Giới siêu giàu chỉ mất 10 ngày để thải lượng carbon của cả năm

Con số gây sốc được nêu trong báo cáo mới nhất của Oxfam, làm dấy lên tranh luận gay gắt về bất bình đẳng phát thải và trách nhiệm khí hậu của giới siêu giàu.

Theo Oxfam, tốc độ phát thải của tầng lớp siêu giàu đang vượt xa phần còn lại của thế giới. Trong khi đa số dân số toàn cầu phải mất cả năm mới thải ra một lượng carbon nhất định, thì nhóm thiểu số giàu có nhất chỉ cần vài ngày để đạt mức tương đương.

Điều này cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa những người giàu gây ra khủng hoảng khí hậu và những cộng đồng phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất.

Báo cáo nhấn mạnh rằng những đối tượng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất từ biến đổi khí hậu lại là những người phát thải ít nhất, bao gồm người dân tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình, các cộng đồng bản địa, phụ nữ và trẻ em.

Đây là những nhóm thường xuyên đối mặt với hạn hán, lũ lụt, mất an ninh lương thực và thiên tai cực đoan, dù đóng góp rất nhỏ vào tổng lượng khí thải toàn cầu.

Oxfam ước tính thiệt hại kinh tế do biến đổi khí hậu có thể lên tới 44.000 tỷ bảng Anh (gần 59.300 tỷ USD) vào năm 2050 nếu thế giới không có các biện pháp cắt giảm phát thải quyết liệt hơn đối với nhóm người siêu giàu này.

Trong bối cảnh đó, tổ chức này kêu gọi các chính phủ, đặc biệt là Anh và các nền kinh tế phát triển, áp dụng các biện pháp thuế mạnh tay hơn đối với khối tài sản và hoạt động gây ô nhiễm của giới siêu giàu.

Tại Anh, Oxfam cho biết 1% người giàu nhất chỉ cần 8 ngày để tạo ra lượng khí thải carbon nhiều hơn tổng lượng phát thải của 50% người nghèo nhất trong cả một năm.

Các nhà nghiên cứu gọi một phần phát thải của giới siêu giàu là “carbon luxury” - những hoạt động tiêu dùng không thiết yếu nhưng phát thải cực lớn. International Energy Agency ước tính một chuyến bay bằng máy bay phản lực tư nhân có thể tạo ra lượng CO2 gấp 10-20 lần so với bay thương mại tính trên mỗi hành khách.

Theo Financial Times, chỉ riêng đội máy bay tư nhân toàn cầu đã tạo ra lượng phát thải tương đương một quốc gia cỡ nhỏ, trong khi phần lớn người dân thế giới chưa từng bay một lần trong đời.

Không chỉ tiêu dùng xa xỉ, giới siêu giàu còn gián tiếp gây phát thải lớn thông qua các khoản đầu tư. Trung bình, danh mục đầu tư của một tỷ phú tạo ra khoảng 1,9 triệu tấn CO2 mỗi năm, tương đương lượng phát thải hàng năm của khoảng 400.000 ôtô chạy xăng.

Theo The Guardian, hơn 70% lượng phát thải gắn với tài sản của các tỷ phú đến từ cổ phần trong các tập đoàn năng lượng, khai khoáng, hàng không và công nghiệp nặng, thay vì từ máy bay riêng hay du thuyền - vốn chỉ là phần “dễ nhìn thấy” nhất.

Các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng nếu muốn giữ mức tăng nhiệt độ toàn cầu không vượt quá 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp - mục tiêu cốt lõi của Thỏa thuận Paris - thì nhóm 1% dân số giàu nhất thế giới cần cắt giảm lượng phát thải tới 97% vào năm 2030. Đây là con số cho thấy quy mô điều chỉnh cần thiết không nằm ở đại đa số dân chúng, mà tập trung vào nhóm phát thải cao nhất.

Trước thực trạng này, ý tưởng đánh thuế tài sản và phát thải của giới siêu giàu đang được thảo luận ngày càng nghiêm túc. World Bank trong một báo cáo năm 2025 cho rằng việc áp thuế có mục tiêu lên nhóm phát thải cao nhất có thể mang lại nguồn thu hàng nghìn tỷ USD mỗi năm, đủ để tài trợ cho thích ứng khí hậu tại các nước nghèo mà không làm tổn hại đến tăng trưởng dài hạn.