'Hiệu ứng Elon Musk': Quyền lực mềm tỷ USD của tỷ phú số 1 thế giới

Biến chuyến công du cấp nhà nước thành "show diễn cá nhân"

Giữa chuyến thăm Trung Quốc mang màu sắc ngoại giao và kinh tế của Tổng thống Donald Trump cùng dàn CEO quyền lực Mỹ, cái tên khiến mạng xã hội quốc tế bàn tán nhiều nhất không phải chính trị gia nào, mà là tỷ phú Elon Musk.

Trong nhiều năm qua, Musk đã vượt xa hình ảnh một doanh nhân công nghệ thông thường. Ông vừa là CEO, vừa là “meme sống” của internet toàn cầu. Và chuyến đi lần này tiếp tục cho thấy một điều đặc biệt: ở bất kỳ không gian nào, dù trang trọng đến đâu, Elon Musk vẫn có khả năng trở thành tâm điểm bằng chính cá tính khác biệt.

Hàng loạt khoảnh khắc của ông nhanh chóng lan truyền trên X, TikTok và Weibo. Điều đáng chú ý là phần lớn những khoảnh khắc viral ấy không liên quan đến phát biểu chính trị hay thỏa thuận thương mại, mà chỉ đơn giản là những hành động đời thường rất “Elon Musk”.

Một trong những video được chia sẻ nhiều nhất ghi lại cảnh dàn CEO Mỹ đứng chờ chụp ảnh trong không khí trang nghiêm của sự kiện ngoại giao. Trong khi các lãnh đạo khác giữ phong thái chuẩn mực, Musk lại bất ngờ xoay người dùng điện thoại quay video xung quanh như một khách du lịch đầy hào hứng.

Khoảnh khắc này khiến mạng xã hội bùng nổ bình luận. Nhiều tài khoản Weibo gọi ông là “người duy nhất biến hội nghị cấp cao thành vlog cá nhân”. Một số ý kiến trên X cho rằng điều đó phản ánh vị thế đặc biệt của Musk: ông không còn cần chứng minh quyền lực bằng nghi thức hay hình ảnh doanh nhân truyền thống.

Bữa tiệc quốc yến sau đó tiếp tục gây chú ý khi nhiều CEO và khách mời chủ động tiến đến bàn của Elon Musk để chụp ảnh hoặc trò chuyện, trong khi ông gần như chỉ ngồi nguyên tại chỗ.

Các video lan truyền trên Weibo khiến dân mạng thích thú với câu bình luận: “Đẳng cấp thật sự là khi bạn không cần networking, người khác tự tìm đến bạn”. Trang SheFinds nhận xét Musk giống như “trung tâm hấp dẫn” của cả buổi tiệc, dù xung quanh ông là những doanh nhân quyền lực hàng đầu thế giới.

Một trong những khoảnh khắc viral mạnh nhất là bức ảnh selfie giữa Elon Musk và CEO Xiaomi Lei Jun. Trong khi Lei Jun tỏ ra vô cùng hào hứng, Musk lại nháy mắt với biểu cảm tinh nghịch quen thuộc.

Hashtag liên quan nhanh chóng leo top tìm kiếm trên Weibo với hàng chục triệu lượt xem. Nhiều cư dân mạng cho rằng khoảnh khắc này giống “fan meeting” hơn là cuộc gặp giữa hai CEO công nghệ. Asianet News nhận định chỉ vài giây biểu cảm của Musk cũng đủ tạo ra hàng loạt meme trên internet, cho thấy ông giờ đây đã trở thành một hiện tượng văn hóa đại chúng toàn cầu chứ không chỉ là doanh nhân.

Không chỉ CEO Xiaomi, ngay cả Tim Cook - người vốn nổi tiếng kín tiếng và chuẩn mực - cũng trở thành một phần trong chuỗi khoảnh khắc viral ấy. Khi chụp selfie cùng CEO Apple, Elon Musk tiếp tục tạo biểu cảm hài hước thay vì giữ vẻ nghiêm túc thường thấy ở các sự kiện ngoại giao.

Sự đối lập giữa phong cách điềm tĩnh của Tim Cook và năng lượng "meme" của Musk khiến cộng đồng mạng đặc biệt thích thú. The Sun thậm chí mô tả Elon Musk như một “rockstar công nghệ” giữa không gian đầy những doanh nhân truyền thống.

Một chi tiết khác tiếp tục khiến mạng xã hội bàn tán là việc Elon Musk đưa theo con trai nhỏ X Æ A-Xii trong chuyến đi. Hình ảnh cậu bé xuất hiện giữa bầu không khí ngoại giao trang trọng tạo nên sự tương phản thú vị.

Trong nhiều video lan truyền, con trai Musk mang theo túi hình rồng, đi cạnh nhân viên an ninh và xuất hiện giữa dàn chính khách cùng CEO hàng đầu thế giới. Với nhiều người, đây là hình ảnh rất “Elon Musk”: vừa là tỷ phú công nghệ có ảnh hưởng toàn cầu, vừa là ông bố bỉm sữa rất đời thường.

Nhiều ý kiến cho rằng việc đưa con trai theo trong các chuyến công tác quốc tế phản ánh tính cách đặc biệt của Musk - người gần như không tách biệt hoàn toàn đời sống cá nhân với hình ảnh công chúng. Và chính điều đó tiếp tục tạo nên sức hút riêng mà hiếm CEO nào có được.

