Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), Việt Nam đã chứng kiến mức tăng lương tối thiểu tương đối nhanh trong những năm qua. Lương tối thiểu tăng ở mức trung bình hằng năm đạt hai con số trong giai đoạn 2007-2015, vượt xa tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đầu người và chỉ số giá tiêu dùng.
Cũng trong giai đoạn này, tốc độ tăng lương tối thiểu cao hơn tốc độ tăng năng suất lao động. Cụ thể, tỷ lệ lương tối thiểu trên năng suất lao động đã tăng từ 25% (năm 2007) lên 50% (năm 2015).
Xu hướng này không giống như các quốc gia khác như Trung Quốc, Indonesia hay Thái Lan. Khoảng cách giữa tăng trưởng lương tối thiểu và tăng trưởng năng suất lao động ở Việt Nam đã dãn rộng nhanh hơn so với các quốc gia khác.
Theo TS Nguyễn Đức Thành - Viện trưởng VEPR, lương phải gắn liền với năng suất lao động, "nhưng tại Việt Nam, lương tối thiểu đã tăng liên tục và không liên quan đến gì năng suất lao động cả".
Ông Thành cho rằng lương tối thiểu tăng cao hơn năng suất lao động sẽ khiến việc phân phối hướng về người lao động nhiều hơn. Điều này làm giảm động lực của vốn, giảm tích lũy tư bản, giảm động lực đầu tư và quá trình mở rộng sản xuất kinh doanh, gây ảnh hưởng trong dài hạn.
Theo phân tích của VEPR, trong giai đoạn 2004 – 2015, năng suất lao động của Việt Nam đã tăng khá nhanh (đạt 4,4%) tuy nhiên tốc độ tăng trưởng của lương trung bình còn nhanh hơn, đạt 5,8%.
Điều này ngược với các nước như Trung Quốc (tốc độ tăng năng suất là 9,1%, tốc độ tăng lương trung bình là 8,8%), Indonesia (tốc độ tăng năng suất là 3,6%, tốc độ tăng lương trung bình là 2,6%), Singapore (tốc độ tăng năng suất là 1,8%, tốc độ tăng lương trung bình là 1,2%)…
"Trung Quốc đang đi theo con đường của Nhật Bản trong những năm 60, duy trì tiền lương thấp hơn năng suất. Điều này giúp tăng lợi nhuận của giới chủ, tăng tích lũy tư bản. Việt Nam không làm được điều này. Việt Nam điều chỉnh lương cao hơn năng suất lao động, do đó động cơ tăng trưởng kinh tế trong dài hạn sẽ bị giảm và các vấn đề về đầu tư sẽ nảy sinh.
Chúng ta cứ tăng lương tối thiểu để làm hài lòng một tầng lớp quần chúng rất đông đảo, nhưng chúng ta không đếm xỉa gì đến ảnh hưởng với kinh tế, vậy thì chúng ta sẽ như thế nào", ông Thành đặt câu hỏi.
Theo phân tích của TS Futoshi Yamauchi – Chuyên gia Kinh tế Ngân hàng Thế giới, một cách tổng quát, tăng lương tối thiểu sẽ làm tăng lương trung bình. Theo đó, lương tối thiểu tăng 1% thì lương trung bình tăng 0,32%.
Lương tối thiểu cũng tác động đến lao động và lợi nhuận. Cụ thể, lương tối thiểu tăng 1% thì lao động giảm 0,13% và tỷ lệ lợi nhuận (lợi nhuận/doanh thu) giảm 2,3 điểm %.
Ở mức độ doanh nghiệp, tăng lương tối thiểu khiến tốc độ tăng trưởng lao động suy giảm. Doanh nghiệp càng sử dụng nhiều lao động, tốc độ giảm càng mạnh. Chẳng hạn với doanh nghiệp có 100 lao động, nếu lương tối thiểu tăng 1% thì tăng trưởng lao động giảm 0,2% (con số này ở doanh nghiệp có 50 lao động là 0,1%).
Hệ quả tất yếu của việc này là chi phí đầu tư cho máy móc tăng lên. Ví dụ với doanh nghiệp dệt may có cường độ vốn 50 (ví dụ giá trị sổ sách tài sản cố định là 6,3 tỷ đồng, 125 lao động), khi lương tối thiểu tăng 1%, đầu tư cho máy móc tăng 2,4%.
Như vậy, các phân tích này đã cho thấy khi lương tối thiểu tăng, lợi nhuận doanh nghiệp sẽ bị co lại. Phản ứng với điều này, doanh nghiệp có xu hướng cắt giảm lao động và tăng cường đầu tư máy móc để thay thế.
Ở khía cạnh khác, TS Nguyễn Tiến Dũng – Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết: một cách tổng quát, người lao động trình độ học vấn thấp, không có hợp đồng lao động và không có bảo hiểm xã hội thường nhận lương thấp hơn lương tối thiểu. Ngoài ra, hệ thống lương tối thiểu hiện tại cũng không bao gồm nhóm thiệt thòi và dễ tổn thương trong xã hội.
