Nghịch lý hồ tiêu: Thu thuế 55 tỷ, Nhà nước hoàn lại hơn 2.100 tỷ
Tiểu Vy -
01/08/2025 10:45 (GMT+7)
(VNF) - Nhà nước thu 55 tỷ đồng VAT nhưng phải hoàn tới 2.135 tỷ đồng cho doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu và gia vị. Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA) ngành hàng kiến nghị xem xét lại chính sách vì cơ chế hiện tại gây lãng phí và tạo áp lực dòng tiền.
Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA) mới đây đã gửi công văn đến Văn phòng Chính phủ, Văn phòng Quốc hội kiến nghị rà soát lại chính sách thuế giá trị gia tăng (VAT). Theo tính toán của ngành hàng được mệnh danh là “vàng đen”, nếu áp dụng thuế VAT 5% với toàn ngành thì Nhà nước chỉ thu về 1 đồng nhưng phải hoàn lại đến 39 đồng một chênh lệch lớn gây ra nhiều bất cập không đáng có.
VPSA phân tích, sản lượng hồ tiêu Việt Nam hiện vào khoảng 200.000 tấn/năm. Trong đó, có đến 190.000 tấn (chiếm 95%) được xuất khẩu, chỉ 10.000 tấn (5%) tiêu thụ nội địa. Đáng chú ý, chỉ một nửa số tiêu thụ nội địa này, khoảng 5.000 tấn (2,5%), là tiêu đã qua chế biến sâu và bán trong nước phần duy nhất chịu thuế VAT. Như vậy, Nhà nước chỉ thu được thuế từ phần rất nhỏ sản lượng, trong khi phần lớn sản phẩm được xuất khẩu lại phải thực hiện hoàn thuế theo quy định.
Theo tính toán của ngành hàng được mệnh danh là “vàng đen”, nếu áp dụng thuế VAT 5% với toàn ngành thì Nhà nước chỉ thu về 1 đồng nhưng phải hoàn lại đến 39 đồng.
Tính theo giá trị kim ngạch, xuất khẩu hồ tiêu đạt khoảng 1,3 tỷ USD. Nếu áp VAT 5% toàn ngành, số thuế lý thuyết phải nộp sẽ lên tới 65 triệu USD. Tuy nhiên, do phần tiêu thụ nội địa chỉ chiếm 1,6 triệu USD (tương đương 42 tỷ đồng), số thuế thực thu rất nhỏ. Phần còn lại, khoảng 63,4 triệu USD, sẽ phải hoàn lại cho doanh nghiệp xuất khẩu.
Tình trạng tương tự cũng xảy ra với các loại cây gia vị khác. Tổng sản lượng xuất khẩu nhóm này khoảng 200.000 tấn nhưng chỉ khoảng 5.000 tấn được chế biến tiêu dùng trong nước. Tổng thể, toàn ngành gia vị Việt Nam đạt sản lượng xuất khẩu hơn 400.000 tấn (số liệu năm 2024), trong đó tiêu thụ nội địa chỉ khoảng 10.000 tấn.
Với cơ cấu này, nguồn thu VAT thực tế cho ngân sách Nhà nước chỉ ở mức khoảng 55 tỷ đồng, trong khi phải hoàn lại lên đến 2.135 tỷ đồng cao gấp 39 lần.
Thực tế cho thấy, cơ chế hoàn thuế trong thời gian qua đã tồn tại nhiều lỗ hổng, bị lợi dụng để gian lận, gây tổn thất cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Những sai phạm này không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn làm giảm lòng tin và tính minh bạch trong chính sách thuế. Vì vậy, các doanh nghiệp xuất khẩu đang rất lo ngại nếu cơ chế hoàn thuế theo luật VAT mới tiếp tục được triển khai như hiện tại.
Trên cơ sở đó, VPSA kiến nghị cần điều chỉnh lại chính sách thuế theo hướng áp dụng mức thuế VAT 0% đối với hàng hóa nguyên liệu dùng cho xuất khẩu, thay vì áp dụng thuế và sau đó thực hiện hoàn thuế. Theo hiệp hội, cơ chế hoàn thuế hiện nay không chỉ không hiệu quả về mặt chi phí xã hội mà còn tạo gánh nặng vốn lưu động cho doanh nghiệp xuất khẩu.
VPSA đồng thời đề xuất một phương án thay thế: Áp dụng mức thuế khoán xuất khẩu 0,5%. Với cách làm này, Nhà nước có thể thu trực tiếp ngay trên giá trị giao dịch xuất khẩu, vừa đảm bảo nguồn thu ngân sách, vừa giúp doanh nghiệp chủ động nguồn vốn mà không phải chờ hoàn thuế. Bên cạnh đó, thuế VAT 5% vẫn có thể được áp dụng cho nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất và tiêu dùng trong nước.
