Học thoát nghèo ở đất Mường Kim

Tập trung vào các ngành nghề phù hợp điều kiện địa phương

Thời gian qua, tỉnh Lai Châu đã đẩy mạnh thực hiện công tác đào tạo nghề, phát triển giáo dục nghề nghiệp và việc làm bền vững, thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025. Từ năm 2020 đến nay, tỉnh đã tổ chức hàng trăm lớp đào tạo nghề cho hàng chục nghìn lao động. Không dạy nghề theo phong trào, Lai Châu lựa chọn cách làm thực chất, đó là nghề nào phù hợp với bản, nghề nào có đầu ra, nghề nào người dân cần – thì mở lớp.

Đơn cử tại xã Mường Kim, xã đã tổ chức hàng chục lớp đào tạo nghề về chăn nuôi gia súc, gia cầm; trồng trọt và nuôi ong. Đặc biệt, sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp (sáp nhập xã), xã Mường Kim đã chú trọng đổi mới và phát triển đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo. Đồng thời, gắn đào tạo nghề với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới giải quyết việc làm và giảm nghèo bền vững tại xã.

Nhờ đó, Mường Kim là đầu tiên trên địa bàn tỉnh Lai Châu từ khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, đến nay xã đã tổ chức được 7 lớp học nghề cho 233 học viên tại các bản: Noong Ma; Hua Chít; bản Là 2; bản Lun; bản Khá; Pá Khôm, Cáp Na. Các học viên chủ yếu là phụ nữ, lao động nông thôn tham gia với chương trình đào tạo trình độ sơ cấp dưới 3 tháng. Thông qua các lớp đào tạo nghề người học mang kiến thức về từng bản làng và đã, đang phát huy hiệu quả.

Thay vì đào tạo dàn trải, Mường Kim tập trung vào các ngành nghề phù hợp điều kiện địa phương. Khi người lao động có tay nghề, cơ hội việc làm mở rộng, thu nhập ổn định hơn và nhiều hộ dân vùng khó khăn có điều kiện vươn lên thoát nghèo.

Từ nhận thức ấy, công tác dạy nghề được thực hiện trọng tâm, trọng điểm với những bài giảng vừa kết hợp lý thuyết với thực hành, xúc tích, dễ nhớ, dễ hiểu và dễ áp dụng vào thực tiễn. Nhờ đội ngũ giáo viên nhiệt tình, dạy nghề tại Lai Châu không còn là những lớp học khô cứng mà trở thành hoạt động tương tác thực tế, gần gũi và hiệu quả, người học không chỉ tiếp thu kỹ năng mà còn áp dụng ngay trên chính mảnh đất quê hương mình.

Xác định đào tạo nghề cho lao động nông thôn là một trong những giải pháp trọng tâm, mang tính chiến lược. Không chỉ giúp người dân có thêm kỹ năng, nghề nghiệp, dạy nghề còn mở ra cánh cửa tiếp cận thị trường lao động mới, tạo việc làm ổn định và thay đổi tư duy sản xuất của đồng bào vùng cao.

Xã Mường Kim đã mở những lớp dạy nghề linh hoạt, “cầm tay chỉ việc” học viên để họ học đến đâu áp dụng được ngay đến đó. Điều đó đã và đang từng bước làm thay đổi diện mạo kinh tế – xã hội ở nhiều bản làng Mường Kim nói riêng và tỉnh Lai Châu nói chung. Tuy nhiên, trong công tác đào tạo nghề cũng gặp muôn vàn khó khăn.

Anh Lê Văn Yên, công chức Phòng Văn hóa - Xã hội, xã Mường Kim, cho hay: “Chúng tôi xác định đào tạo nghề phải gắn với nhu cầu thực tế của người dân và thị trường. Mỗi lớp học đều có khảo sát đầu vào và định hướng đầu ra rõ ràng. Chúng tôi đánh giá cao nỗ lực của người dân và cam kết sẽ đồng hành cùng họ trên mọi lĩnh vực giảm nghèo, để cuộc sống của người dân ngày càng ấm no”.

Thoát nghèo sau các lớp học

Trước đây, gia đình anh Lò Văn Nghiên, người dân tộc Thái ở Bản Chiềng Ban 2, xã Mường Kim, thuộc diện hộ nghèo của xã. Gia đình luôn sống trong cảnh thiếu thốn trăm bề. Cái đói, cái nghèo bám riết khiến anh càng quyết tâm thay đổi để con cái được học hành đầy đủ. Anh đã mạnh dạn đầu tư nuôi ong lấy mật. Tuy nhiên, do không có kiến thức, mô hình nuôi ong của anh không đem lại thu nhập mà còn thêm gánh nặng nợ nần cho gia đình anh. Khó khăn không nản, thất bại không bỏ cuộc, vợ chồng anh chăm chỉ làm lụng, chịu khó học hỏi kinh nghiệm từ những hộ đi trước.

Khi địa phương mở các lớp dạy nghề phù hợp với nhu cầu thực tế như trồng trọt, chăn nuôi, anh Nghiên và nhiều hộ dân trong bản đều tích cực tham gia. Nhờ áp dụng hiệu quả kiến thức được học, gia đình anh đã thành công với mô hình nuôi ong lấy mật. Qua đó, không chỉ thoát nghèo mà còn vươn lên khá giả, vừa qua, gia đình anh có tiền để làm nhà kiên cố.

