Sốt sắng vì “lỡ sóng” tăng giá tài sản

Hoang mang khi tài sản tăng giá chóng mặt

Hiện nay, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã và đang triển khai nhiều chính sách kinh tế vĩ mô quan trọng, trong đó đáng chú ý vẫn kiên định với mục tiêu tốc độ tăng trưởng GDP từ 8% trở lên vào năm 2025 và  kỳ vọng hướng đến tăng trưởng hai con số từ năm 2026.

Để đạt được những mục tiêu này, nhà điều hành đã đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ nền kinh tế. Một trong những chính sách nổi bật là duy trì lãi suất tương đối thấp và hỗ trợ tín dụng từ ngân hàng. Tính đến ngày 30/6/2025, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt trên 17,2 triệu tỷ đồng, tăng 9,9% so với cuối năm 2024, tăng 19,32% so với cùng kỳ năm 2024, trong khi tăng trưởng hàng năm thông thường chỉ khoảng 12-15%.

Tuy nhiên, cũng phải nhìn nhận hệ quả phụ của những chính sách trên chính là việc giá tài sản tăng chóng mặt. Khi việc tiếp cận nguồn tiền trở nên dễ dàng hơn, người dân và doanh nghiệp đẩy mạnh vay tiền để đầu tư vào các loại tài sản như bất động sản, chứng khoán, vàng. Sức mua được kích thích mạnh mẽ. Khi nhiều người cùng muốn mua một loại tài sản mà số lượng có hạn, giá của nó sẽ tăng lên theo quy luật cung cầu. Ngoài ra, kỳ vọng về một nền kinh tế tăng trưởng tốt trong tương lai, với GDP tăng cao, cũng làm tăng niềm tin vào giá trị của các tài sản.

Do đó, một làn sóng tăng giá tài sản là khó có thể tránh khỏi. Đây là một dấu hiệu của sự phát triển, nhưng đồng thời cũng đặt ra dấu hỏi: liệu tất cả mọi người có được hưởng lợi từ làn sóng này, hay sẽ có những người bị bỏ lại phía sau?

Chia sẻ với Tạp chí Đầu Tư Tài chính - VietnamFinance, anh Lê Minh Thành (36 tuổi) ở Nam Từ Liêm, Hà Nội cho biết, chính bản thân vợ chồng anh đang trong tâm lý “hoang mang” vì các loại tài sản tăng giá nhanh chóng và lo sợ mình bị “bỏ lại phía sau”. Anh Thành kể, vợ chồng anh đều làm công việc về phụ trách kinh doanh, thu nhập ở mức khá. Hiện hai vợ chồng đã có nhà, có xe, cuộc sống khá ổn định tại Hà Nội.

Tuy nhiên, anh Thành cũng như nhiều người khác cùng độ tuổi cũng không khỏi lo lắng khi trong nhà có một khoản tiền khá lớn, khoảng 1,5 tỷ đồng nhưng chưa biết cách đầu tư vào tài sản nào.

Anh Thành tâm sự, hơn một năm trước vợ chồng anh có dự định mua một miếng đất tại vùng ven Hà Nội, đi khảo sát nhiều lần nhưng chưa quyết định đầu tư. Ngay sau đó, bất động sản liên tiếp lập đỉnh cả chung cư lẫn đất nền khiến anh không dám xuống tiền.

“Hết bất động sản, lại đến vàng tăng giá, tiền ảo cũng theo đà tăng khiến vợ chồng tôi không biết nên đầu tư như thế nào. Chứng khoán cũng đã tăng cao và tiềm ẩn nhiều rủi ro, mà gửi tiết kiệm thì đồng tiền lại mất giá hàng năm”, anh Thành băn khoăn.

Trường hợp của chị Vũ Thị Thuý (quê gốc Ninh Bình) còn bất định hơn khi giấc mơ mua nhà, sở hữu bất động sản đầu tiên ở Hà Nội vẫn rất xa vời.

Theo chị Thuý, thời điểm năm 2023, với tích lũy ban đầu khoảng 1 tỷ đồng, vợ chồng chị có ý định mua nhà, đi tham khảo một vài căn chung cư với mức giá hơn 2 tỷ đồng nhưng không đủ tài chính nên chưa quyết định.

Sau một thời gian ngắn, giá chung cư bắt đầu tăng mạnh khiến chị thấy lo lắng, không dám xuống tiền, tâm lý chờ thêm. Tuy nhiên, càng chờ thì giá chung cư càng tăng và đạt đỉnh trong năm 2024 khiến chị không đủ khả năng sở hữu căn nhà đầu tiên.