Bình luận về các phân tích này, TS Nguyễn Đức Thành nói: "Chúng tôi đã chứng minh được rằng các doanh nghiệp có khuynh hướng cắt bỏ lao động khi lương tối thiểu tăng. Còn với các doanh nghiệp không tuân thủ đầy đủ quy định lao động (về bảo hiểm), họ không cắt giảm lao động nhưng cũng sẽ không tăng lương.
"Chúng ta nghĩ rằng lương tối thiểu là để bảo vệ người lao động. Nhưng thực tế khi tăng lương tối thiểu thì nhiều người lại bị đẩy ra khỏi thị trường lao động".
TS Thành nhấn mạnh: "Lương tối thiểu không có khả năng bảo vệ những người không nhận lương tối thiểu. Hệ thống bảo hiểm và hệ thống hỗ trợ việc làm của chúng ta phải thiết kế theo kiểu khác, không sử dụng lương tối thiểu như một triết lý để bảo vệ người lao động nữa. Bởi anh đã vô tình đẩy nhiều người lao động ra khỏi thị trường và anh không bảo vệ được những người bị đẩy ra đó".
Theo TS Nguyễn Tiến Dũng – Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, cơ chế xác định tiền lương tối thiểu hiện nay đang có vấn đề.
Thứ nhất, cách xác định tiền lương tối thiểu bằng cách đo lường mức sống tối thiểu của người lao động là không hợp lý. "Mức sống tối thiểu là một khái niệm tương đối và có thể thay đổi theo thời gian. Việc xác định mức sống tối thiểu mà không tính đến mức sống cụ thể trong nền kinh tế nói chung cũng như trong các khu vực khác của nền kinh tế có thể dẫn đến xác đinh quá cao mức sống tối thiểu. Từ đó dẫn đến xác định tiền lương tối thiểu cao".
Thứ hai là chúng ta không rõ ràng trong việc xác định tiền lương tối thiểu. "Việc các tổ chức khác nhau tham gia vào Hội đồng Tiền lương Quốc gia (sử dụng các tiêu chí khác nhau để đánh giá hay đưa ra các phương án tiền lương) làm giảm khả năng dự báo cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp thường không biết quy trình xác định tăng lương nên khi Chính phủ công bố mức điều chỉnh vào cuối năm, họ gặp rất nhiều khó khăn", TS Dũng nói.
Tags:
(VNF) - Dịp Quốc khánh năm nay, cán bộ, công chức, viên chức sẽ được nghỉ liên tục 5 ngày, từ 29/8 đến hết 2/9, nhờ thực hiện hoán đổi ngày làm việc. Khối doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng lịch nghỉ tương tự để tạo điều kiện cho người lao động nghỉ ngơi và tham gia các hoạt động trong dịp lễ.
(VNF) - Dù Luật Thuế thu nhập cá nhân đã mở đường cho việc đánh thuế đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng, Bộ Tài chính cho biết hiện chưa đủ cơ sở để quy định chi tiết và triển khai thu thuế đối với các giao dịch này.
(VNF) - Tính đến ngày 21/5, TP. HCM mới giải ngân được 23.620 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 16% so với kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao. Con số này thấp hơn đáng kể so với mục tiêu 30% đặt ra cho quý I/2026.
(VNF) - Cùng với việc nâng cao chất lượng sống cho người dân, TP. HCM đặt mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế hàng đầu khu vực với quy mô kinh tế dự kiến khoảng 800 tỷ USD vào năm 2050.
(VNF) - Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn cho biết năm 2025 chứng kiến tốc độ xây dựng và hoàn thiện pháp luật nhanh chưa từng có, với hàng loạt đạo luật, nghị quyết được ban hành nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn cho hoạt động đầu tư kinh doanh.
(VNF) - Bảo hiểm xã hội TP. HCM vừa kiến nghị bổ sung tài xế công nghệ và người bán hàng trực tuyến trên các sàn thương mại điện tử vào nhóm tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc khi sửa đổi các quy định liên quan đến Luật BHXH và Luật Bảo hiểm y tế.
(VNF) - Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp, trong đó đề xuất không cổ phần hóa các đơn vị đang độc quyền cung cấp dịch vụ công trên phạm vi cả nước hoặc tại từng địa phương.
(VNF) - Cục Quản lý Dược vừa ban hành quyết định xử phạt Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Xuất nhập khẩu The Vigo hơn 112 triệu đồng do kinh doanh mỹ phẩm có công thức không đúng hồ sơ công bố và quảng cáo sản phẩm sai quy định.
(VNF) - Công an TP. Hà Nội đã khởi tố Chủ tịch CCV Group Mai Hà Trang để điều tra hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, liên quan vụ huy động hơn 1.000 tỷ đồng từ hàng trăm nhà đầu tư.
