Nâng hạng chứng khoán Việt Nam: Không chỉ là chuyện 'danh xưng'

Gia tăng thanh khoản, tạo vòng lặp tích cực

Ngày 8/10/2025, FTSE Russell chính thức thông báo nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ nhóm cận biên (Frontier Market) lên nhóm mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market). Quyết định này dự kiến có hiệu lực từ ngày 21/9/2026, sau kỳ đánh giá giữa kỳ vào tháng 3/2026.

Cách đó nửa vòng trái đất, tại Quảng trường Thời đại (New York), quốc kỳ Việt Nam đã xuất hiện rực rỡ trên tháp Nasdaq. Không dừng lại ở lời chúc mừng, mà theo lời ông Bob McCooey, Phó chủ tịch kiêm Giám đốc Bộ phận niêm yết quốc tế của Nasdaq, đó là “sự thừa nhận” của sàn giao dịch chứng khoán hàng đầu thế giới đối với thị trường chứng khoán Việt Nam, khi chính thức tiến vào sân chơi toàn cầu.

Bình luận về “sự kiện lịch sử” này, Phó chủ tịch Nasdaq cho hay, đây là thành quả của nhiều năm nỗ lực, là kết tinh của một quá trình vận động bền bỉ, minh bạch và cải cách mạnh mẽ từ toàn bộ hệ sinh thái tài chính Việt Nam.

“Một quốc gia không thể được nâng hạng chỉ bằng lời nói hay kỳ vọng”, ông McCooey ghi nhận nỗ lực cải cách của Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh rằng quyết định của FTSE Russell là kết quả của hàng nghìn giờ làm việc, hàng trăm bộ dữ liệu và những bước tiến cụ thể trong cải thiện hạ tầng, pháp lý và năng lực vận hành thị trường.

Từ góc nhìn toàn cầu, Phó chủ tịch Nasdaq nhấn mạnh, việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng không chỉ là câu chuyện về “danh xưng cao hơn”, mà quan trọng hơn là tăng chiều sâu và sức sống của thị trường. Theo đó, các quỹ trước đây bị giới hạn đầu tư vào Việt Nam giờ đây đã có thể rót tiền. Điều này sẽ khiến thanh khoản gia tăng và bản thân thanh khoản sẽ thu hút thêm thanh khoản, tạo ra một vòng lặp tích cực.

“Thanh khoản gia tăng sẽ giúp các doanh nghiệp tự tin hơn khi niêm yết, bởi họ biết cổ phiếu của mình được giao dịch sôi động hơn thu hút được nhóm cổ đông hoàn toàn mới,” ông McCooey phân tích.

Cũng theo Phó chủ tịch Nasdaq, thanh khoản là yếu tố quyết định thành công của một thị trường. Câu chuyện của Nasdaq tại Mỹ là minh chứng rõ ràng cho điều đó: sự bền vững của thị trường đến từ niềm tin của nhà đầu tư và dòng tiền dài hạn. Hơn 85% doanh nghiệp niêm yết trên sàn Nasdaq là công ty trong nước, hưởng lợi từ nền kinh tế tiêu dùng vững mạnh, lãi suất ổn định và hệ thống quỹ hưu trí như 401(k) hay 529, giúp dòng vốn liên tục chảy vào thị trường.

“Chính cấu trúc đầu tư đó tạo ra sức sống lâu dài, khiến thị trường chứng khoán không chỉ là nơi giao dịch, mà là một phần của nền kinh tế quốc dân”, ông Bob McCooey chia sẻ.

Đối với Việt Nam, lãnh đạo Nasdaq nhìn nhận, sự hình thành của các mô hình quỹ hưu trí và quỹ đầu tư dài hạn chính là cơ hội để tạo ra nền tảng dòng vốn bền vững. Song song với đó, xu hướng điện tử hóa và ứng dụng công nghệ tài chính đang mở ra cánh cửa lớn cho sự phát triển.

“Ngày nay, mọi sàn giao dịch trên thế giới đều là sàn điện tử. Điều này giúp thu hẹp chênh lệch giá, tăng thanh khoản và giảm chi phí giao dịch. Việt Nam đang đi rất nhanh trong xu hướng này và tốc độ ấy chính là lợi thế”, Phó chủ tịch Nasdaq đánh giá.

Theo ông Bob McCooney, thị trường Việt Nam hiện chưa được đánh giá đúng mức". Vị này cho hay đã nhìn thấy ở Việt Nam những yếu tố “quý giá”: một lực lượng lao động có học thức và chăm chỉ, một Chính phủ quyết tâm đầu tư vào hạ tầng và một nguồn năng lượng rất lớn.

