Đo lường mức độ hội nhập: Hà Nội hướng đến Top 5 bảng xếp hạng FTA Index

FTA Index được xây dựng trên bốn trụ cột chính, bao gồm: Công tác tuyên truyền, phổ biến FTA; Thực hiện quy định pháp luật về FTA; Chính sách hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh; Triển khai các cam kết về phát triển bền vững.

Ngay từ khi ra đời, Bộ Chỉ số này không chỉ nhằm “xếp hạng” hay “so sánh”, mà quan trọng hơn là một công cụ thúc đẩy cải cách, giúp các địa phương nhìn nhận rõ năng lực thực thi, từ đó đề ra giải pháp cải thiện, tận dụng tốt hơn cơ hội mà các FTA mang lại.

Hà Nội: Hướng đến Top 5 trong bảng xếp hạng FTA Index

Là địa phương tiên phong trong triển khai FTA Index, Hà Nội xác định rõ việc nâng cao hiệu quả thực thi các hiệp định thương mại tự do là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng GRDP.

Ông Nguyễn Thế Hiệp, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội, cho biết thành phố đã ban hành kế hoạch hành động cụ thể, phân công rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành nhằm nâng cao thứ hạng FTA Index, đặt mục tiêu lọt vào top 5 cả nước.

“Thành phố nhận thức rõ rằng, để tăng kim ngạch xuất nhập khẩu bền vững, không chỉ cần chính sách khuyến khích doanh nghiệp mà còn cần cơ chế đồng bộ trong việc thực thi các FTA. Việc triển khai tốt Bộ chỉ số FTA sẽ là bước đệm quan trọng để thúc đẩy thương mại quốc tế của Hà Nội, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị gia tăng cho doanh nghiệp thủ đô,” ông Hiệp chia sẻ.

Cùng với đó, Sở Công Thương Hà Nội đã phối hợp với Bộ Công Thương – đặc biệt là Vụ Chính sách thương mại đa biên, để hướng dẫn, đào tạo và đánh giá định kỳ việc thực hiện các nhóm tiêu chí trong FTA Index, từ đó tạo chuyển biến rõ rệt trong nhận thức và hành động của các cơ quan thực thi.

Thúc đẩy chuyển biến tư duy trong thực thi FTA

Theo ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương), ý tưởng xây dựng FTA Index được hình thành sau quá trình tổng kết việc thực thi các FTA thế hệ mới như CPTPP, EVFTA hay UKVFTA. Qua rà soát, Bộ Công Thương nhận thấy một trong những hạn chế lớn là mức độ vào cuộc của nhiều địa phương chưa đồng đều, dẫn đến việc tận dụng ưu đãi FTA còn hạn chế.

“Chúng tôi mong muốn tạo ra một công cụ mang tính chất khích lệ và thúc đẩy, chứ không phải so sánh hơn thua. FTA Index được kỳ vọng sẽ giúp các địa phương nhìn rõ mình đang ở đâu, làm được gì và cần cải thiện chỗ nào,” ông Khanh nói.

Theo ông, cảm hứng xây dựng FTA Index xuất phát từ thành công của Bộ Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) – vốn đã góp phần thay đổi tư duy quản lý, thúc đẩy cải cách hành chính và môi trường đầu tư suốt nhiều năm qua.

“Mục tiêu cuối cùng của FTA Index là giúp các địa phương tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, xây dựng chính sách hỗ trợ thiết thực, qua đó tận dụng tối đa các cơ hội từ FTA – những thành quả đàm phán mà Chính phủ và các bộ, ngành đã nỗ lực đạt được,” ông Khanh nhấn mạnh.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP 8,5% năm 2025 và hướng đến tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026–2030, việc tận dụng hiệu quả các FTA được xem là yếu tố then chốt để mở rộng xuất khẩu, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế địa phương.

Từ “đo lường” đến “động lực phát triển”

Theo PGS.TS Đào Ngọc Tiến, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương, việc triển khai FTA Index mang ý nghĩa thiết thực không chỉ với các cơ quan quản lý, mà còn với cộng đồng doanh nghiệp.

“Có ý kiến cho rằng việc xếp hạng sẽ tạo ra áp lực cho các địa phương, nhưng thực tế, mục tiêu của Bộ chỉ số này không phải là tạo ra cuộc đua, mà là tạo ra chuyển biến tư duy,” ông Tiến nhấn mạnh.

Theo ông, khi có FTA Index, mỗi địa phương sẽ biết rõ mình đang ở đâu, điểm mạnh – điểm yếu là gì, từ đó tự điều chỉnh chính sách, phương thức quản lý và hỗ trợ doanh nghiệp tốt hơn. Điều này sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa, giúp việc thực thi FTA trở nên bài bản và hiệu quả hơn.

“Chúng ta đã ký rất nhiều hiệp định thương mại, nhưng nếu không có cơ chế giám sát, đánh giá, thì khó thấy rõ hiệu quả thực chất. FTA Index chính là ‘tấm gương phản chiếu’, để địa phương tự soi mình và từ đó hành động. Và khi các địa phương cùng chuyển biến, chắc chắn hiệu quả thực thi FTA của Việt Nam sẽ vượt bậc,” ông Tiến nhận định.

Ông cũng cho rằng, FTA Index sẽ mang lại lợi ích kép: vừa giúp cơ quan quản lý trung ương có căn cứ hoạch định chính sách, vừa giúp địa phương nâng cao năng lực cạnh tranh và hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng ưu đãi thuế, quy tắc xuất xứ hay các cam kết về phát triển bền vững.

Đến nay, Bộ Công Thương đang tiếp tục hoàn thiện và nâng cấp FTA Index để phù hợp với bối cảnh hội nhập sâu rộng và chuyển đổi xanh – số của nền kinh tế. Bộ cũng đang nghiên cứu tích hợp thêm các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả chuyển đổi số trong xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, và việc thực hiện các tiêu chuẩn môi trường – xã hội trong chuỗi cung ứng.

FTA Index, vì thế, không chỉ là công cụ đánh giá, mà còn là cơ chế thúc đẩy thực thi chính sách, giúp các địa phương chủ động, sáng tạo hơn trong quá trình hội nhập.

Ông Ngô Chung Khanh khẳng định: “FTA Index không phải là cuộc đua, mà là hành trình cùng tiến. Khi mỗi địa phương đều nỗ lực hơn, doanh nghiệp sẽ tận dụng cơ hội tốt hơn, và nền kinh tế Việt Nam sẽ tiến nhanh hơn trên con đường hội nhập bền vững”.

FTA Index – từ một bộ chỉ số kỹ thuật đang dần trở thành “đòn bẩy chính sách” mới, góp phần gắn kết chiến lược hội nhập quốc tế với cải cách thể chế và phát triển kinh tế địa phương. Và quan trọng hơn cả, nó khơi dậy tinh thần chủ động, sáng tạo và trách nhiệm trong việc biến các cam kết FTA thành lợi ích cụ thể cho người dân và doanh nghiệp Việt Nam.