Trong thời gian chờ Bộ Tài chính nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền, VPSA kiến nghị được tạm lùi thời điểm thực thi luật Thuế VAT mới sau ngày 1.7.2025.
Cũng theo phân tích của VPSA, phần lớn sản phẩm hồ tiêu và gia vị xuất khẩu hiện nay vẫn chỉ dừng ở dạng sơ chế, với biên lợi nhuận thấp, chỉ từ 1% đến 3%. Nếu tiếp tục thực hiện hoàn thuế VAT 5% như hiện tại, chính sách này có nguy cơ trở thành rào cản lớn với sự phát triển ổn định của toàn ngành.
Trước đó, các hiệp hội ngành hàng lớn như Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) và Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam (VICOFA) cũng đã có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ và các bộ ngành liên quan, nêu rõ những khó khăn doanh nghiệp gặp phải khi triển khai thuế VAT.
Cả hai hiệp hội đều cho rằng việc áp thuế VAT 5% với mặt hàng gạo và cà phê nhân xuất khẩu vốn có kim ngạch hàng tỷ USD sẽ gia tăng chi phí, thủ tục và gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp. Do đó, họ đề xuất Chính phủ và các bộ ngành xem xét đưa gạo và cà phê vào danh mục không chịu thuế VAT, tương tự như kiến nghị từ VPSA với hồ tiêu và gia vị.
(VNF) - Công an TP. Hà Nội phát hiện, xác minh và làm rõ một số sai phạm trong hoạt động đào tạo, sử dụng lao động cũng như bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy tại Công ty cổ phần đào tạo AMES - chi nhánh Hà Nội.
(VNF) - Theo phương án đề xuất, tuyến đường hầm kết nối Phú Thọ - Thái Nguyên - Hà Nội có chiều dài khoảng 18,7km, trong đó dự kiến có 2km đường hầm xuyên núi, kết nối sườn Tây sang sườn Đông Tam Đảo đi Hà Nội.
(VNF) - Công ty cổ phần Đầu tư và Xây dựng giao thông Phương Thành (Phương Thành Tranconsin) đề xuất mở rộng cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ lên 10 - 12 làn xe, với tổng mức đầu tư khoảng 25.101 tỷ đồng.
(VNF) - Việt Nam vẫn cần tiếp tục thu hút vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản trị từ khu vực đầu tư nước ngoài (FDI), nhưng về dài hạn, động lực tăng trưởng phải đến từ chính khu vực doanh nghiệp trong nước. Theo GS.TS Trần Văn Thọ, một nền kinh tế tự chủ không thể mãi dựa vào FDI, mà cần xây dựng lực lượng doanh nghiệp tư nhân đủ mạnh để từng bước thay thế vai trò dẫn dắt của khu vực này.
(VNF) - Dự án tổ hợp vui chơi giải trí, trường đua ngựa do Công ty TNHH H&G làm chủ đầu tư, trong đó Tổng công ty Du lịch Hà Nội (Hanoi Tourist) góp 410,4 tỷ đồng (tỷ lệ 15% cổ phần).
(VNF) - Trong bức tranh ESG, nếu “E - Enviromental” thể hiện cam kết về môi trường, “S - Social” phản ánh trách nhiệm với xã hội, thì “G – Governance”, hay quản trị doanh nghiệp – chính là nền tảng bảo đảm cho các cam kết đó được triển khai một cách thực chất. Ở Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo – Phú Mỹ), quản trị không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là năng lực điều hành hiệu quả, kiểm soát rủi ro, tạo dựng niềm tin dài hạn cho cổ đông, khách hàng, đối tác và các bên liên quan.
(VNF) - Phú Quốc vừa chính thức tiếp nhận và ứng dụng robot thay khớp CORI - một trong những nền tảng hỗ trợ phẫu thuật khớp tiên tiến hàng đầu thế giới. Sự kiện này đã mở ra cơ hội vàng cho nhiều bệnh nhân, giúp họ có thể đứng dậy và tập đi chỉ trong vòng 24 giờ sau khi lên bàn mổ tại Vinmec Phú Quốc.
(VNF) - Làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đang mở ra cơ hội hiếm có để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất quốc tế. Theo Chủ tịch Hanel PT Trần Thị Thu Trang, "cửa sổ vàng" này chỉ kéo dài khoảng 1 - 3 năm, nếu không hành động quyết liệt để hình thành 500-1.000 doanh nghiệp đủ năng lực trở thành nhà cung ứng cấp một (Tier 1), Việt Nam có nguy cơ bỏ lỡ cơ hội bứt phá.
