷ đồng và Habeco là 920 tỷ đồng.
Theo số liệu mới nhất của Tổng cục Thuế, trong giai đoạn 2010 – 2018, công tác thanh tra kiểm tra của ngành thuế đã phát hiện có tổng số 642.423 doanh nghiệp vi phạm thuế thu nhập doanh nghiệp với tổng số thuế thu nhập doanh nghiệp thu về là 35.922 tỷ đồng và giảm lỗ là 185.002 tỷ đồng.
Trong suốt giai đoạn này, số doanh nghiệp vi phạm tăng mạnh, từ 31.759 doanh nghiệp năm 2010 lên 103.211 doanh nghiệp năm 2017 và 95.936 doanh nghiệp năm 2018; lượng giảm lỗ tăng mạnh, từ 10.841,9 tỷ đồng năm 2010 lên 40.914,56 tỷ đồng năm 2018, góp phần làm tăng số thuế thu về cho ngân sách nhà nước từ 1.783,07 tỷ đồng (0,37% tổng thu thuế) năm 2010 lên 7.144,73 tỷ đồng (0,77% tổng thu thuế hay 2,85% số thu từ thuế thu nhập doanh nghiệp) năm 2018.
Tags:
(VNF) - Cổ phiếu DDG của CTCP Đầu tư Công nghiệp Xuất nhập khẩu Đông Dương đang đứng trước nguy cơ bị hủy niêm yết bắt buộc trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh rơi vào tình trạng đình trệ kéo dài.
(VNF) - Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về Dự thảo quy định chào bán trái phiếu ra công chúng của DN dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), kỳ vọng sẽ có thêm hàng tỷ USD cho đầu tư hạ tầng mỗi năm.
(VNF) - Áp lực điều chỉnh gia tăng ở nhóm tài chính, thép và bán lẻ, khiến VN-Index không thể giữ vững vùng 1.925 điểm.
(VNF) - Dragon Capital cho rằng vẫn còn dư địa để mặt bằng giá cổ phiếu dần phản ánh sát hơn các yếu tố nền tảng khi bối cảnh bên ngoài ổn định hơn.
(VNF) - Tập đoàn PAN dự kiến chia cổ phiếu thưởng cho cổ đông với tỷ lệ 20%, đồng trả cổ tức bằng tiền mặt với tỷ lệ 30%.
(VNF) - Tổng giám đốc Lưu Bách Đạt cho biết DGC đã lựa chọn được đơn vị kiểm toán báo cáo tài chính năm 2025 là Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn UHY. Hai bên đã ký kết hợp đồng kiểm toán vào ngày 11/5 vừa qua và đang “gấp rút triển khai” công việc.
(VNF) - Nhờ lực kéo từ bộ đôi VIC – VHM cùng nhóm cổ phiếu ngân hàng, VN-Index tăng mạnh, vượt mốc 1.920 điểm, qua đó thiết lập vùng đỉnh cao mới.
(VNF) - EVN cho biết tình hình tài chính đã cải thiện đáng kể khi lỗ lũy kế của công ty mẹ giảm từ khoảng 44.792 tỷ đồng xuống còn khoảng 5.611 tỷ đồng vào cuối năm 2025.
(VNF) - Sau nhịp phục hồi mạnh mẽ của VN-Index lên vùng đỉnh mới trên 1.900 điểm, thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào “điểm rơi” IPO khi hàng loạt doanh nghiệp lớn đồng loạt tăng tốc kế hoạch lên sàn.
(VNF) - Bộ Tài chính cho biết đang tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ xây dựng chính sách thuế bất động sản và dự kiến trình Quốc hội xem xét sửa đổi Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp vào tháng 10/2026. Đây được xem là bước đi tiếp theo trong lộ trình cải cách chính sách thuế liên quan đến bất động sản và sử dụng đất tại Việt Nam.
(VNF) - Sau sự cố công nợ và chậm công bố BCTC kiểm toán năm 2024, Lộc Trời cho biết đang đẩy mạnh tái cấu trúc, hé lộ được các ngân hàng cấp gói tài trợ khoảng 1.500 tỷ đồng.
(VNF) - “Muốn có thị trường tốt thì trước hết phải có hàng hóa tốt. Đây là yếu tố sống còn khi nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường chứng khoán Việt Nam”, Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương cho biết.
