Sau chu kỳ ‘tăng nhanh và giảm sâu’, thời điểm để bảo hiểm chuyển mình

Vietnam Report vừa công bố bảng xếp hạng Top 10 công ty bảo hiểm uy tín Việt Nam năm 2025.

Theo đó, mảng bảo hiểm nhân thọ đứng đầu vẫn là Bảo Việt Nhân thọ, tiếp theo sau là các doanh nghiệp bảo hiểm đa quốc gia gồm Prudential, Dai-ichi, AIA, Manulife, Chubblife, Generali, FWD, Hanwha Life và Cathay.

Trong khối phi nhân thọ, PVI vẫn là doanh nghiệp số một trong mảng này, đứng các vị trí tiếp theo lần lượt thuộc về Bảo hiểm Bảo Việt, VBI, BIC, MIC, Bảo Minh, PTI, ABIC, OPES và BSH.

Ngành bảo hiểm đối mặt chu kỳ “tăng nhanh – giảm sâu”

Năm 2024, ngành bảo hiểm Việt Nam tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức khi tổng doanh thu phí toàn thị trường chỉ đạt khoảng 227,5 nghìn tỷ đồng, giảm nhẹ 0,26% so với năm trước.

Trong đó, bảo hiểm nhân thọ giảm sâu 5% xuống còn 149,2 nghìn tỷ đồng, đánh dấu năm thứ hai liên tiếp tăng trưởng âm. Ngược lại, bảo hiểm phi nhân thọ duy trì đà phục hồi với mức tăng trưởng ấn tượng 10,2%, đạt 78,3 nghìn tỷ đồng, dẫn dắt bởi các sản phẩm bảo hiểm sức khỏe, xe cơ giới và tài sản.

Dù doanh thu trầm lắng, tổng chi trả quyền lợi bảo hiểm lại tăng mạnh 15,7%, ước đạt 93,9 nghìn tỷ đồng. Đặc biệt, chi trả trong lĩnh vực nhân thọ tăng vọt 25%, lên tới 71,4 nghìn tỷ đồng. Trong khi đó, bảo hiểm phi nhân thọ giảm nhẹ 6,3%, còn 22,5 nghìn tỷ đồng.

Đồng thời, ngành bảo hiểm vẫn duy trì vai trò quan trọng đối với nền kinh tế khi tổng vốn đầu tư trở lại nền kinh tế tăng 13,1%, một tín hiệu tích cực trong bối cảnh thị trường tài chính còn nhiều biến động.

Trước đó, giai đoạn 2020–2022 ghi nhận đà tăng trưởng tích cực của ngành bảo hiểm khi mỗi năm có khoảng 30% doanh nghiệp đạt mức tăng doanh thu trên 25%. Về lợi nhuận trước thuế, dù chi phí bồi thường và đầu tư công nghệ ngày càng tăng, vẫn có trên 50% doanh nghiệp ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận.

Tuy nhiên, sang năm 2023, chỉ 10,9% doanh nghiệp đạt tăng trưởng doanh thu trên 25%, trong khi nhóm có doanh thu giảm tăng vọt lên 32,6% – mức cao nhất kể từ năm 2020. Nguyên nhân chủ yếu đến từ cuộc khủng hoảng niềm tin liên quan đến bảo hiểm nhân thọ và kênh phân phối bancassurance, khiến làn sóng hủy hợp đồng và sụt giảm doanh thu phí khai thác mới diễn ra trên diện rộng.

Đến năm 2024, tình hình tiếp tục trở nên khó khăn khi thiên tai, đặc biệt là bão Yagi, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản. Theo số liệu từ Bộ Tài chính, tổng thiệt hại kinh tế ước tính hơn 81.703 tỷ đồng, trong đó riêng yêu cầu bồi thường về tài sản đã lên tới 10.595 tỷ đồng.

Theo thống kê của Vietnam Report, 44,4% doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận sụt giảm trên 25% , mức cao nhất trong cả giai đoạn 2020 – 2024. Doanh thu cũng tiếp tục ảm đạm, khi chỉ 6,7% doanh nghiệp đạt tăng trưởng trên 25%, trong khi nhóm “không đổi” tăng vọt lên 28,9%, phản ánh rõ nét sự chững lại của thị trường.