Kề từ khi đi học về, anh Nghiên đã vận dụng các kiến thức cách chăm sóc ong vào thực tế và đã đem lại thu nhập. Từ 2 thùng ong ban đầu, đến nay con số này là 20 thùng ong; nhập hàng chục triệu đồng mỗi năm.

Những câu chuyện như của anh Nghiên không còn hiếm ở Lai Châu. Nhiều hộ nghèo sau khi học nghề đã chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã, tự tin hơn trong phát triển kinh tế hộ. Không chỉ giúp người dân có nghề, các lớp dạy nghề còn thay đổi tư duy sản xuất, giúp người dân biết làm chủ kinh tế, từng bước tự vươn lên. Học nghề ở vùng cao không dễ: đường xa, nhận thức còn hạn chế, rào cản ngôn ngữ... Nhưng với sự quyết tâm của các cấp chính quyền, nhiều mô hình hiệu quả đã được nhân rộng. Ban đầu bà con chưa mặn mà, nhưng khi thấy học xong có thu nhập, người dân bắt đầu chủ động đăng ký.

Từ cá nhân học nghề, họ đã phát triển thành tổ nhóm sản xuất, tạo việc làm cho người khác – một cách giảm nghèo bền vững và lan tỏa. Nhiều mô hình nghề nghiệp gắn với địa phương đã được hình thành và phát triển thành hợp tác xã.

Đào tạo nghề, nền tảng để người dân tự tin hội nhập

Trong nhiệm kỳ 2020-2025, xã Mường Kim đã tổ chức các lớp đào tạo cho 1.292 lao động. Xã đặt mục tiêu trong nhiệm kỳ 2025- 2030, giải quyết việc làm mới cho 280 lao động/năm; đào tạo nghề cho lao động nông thôn 280 chỉ tiêu/năm; tỷ lệ lao động qua đào tạo trên 70%, trong đó lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ từ 42% trở lên.

Để thực hiện hiệu quả mục tiêu đó, xã đã triển khai đồng bộ các giải pháp tạo việc làm và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện thu nhập và thúc đẩy giảm nghèo bền vững trên địa bàn.

Sau một chu kỳ thực hiện Chiến lược xóa đói giảm nghèo, hiệu quả đã được khẳng định ở việc đã có nhiều hơn mô hình làm kinh tế giỏi, tỷ lệ hộ thoát nghèo đã tăng lên rõ rệt. Đào tạo nghề không chỉ là chiếc chìa khóa mở cánh cửa thoát nghèo, mà còn là nền tảng để người dân tự tin hội nhập – đúng với tinh thần “không ai bị bỏ lại phía sau”. Thực hiện chính quyền hai cấp công tác giảm nghèo bền vững sẽ càng được phát huy hiệu quả ở địa phương này.

Theo chị Nguyễn Thị Việt Hà, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Mường Kim, xã xác định đào tạo nghề phải gắn với nhu cầu thực tế của người dân và thị trường. Mỗi lớp học đều có khảo sát đầu vào và định hướng đầu ra rõ ràng. "Chúng tôi đánh giá cao nỗ lực của người dân và cam kết sẽ đồng hành cùng họ trên mọi lĩnh vực giảm nghèo để cuộc sống của người dân ngày càng ấm no”, chị nói.

“Tuy nhiên, công tác mở lớp vẫn còn gặp khó khăn. Hiện nay đa số người dân trong độ tuổi lao động đi làm ăn xa nhiều nên việc chiêu sinh mở lớp còn gặp nhiều khó khăn. Kinh phí hỗ trợ cho đối tượng tham gia học các chương trình đào tạo trình độ sơ cấp và đào tạo dưới 3 tháng còn thấp so với thời điểm hiện nay”, chị nói.

Cũng theo chị Hà, trong thời gian tới, để công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn đạt hiệu quả cao, chúng tôi sẽ tập trung gắn đào tạo với nhu cầu thực tế của thị trường lao động và định hướng phát triển kinh tế địa phương.

Bên cạnh đó, sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, tư vấn học nghề nhằm phát huy tối đa hiệu quả công tác đào tạo nghề; tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên; thực hiện tốt công tác theo dõi, đánh giá và hỗ trợ người học áp dụng nghề vào sản xuất, góp phần phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững.

Xã cũng sẽ nâng mức hỗ trợ tiền ăn cho đối tượng tham gia học các chương trình đào tạo trình độ sơ cấp và đào tạo dưới 3 tháng nhằm thu hút đối tượng tham gia học nghề.

Thực tế tại Lai Châu cho thấy, dạy nghề không chỉ trao kỹ năng mà trao cả cơ hội đổi đời. Mặc dù trong quá trình sáp nhập, thực hiện chính quyền 2 cấp, việc thực hiện đào tạo nghề có lúc bị gián đoạn song với sự vào cuộc mạnh mẽ của chính quyền và người dân sẽ đem lại hiệu quả cao nhất. Khi người dân có nghề, có việc làm và có thu nhập ổn định, mục tiêu giảm nghèo bền vững hoàn toàn khả thi.

Với cách làm linh hoạt, sát thực tế, tin rằng công tác đào tạo nghề tại tỉnh Lai Châu sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả, tạo nền tảng vững chắc để người dân vùng cao vươn lên thoát nghèo, xây dựng cuộc sống no ấm và ổn định lâu dài.