(VNF) - Thép Pomina báo lỗ quý thứ 16 liên tiếp, kéo vốn chủ sở hữu âm hơn 800 tỷ đồng. "Cựu vương" ngành thép vẫn đang "oằn mình" dưới "núi nợ" hơn 11.000 tỷ đồng giữa bối cảnh dòng tiền eo hẹp và các dự án nghìn tỷ chưa thể vận hành trở lại.
(VNF) - Quỹ ngoại đến từ Hàn Quốc không còn là cổ đông lớn tại Coteccons sau khi bán gần 1 triệu cổ phiếu CTD.
(VNF) – Vingroup đang tái định hình hệ sinh thái trong mắt các nhà đầu tư bằng việc chuyển dịch VinFast từ một “startup” thâm dụng vốn sang một doanh nghiệp xe điện có vị thế cạnh tranh cao và dòng tiền khoẻ mạnh.
(VNF) - Trong khi các định chế tài chính tăng tốc “giữ chỗ” tại trung tâm tài chính quốc tế, startup và fintech vẫn thận trọng chờ “điểm rơi hệ sinh thái” để tham gia mạnh mẽ hơn.
(VNF) - Bất chấp áp lực giá nguyên vật liệu leo thang và chi phí vận chuyển biến động mạnh do xung đột địa chính trị, hai “ông lớn” ngành nhựa là NTP và BMP vẫn quyết chi hàng trăm tỷ đồng cổ tức tiền mặt nhờ nền tảng lợi nhuận kỷ lục trong năm 2025.
(VNF) - Thay đổi này, nếu được thông qua, sẽ mở rộng khả năng huy động vốn quốc tế và tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp hàng không trong nước.
(VNF) - Quý I/2026 chứng kiến sự trở lại đầy bất ngờ của Công ty CP Chứng khoán Bảo Minh (BMS) khi doanh nghiệp chuyển từ thua lỗ sang báo lãi hàng chục tỷ đồng.
(VNF) - Thông qua công ty con, Masan đã bán thành công 2% vốn MSR, qua đó đưa tỷ lệ free-float của Masan High-Tech Materials tăng lên 7,11%.
(VNF) - Bộ Tài chính đã chính thức bãi bỏ, đồng thời cũng sửa đổi, bổ sung một số thủ tục trong quản lý hành chính về thuế và hải quan từ 8/5.
(VNF) - SSIAM hợp tác với CCIX và DCI nhằm mục tiêu hỗ trợ sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp Việt Nam thông qua các hoạt động đầu tư, tài trợ và kết nối, chia sẻ thông tin.
(VNF) - Áp lực bán mạnh từ nhóm cổ phiếu “họ Vin” khiến VN-Index đánh mất mốc 1.900 điểm trong phiên 13/5, dù dòng tiền đầu cơ bùng nổ ở nhóm dầu khí – năng lượng. Đáng chú ý, khối ngoại tiếp tục bán ròng hơn 1.434 tỷ đồng trên HoSE, nối dài chuỗi bán ròng lên 15 phiên liên tiếp.
(VNF) - Theo CEO MoMo Nguyễn Mạnh Tường, cuộc chiến giữa kẻ lừa đảo và bên bảo vệ đang bất cân xứng khi chi phí tấn công ngày càng rẻ trong khi chi phí hữu hình và vô hình của bên bảo vệ lại ngày càng tăng cao.
(VNF) - Trong bối cảnh lãi suất tăng cao và duy trì ở giai đoạn tiếp theo, thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) được cho là sẽ phải chịu áp lực chi phí vốn tăng cao, đặc biệt là việc đáo hạn khi nhóm bất động sản chiếm gần 60% trong Quý II và III/2026.
(VNF) - Cổ phiếu DDG của CTCP Đầu tư Công nghiệp Xuất nhập khẩu Đông Dương đang đứng trước nguy cơ bị hủy niêm yết bắt buộc trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh rơi vào tình trạng đình trệ kéo dài.
(VNF) - Sau gần một năm kể từ khi Hà Tĩnh thực hiện sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính, hàng loạt trụ sở công từng được đầu tư hàng chục tỷ đồng đang rơi vào cảnh bỏ hoang, xuống cấp thậm chí bị kẻ gian đập phá, lấy trộm tài sản.
