ASEAN đón đầu làn sóng FDI
Theo báo cáo “A Special ASEAN Investment Report 2023”, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào ASEAN đạt mức cao nhất mọi thời đại vào năm 2022, tương đương với 224 tỷ USD. Đồng thời, tỷ trọng FDI của ASEAN so với FDI toàn cầu cũng đã tăng từ 15% vào năm 2021 lên 17%.
Tổng vốn FDI cũng đã tăng 45% lên khoảng 185 tỷ USD, với FDI ròng tăng gấp đôi chạm ngưỡng 105 tỷ USD trong giai đoạn 2020 - 2022. Đáng chú ý thành tựu này diễn ra trong bối cảnh dòng vốn FDI toàn cầu giảm 12% xuống còn 1,3 nghìn tỷ USD do nhiều thách thức như căng thẳng địa chính trị, nguy cơ suy thoái kinh tế và áp lực nợ gia tăng ở nhiều quốc gia trên thế giới.
Bước sang năm 2023, mặc dù dòng vốn FDI chảy vào ASEAN ghi nhận mức giảm 16% do ảnh hưởng của tình hình chung trên toàn cầu nhưng khu vực này vẫn là điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài.
Số lượng dự án mới đã tăng tới 37% trong năm 2023, điển hình là ở các quốc gia như Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Malaysia và Philippines – nhóm quốc gia được ví như những “con hổ mới của châu Á”.
Theo thống kê của HSBC, Singapore, Indonesia và Việt Nam là ba quốc gia thu hút FDI hàng đầu trong khu vực ASEAN. Indonesia thậm chí đã ghi nhận mức tăng trưởng FDI cao nhất thế giới trong năm 2022, đạt 45,6 tỷ USD. Trong khi đó, Việt Nam chiếm khoảng 7 – 10% tổng số vốn FDI vào ASEAN trong giai đoạn 2010 – 2021. Một quốc gia khác là Malaysia cũng đón làn sóng FDI tăng mạnh trong những năm qua.
Động lực chính của tăng trưởng FDI tại khu vực ASEAN là các ngành sản xuất, tài chính, bán buôn, thương mại bán lẻ và một số ngành dịch vụ gắn với kinh tế số. Năm ngành công nghiệp này tiếp nhận tới 86% tổng dòng vốn FDI trong khu vực. Trong đó, sản xuất vẫn là lĩnh vực nhận được nhiều sự quan tâm với mức đầu tư tăng lên mức cao nhất mọi thời đại 62 tỷ USD vào năm 2021.
Tỷ trọng sản xuất trong tổng vốn FDI vào ASEAN đã tăng từ chỉ 9% vào năm 2020 lên 26% vào năm 2021 và 28% vào năm 2022. Ngành điện và điện tử vẫn là ngành nhận đầu tư lớn nhất trong lĩnh vực sản xuất tại ASEAN vào năm 2022 khi chiếm tới hơn 70% tổng số vốn FDI đã công bố.
Môi trường đầu tư tại khu vực Đông Nam Á ngày càng được cải thiện và nâng cao khi các quốc gia thành viên đã và đang áp dụng ngày càng nhiều các chính sách để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài.
Trong những năm gần đầy, một loạt các tuyên bố, hiệp định được các quốc gia ASEAN đưa ra nhằm kích thích đầu tư nước ngoài ở nhiều lĩnh vực khác nhau, từ ngành công nghiệp xe điện đến kinh tế số cùng các lĩnh vực khác.
Trong giai đoạn từ 2013 – 2022, các quốc gia ASEAN đã ban hành tổng cộng 149 biện pháp chính sách, với hơn 90% trong số đó có lợi hoặc trung lập đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Con số này vượt qua tỷ lệ trung bình 68% trên toàn cầu và 86% của khu vực châu Á.
Chiến trường thương mại mới của Mỹ - Trung
Đầu tư nội khối ASEAN đang trở thành nguồn cung cấp vốn FDI hàng đầu trong khu vực. Tỷ trọng đầu tư nội khối trong tổng dòng vốn FDI vào ASEAN luôn duy trì ở mức cao dưới 20% kể từ năm 2017. Những quốc gia Đông Nam Á đã tiến hành công nghiệp hóa trước đó như Singapore, Malaysia hay Thái Lan đã và đang đổ tiền đầu tư vào các quốc gia đi sau tiềm năng trong khu vực như Việt Nam hay Indonesia.
