Thời Pháp thuộc, con đường đất từ ngã ba Nguyễn Thái Học gần bến xe Kim Mã kéo dài tới La Thành chưa có tên gọi. Đó là vết tích của vòng tường đất trung gian của kinh thành Thăng Long cổ, gồ ghề như sống trâu, ranh giới tự nhiên giữa hai làng Giảng Võ và Hào Nam. Hai bên đường khi ấy là ruộng đồng, ao hồ, mồ mả xen kẽ, nhà dân thưa thớt.
Đến năm 1945, trên bản đồ Hà Nội mới xuất hiện tên phố Đại La – Kim Mã (đoạn từ Nguyễn Thái Học đến Cát Linh) để phân biệt với phố Đại La phía Vọng – Chợ Mơ. Đoạn từ Cát Linh đến La Thành mang tên Đê La Thành. Mãi đến năm 1964, Hà Nội mới nhập hai đoạn phố ấy làm một và đặt tên chung là Giảng Võ.
Chính đoạn đầu phố Đại La xưa ấy gắn với câu chuyện về ông Năm Diệm (có tài liệu ghi là Năm Giệm) – người để lại dấu ấn đặc biệt trên mảnh đất nay là khách sạn Pullman.
Trước những năm 1930, chỉ khu phố Tây và một số biệt thự lớn mới có “chuồng xí máy” – hệ thống tự hoại. Còn phần lớn người dân Hà Nội sử dụng chuồng xí thùng. Khi thùng đầy, các gia đình phải thuê người mang đi đổ xuống sông, hồ. Việc làm này vừa mất vệ sinh, vừa gây ô nhiễm nghiêm trọng.
Hội đồng Thành phố buộc phải quản lý, tổ chức đấu thầu việc thu gom phân, với quy định chặt chẽ: chỉ làm ban đêm, có bể chứa tập trung và phải đặt xa trung tâm. Người trúng thầu khi ấy là ông Năm Diệm. Không rõ quê quán, chỉ biết ông từng làm đủ nghề: thợ nhà máy xe điện, buôn gạch ngói… rồi tích cóp mua một khu đất lớn ở phố Đại La – vùng còn hoang vu, gần các hồ Hào Nam, Giảng Võ, Tám Mái.
Tại đây, ông lập bãi xe ba gác, xây bể chứa phân, dựng nhà mái tôn để thùng, xây dãy nhà lợp lá cho phu ở. Nơi rửa thùng là các hồ quanh vùng. Ban đêm, những chiếc xe ba gác lọc cọc kéo vào phố, tiếng gọi “đổi thùng” vang lên trong đêm khuya. Chính vì thế, người Hà Nội khi xây nhà thường làm thêm cửa hậu hoặc lối đi hẹp để tiện cho việc này.
Phân thu gom được bán cho các vùng trồng rau như Canh, Diễn, Vòng, Láng hoặc cho các đầm nuôi cá. Dần dần, phân bắc trở thành một mặt hàng có thị trường. Ngoài lực lượng phu chính thức của ông Năm Diệm, còn xuất hiện những “đội quân” đổi thùng lậu, dùng quang gánh múc trộm phân từ các nhà vệ sinh công cộng. Ven quốc lộ 32, từ Cầu Giấy đến chùa Hà, từng tồn tại một “chợ phân” họp suốt từ nửa đêm đến rạng sáng.
Đó là công việc hôi hám, vất vả, chủ yếu dành cho nông dân nghèo ngoại thành. Người Hà Nội xưa từng dọa con bằng câu: “Không chịu học, sau này chỉ có đi đổ thùng”.
Khi đã trở nên khá giả, khoảng năm 1920, ông Năm Diệm bỏ nghề vệ sinh, chuyển sang sản xuất vật liệu xây dựng. Trên chính khu đất cũ, ông xây dựng nhà máy gạch Đại La – một trong những cơ sở sản xuất gạch nung lớn nhất Hà Nội thời bấy giờ.
Nhà máy quay ra hai mặt đường Đại La và Cát Linh, mỗi chiều dài hàng trăm mét. Có lò nung, sân phơi gạch, bãi chứa nguyên liệu. Bên cạnh là biệt thự gia đình ông, kiến trúc Pháp, lối vào nay là ngõ 203 Giảng Võ. Đặc biệt nhất là ba ống khói gạch cao tới 50 mét – những “cột chống trời” vươn cao giữa vùng đồng ruộng, trở thành công trình cao nhất Hà Nội thời ấy.