Biến sức hút cá nhân thành tài sản kinh tế

Điều khiến Elon Musk khác biệt không nằm ở việc ông giàu nhất thế giới hay sở hữu các công ty đình đám như Tesla, SpaceX hay X. Điều khiến ông trở nên “viral” ở mọi nơi là khả năng phá vỡ khuôn mẫu về hình ảnh doanh nhân truyền thống.

Trong thời đại ngày nay - nơi sự chú ý có thể quy đổi thành tiền, ảnh hưởng và giá trị doanh nghiệp - Musk là CEO khai thác điều đó hiệu quả.

Thông thường, các tập đoàn toàn cầu phải chi hàng tỷ USD mỗi năm cho quảng cáo, PR và xây dựng thương hiệu. Nhưng Tesla trong nhiều năm gần như không cần quảng cáo truyền thống mà vẫn trở thành hãng xe điện nổi tiếng nhất thế giới. Một trong những lý do lớn nhất chính là Elon Musk.

Mỗi lần tỷ phú Musk tạo meme, phát ngôn gây tranh cãi, xuất hiện với biểu cảm hài hước hay viral trên mạng xã hội, tên của Tesla, SpaceX hoặc X lại xuất hiện dày đặc trên truyền thông toàn cầu. Theo nhiều chuyên gia marketing từng phân tích trên Forbes và Bloomberg, lượng “earned media” - tức độ phủ truyền thông tự nhiên - mà Musk tạo ra có giá trị tương đương hàng tỷ USD quảng cáo.

Nói cách khác, bản thân Elon Musk đã trở thành một cỗ máy marketing miễn phí.

Chỉ vài video Musk xoay người quay clip, nháy mắt khi selfie hay ngồi một chỗ để hàng loạt CEO khác tự tìm đến chụp hình cũng đủ tạo nên hàng trăm triệu lượt xem trên Weibo, X và TikTok. Đồng thời, cái tên Tesla liên tục được nhắc đến mà không cần bỏ tiền mua truyền thông.

Nhưng giá trị lớn hơn nằm ở thị trường tài chính.

Tesla nhiều năm qua luôn được định giá cao vượt xa phần lớn hãng xe truyền thống. Điều này không chỉ đến từ doanh số bán xe điện, mà còn từ niềm tin của thị trường vào “câu chuyện Elon Musk”. Nhà đầu tư không nhìn Tesla như một công ty ô tô thông thường, mà như biểu tượng của tương lai công nghệ - từ AI, robot, tự lái cho tới năng lượng sạch.

Ở góc độ quốc tế, việc Musk viral mạnh tại Trung Quốc cũng mang ý nghĩa kinh tế quan trọng. Tesla hiện phụ thuộc rất lớn vào thị trường Trung Quốc, nơi đặt Gigafactory Thượng Hải - nhà máy được xem là hiệu quả nhất toàn cầu của hãng. Trung Quốc đồng thời là thị trường xe điện lớn nhất thế giới và đóng vai trò cực kỳ quan trọng với doanh thu Tesla.

Vì vậy, những hình ảnh Elon Musk được săn đón tại Bắc Kinh, selfie cùng CEO Xiaomi hay trở thành tâm điểm tại quốc yến vô tình tạo ra cảm giác rằng Tesla vẫn giữ được vị thế đặc biệt tại Trung Quốc, bất chấp căng thẳng Mỹ - Trung ngày càng gia tăng.

Đó là dạng “quyền lực mềm doanh nghiệp” rất khó đo bằng số liệu tài chính, nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của nhà đầu tư, đối tác và thị trường.

Tất nhiên, mô hình này cũng có rủi ro. Vì thương hiệu Tesla gắn quá mạnh với Elon Musk, mọi tranh cãi liên quan đến ông đều có thể tác động trực tiếp tới giá cổ phiếu và hình ảnh công ty.

Năm 2020, khi Musk đăng dòng tweet: “Tesla stock price is too high imo.” (“Theo tôi, giá cổ phiếu Tesla đang quá cao”). Chỉ vài chữ ngắn ngủi đã khiến cổ phiếu Tesla lao dốc gần 12%, thổi bay khoảng 14 tỷ USD vốn hóa thị trường chỉ trong vài giờ. Vụ việc trở thành ví dụ kinh điển tại Phố Wall về cái gọi là “Musk Effect” - sức ảnh hưởng của Elon Musk lên thị trường tài chính.

Tuy nhiên, cho đến hiện tại, lợi ích mà Musk mang lại vẫn vượt xa rủi ro. Theo Reuters, chỉ riêng việc Musk công bố mua khoảng 1 tỷ USD cổ phiếu Tesla vào năm 2025 đã giúp cổ phiếu hãng tăng hơn 6% trong phiên giao dịch, khi nhà đầu tư xem đây là “lá phiếu niềm tin” của chính ông dành cho Tesla.

Một ví dụ khác cho thấy mức độ “gắn chặt” giữa hình ảnh Elon Musk và giá trị Tesla là vào thời điểm Musk tuyên bố sẽ giảm thời gian tham gia hoạt động chính trị để tập trung lại cho Tesla. Theo Reuters, thông tin này giúp cổ phiếu Tesla tăng mạnh liên tục và đưa công ty tiến gần trở lại mốc vốn hóa 1.000 tỷ USD.

Điều khiến Elon Musk trở thành trường hợp gần như độc nhất của giới doanh nghiệp hiện đại là ông không chỉ điều hành công ty, mà còn là khả năng "là chính mình, dám khác biệt và biến chính bản thân mình thành tài sản tài chính".