Sau 20 năm xung đột, hàng nghìn người chết và khoản tiêu tốn ít nhất 1 nghìn tỷ USD của Mỹ, Taliban đã quay lại, lật đổ chính phủ Afghanistan một cách chóng vánh vào ngày 15/8.
“Có nhiều lý do khiến chúng tôi cực kỳ bi quan về nền kinh tế của Afghanistan. Tôi không thấy được sự ổn định kinh tế trong nhiều năm tới. Để làm được điều đó, cần phải có luật pháp và trật tự ”, ông Talmiz Ahmad, cựu đại sứ Ấn Độ tại Saudi Arabia, Oman và UAE, nhận định.
Theo Ngân hàng Thế giới, nền kinh tế của Afghanistan hiện chủ yếu phụ thuộc vào viện trợ nước ngoài với doanh thu nội địa chỉ đủ trang trải khoảng một nửa các khoản chi ngân sách.
Nền kinh tế của nước này tăng trưởng trung bình 9,4% từ năm 2003 đến năm 2012, được thúc đẩy bởi sự bùng nổ của mảng dịch vụ và nông nghiệp do Mỹ đưa quân vào nước này năm 2001. Tuy nhiên sau đó, hoạt động kinh tế của Afghanistan chững lại ở mức trong bình khoảng 2,5% từ năm 2015 đến năm 2020 do mức viện trợ giảm sút.
Theo dữ liệu của Liên hợp quốc, kể từ năm 2014 đến nay chỉ có tổng cộng 4 nhà đầu tư nước ngoài rót vốn vào Afghanistan.
Khu vực kinh tế tư nhân của Afghanistan cũng khá hẹp, theo Ngân hàng Thế giới. Việc làm chủ yếu tập trung trong lĩnh vực nông nghiệp năng suất thấp với 60% hộ gia đình thu nhập từ nghề nông.
Do hậu quả của Covid-19, hạn hán kéo dài, lượng kiều hối ít dần, thương mại giảm sút và bất ổn ngày càng tăng trong nước, Quỹ Tiền tệ Quốc tế hồi tháng 6 đã điều chỉnh dự báo tăng trưởng của Afghanistan giảm xuống 2,7%, thấp hơn so với ước tính 4% trước đó.
Với sự sụp đổ của chính phủ, giá lương thực sẽ tăng lên khi các nước láng giềng đóng cửa biên giới và việc mua dự phòng dẫn đến lạm phát gia tăng, dự báo sẽ đạt 5,8% vào cuối năm nay.
Bất ổn chính trị và lo ngại về an ninh có thể sẽ làm suy giảm hoạt động kinh tế của Afghanistan khi các đại sứ quán nước ngoài, các tổ chức phi lợi nhuận hoạt động trong nước và các tổ chức khác liên quan đến việc tái thiết phải di dời nhân viên của họ.
Trước khi Taliban nắm chính quyền, các nhà tài trợ quốc tế đã cam kết tài trợ dân sự 12 tỷ USD cho giai đoạn 2021–2024 tại hội nghị Geneva vào tháng 11/2020 nhằm ủng hộ sự phát triển và cải cách của Afghanistan,
Ông Haji Obaidullah Khail, Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh Afghanistan tại Dubai, cho rằng: “Bất kỳ chính phủ mới nào dưới thời Taliban cần phải “duy trì các mối quan hệ quốc tế tốt hơn” để giúp nền kinh tế phát triển và thu hút đầu tư. Các nguồn đầu tư có thể đến từ Trung Quốc và Nga”.
Afghanistan vốn có một nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú. Một số loại khoáng sản có trữ lượng khá lớn như đồng, coban, than, quặng sắt. Ngoài ra nước này còn có cả dầu khí, đá quý và một loại khoáng sản có tiềm năng đặc biệt nổi bật là lithium - kim loại sử dụng để sản xuất pin cho các thiết bị di động và ô tô điện.
Đã có nhiều thông tin cho rằng Trung Quốc muốn tham gia vào khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên của Afghanistan. Tuy nhiên, dù các doanh nghiệp Trung Quốc đã giành được hợp đồng khai thác đồng và dầu khí tại Afghanistan thì khả năng triển khai cũng rất thấp bởi những lo ngại trước các vấn đề an ninh và tham nhũng.
“Đầu tư trực tiếp nước ngoài hiện nay sẽ rất khó khăn. Sẽ không có công ty nào muốn đầu tư vào một quốc gia không có sự đảm bảo về lợi nhuận”, ông Nihar Ranjan Das, một chuyên gia về Nam Á và là cựu quan chức của Hội đồng các vấn đề thế giới của Ấn Độ, nhận định.