Nhà máy gạch Đại La hoạt động liên tục từ năm 1920 đến sau ngày Tiếp quản Thủ đô 1954. Sau cải tạo tư bản tư doanh, nhà máy thuộc quản lý nhà nước, trở thành một trong những cơ sở sản xuất chủ lực, cung cấp gạch ngói cho Hà Nội suốt nhiều thập niên.
Đầu thập niên 1990, Hà Nội chủ trương di dời các cơ sở gây ô nhiễm khỏi nội đô. Nhà máy gạch Đại La buộc phải dừng hoạt động. Năm 1991, toàn bộ nhà máy bị phá dỡ. Khu đất vàng được giao cho một tập đoàn nước ngoài xây dựng khách sạn. Năm 1998, khách sạn Horison ra đời tại số 40 Cát Linh, đến năm 2012 đổi tên thành Pullman Hà Nội.
Điều đặc biệt là một trong ba ống khói trăm tuổi vẫn được giữ lại. Giữa không gian sang trọng, hiện đại, chiếc ống khói gạch thô mộc đứng sừng sững như một chứng nhân lịch sử. Nó vừa là điểm nhấn kiến trúc độc đáo, vừa gợi nhớ một Hà Nội lao động, nhọc nhằn nhưng đầy sinh khí.
Khách sạn Pullman hôm nay tượng trưng cho Hà Nội hội nhập, còn ống khói kia lặng lẽ kể câu chuyện về ông Năm Diệm – người bắt đầu từ những đêm đổi thùng hôi hám, để rồi xây dựng nên một trong những nhà máy lớn nhất Thủ đô, và để lại dấu ấn trăm năm trên mảnh đất nay là biểu tượng của sự phồn hoa.
Tags:
(VNF) - Theo Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được, Trung ương cho phép thành phố xây dựng Luật Đô thị đặc biệt. Luật sẽ có tính ổn định, bền vững, tạo niềm tin và môi trường đầu tư ổn định cho nhà đầu tư để thành phố có thể đạt được tốc độ tăng trưởng hai con số.
(VNF) - Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam – Thái Lan ngày càng được nâng tầm, chiến lược “Ba kết nối” đang nổi lên như động lực trọng tâm thúc đẩy hợp tác song phương đi vào chiều sâu.
(VNF) - Ông Nguyễn Duy Dũng, Thành viên HĐQT Vinatrans, đã bị khởi tố do vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.
(VNF) - Công ty cổ phần Sông Đà Thăng Long, chủ đầu tư dự án Usilk City bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán.
(VNF) - Hà Nội dự kiến thu hồi hơn 96ha đất trên địa bàn phường Tây Hồ trong giai đoạn 2026-2030 để triển khai 50 dự án từ hạ tầng giao thông, trường học đến công viên, nhà hát...
HĐND và UBND TPHCM được phân cấp, phân quyền triệt để. Thành phố cũng được ưu tiên áp dụng các quy định thuận lợi hơn với lĩnh vực đặc thù của địa phương; được chủ động thí điểm chính sách mới…
(VNF) - Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc khẳng định mục tiêu hoàn thành, đưa dự án vào khai thác thương mại trong năm 2026 là không thay đổi, bắt buộc phải thực hiện.
(VNF) - Sau 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, Thái Lan và Việt Nam đang hướng tới một giai đoạn hợp tác sâu rộng hơn, trong đó hai nền kinh tế ngày càng mang tính bổ trợ thay vì cạnh tranh trực tiếp.
(VNF) - Theo Thủ tướng, nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua thể chế, chính sách, trong đó có chính sách đất đai, quy hoạch và công cụ tài chính - tín dụng để thị trường phát triển lành mạnh, minh bạch.
(VNF) - VinFast Auto Ltd. công bố HĐQT đã bổ nhiệm ông Phạm Nhật Quân Anh giữ chức Chủ tịch HĐQT của VinFast.
(VNF) - Dự án đường sắt Vũng Áng - Tân Ấp - Mụ Giạ có chiều dài 103km, với vận tốc thiết kế từ 80 - 120km/h, tổng mức đầu tư giai đoạn 1 dự kiến khoảng 42.732 tỷ đồng (1,6 tỷ USD).
(VNF) - Dưới lớp vỏ công nghệ hiện đại và hương vị bắt mắt, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang trở thành “thị trường” nhắm mạnh vào thanh thiếu niên.