(VNF) - Một hộ kinh doanh ở Đà Nẵng đã sử dụng máy POS để thực hiện các giao dịch quẹt thẻ nhằm hợp thức hóa dòng tiền, hỗ trợ rút tiền mặt, đáo hạn thẻ tín dụng và thu phí dịch vụ trái quy định của pháp luật.
(VNF) - Thủ tướng gợi ý cơ chế cho phép doanh nghiệp, hợp tác xã được mua lại nhà ở thương mại, nhà ở xã hội với mục đích duy nhất là để cho thuê.
(VNF) - UBND TP Hà Nội vừa có tờ trình bổ sung đề nghị ban hành Nghị quyết thông qua Đề án “Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, thành phố Hà Nội”, với lộ trình triển khai theo 3 giai đoạn từ giữa năm 2026 đến hết năm 2029.
(VNF) - Sau một năm thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW, khu vực kinh tế tư nhân ghi nhận sự bứt phá về số lượng với làn sóng doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng mạnh. Tuy nhiên, bài toán về quy mô, năng lực cạnh tranh và vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu vẫn là thách thức lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp tư nhân.
(VNF) - Theo báo cáo mới công bố của S&P Global, Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 5/2026 đạt 52,8 điểm, tăng từ mức 50,5 điểm của tháng trước và là mức cao nhất kể từ tháng 2/2026. Kết quả này cho thấy các điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực sản xuất tiếp tục cải thiện tháng thứ 11 liên tiếp.
(VNF) - Sau cuộc hội đàm sáng 1/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr. nhất trí nâng quan hệ song phương Việt Nam - Philippines lên Đối tác Chiến lược tăng cường.
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định chủ trương của Việt Nam là không hợp tác với nước này để gây tổn hại hoặc tạo khó khăn cho nước khác. Vì vậy, Việt Nam đã và đang duy trì quan hệ tốt đẹp với cả Mỹ và Trung Quốc, mang lại lợi ích cho tất cả các bên, đồng thời đóng góp vào hòa bình, ổn định của khu vực.
(VNF) - Việt Nam đề nghị phía Mỹ đánh giá khách quan, công bằng, ghi nhận đầy đủ những nỗ lực và kết quả thực chất của Việt Nam, trên tinh thần hợp tác, xây dựng, phù hợp với quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Mỹ.
(VNF) - Bộ Tài chính cho biết đang phối hợp với Bộ Công an nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin nhằm rút ngắn tối đa thời gian xử lý hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh. Theo đó, người nộp thuế sẽ được gỡ bỏ biện pháp tạm hoãn xuất cảnh gần như ngay lập tức sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước.
(VNF) - Từ tháng 6/2026, nhiều chính sách mới liên quan đến tiêu dùng, viễn thông, thuế, đăng ký phương tiện và sắp xếp đơn vị hành chính cấp cơ sở sẽ chính thức có hiệu lực.
(VNF) - Phát biểu tại phiên khai mạc Đối thoại Shangri-La tối 29/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ ra ba cuộc khủng hoảng nền tảng đang diễn ra đồng thời và tác động lẫn nhau trên thế giới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam cho rằng, nếu tháo gỡ đồng bộ các điểm nghẽn về hạ tầng, pháp lý và dòng vốn, thành phố không chỉ bứt tốc tăng trưởng mà còn có cơ hội vươn lên thành trung tâm tài chính, logistics và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực.
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong ngày 29/5 cùng chứng kiến Lễ trao và thông báo các văn kiện hợp tác giữa các bộ, ngành, địa phương hai nước Việt Nam – Singapore.
(VNF) - Trước làn sóng phản ánh từ nhà bán hàng về việc nhiều sàn thương mại điện tử đồng loạt tăng phí và bổ sung các khoản thu mới, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã yêu cầu các nền tảng liên quan giải trình, đồng thời giám sát chặt tác động tới môi trường cạnh tranh và giá bán tới tay người tiêu dùng.
(VNF) - Theo báo cáo mới nhất của Bộ Tài chính, tính đến hết ngày 21/5/2026, tổng số vốn đầu tư công giải ngân đạt 182.544 tỷ đồng, tương đương khoảng 18% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
(VNF) - Theo ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (VINPA), xăng sinh học E5 và E10 không gây ảnh hưởng tới động cơ phương tiện nếu xe đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và được bảo dưỡng định kỳ đúng cách.
(VNF) - Dịp Quốc khánh năm nay, cán bộ, công chức, viên chức sẽ được nghỉ liên tục 5 ngày, từ 29/8 đến hết 2/9, nhờ thực hiện hoán đổi ngày làm việc. Khối doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng lịch nghỉ tương tự để tạo điều kiện cho người lao động nghỉ ngơi và tham gia các hoạt động trong dịp lễ.
(VNF) - Nhiều dự án nhà ở thương mại đủ điều kiện mở bán nhà ở hình thành trong tương lai, bổ sung gần 10.500 căn hộ và nhà liền kề cho thị trường bất động sản Đà Nẵng.