Ông cho rằng việc Taliban tiếp quản hoàn toàn Afghanistan có thể khiến một nửa lực lượng lao động tháo chạy khỏi đất nước, “đặc biệt, họ có thể sẽ không cho phép phụ nữ làm việc”.
Nhiều nước cũng đã đánh tiếng sẽ cắt đứt các khoản viện trợ nếu Taliban tiếp quản đất nước và ban hành đạo luật Hồi giáo Sharia trong khi nhiều tổ chức thì cho biết sẽ theo dõi chặt chẽ những diễn biến trên chính trường Afghanistan để có những động thái phù hợp.
Xem thêm >> Ấn Độ tính chi 1.350 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng, cạnh tranh với Trung Quốc
Tags:
(VNF) - Nỗ lực của Trung Quốc nhằm phi USD hóa hoạt động thương mại với phần còn lại của thế giới, bằng cách thay thế USD bằng đồng nhân dân tệ, đã lan sang một mặt hàng từ lâu chịu sự chi phối của đồng bạc xanh: quặng sắt.
(VNF) - Hai tháng sau khi chiến sự Iran bùng phát, tác động kinh tế không còn bó hẹp ở Trung Đông mà đã lan rộng sang các thị trường mới nổi. Giá năng lượng tăng cao, lạm phát leo thang và áp lực tài chính gia tăng đang khiến nhiều nền kinh tế đối mặt nguy cơ bất ổn ngày càng lớn.
(VNF) - Giá vàng giảm khi căng thẳng ở Trung Đông khiến giá dầu tăng vọt, trong khi cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thu hút sự chú ý của giới đầu tư.
(VNF) - Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) ngày 28/4 đã giáng một đòn mạnh vào nhóm các nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới khi tuyên bố rời khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) cũng như liên minh giữa OPEC và các đối tác (OPEC+).
(VNF) - Các nhà khoa học Trung Quốc vừa đạt bước đột phá trong công nghệ “pin dòng chảy sử dụng sắt hoàn toàn”, mở ra khả năng cắt giảm mạnh chi phí lưu trữ năng lượng tái tạo, đồng thời kéo dài đáng kể tuổi thọ pin.
(VNF) - Sự biến động địa chính trị, đặc biệt từ các xung đột năng lượng, đang tái định hình trật tự tài chính tiền tệ toàn cầu và nâng đỡ các đồng tiền gắn với hàng hóa.
(VNF) - Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm - yếu tố quan trọng định hình lãi suất trên toàn nền kinh tế - đã giao dịch trong phạm vi ngày càng thu hẹp suốt 2 năm qua. Tuy nhiên, các phân tích kỹ thuật cho thấy trạng thái này có thể sắp thay đổi.
(VNF) - Khảo sát của Reuters cho thấy giá vàng có thể tiếp tục tăng trong năm 2026 nhờ nhu cầu từ ngân hàng trung ương và bất ổn kinh tế, bất chấp ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông.
(VNF) - Việc phong tỏa eo biển Hormuz đang gây ra những tác động sâu rộng lên thị trường năng lượng toàn cầu. Nhưng phía sau cuộc khủng hoảng này, một cuộc cạnh tranh lớn hơn cũng đang diễn ra khi Mỹ và Trung Quốc chạy đua để giành quyền định hình trật tự năng lượng của tương lai.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 26/4 tuyên bố cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran có thể phát nổ trong khoảng 3 ngày tới do các sự cố kỹ thuật nghiêm trọng, bị làm trầm trọng thêm bởi lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các tàu chở dầu của nước này.
(VNF) - Tập đoàn tài chính Tokyo Kiraboshi hợp tác Tập đoàn Tân Long và công ty khởi nghiệp Megaplan của Hàn Quốc trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản... Đây là bước đi mở rộng thị phần ở Việt Nam
(VNF) - Giá nhiên liệu hóa thạch tăng mạnh đang đẩy chi phí sản xuất polyester leo thang, gây áp lực lên toàn bộ chuỗi cung ứng may mặc tại châu Á. Khi nguyên liệu đầu vào từ dầu mỏ tăng giá và nguồn cung gián đoạn, các nhà sản xuất buộc phải nâng giá, kéo theo nguy cơ tác động đến các thương hiệu thời trang lớn như Zara, H&M, Nike...
(VNF) - Dù thường bị gắn mác “quả bom hẹn giờ” tiếp theo của hệ thống tài chính, tín dụng tư nhân thực chất có cấu trúc an toàn hơn nhiều so với các định chế từng gây ra khủng hoảng năm 2008. Tuy vẫn tồn tại những rủi ro nhất định, dữ liệu cho thấy mối đe dọa mà lĩnh vực này đặt ra mang tính cục bộ và được kiểm soát tốt hơn, thay vì có khả năng gây ra một cú sốc hệ thống.
