Lịch sử kinh tế: Công ty nào phát hành cổ phiếu đầu tiên trên thế giới?
Hải Đăng -
30/05/2021 10:52 (GMT+7)
Một sinh viên lịch sử người Hà Lan đã tìm ra cổ phiếu lâu đời nhất thế giới, được phát hành bởi công ty Đông Ấn Hà Lan - Dutch East India (VOC).
Chứng tích tại trụ sở công ty Đông Ấn Hà Lan xưa
Theo hãng tin Reuters, cổ phiếu này nằm trong những tài liệu lưu trữ bị quên lãng về thành phố Enkhuzen, hiện được lưu trữ tại thành phố Hoorn, thuộc khu vực Tây Bắc của Hà Lan.
Tờ cổ phiếu này được phát hành cho ông Pieter Harmensz, một công dân của thành phố Enkhuzen, người sinh thời làm trợ lý cho một vài đời thị trưởng ở đây.
Tờ cổ phiếu được cho là cổ nhất thế giới
Reuters cho biết, VOC là công ty thương mại lớn nhất của Hà Lan vào thế kỷ XVII-XVIII, đồng thời cũng là công ty đầu tiên trên thế giới phát hành cổ phiếu. Ngày ghi trên tờ cổ phiếu được cho là cổ nhất thế giới này là ngày 9/9/1606. Khi đó, ông Harmensz đã đóng khoản trả góp 150 guilder (loại tiền thời đó của Hà Lan) cuối cùng để nhận cổ phiếu.
VOC được thành lập vào năm 1602 tại Amsterdam bằng việc hợp nhất 6 công ty thương mại Đông Ấn ở các thành phố gồm Amsterdam, Middelburg, Enkhuizen, Delft, Hoorn và Rotterdam trong bối cảnh chiến tranh và hỗn loạn giữa Hà Lan và bán đảo Tây Ban Nha – Bồ Đào Nha.
Chính phủ Hà Lan đã tài trợ vốn và trao lợi thế độc quyền phân phối gia vị trong 21 năm cho tập đoàn VOC để khuyến khích nền thương mại mới nổi của quốc gia đang trong chiến tranh này. Vốn điều lệ của công ty VOC mới thành lập là 6.44 triệu guilders, tương ứng với 107 triệu euros ngày nay.
Trong số những thành viên sáng lập VOC có một cái tên đáng chú ý là Dirck Bas. Là một thủy thủ và đại sứ lâu năm kinh nghiệm của Hà Lan, Dirck Bas đã góp 6.000 guilders vào công ty cùng với 16 người khác và đóng vai trò giám đốc điều hành doanh nghiệp tương tự như mô hình công ty ngày nay.
Trong bản điều lệ của công ty năm 1606, tất cả những thành viên đại chúng góp vốn khác sau thời điểm này cho VOC sẽ nhận được một “aktie”, hay có thể gọi là một chứng nhận quyền sở hữu doanh nghiệp, một phần của lợi nhuận tương lai và là một cổ phiếu đầu tiên trong lịch sử thế giới.
VOC nhanh chóng trở thành một công ty đại chúng hùng mạnh với hàng nhìn cổ đông từ khắp các thành phố tại Hà Lan. Tuy nhiên đi kèm với số đông nhà đầu tư, nhu cầu chuyển nhượng cổ phiếu bắt đầu xuất hiện.
Lúc này, Dirck Bas ra thông báo, những cổ đông nào muốn bán lại cổ phần để hiện thực hóa lợi nhuận phải chuyển nhượng cho một cổ đông khác thay vì giao dịch trực tiếp với công ty để lấy tiền mặt. Chỉ sau một đêm, thị trường giao dịch cổ phiếu VOC được thành lập tại Amsterdam. Và đây được xem là thị trường chứng khoán thực sự đầu tiên của thế giới.
Hơn nữa, trong những năm sau đó, VOC bắt đầu mở rộng hoạt động mình ra khắp châu Á với việc mở chi nhánh tại Jakarta, Nhật Bản, Sri Lanka, Đài Loan, mũi Hảo Vọng tại Nam Phi và hàng loạt các nơi khác trên con đường thương mại biển dọc Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, chính thức đánh dấu mốc phát triển thành một tập đoàn đa quốc gia đầu tiên trên thế giới.