Tuy nhiên, ngoài dòng vốn FDI nội khối, các quốc gia Đông Nam Á đã thu hút các nhà đầu tư từ Mỹ, châu u sang đến châu Á và ở nhiều lĩnh vực khác nhau, điển hình là Mỹ và Trung Quốc.
Trong 3 năm qua, Mỹ đã trở thành quốc gia dẫn đầu trong việc rót vốn FDI vào khu vực ASEAN. Hiện Mỹ là nhà đầu tư hàng đầu trong các lĩnh vực sản xuất và tài chính của ASEAN, chiếm gần 30% vốn FDI trong mỗi lĩnh vực.
Mỹ trở thành nhà đầu tư hàng đầu trong các dự án vốn ở Đông Nam Á khi chi 74,3 tỷ USD cho xây dựng nhà máy và các dự án khác từ năm 2018 – 2022. Các doanh nghiệp Mỹ chủ yếu tập trung vào các khoản đầu tư liên quan đến chất bán dẫn ở các quốc gia như Singapore và Malaysia.
Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhất là sau khi Việt Nam và Mỹ nâng cấp lên quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, nhiều công ty bán dẫn của Mỹ cũng đã bày tỏ sự quan tâm đặc biệt đến thị trường Việt Nam.
Trong tháng 10/2023, Amkor Technology đã mở một nhà máy bán dẫn tại Bắc Ninh với chi phí 1,6 tỷ USD. Nhà máy này được thiết kế để trở thành cơ sở sản xuất lớn nhất của công ty Mỹ trên thế giới.
Nếu như Mỹ từ lâu đã là một trong những nhà đầu tư lớn của ASEAN thì trong những năm gần đây, sự hiện diện của Trung Quốc tại khu vực này lại đang dần trở nên rõ nét hơn.
"Trung Quốc đã bắt kịp nhanh chóng trong những năm gần đây, họ đầu tư mạnh vào các lĩnh vực mà mỗi nền kinh tế có lợi thế cạnh tranh, bao gồm điện tử gia dụng ở Việt Nam, chuỗi cung ứng xe điện ở Indonesia và Thái Lan cũng như ngành dược phẩm của Singapore. Ngoài sản xuất, các nhà đầu tư Trung Quốc cũng nhanh chóng đổ xô vào thị trường tiêu dùng đang mở rộng nhanh chóng của ASEAN", báo cáo của HSBC cho hay.
Kể từ khi xe điện bùng nổ, các quốc gia Đông Nam Á như Indonesia, Thái Lan hay Malaysia trở thành “miền đất hứa” của nhiều hãng xe Trung Quốc. Tại Indonesia, đầu tư của Trung Quốc đạt 30,8 tỷ USD trong giai đoạn 2014 – 2022 với 15.906 dự án. Tính đến hết năm 2023, Trung Quốc là nhà đầu tư FDI lớn thứ hai tại Indonesia, chỉ sau Singapore.
Không riêng Indonesia, Malaysia cũng đang tăng tốc trong cuộc đua hút vốn FDI từ Trung Quốc ở lĩnh vực sản xuất xe điện. Trong năm 2023, Malaysia đã thu hút được ba hãng xe điện Trung Quốc là BYD, Great Wall Motor và Chery đầu tư. Ngoài ra, các doanh nghiệp Trung Quốc cũng mở rộng đầu tư sang lĩnh vực năng lượng mặt trời với khoản đầu tư lên tới hơn 10 tỷ USD trong 15 năm tới.
Tại Việt Nam, các nhà đầu tư Trung Quốc đã đầu tư vào 4.161 dự án với tổng vốn đăng ký trên 27 tỷ USD. Trung Quốc hiện đang đứng thứ 6 trong tổng số 144 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào nước ta. Riêng trong 11 tháng năm 2023, Trung Quốc dẫn đầu về số dự án cấp mới vào Việt Nam với 632 dự án và tổng vốn hơn 3 tỷ USD.
Việc Đông Nam Á được hưởng lợi trong cuộc đua cạnh tranh đầu tư FDI của Mỹ và Trung Quốc là điều có thể thấy rõ. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích mang lại, các quốc gia ASEAN vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức.
Theo giáo sư Ann Marie Murphy, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại tại Đại học Seton Hall, các quốc gia Đông Nam Á đã được hưởng lợi từ cuộc cạnh tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc, trong đó bao gồm cả làn sóng đầu tư FDI tăng vọt.