(VNF) - Từ ngày 8/7, Mỹ chính thức áp dụng quy định bắt buộc khai báo điện tử đối với các sản phẩm thuộc diện quản lý của Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng (CPSC). Quy định mới được đánh giá sẽ tác động trực tiếp đến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, buộc các nhà xuất khẩu phải chuẩn bị dữ liệu tuân thủ ngay từ trước khi hàng được vận chuyển.
(VNF) - Công ty cổ phần Đầu tư phát triển Năng lượng Gia Lai là chủ đầu tư thực hiện hai dự án điện gió đầu tiên tại Lạng Sơn là Nhà máy điện gió Văn Lãng 1 và Nhà máy điện gió Lộc Bình 3, có tổng mức đầu tư khoảng 5.643 tỷ đồng.
(VNF) - Với số lượng cổ đông khá cô đặc, AMY GRUPO đang lên kế hoạch cho đợt chào bán cổ phiếu ra công chúng với số lượng 16,1 triệu cổ phiếu, với giá chào bán là 48.900 đồng/cổ phiếu.
Luật sư Đặng Văn Cường cho biết, từ vụ kiểm định kim cương lậu phía Công ty P-Lab, bên cạnh việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, cơ quan quản lý cần sớm hoàn thiện khung pháp lý nhằm bảo đảm tính độc lập, minh bạch của hoạt động kiểm định và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
(VNF) - Đó là cảm xúc của Nhà báo Trần Mai Anh khi nhớ lại về hành trình đi tìm lại nụ cười hạnh phúc cho chính con nuôi của mình – Phùng Thiện Nhân, cùng hàng trăm ngàn nụ cười trẻ thơ thiếu may mắn trong suốt 20 năm.
(VNF) - Nhờ bảo dưỡng tổng thể thành công, duy trì vận hành sản xuất ổn định ở công suất cao, tận dụng tốt cơ hội thị trường và điều hành linh hoạt, Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí – CTCP (PVFCCo – Phú Mỹ, HoSE: DPM) đã ghi nhận kết quả sản xuất kinh doanh nổi bật trong 6 tháng đầu năm 2026, tạo nền tảng vững chắc để hoàn thành vượt mức kế hoạch cả năm.
(VNF) - Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) vừa ký kết Hợp đồng mua bán khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) định hạn với Shell Eastern Trading (Pte) Ltd (Shell Eastern LNG), đơn vị thành viên do Tập đoàn Shell plc sở hữu 100% cho giai đoạn 2027 – 2031. Hợp đồng là kết quả của Gói mua sắm LNG định hạn số 01 do PV GAS tổ chức, hoàn tất quá trình lựa chọn nhà cung cấp vào cuối năm 2025, đồng thời đánh dấu lần đầu tiên một hợp đồng LNG định hạn được ký kết để cung cấp cho Việt Nam.
(VNF) - Thuế Hải Phòng vừa ban hành các quyết định cưỡng chế bằng biện pháp trích tiền từ tài khoản của công ty Tập đoàn 202 để thu hồi hơn 144 tỷ đồng tiền thuế nợ quá hạn.
(VNF) - Sau 34 năm thành lập, CT Group đã trở thành một tập đoàn Deep Tech (công nghệ chuyên sâu) top đầu của khối ASEAN với 15 công ty công nghệ, trong đó có 8 công ty đang dẫn đầu một số ngành công nghệ chiến lược.
(VNF) - Đơn hàng khởi sắc tại nhiều ngành xuất khẩu đang thúc đẩy doanh nghiệp tăng nhập khẩu máy móc, nguyên liệu và mở rộng sản xuất, góp phần đưa cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu gần 17 tỷ USD.
(VNF) - Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm, sau hơn một năm triển khai Nghị quyết 68, khu vực kinh tế tư nhân đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực về môi trường kinh doanh và niềm tin thị trường. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn đang đối mặt với nhiều "điểm nghẽn" về tiếp cận vốn, đất đai, chi phí tuân thủ pháp luật, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực quản trị.
(VNF) - Một ngày sau khi ông Đỗ Thành Nhân được bầu làm Chủ tịch VKC Holdings, Cục Quản lý Thi hành án dân sự đã ra quyết định việc phong tỏa tài khoản, tài sản đối với công ty này.
(VNF) - Công an TP. Hà Nội phát hiện, xác minh và làm rõ một số sai phạm trong hoạt động đào tạo, sử dụng lao động cũng như bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy tại Công ty cổ phần đào tạo AMES - chi nhánh Hà Nội.
(VNF) - Sau nhiều năm vướng mắc, nhiều đoạn thuộc tuyến đường trục Tây Thăng Long ở Hà Nội đã cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng, hướng tuyến dự án dần hiện rõ và đang được phấn đấu hoàn thành trong năm 2027.