Được ví như “vựa lúa” của châu Âu nhờ đất đai màu mỡ và khí hậu thuận lợi, Ukraine còn có nguồn tài nguyên khoáng sản vô cùng phong phú cũng như là đầu mối khai thác khí đốt tự nhiên vô cùng quan trọng.
Tuy nhiên, trái lại những điều kiện tự nhiên thuận lợi, Ukraine vẫn là một quốc gia có thu nhập trung bình và nền kinh tế bị cho là vô cùng đình trệ. Theo tính toán của Ngân hàng Thế giới (WB), Ukraine hiện nghèo hơn khoảng 20% so với năm 1990.
Sau nhiều năm căng thẳng chính trị và kinh tế, nền kinh tế Ukraine đã bắt đầu ổn định, nhưng sự bùng phát của đại dịch Covid-19 đã đẩy nước này vào suy thoái vào năm 2020 (-4%).
Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tăng trưởng GDP của Ukraine đã phục hồi lên 3,5% vào năm 2021 nhờ những biện pháp kích thích tài chính và tiền tệ. Tăng trưởng kinh tế của Ukraine dự kiến sẽ tăng nhẹ vào năm 2022 (3,6%) trước khi chậm lại một chút vào năm 2023 (3,4%).
Cuộc khủng hoảng giữa Ukraine với Nga bắt đầu leo thang từ tháng 11/2021, kéo dài tới hiện tại và đang có nguy cơ xảy ra chiến tranh bất cứ lúc nào. Mối đe doạ từ hơn 100.000 quân lính Nga đóng quân gần biên giới và những giằng co giữa các bên Mỹ - NATO và Nga chắc chắn đã tác động không nhỏ tới nền kinh tế Đông Âu vốn còn chưa kịp phục hồi hoàn toàn hậu Covid-19.
Khi lo ngại về việc quân đội Nga tăng cường ở biên giới Ukraine vào ngày 14/1, lợi tức đối với đồng Euro có chủ quyền của Ukraine tính bằng USD bất ngờ tăng vọt lên 11-14%, và thậm chí đã tăng mạnh hơn kể từ thời điểm này, khiến Ukraine mất khả năng tiếp cận thị trường tài chính quốc tế một cách hiệu quả.
Cú sốc tài chính đột ngột này xuất hiện bất chấp tình trạng tương đối vững chắc của nền kinh tế Ukraine. Ukraine đã tích lũy dự trữ tiền tệ quốc tế là 31 tỷ USD, nhiều hơn so với bất kỳ thời điểm nào kể từ năm 2011. Năm 2015, dự trữ của Ukraine đạt mức thấp chỉ 5 tỷ USD.
Nhờ giá lương thực và quặng sắt cao, đồng tiền hryvnia của Ukraine đã thực sự tăng giá vào năm ngoái. Chính phủ đã duy trì mức thâm hụt ngân sách hạn chế, thậm chí còn nhỏ hơn mức cho phép của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), và nợ công ở mức vừa phải ở mức 51% GDP.
Mối lo ngại chính là lạm phát cao ở mức 10,2%, nhưng Ngân hàng Quốc gia Ukraine đã tăng lãi suất lên 10% để đối phó với thách thức này. Ukraine cũng đã nhận được một đợt hỗ trợ mới của IMF vào cuối tháng 11/2021.
Các vấn đề kinh tế đang nổi lên của Ukraine hoàn toàn do bóng đen của mối đe dọa leo thang mạnh mẽ trong hành động quân sự của Nga.
Tỷ giá hối đoái hryvnia đã giảm vài điểm phần trăm trong những tuần gần đây. Các nhà đầu tư quốc tế hiện coi Ukraine là một rủi ro quá mức và không sẵn sàng cho chính phủ Ukraine hoặc các công ty Ukraine vay tiền với bất kỳ giá nào. Điều này đặt ra những hạn chế nghiêm trọng đối với nền kinh tế Ukraine và có khả năng khiến tăng trưởng kinh tế giảm xuống dưới mức dự báo vốn đã khá khiêm tốn của IMF là 3,6% vào năm 2022.
Trong khi đó, các nhà đầu tư nước ngoài chiến lược - chẳng hạn như các công ty năng lượng, sản xuất và bán lẻ - có thể tạm dừng mọi khoản đầu tư theo kế hoạch vào Ukraine trong bối cảnh cuộc khủng hoảng giữa Nga và Ukraine leo thang từng ngày.
Chỉ trong hơn một tháng, đồng tiền của Ukraine đã mất giá khoảng 7% so với USD, xuống mức thấp nhất kể từ năm 2018.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thừa nhận rằng nền kinh tế của đất nước đã bị ảnh hưởng bởi sự hoảng loạn ở cấp quốc tế do căng thẳng biên giới với Nga.