(VNF) - Tuần qua, kinh tế - tài chính toàn cầu tiếp tục chịu ảnh hưởng mạnh từ xung đột địa chính trị, chính sách tiền tệ và dòng vốn quốc tế. Những biến động này không chỉ tác động tới các thị trường lớn mà còn lan rộng tới các nền kinh tế mới nổi.
Giữa lòng New York, hàng nghìn tấn vàng được cất giữ trong một kho đặc biệt dưới lòng đất. Nhưng điều bất ngờ là số vàng này không thuộc về Mỹ. Vậy ai mới là chủ nhân thực sự?
(VNF) - Giám đốc điều hành của LVMH (Moët Hennessy Louis Vuitton), tỷ phú Bernard Arnault vừa cảnh báo về một “thảm họa toàn cầu” nếu cuộc xung đột ở Trung Đông không được giải quyết.
(VNF) - Quyết định phút chót của Tổng thống Donald Trump đã khiến tiến trình đàm phán với Iran thêm bế tắc. Trong khi các cuộc thương lượng không đạt kết quả, căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục gia tăng với những động thái mới và lập trường cứng rắn từ các bên liên quan.
(VNF) - Trong khi lưu lượng khách đến nhà hàng suy giảm và tăng trưởng doanh thu chững lại, Coca-Cola đang đẩy mạnh hợp tác với các chuỗi F&B nhằm kích cầu tiêu dùng và củng cố kênh bán hàng ngoài gia đình - một trụ cột quan trọng trong chiến lược tăng trưởng của doanh nghiệp.
(VNF) - Từ những đường ống xuyên sa mạc đến các hành lang hàng hải ít được biết tới, Trung Đông đang buộc phải kích hoạt những lối thoát chiến lược vốn lâu nay chỉ tồn tại trên giấy hoặc trong tính toán dự phòng.
(VNF) - Trong bối cảnh nợ xấu gia tăng và tài sản đảm bảo trở thành tâm điểm kiểm soát rủi ro, các ngân hàng Trung Quốc đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vệ tinh để đánh giá tài sản trên mặt đất của khách hàng. Đây được xem là một bước đi công nghệ cao nhằm bảo vệ hệ thống tài chính trước những rủi ro tín dụng ngày càng lớn.
(VNF) - Chỉ vài tháng nắm quyền tại Berkshire Hathaway, Greg Abel đã đảo chiều triết lý hàng chục năm, tung loạt nước đi táo bạo khiến phố Wall choáng váng.
(VNF) - Sau gần một tuần trì hoãn, Iran và Mỹ đã tới Islamabad (Pakistan) để thúc đẩy nối lại đàm phán hòa bình, trong bối cảnh xung đột kéo dài 8 tuần gây thiệt hại lớn và làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu.
(VNF) - Theo chuyên trang phân tích tài chính Kobeissi Letter, nhu cầu tăng mạnh từ nhà đầu tư cá nhân cùng với việc các nhà sản xuất đẩy nhanh sản xuất tấm pin mặt trời đã tạo ra một “cơn bão hoàn hảo”, khiến lượng bạc nhập khẩu của Trung Quốc tăng vọt.
(VNF) - Bất chấp đề xuất áp thuế 5% đối với tài sản của giới tỷ phú tại bang California, động thái đang khiến một bộ phận người giàu cân nhắc rời đi, CEO Nvidia Jensen Huang cho biết ông vẫn sẵn sàng chấp nhận mức thuế này. Tuyên bố của ông được xem như một lời “thách thức” gửi tới giới tỷ phú Mỹ.
(VNF) - Dữ liệu mới cho thấy Trung Quốc bước vào cuộc xung đột với Iran với lượng dự trữ dầu chiến lược lớn gấp hơn 3 lần so với Mỹ.
(VNF) - Nỗ lực của Trung Quốc nhằm phi USD hóa hoạt động thương mại với phần còn lại của thế giới, bằng cách thay thế USD bằng đồng nhân dân tệ, đã lan sang một mặt hàng từ lâu chịu sự chi phối của đồng bạc xanh: quặng sắt.
(VNF) - Khi cả nước bước vào kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5, trên các công trường dự án cao tốc, hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, công nhân vẫn miệt mài bám công trường, khẩn trương thi công để giữ vững tiến độ, góp phần đưa những dự án trọng điểm về đích đúng hẹn.
