Công ty chứng khoán vào 'sóng lớn' 2026, thị trường đón đợt tăng vốn 100.000 tỷ đồng

Môi trường thuận lợi mở ra dư địa tăng trưởng mới

Theo đánh giá của S&I Ratings, năm 2026 mở đầu cho kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, với chính sách tài khóa mở rộng được xác định là động lực chính bên cạnh chính sách tiền tệ hỗ trợ.

Môi trường kinh doanh thông thoáng được kỳ vọng sẽ thúc đẩy lợi nhuận doanh nghiệp, cải thiện giá cổ phiếu cũng như gia tăng thanh khoản thị trường. Đây là những yếu tố có tác động tích cực tới triển vọng ngành chứng khoán thông qua việc gia tăng doanh thu phí giao dịch, mở rộng dư nợ cho vay ký quỹ và cải thiện hiệu quả danh mục tự doanh.

Cùng với đó việc đẩy mạnh các hoạt động phát hành cổ phiếu và trái phiếu để huy động cho doanh nghiệp cũng được kỳ vọng sẽ tác động tích cực tới ngành chứng khoán.

Dù vậy, báo cáo cũng lưu ý môi trường vĩ mô vẫn tiềm ẩn một số rủi ro đáng theo dõi, đặc biệt là áp lực lãi suất. Chênh lệch lớn giữa huy động và tín dụng khiến thanh khoản hệ thống ngân hàng tiếp tục căng thẳng, trong khi nhu cầu vốn cho nền kinh tế gia tăng mạnh từ cả khu vực công và tư với danh mục dự án đầu tư rất lớn có thể đẩy mặt bằng lãi suất tăng trở lại sau giai đoạn duy trì ở mức thấp trong năm 2025.

Theo S&I Ratings, rủi ro lãi suất đối với các công ty chứng khoán (CTCK) thể hiện trên nhiều khía cạnh. Trước hết là áp lực chi phí vốn gia tăng khi phần lớn doanh nghiệp trong ngành phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng ngắn hạn và phát hành trái phiếu. Chi phí vốn tăng nhưng CTCK khó có thể chuyển toàn bộ chi phí tăng thêm sang khách hàng, khiến biên lãi ròng (NIM) có xu hướng thu hẹp.

Thứ hai là rủi ro định giá lại tài sản. Các tài sản trái phiếu doanh nghiệp/trái phiếu Chính phủ trong danh mục HTM có thể phải ghi nhận lỗ chưa thực hiện khi lãi suất tăng, tuy không phải ghi nhận vào báo cáo kết quả kinh doanh, điều này có thể làm bào mòn vốn chủ sở hữu. Mặt khác, nếu lãi suất tăng quá mạnh, triển vọng tăng giá của thị trường cổ phiếu nói chung cũng có thể chịu tác động tiêu cực.

Tuy nhiên, tổ chức xếp hạng tín nhiệm này cho rằng áp lực lãi suất trong ngắn hạn có thể chưa quá lớn khi Chính phủ vẫn ưu tiên định hướng ổn định mặt bằng lãi suất nhằm hỗ trợ sản xuất kinh doanh. Trong bối cảnh đó, các CTCK có bộ đệm vốn tốt sẽ có thể có lợi thế hơn trước áp lực này.

Đồng thời, áp lực tỷ giá được kỳ vọng giảm bớt so với năm 2025, dù triển vọng này vẫn phụ thuộc vào diễn biến địa chính trị toàn cầu, đặc biệt là nguy cơ chiến sự Iran kéo dài làm gia tăng chi phí năng lượng và lạm phát.

Nâng hạng thị trường và làn sóng tăng vốn tạo cú hích cho ngành

Một trong những động lực lớn nhất đối với ngành chứng khoán trong giai đoạn tới là quá trình cải cách thị trường tài chính và kỳ vọng nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.

Theo S&I Ratings, các thay đổi trong khung pháp lý được đánh giá tích cực trong trung và dài hạn nhờ tăng cường minh bạch, nâng cao bảo vệ nhà đầu tư và tháo gỡ nhiều rào cản đối với dòng vốn ngoại.

Đáng chú ý, Chính phủ đã đề xuất xây dựng Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam với định hướng phát triển thị trường chứng khoán trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ lực của nền kinh tế. Song song với đó là kế hoạch sửa đổi các quy định liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp, thúc đẩy Trung tâm Tài chính Quốc tế và đẩy mạnh IPO, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước.