Theo ông Zelensky, Kiev sẽ phải chi từ 4 - 5 tỷ USD từ dự trữ quốc gia để ổn định đồng tiền quốc gia.
Phó thủ tướng Ukraine phụ trách hội nhập châu Âu và châu Âu-Đại Tây Dương Olha Stefanishyna đã đổ lỗi cho Nga vì đã gây bất ổn cho nền kinh tế của đất nước thông qua căng thẳng quân sự.
Mặc dù Nga là nguyên nhân gây ra “nỗi đau kinh tế” của Ukraine, nhưng nước này hiện đang gánh chịu ít hậu quả tiêu cực hơn Ukraine vì nền kinh tế của nước này lớn hơn nhiều và dự trữ ngoại tệ của nước này lớn hơn Ukraine những 20 lần. Đồng rúp của Nga đã giảm nhiều ngang với hryvnia, nhưng lợi tức trái phiếu của Nga thấp hơn nhiều so với của Ukraine bất chấp các lệnh trừng phạt “nửa vời” của phương Tây.
Theo các chuyên gia, thiệt hại kinh tế sẽ lớn hơn nhiều đối với cả hai nước nếu chiến tranh toàn diện bắt đầu trong những tuần tới.
Maximilian Hess, thành viên của Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại tin rằng nếu một cuộc chiến tranh xảy ra, nó có thể sẽ ở miền đông Ukraine, chứ không phải các khu vực phía tây giáp với EU, nhằm giành được khu vực có ảnh hưởng của đất nước và có vị thế toàn cầu.
Ngoài ra, Nga cũng có thể đồng thời chiếm lấy thành phố công nghiệp ven biển Mariupol, nằm rất gần Nga, nơi bị phiến quân thân Nga chiếm giữ vào năm 2014. Mariupol là nơi có 2 trong số các nhà máy thép lớn nhất ở Ukraine, cả hai đều thuộc sở hữu của nhà tài phiệt Rinat Akhmetov, một trong những doanh nhân giàu nhất Ukraine.
Theo bà Hess, địa điểm tiếp theo trong tầm ngắm của Tổng thống Nga Vladimir Putin có thể là Kharkiv, thành phố lớn thứ hai của Ukraine, vì nó cũng rất gần với biên giới Nga.
Ngoài ra, khu vực phía tây Ukraine cũng là địa điểm trọng yếu, vì phần lớn đầu tư nước ngoài vào Ukraine đã đổ vào các khu vực này, với các nhà đầu tư lớn nhất là các công ty ô tô của Đức. Ukraine là một phần quan trọng trong chuỗi cung ứng linh kiện ô tô của EU, đặc biệt là để lập trình hệ thống định vị vệ tinh và các thiết bị kỹ thuật số khác được sử dụng trên xe.
Bà Hess cũng không loại trừ một khả năng khác, dù rất khó có thể xảy ra, đó là Nga sẽ chiếm được miền đông Ukraine, còn phía tây vẫn độc lập.
“Nếu theo kịch bản này, miền đông Ukraine sẽ trở thành trung tâm cho đầu tư và thương mại quốc tế, trong khi khu vực phía tây sẽ nhanh chóng gia nhập EU và chứng kiến sự bùng nổ đầu tư thực sự từ Châu Âu", bà Hess cho biết.
Mặc dù vậy, bà Hess cho rằng: “Tôi không nghĩ rằng chúng ta đang ở giai đoạn chiến tranh lớn nổ ra. Trên thực tế, tôi nghĩ chiến lược chính của ông Putin là nhận được sự nhượng bộ từ Mỹ và phương Tây, chứ không phải tấn công Ukraine”.
Theo các chuyên gia, chính phủ Ukraine hiện cần áp dụng một chương trình chống khủng hoảng. Chính sách tiền tệ hiện tại đã chặt chẽ một cách hợp lý và thâm hụt tài khóa nhỏ, mặc dù nó có thể phải được cắt giảm.
Các nhà chức trách cần tiến hành các cải cách cơ cấu đã bị trì hoãn từ lâu. Các nhiệm vụ ưu tiên phải là cải cách cơ quan tư pháp, Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) và văn phòng tổng công tố.
Chính phủ Ukraine cũng cần đưa giá cả và các khoản thanh toán trong lĩnh vực năng lượng đi vào nề nếp, vì sự trục trặc trong lĩnh vực năng lượng đã khiến các nhà đầu tư nước ngoài e ngại đầu tư. Ngoài ra, nước này cũng nên khôi phục và tăng cường quản trị tại các doanh nghiệp nhà nước lớn của Ukraine để nâng cao hiệu quả và ngăn chặn tham nhũng.