Quyền lực của VOC không chỉ nằm ở kênh phân phối rộng khắp, lợi thế độc quyền và quy mô vốn khổng lồ, mà còn là quyền lực vũ trang thực sự. Trong thời kỳ đỉnh cao của mình, VOC sở hữu 40 đại chiến hạm và 10.000 bộ binh để bảo vệ hàng hóa và khai phá các vùng đất mới.
Đội quân chiến hạm của VOC
Theo thống kê, từ năm 1602 đến năm 1796, VOC đã gửi gần 1 triệu người châu Âu làm việc cho các giao dịch thương mại với 4.785 tàu và mạng lưới vận tải đã vận chuyển hơn 2,5 triệu tấn hàng hóa với châu Á.
Công ty Đông Ấn Hà Lan là công ty đa quốc gia đầu tiên trên thế giới và là công ty đầu tiên sử dụng cổ phiếu. Hãng sở hữu gần như toàn bộ quyền lực như chính phủ, trong đó có khả năng phát động chiến tranh, bỏ tù và hành hình các tù nhân, thay mặt đàm phán hiệp ước, đúc tiền và thành lập thuộc địa.
Sau hai thế kỷ giữ vị trí doanh nghiệp thương mại quan trọng trên thế giới, công ty lao dốc từ cuối thế kỷ XVIII vì tham nhũng. Đến năm 1800, VOC chính thức phá sản. Những quyền sở hữu và các món nợ bị chính phủ Cộng hòa Batavia của Hà Lan chiếm giữ.
(VNF) - Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty Cổ phần Du lịch Xanh Nghệ An - Vneco do hàng loạt vi phạm liên quan đến nghĩa vụ công bố thông tin trên thị trường chứng khoán.
(VNF) - Trong bối cảnh thị trường giao dịch khá trầm lắng, cổ phiếu THD của CTCP Thaiholdings bất ngờ trở thành tâm điểm với chuỗi tăng giá mạnh hiếm thấy.
(VNF) - Theo chuyên gia PSI, thị trường sẽ khó có một mạch đi lên mà tiếp tục phân hóa mạnh. Vì vậy, nhà đầu tư nên tận dụng các nhịp điều chỉnh để giải ngân, đặc biệt trong bối cảnh phần lớn cổ phiếu trên thị trường vẫn đang ở vùng giá hấp dẫn, ngoại trừ một số nhóm đã tăng mạnh trước đó
(VNF) - Thông tin Phát Đạt ký biên bản ghi nhớ hợp tác triển khai dự án Thủ Thiêm Eco Smart City đã ngay lập tức kích hoạt làn sóng mua mạnh, đưa cổ phiếu PDR tăng kịch trần.
(VNF) - Thanh khoản trên thị trường tiếp tục suy giảm trong bối cảnh dòng tiền lớn của khối ngoại từ kỳ vọng nâng hạng thị trường vẫn chưa thực sự nhập cuộc
(VNF) - Các doanh nghiệp ngành bảo hiểm đang đầu tư trở lại nền kinh tế một khoản vốn “khổng lồ”, đến nay vượt 1 triệu tỷ đồng. Vậy, danh mục đầu tư của các “cá mập” bảo hiểm như thế nào và nguyên tắc đầu tư ra sao?
(VNF) - Không chỉ nổi danh trong lĩnh vực phân phối ICT, hai “ông lớn” DGW và PET còn đang gây chú ý khi mạnh tay rót hàng trăm tỷ đồng vào thị trường chứng khoán.
(VNF) - CEO Prudential Việt Nam cho rằng, trong các dòng vốn phục vụ tăng trưởng của Việt Nam, bảo hiểm là một dạng “dòng vốn” khác ít được nhìn thấy hơn, âm thầm, kiên nhẫn và mang tính dài hạn.