“Tuy nhiên, nếu không cẩn thận, các quốc gia Đông Nam Á có thể bị rơi vào cảnh phụ thuộc về kinh tế vào Mỹ hoặc Trung Quốc hoặc cả hai. Chưa kể, nhiều quốc gia sẽ phải đối mặt với áp lực khi phải đưa ra những lựa chọn rõ ràng trong các lĩnh vực nòng cốt như công nghệ”, ông nói.
Tags:
(VNF) - Đồng yên tăng mạnh trong thời gian ngắn giữa nghi vấn Nhật Bản can thiệp thị trường, nhưng nhanh chóng hạ nhiệt, cho thấy động thái của Tokyo chủ yếu nhằm phát tín hiệu răn đe giới đầu cơ trong bối cảnh áp lực giảm giá vẫn kéo dài.
(VNF) - Sau tuần lao dốc do áp lực từ đồng USD mạnh và kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao, giá vàng được nhiều chuyên gia dự báo có thể phục hồi nhẹ trong ngắn hạn, dù thị trường vẫn đối mặt với không ít rủi ro từ yếu tố vĩ mô và địa chính trị.
(VNF) - Kinh tế toàn cầu chịu tác động đan xen từ địa chính trị và chính sách tiền tệ khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ cùng nhiều ngân hàng trung ương lớn giữ nguyên lãi suất, nguy cơ chiến tranh thương mại Mỹ - EU bất ngờ quay trở lại khiến triển vọng kinh tế thế giới trở nên thận trọng.
(VNF) - Hãng hàng không Spirit Airlines đã ngừng toàn bộ hoạt động sau khi không đạt được thỏa thuận với các chủ trái phiếu về gói cứu trợ vào phút chót từ chính quyền Tổng thống Trump, chấm dứt kỷ nguyên du lịch giá rẻ.
MỸ - Chính sách tịch thu vàng từng bị coi là ‘cướp của’ lại là liều thuốc giúp nền kinh tế số 1 thế giới thoát khỏi vũng lầy giảm phát và bật tăng GDP ngoạn mục
(VNF) - Ấn Độ và Indonesia vốn không thường xuyên nằm ở trung tâm của những cơn sóng tài chính toàn cầu. Thế nhưng, đồng rupee và rupiah hiện đang dẫn đầu đà suy yếu của các đồng tiền châu Á, cho thấy cuộc chiến Iran đang đe dọa các nền kinh tế trên khắp thế giới và với tốc độ ngày càng nhanh.
(VNF) - Meta và Microsoft mới đây tiết lộ kế hoạch cắt giảm hơn 20.000 việc làm, chỉ ít tháng sau khi Amazon tiến hành đợt sa thải lớn nhất từ trước tới nay, và đây có thể mới chỉ là khởi đầu của một cuộc "thay máu" nhân sự toàn cầu.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các hành động thù địch giữa Mỹ và Iran đã kết thúc, ngay trước khi hết thời hạn ông được phép tiến hành chiến dịch quân sự mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội.
(VNF) - Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran đang rơi vào thế giằng co khi cả hai bên đều chưa có dấu hiệu nhượng bộ. Lệnh phong tỏa hải quân do Tổng thống Donald Trump áp đặt khiến xuất khẩu dầu của Iran sụt giảm mạnh. Câu hỏi đặt ra lúc này là: Liệu Iran có thể cầm cự được bao lâu?
(VNF) - Trong cuộc phỏng vấn với Euronews, Cao ủy Thương mại Liên minh châu Âu (EU) khẳng định EU sẽ giữ vững lập trường sau khi Trung Quốc đe dọa áp dụng các biện pháp trả đũa liên quan đến kế hoạch tăng cường chính sách công nghiệp của khối.
(VNF) - Ngân hàng DBS (Singapore) ghi nhận lợi nhuận quý I đạt khoảng 2,3 tỷ USD nhờ dòng vốn tiếp tục chảy mạnh vào Singapore và mảng quản lý tài sản tăng trưởng tích cực. Tuy nhiên, ngân hàng cảnh báo rủi ro từ bất ổn địa chính trị có thể làm gia tăng chi phí hậu cần và ảnh hưởng chuỗi cung ứng toàn cầu.
(VNF) - Mặt bằng lãi suất thấp tại Trung Quốc đang thúc đẩy làn sóng vay vốn bằng nhân dân tệ trên thị trường quốc tế, khi hàng loạt ngân hàng và tổ chức tài chính nước ngoài tìm đến nguồn vốn chi phí rẻ hơn. Xu hướng này không chỉ giúp thị trường trái phiếu dim sum bùng nổ, mà còn cho thấy vai trò ngày càng lớn của đồng nhân dân tệ trong hệ thống tài chính toàn cầu.