Dù có thực hiện những cải cách đúng đắn, nhưng Ukraine vẫn có thể gặp nhiều khó khăn do không có khả năng tiếp cận tài chính quốc tế. Vì vậy, quốc gia này cần lựa thời cơ kêu gọi IMF, Ngân hàng Thế giới (WB), Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), các ngân hàng đầu tư châu Âu và các nhà tài trợ song phương cung cấp tài chính khẩn cấp cho Ukraine.
Mặc dù không thể giảm bớt mức độ nghiêm trọng trong vấn đề tài chính Ukraine, nhưng với sự hỗ trợ từ các đối tác phương Tây, chính phủ Ukraine có thể giải quyết các vấn đề của mình như trong giai đoạn 2014- 2015 thông qua các biện pháp như thắt lưng buộc bụng, cải cách và hỗ trợ tài chính quốc tế.
Xem thêm >> Lo Nga 'động binh', 35 nước khuyến nghị người dân rời Ukraine
Tags:
(VNF) - Thị trường tài chính toàn cầu tiếp tục chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị Trung Đông, biến động giá các tài sản và những thay đổi trong cán cân tài chính quốc tế.
(VNF) - Nhật Bản đã chi hơn 73 tỷ USD để hỗ trợ đồng yên trong tháng qua, đánh dấu lần can thiệp đầu tiên kể từ năm 2024 khi giới chức ngày càng lo ngại đồng nội tệ suy yếu sẽ đẩy chi phí nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm và năng lượng lên cao.
(VNF) - Thị trường hợp đồng tương lai vĩnh viễn trị giá 61,7 nghìn tỷ USD vừa tiến thêm một bước lớn vào hệ thống tài chính Mỹ khi Coinbase và Kalshi chính thức ra mắt các sản phẩm perps được quản lý dành cho nhà đầu tư trong nước.
(VNF) - Giá vàng đang tiến gần đến một bước ngoặt quan trọng, kỳ vọng sẽ giảm về 4.097,99 USD - mức thấp nhất của tháng 3 hoặc thậm chí thấp hơn.
(VNF) - Từ mô hình tăng trưởng thần tốc dựa trên nguồn vốn gần như miễn phí từ nhà cung ứng, BYD đang bước vào giai đoạn chuyển đổi đầy áp lực khi dòng tiền suy yếu, nợ vay tăng mạnh và hàng chục tỷ USD nghĩa vụ tài chính dần lộ diện trên bảng cân đối kế toán.
(VNF) - Ngày càng nhiều người Mỹ phải tìm đến thực phẩm cứu trợ trong bối cảnh chi phí sinh hoạt leo thang, lạm phát kéo dài và các chương trình hỗ trợ thời kỳ đại dịch dần chấm dứt.
(VNF) - CP All, đơn vị vận hành chuỗi cửa hàng tiện lợi 7 Eleven tại Thái Lan, đã phản đối kế hoạch tái cấu trúc mảng kinh doanh tài chính do cổ đông lớn nhất là Tập đoàn Charoen Pokphand (CP) đề xuất, cho thấy những bất đồng nội bộ tại một trong những tập đoàn lớn nhất nước này.
(VNF) - Kevin Warsh được đánh giá có góc nhìn cởi mở hơn với Bitcoin, song ưu tiên kiểm soát lạm phát có thể khiến crypto chưa dễ hưởng lợi.
(VNF) - Bộ Tài chính Mỹ đang xem xét khả năng phát hành tờ tiền mệnh giá 250 USD có in chân dung Tổng thống Donald Trump. Thông tin này được một quan chức của cơ quan này xác nhận với CBS News.
(VNF) - Giá vé “trên trời” cho các trận đấu tại World Cup 2026 đang làm dấy lên làn sóng phản ứng dữ dội tại Mỹ, đồng thời kéo theo cuộc điều tra từ các tổng chưởng lý bang New York và New Jersey nhằm vào FIFA – đơn vị tổ chức giải đấu.
(VNF) - Giá dầu tăng trong phiên giao dịch ngày 28/5 sau khi các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn hoạt động vận chuyển thương mại qua eo biển Hormuz.
(VNF) - Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cảnh báo rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump có nguy cơ gây ra một cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu do chiến sự Iran, chính sách thương mại liên tục thay đổi và xu hướng rút lui khỏi hợp tác quốc tế.
(VNF) - Hồng Kông đã vượt qua Thụy Sĩ để trở thành trung tâm giao dịch tài sản xuyên biên giới lớn nhất thế giới, một vị thế được đánh giá là khó đảo ngược khi các trung tâm tài chính ở châu Á tăng trưởng nhanh hơn những “thiên đường an toàn” tại châu Âu, theo nhận định của Boston Consulting Group (BCG) hôm 27/5.