(VNF) - Theo đề xuất tại dự thảo Luật Đất đai sửa đổi 2026, nhiều trường hợp như đất đang tranh chấp, đất đã có thông báo hoặc quyết định thu hồi, nhà xây sau thời điểm cấm xây dựng… sẽ không được cấp sổ đỏ.
(VNF) - VinEnergo Holding của tỷ phú Phạm Nhật Vượng vừa được thành lập với vốn điều lệ gần 80.000 tỷ đồng, trong đó bà Nguyễn Thị Thanh Thủy – vợ Chủ tịch Techcombank Hồ Hùng Anh góp hơn 3.500 tỷ đồng.
(VNF) - Bộ Công an khởi tố Chủ tịch TV1 Nguyễn Hữu Chỉnh và Chủ tịch TV2 Nguyễn Chơn Hùng trong vụ án liên quan ngành điện; đồng thời đề nghị truy tố nữ đại gia xăng dầu Chu Thị Thành và khởi tố giám đốc doanh nghiệp sản xuất gần 11.000 hũ yến sào kém chất lượng.
(VNF) - Những diễn biến pháp lý liên tiếp tại nhóm doanh nghiệp xây lắp điện đang khiến thị trường chứng khoán chú ý mạnh. Chỉ trong ít ngày, nhiều lãnh đạo cấp cao tại các công ty lớn trong ngành bị khởi tố, kéo theo biến động đáng kể của cổ phiếu và tâm lý thận trọng lan rộng trên thị trường.
(VNF) - Cao tốc kết nối sân bay Cảng hàng không quốc tế Nội Bài với Bắc Ninh và khu vực Đông Bắc đang được thúc đẩy nghiên cứu, mở ra kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển cho công nghiệp, logistics và liên kết vùng phía Bắc.
(VNF) - Ngày 22/5 tại Vienna (Cộng hòa Áo), Nền tảng Thiện nguyện - giải pháp số do MB xây dựng, phát triển và vận hành chính thức được vinh danh tại Giải thưởng Thượng đỉnh Thế giới (World Summit Awards - WSA) 2025 ở hạng mục Quản trị công và Sự tham gia của Công dân (Government & Citizen Engagement).
(VNF) - Cá nhân được bổ nhiệm làm Chủ tịch Hội đồng thành viên, thành viên Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty không quá 2 nhiệm kỳ tại một doanh nghiệp.
(VNF) - Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng Điện 1 vừa công bố thông tin liên quan đến việc ông Nguyễn Hữu Chỉnh - Chủ tịch Hội đồng quản trị công ty bị khởi tố, tạm giam.
(VNF) - Thuốc lá điện tử và các sản phẩm chứa nicotine đang gia tăng nhanh trong giới trẻ, kéo theo nguy cơ nghiện trẻ hóa và tạo áp lực lớn lên y tế, kinh tế và xã hội.
(VNF) - Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố bị can đối với Chủ tịch HĐQT Công ty Xây dựng Điện 2 Nguyễn Chơn Hùng và Kế toán trưởng Công ty là bà Bùi Thị Ngọc Lý.
(VNF) - Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, thuế thu nhập cá nhân với thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản được xác định bằng giá chuyển nhượng nhân (x) với thuế suất 2%.
(VNF) - Cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã nộp lại 7,5 tỷ đồng được xác định hưởng lợi và nộp thêm 17 tỷ đồng khắc phục hậu quả vụ án Bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức cơ sở 2.
(VNF) - Lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng từ 1/7 kéo khoản đóng bảo hiểm xã hội tăng. Với mức đóng tối đa 22% của khoản lương 50,6 triệu đồng/tháng, lương hưu cao nhất có thể gần 40 triệu đồng.
(VNF) - Theo Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được, Trung ương cho phép thành phố xây dựng Luật Đô thị đặc biệt. Luật sẽ có tính ổn định, bền vững, tạo niềm tin và môi trường đầu tư ổn định cho nhà đầu tư để thành phố có thể đạt được tốc độ tăng trưởng hai con số.
(VNF) - Hàng nghìn quả pháo của đội Đà Nẵng (Việt Nam 1) và Jiangxi Yangfeng (Trung Quốc) đã được tập kết tại bãi bắn bên sông Hàn, sẵn sàng cho đêm khai mạc Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 diễn ra tối 30/5.