(VNF) - Dù bị hạn chế tiếp cận thị trường Mỹ, các hãng xe điện Trung Quốc vẫn tăng trưởng mạnh nhờ nhu cầu bùng nổ tại châu Á, châu Âu và nhiều khu vực khác.
(VNF) - Giá dầu Brent giảm nhẹ ngay sau khi chạm mức cao nhất trong 4 năm, lên tới 126 USD/thùng. Nhiều chuyên gia cảnh báo giá dầu có thể chạm mốc 150 USD/thùng nếu căng thẳng tiếp tục kéo dài.
(VNF) - Trong nhiều năm, lượng khách đông kỷ lục từng là thước đo thành công của ngành du lịch toàn cầu. Nhưng khi dòng người đổ dồn vào một số địa danh quen thuộc vượt quá sức chịu tải, những “điểm nóng” du lịch đang dần trở thành “điểm nghẽn”, buộc các quốc gia phải nhìn lại mô hình tăng trưởng và tìm cách cân bằng giữa thu hút du khách với phát triển bền vững.
(VNF) - Các lãnh đạo ngân hàng châu Âu đang tìm cách trấn an nhà đầu tư về những rủi ro liên quan đến tín dụng tư nhân, khi mức độ tiếp xúc của họ với lĩnh vực đang gặp khó khăn này một lần nữa trở thành tâm điểm trong mùa công bố kết quả kinh doanh.
(VNF) - Nỗ lực của Trung Quốc nhằm phi USD hóa hoạt động thương mại với phần còn lại của thế giới, bằng cách thay thế USD bằng đồng nhân dân tệ, đã lan sang một mặt hàng từ lâu chịu sự chi phối của đồng bạc xanh: quặng sắt.
(VNF) - Công ty giao dịch XTX Markets của ông Alex Gerko sử dụng chip Nvidia và phương pháp “học sâu” (deep learning) để dự báo biến động giá.
(VNF) - Giá dầu thế giới tăng mạnh khi Mỹ được cho là siết phong tỏa các cảng của Iran, trong lúc UAE bất ngờ tuyên bố rời OPEC, làm dấy lên lo ngại nguồn cung toàn cầu thêm căng thẳng.
(VNF) - Các thương hiệu Trung Quốc đang tăng tốc hiện diện trên khắp thế giới. Không còn gắn với hình ảnh hàng giá rẻ, làn sóng doanh nghiệp mới từ Trung Quốc đang từng bước chinh phục người tiêu dùng toàn cầu bằng thiết kế, công nghệ và chiến lược bản địa hóa linh hoạt.
(VNF) - USD mạnh lên so với rổ tiền tệ chủ chốt sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) quyết định giữ nguyên lãi suất, trong bối cảnh nhà đầu tư vẫn căng thẳng khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
(VNF) - Quyết định rời OPEC của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) được xem là diễn biến mang lại lợi thế mới cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, khi liên minh dầu mỏ quyền lực nhất thế giới đứng trước nguy cơ suy yếu, còn nguồn cung toàn cầu có thể gia tăng và làm giảm áp lực giá năng lượng.
(VNF) - Hai tháng sau khi chiến sự Iran bùng phát, tác động kinh tế không còn bó hẹp ở Trung Đông mà đã lan rộng sang các thị trường mới nổi. Giá năng lượng tăng cao, lạm phát leo thang và áp lực tài chính gia tăng đang khiến nhiều nền kinh tế đối mặt nguy cơ bất ổn ngày càng lớn.
(VNF) - Giá vàng giảm khi căng thẳng ở Trung Đông khiến giá dầu tăng vọt, trong khi cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thu hút sự chú ý của giới đầu tư.
(VNF) - Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) ngày 28/4 đã giáng một đòn mạnh vào nhóm các nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới khi tuyên bố rời khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) cũng như liên minh giữa OPEC và các đối tác (OPEC+).
(VNF) - Đồng yên tăng mạnh trong thời gian ngắn giữa nghi vấn Nhật Bản can thiệp thị trường, nhưng nhanh chóng hạ nhiệt, cho thấy động thái của Tokyo chủ yếu nhằm phát tín hiệu răn đe giới đầu cơ trong bối cảnh áp lực giảm giá vẫn kéo dài.
(VNF) - Dự án Metropoli5 của Vietradico tại Nam An Khánh mới đây đã bắt đầu chuyển động sau nhiều năm quây tôn.