(VNF) - Hơn một nửa người dân Đức sống trong nhà thuê. Với chính sách ưu tiên bảo vệ người thuê thay vì khuyến khích sở hữu nhà, Đức đã xây dựng một thị trường nhà ở rất khác biệt. Tuy nhiên, áp lực giá thuê tăng cao và tình trạng thiếu nhà ở tại các đô thị lớn đang đặt ra nhiều thách thức mới cho quốc gia này.
(VNF) - Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đang đổ hàng tỷ USD xây dựng kho dự trữ khoáng sản chiến lược để giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, nhưng nghịch lý là phần lớn nguyên liệu tích trữ vẫn phải mua từ Bắc Kinh.
(VNF) - Sau khi Ấn Độ bất ngờ tăng thuế nhập khẩu kim loại quý, một thị trường lớn khác tại châu Á cũng nhanh chóng có động thái tương tự. Cơ quan hải quan Malaysia vừa thông báo sẽ áp thuế mới đối với vàng thỏi, đánh dấu lần đầu tiên quốc gia này áp thuế nhập khẩu với kim loại quý.
(VNF) - Hai nhà sản xuất chip nhớ Micron và SK Hynix vừa gia nhập nhóm doanh nghiệp có vốn hóa vượt 1.000 tỷ USD, trong bối cảnh nhu cầu chip phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục tăng mạnh.
(VNF) - Trong khi các hãng công nghệ đua nhau phát triển AI và thiết bị ngày càng thông minh, một chàng trai 28 tuổi tại New York lại kiếm hàng trăm nghìn USD nhờ hồi sinh điện thoại gập, máy nghe CD và những món đồ công nghệ tưởng chừng đã lỗi thời để bán cho Gen Z – thế hệ đang khao khát cảm giác “ít online hơn”.
(VNF) - Từ Phố Wall đến châu Á, AI trở thành động cơ dịch chuyển dòng vốn lớn nhất thế giới, đóng vai trò tương tự Internet những năm 2000 hay điện khí hóa thế kỷ 20.
(VNF) - Từ khoản vay 1 triệu USD dành cho Elon Musk trong những ngày đầu Tesla bên bờ vực phá sản, Antonio Gracias giờ đây có thể bước vào hàng ngũ siêu tỷ phú toàn cầu khi SpaceX chuẩn bị thực hiện đợt IPO được dự báo lớn nhất lịch sử. Sau hơn hai thập kỷ đồng hành cùng Musk, nhà đầu tư kín tiếng này đang đứng trước cơ hội sở hữu khối tài sản trị giá hàng chục, thậm chí hơn 100 tỷ USD.
(VNF) - Giá dầu thế giới, đồng USD, thị trường chứng khoán toàn cầu và giá vàng đồng loạt biến động mạnh trong phiên 26/5 khi nhà đầu tư giằng co giữa kỳ vọng Mỹ - Iran đạt được thỏa thuận hòa bình và lo ngại căng thẳng Trung Đông tiếp tục leo thang sau các cuộc không kích mới của Washington.
(VNF) - Giá bạc tăng gần gấp ba lần vàng trong phiên giao dịch ngày 25/5, kéo tỷ lệ vàng/bạc xuống mức thấp hiếm thấy và làm dấy lên câu hỏi lớn trên thị trường kim loại quý.
(VNF) - Mỹ và Iran đang tiến gần hơn tới một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột kéo dài ba tháng, trong đó Tehran được cho là sẽ mở lại eo biển Hormuz. Trong khi đó, Mỹ tiếp tục mở các đợt không kích mới, hoạt động vận tải dầu khí qua tuyến hàng hải chiến lược này bắt đầu có dấu hiệu phục hồi.
(VNF) - Các nhà đầu tư Trung Quốc đang ráo riết tìm kiếm những con đường thay thế để mua bán cổ phiếu nước ngoài. Động thái này diễn ra sau khi Bắc Kinh phát động chiến dịch mạnh tay nhất từ trước đến nay nhằm trấn áp hoạt động giao dịch chứng khoán xuyên biên giới trái phép, với mục tiêu ngăn chặn dòng vốn tháo chạy ra nước ngoài.
(VNF) - Ông Hun Sen áp dụng các biện pháp pháp lý mạnh tay với các quan chức chính phủ trục lợi từ các đường dây lừa đảo trực tuyến và những người liên quan.
(VNF) - Thị trường tài chính toàn cầu tiếp tục chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị Trung Đông, biến động giá các tài sản và những thay đổi trong cán cân tài chính quốc tế.
(VNF) - Bầu trời sông Hàn đã bùng nổ sắc màu trong đêm khai mạc Lễ hội Pháo hoa quốc tế Đà Nẵng với màn so tài của đội Đà Nẵng (Việt Nam) và đương kim vô địch Trung Quốc.