(VNF) - Sau nhiều tháng bị đình chỉ giao dịch do chậm công bố thông tin, Bamboo Capital cho biết đang dồn nguồn lực phối hợp với đơn vị kiểm toán để hoàn tất loạt báo cáo tài chính còn tồn đọng. Doanh nghiệp kỳ vọng sớm khắc phục các vi phạm, qua đó đưa hơn 880 triệu cổ phiếu BCG trở lại giao dịch trên HoSE.
(VNF) - VN-Index liên tục lập vùng giá cao mới trong những tháng gần đây, nhưng không phải nhà đầu tư nào cũng được hưởng niềm vui từ đà tăng ấy. Theo bà Nguyễn Thị Bình Minh, Tổng giám đốc Money Gain, thị trường hiện nay đang bước vào giai đoạn phân hóa mạnh, nơi lợi thế không còn thuộc về người “đoán đúng chỉ số” mà thuộc về người biết đọc dữ liệu, hiểu ngành, chọn đúng cổ phiếu và giữ kỷ luật với phương pháp của mình.
(VNF) - Sau góp ý từ Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính đã bỏ quy định yêu cầu các tổ chức tín dụng cung cấp dữ liệu tài khoản thanh toán của người dùng cho cơ quan thuế. Nội dung này từng gây chú ý do liên quan trực tiếp đến vấn đề bảo mật thông tin khách hàng và quản lý giao dịch số.
(VNF) - Chương trình dùng vàng giao dịch bất động sản được triển khai trong 5 năm, với kỳ vọng vừa tạo thêm kênh thanh khoản cho thị trường nhà ở, vừa góp phần đưa nguồn lực vàng nhàn rỗi vào lưu thông kinh tế.
(VNF) - Đề xuất áp dụng xác thực sinh trắc học đang thu hút nhiều sự quan tâm khi được kỳ vọng sẽ tăng cường an toàn, minh bạch và hạn chế tình trạng gian lận, thao túng. Tuy nhiên, bên cạnh lợi ích về bảo mật, quy định này cũng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ ảnh hưởng đến trải nghiệm giao dịch và tốc độ khớp lệnh của nhà đầu tư.
(VNF) - Theo nhà chức trách, thay vì các hình thức huy động vốn truyền thống như hiện nay, doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể thế chấp các tài sản khác như quyền ở hữu trí tuệ, tài sản số để vay vốn.
(VNF) - Sài Gòn Capital (SGGC) vừa có văn bản gửi Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội thông báo về việc chậm thanh toán lãi trái phiếu cho lô SGGCH2328003.
(VNF) - Trong khi thị trường chứng khoán rung lắc mạnh và nhiều nhóm cổ phiếu chịu áp lực điều chỉnh, một mã lại gây chú ý khi liên tiếp tăng kịch trần trong ba phiên giao dịch gần nhất.
(VNF) - Từ 1/7, theo quy định cơ quan thuế có quyền áp dụng biện pháp để doanh nghiệp nộp đơn mở thủ tục phá sản, tuy nhiên việc này chưa đồng nghĩa với DN phải chịu trách nhiệm hình sự.
(VNF) - Khối ngoại tiếp tục tạo áp lực lớn lên VN-Index khi bán ròng mạnh trên HoSE với giá trị hơn 3.240 tỷ đồng – mức mạnh nhất trong nhiều phiên gần đây.
(VNF) - Động thái liên tục gia tăng sở hữu của hệ sinh thái Nutifood tại Đường Quảng Ngãi cho thấy tham vọng tiến sâu hơn vào doanh nghiệp đầu lương thực - thực phẩm này. Dẫu vậy, “bài toán kiểm soát” vẫn còn nhiều thách thức khi ban lãnh đạo cũ và các cổ đông nội bộ đang nắm giữ những lợi thế đáng kể.
(VNF) - Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty Cổ phần Du lịch Xanh Nghệ An - Vneco do hàng loạt vi phạm liên quan đến nghĩa vụ công bố thông tin trên thị trường chứng khoán.
(VNF) - Hàng nghìn quả pháo của đội Đà Nẵng (Việt Nam 1) và Jiangxi Yangfeng (Trung Quốc) đã được tập kết tại bãi bắn bên sông Hàn, sẵn sàng cho đêm khai mạc Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 diễn ra tối 30/5.