Theo đánh giá của S&I Ratings, những thay đổi này tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường vốn, trong đó các CTCK đóng vai trò quan trọng đối với thị trường cổ phiếu và trái phiếu cũng như các công cụ tài chính khác.

Đặc biệt, sự kiện Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi được xem là cột mốc quan trọng đối với thị trường chứng khoán. Từ tháng 9/2026, dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF phân bổ vào Việt Nam được ước tính có thể đạt khoảng 1,44 tỷ USD, chưa kể quy mô lớn hơn từ các quỹ chủ động.

Ngoài ra, Việt Nam cũng đang tiến gần hơn tới các tiêu chí nâng hạng của MSCI, mở ra triển vọng tiếp tục thu hút thêm dòng vốn ngoại trong vài năm tới.

Tuy nhiên, S&I Ratings cho rằng tác động tới tín nhiệm có thể phân hóa. Do chi phí tuân thủ tăng và yêu cầu vốn, kiểm soát chặt hơn có thể gây áp lực lên lợi nhuận trong ngắn hạn, khiến tín nhiệm phân hóa giữa các CTCK theo hướng CTCK quy mô lớn, quản trị tốt hưởng lợi, trong khi các CTCK nhỏ, đòn bẩy cao đối mặt áp lực tái cấu trúc hoạt động và chi phí tăng mạnh.

Điều này sẽ gây áp lực lên ngành chứng khoán vốn đang có mức độ cạnh tranh rất cao đến từ sự gia nhập/quay trở lại mạnh mẽ của nhiều CTCK trực thuộc ngân hàng và tập đoàn lớn với tham vọng xây dựng hệ sinh thái sản phẩm dịch vụ cho khách hàng và cuộc đua AI/chuyển đổi công nghệ giúp các CTCK có nhiều đột phá về cải thiện hiệu quả hoạt động.

Dù vậy, triển vọng kinh doanh của các CTCK trong năm 2026 nhìn chung vẫn khá tích cực. Theo kế hoạch đã công bố, nhiều doanh nghiệp đặt mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận trước thuế ở mức hai con số, thậm chí trên 50%. Trong nhóm dẫn đầu, HCM đặt kế hoạch tăng 56%, VPX tăng 44%, VCI tăng 41%, MBS tăng 31% và VCK tăng 29%. Trong khi đó, SSI và TCX lựa chọn kịch bản thận trọng hơn với mức tăng lần lượt 15% và 18% nếu loại trừ yếu tố đột biến.

Động lực chính đến từ kỳ vọng thanh khoản cải thiện sau nâng hạng FTSE và dư nợ margin tăng mạnh nhờ làn sóng tăng vốn toàn ngành. Ngoài ra, nhiều CTCK cũng đang mở rộng sang các lĩnh vực mới như tài sản mã hóa, vàng phái sinh hay tham gia Trung tâm Tài chính Quốc tế.

Báo cáo cho thấy năm 2026 có thể tiếp tục là giai đoạn sôi động của hoạt động tăng vốn trong ngành chứng khoán. Ba động lực chính gồm việc mở room ngoại lên 100% đối với CTCK theo Nghị định 245/2025/NĐ-CP, áp lực mở rộng hạn mức cho vay ký quỹ khi nhiều doanh nghiệp tiệm cận ngưỡng 200% vốn chủ sở hữu, cùng yêu cầu tăng vốn khả dụng theo Thông tư 102/2025/TT-BTC.

Theo đó, các CTCK được kỳ vọng sẽ tiếp tục sử dụng ba hình thức huy động vốn chủ đạo gồm phát hành cho cổ đông hiện hữu, phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược nước ngoài và phát hành trái phiếu dài hạn nhằm cải thiện cơ cấu nguồn vốn.

Sau làn sóng niêm yết thành công của các CTCK lớn trong năm 2025, nhiều doanh nghiệp quy mô trung bình như Kafi, HDBS hay OCBS cũng đang lên kế hoạch IPO. Tổng quy mô tăng vốn toàn ngành năm 2026 được ước tính có thể duy trì quanh mức 100.000 tỷ đồng, tương đương năm trước.

S&I Ratings đánh giá hoạt động tăng vốn sẽ có tác động tích cực về dài hạn khi giúp củng cố bộ đệm vốn và đa dạng hóa nguồn vốn dài hạn cho các CTCK. Tuy nhiên, tổ chức này cũng lưu ý cần theo dõi rủi ro pha loãng cổ phiếu cũng như hiệu quả sử dụng nguồn vốn mới của các CTCK.