Cơ hội chuyển mình toàn diện

Theo số liệu, trong 4 tháng năm 2025 tổng doanh thu phí toàn thị trường ước đạt 74.889 tỷ đồng, tăng 5,4% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, mảng phi nhân thọ tiếp tục dẫn dắt tăng trưởng với mức tăng khoảng 11%, nhờ sự phục hồi của nhu cầu bảo hiểm tài sản và các chính sách mới như quy định bắt buộc bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc, tạo dư địa tăng trưởng đáng kể từ nửa cuối năm. Trong khi đó, tổng tài sản toàn ngành ước đạt 1 triệu tỷ đồng, tăng 8,79%.

Một điểm sáng trong cuối 2024 đến đầu năm nay là làn sóng gia nhập của các ngân hàng vào thị trường bảo hiểm, điều này đang mở ra kỳ vọng về một hệ sinh thái tài chính – bảo hiểm tích hợp, hỗ trợ mở rộng kênh phân phối và tăng khả năng tiếp cận người tiêu dùng.

“53,8% doanh nghiệp kỳ vọng thị trường sẽ đạt tăng trưởng 5–10% trong năm 2025, điều này được dẫn dắt bởi sự cộng hưởng của nội lực phục hồi và lực đẩy chính sách”, theo khảo sát của Vietnam Report.

Trong bức tranh đó, công nghệ nổi lên như một điểm sáng và là chìa khóa chuyển mình quan trọng nhất của ngành. Không còn đơn thuần là công cụ hỗ trợ, công nghệ đang trở thành trụ cột chiến lược giúp các doanh nghiệp tối ưu chi phí và cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng.

Theo khảo sát của Vietnam Report, 100% DN bảo hiểm đều xác định công nghệ là cơ hội lớn nhất trong năm 2025.

Thực tiễn triển khai Insurtech cũng ghi nhận những bước tiến rõ nét. Tỷ lệ doanh nghiệp áp dụng các công nghệ như AI, OCR, điện toán đám mây và chatbot trong quy trình vận hành đã gia tăng mạnh mẽ chỉ sau một năm. Đặc biệt, 92,2% doanh nghiệp hiện đã ứng dụng AI trong khâu xử lý yêu cầu bảo hiểm, thẩm định và bồi thường, tăng gấp đôi so với năm trước (40,9%).

Việc số hóa toàn bộ quy trình không chỉ giúp phát hiện nhanh các dấu hiệu gian lận, mà còn rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và nâng cao đáng kể chất lượng trải nghiệm của khách hàng.

Song hành với nỗ lực chuyển đổi từ bên trong, thị trường cũng đang ghi nhận một sự thay đổi tích cực từ người tiêu dùng. Sau làn sóng hủy hợp đồng và phản ứng tiêu cực năm 2023, người dân đã bắt đầu chủ động hơn trong việc tìm hiểu và lựa chọn sản phẩm.

Không còn là những quyết định vội vàng qua vài lời giới thiệu ngắn ngủi, khách hàng giờ đây trở nên chủ động tìm hiểu, đặt câu hỏi, và lựa chọn sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu thực tế. Đáng chú ý, với các sản phẩm từng gây tranh cãi như bảo hiểm liên kết đầu tư, tỷ lệ người mua nhưng không thực sự hiểu rõ đã giảm mạnh từ 97,9% xuống còn 54,4%.

Sự thay đổi tích cực trong nhận thức người tiêu dùng không phải là điều ngẫu nhiên, mà là kết quả của hàng loạt nỗ lực điều chỉnh mạnh mẽ từ phía DNBH sau khủng hoảng niềm tin.

Các doanh nghiệp bảo hiểm không chỉ tập trung vào nâng cao chất lượng sản phẩm, trải nghiệm khách hàng mà còn định hình lại vai trò của tư vấn viên/đại lý từ “người chốt hợp đồng” sang “người đồng hành về tài chính”.

Song song với đó, các doanh nghiệp đã thiết lập cơ chế kỷ luật nghiêm minh, các tư vấn viên vi phạm nhiều lần sẽ bị xử phạt nặng hoặc chấm dứt hợp tác. Đây không chỉ là biện pháp răn đe, mà còn là bước thanh lọc cần thiết nhằm loại bỏ những trường hợp tư vấn sai lệch, thiếu minh bạch, vốn từng được ví như “con sâu làm rầu nồi canh” gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín của cả ngành.

Ngoài ra, trong mối quan hệ hợp tác với các ngân hàng, các doanh nghiệp bảo hiểm cho biết đã bổ sung các điều khoản ràng buộc trách nhiệm rõ ràng hơn. Điều này không chỉ nhằm kiểm soát tốt hơn hoạt động bán chéo, mà còn giúp tăng tính minh bạch, hạn chế tối đa tình trạng ép mua bảo hiểm khi vay vốn.