Ba ưu tiên để tiếp tục nâng hạng thị trường

Khi được hỏi về ba ưu tiên mà Việt Nam nên tập trung để phát triển thị trường chứng khoán lên cấp độ tiếp theo, ông Bob McCooey nhấn mạnh vai trò của cơ quan quản lý trong việc giám sát và đảm bảo tuân thủ ở mức cao nhất, từ các công ty chứng khoán đến các sở giao dịch. Đây là điều cần thiết để nhà đầu tư có niềm tin vào thị trường. Nếu không có sự cơ quan quản lý đủ mạnh và nhà đầu tư mất niềm tin vào thị trường, họ sẽ rời đi.

Ưu tiên thứ hai là phát triển sản phẩm tài chính mới một cách thận trọng và có kiểm soát. Ông McCooey phân tích, khi thế hệ nhà đầu tư tiếp theo ở Việt Nam lớn mạnh và tầng lớp trung lưu trở nên giàu có, họ sẽ tìm kiếm ngày càng nhiều sản phẩm tài chính. Điều đó đặt ra yêu cầu cho các nhà quản lý cân nhắc kỹ lưỡng trong việc cho phép các sản phẩm mới gia nhập thị trường, để nhà đầu tư không phải tìm kiếm "những điều không tự nhiên" hay “chạy” sang các thị trường khác để giao dịch các sản phẩm toàn cầu thành công như Magnificent 7, NASDAQ 100…

“Tôi nghĩ UBCKNN cũng sẽ hợp tác chặt chẽ với các tổ chức như Trung tâm Tài chính Quốc tế hay các đối tác khác, trong đó có Nasdaq. Chúng tôi hy vọng có thể tham gia xây dựng hệ sinh thái tài chính đẳng cấp thế giới tại Việt Nam”, ông Bob McCooey nói về ưu tiên thứ ba để chứng khoán Việt Nam tiếp tục “thăng hạng”.

Theo đại diện Nasdaq, Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn bản lề. Nếu tiếp tục duy trì đà cải cách, tăng cường hợp tác quốc tế với các tổ chức như IFC hay Nasdaq, và đẩy mạnh tính minh bạch trong hoạt động thị trường, Việt Nam có thể trở thành một điểm sáng thực sự trong bức tranh thị trường mới nổi tại châu Á.

“Sức mạnh của Việt Nam nằm ở ý chí biến điều không thể thành có thể. Khi niềm tin, thanh khoản và công nghệ cùng hội tụ, Việt Nam sẽ không chỉ là người tham gia, mà sẽ là người dẫn dắt trong trật tự mới của các thị trường mới nổi,” ông Bob McCooey nói.

Không chỉ Nasdaq, giới chuyên môn trong và ngoài nước đều tin rằng nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp chỉ là bước khởi đầu cho hành trình dài hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Theo ông Gary Harron, Giám đốc Khối Dịch vụ Chứng khoán của HSBC Việt Nam, công bố nâng hạng lần này sẽ càng thúc đẩy đà cải cách và các đầu tư toàn cầu có niềm tin vào tương lai của Việt Nam sẽ tiếp tục đòi hỏi nâng cao sự thống nhất với tiêu chuẩn quốc tế hơn nữa.

Đồng quan điểm, ông Lê Anh Tuấn, Tổng giám đốc Dragon Capital cho rằng, việc Việt Nam được nâng hạng không chỉ là bước tiến mang tính kỹ thuật, mà còn là dấu mốc khẳng định sự trưởng thành toàn diện của thị trường.

“Đích đến tiếp theo là được MSCI công nhận là thị trường mới nổi - “con cá lớn nhất” trong phân loại toàn cầu”, ông Tuấn chia sẻ, đồng thời nhấn mạnh, hành trình nâng hạng sẽ giúp thị trường Việt Nam phát triển cả về chiều sâu lẫn quy mô và cấu trúc. Vị này dự báo, với việc tiến tới đáp ứng tiêu chuẩn thị trường mới nổi của MSCI cùng nền tảng kinh tế mạnh, trong 3-5 năm tới, thị trường chứng khoán sẽ có xu hướng tăng trưởng mạnh mẽ.

Từ góc nhìn chiến lược, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Phân tích và Nghiên cứu của Chứng khoán Yuanta Việt Nam, đánh giá việc được FTSE Russell nâng hạng là bước đệm quan trọng hướng tới nhóm mới nổi nâng cao (Advanced Emerging Market) trong giai đoạn 2030–2032.

Theo vị chuyên gia, ưu tiên trước mắt vẫn là các cải cách quan trọng như rút ngắn chu kỳ thanh toán, cải thiện thủ tục mở tài khoản cho nhà đầu tư nước ngoài và vận hành non-prefunding một cách trơn tru nhằm đáp ứng yêu cầu của FTSE Russell trong việc cải thiện tiêu chí phụ liên quan đến hoạt động của các công ty chứng khoán toàn cầu (global brokers) để vượt qua kỳ đánh giá tháng 3/2026, qua đó chính thức bước vào nhóm mới nổi cận biên. Ưu tiên tiếp theo là triển khai mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và nới giới hạn sở hữu nước ngoài.