Chị Thuý nói, từ đó chị đã quyết định chuyển hướng, dừng mua nhà và tìm kiếm một số kênh đầu tư khác để gia tăng dòng tiền, tích lũy thêm chờ thời cơ mới.

“Đến thời điểm này tôi đang hoang mang không biết có thể trụ lại ở đất thủ đô được không nữa, hay sẽ về Ninh Bình cho dễ sống hơn”, chị Thuý lo lắng.

Trao đổi với VietnamFinance, ông Phan Hoàng Quân, cố vấn tài chính FIDT đánh giá, việc thu nhập bình quân đầu người tăng không đồng nghĩa với việc tất cả mọi người đều giàu lên. Sẽ có những nhóm người lao động cảm thấy và có nguy cơ lớn bị "nghèo đi" một cách tương đối so với những người xung quanh.

Thứ nhất là nhóm người lao động có thu nhập thấp. Đây là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Theo quy định của Chính phủ, người lao động có thu nhập thấp là người có mức thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 2.250.000 đồng trở xuống ở nông thôn và 3.000.000 đồng trở xuống ở thành thị. Thu nhập của họ chỉ đủ để lo cho chi phí sinh hoạt cơ bản hàng ngày, gần như không có bất kỳ khoản thặng dư nào để tích lũy tài sản. Trong xu hướng tài sản tăng giá, chi phí sinh hoạt cũng sẽ có xu hướng tăng nhanh hơn. Điều này khiến họ ngày càng khó khăn trong việc trang trải cuộc sống và tích lũy tài sản, dẫn đến khoảng cách giàu nghèo nới rộng và họ cảm thấy bị bỏ lại phía sau.

Thứ hai là nhóm người có thặng dư thấp dù thu nhập cao. Nhóm này có thể có thu nhập trung bình hoặc khá cao, nhưng vì thói quen chi tiêu không hợp lý, họ không có hoặc có rất ít khoản thặng dư sau khi chi tiêu. Tổng giá trị tài sản mà họ sở hữu không tương xứng với năng lực kiếm tiền, thậm chí rất thấp.

Khi nền kinh tế có những biến động, thu nhập của họ có thể bị ảnh hưởng (giảm lương, mất việc làm) trong khi chi phí sinh hoạt lại không đổi, hoặc thậm chí tăng lên.

Chưa kể, thói quen tiêu dùng khó thay đổi khiến tài sản của họ bị ăn mòn. Họ cũng cảm thấy bị nghèo đi do sức mua của những người trong cộng đồng xung quanh họ tăng lên, đẩy giá cả dịch vụ, hàng hóa tăng theo, trong khi tăng trưởng thu nhập của bản thân họ lại không nhanh bằng.

“Vì vậy họ thường lâm vào tình trạng ‘giàu về thu nhập nhưng nghèo về tài sản’, khiến vị thế tài chính của họ ngày càng bị thu hẹp”, ông Quân nói thêm.

Thứ ba là nhóm người không đầu tư, chỉ gửi tiết kiệm. Đây là nhóm có thu nhập tốt và quản lý chi tiêu hiệu quả, có nguồn thặng dư dồi dào nhưng chỉ sử dụng tiền để tham gia sản phẩm tiền gửi ở ngân hàng. Trong khi giá của tài sản tăng nhanh hơn rất nhiều so với lãi suất tiết kiệm thì sức mua của tiền sẽ giảm đi đáng kể. Họ sẽ thấy tài sản quá là đắt đỏ và cảm thấy phi lý, càng không muốn mua nó.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa giá tài sản và số tiền họ có sẽ ngày càng xa hơn, khiến cho họ từ bỏ việc sở hữu tài sản. Tài sản của họ sẽ tăng trưởng thấp hơn những người hàng xóm xung quanh, dẫn đến chi phí sinh hoạt trong khu vực cũng tăng theo do sức chi tiêu mạnh tay của người khác.

Kết quả là họ sẽ thấy chi phí sinh hoạt của mình tăng cao hơn mức tăng thu nhập, thặng dư giảm dần, thậm chí phải sử dụng đến tài sản tích lũy để đáp ứng nhu cầu chi tiêu hàng tháng, ngày càng khó khăn hơn trong việc duy trì mức sống cũ

Cuối cùng là nhóm người không có kiến thức về kiểm soát rủi ro trong đầu tư. Nhóm này đã nhận thức được tầm quan trọng của việc đầu tư, nhưng lại thiếu kiến thức và kinh nghiệm trong việc kiểm soát rủi ro. Họ dễ bị mất tài sản bởi vì những kỳ vọng về lợi nhuận quá lớn trong ngắn hạn, hoặc mắc bẫy lừa đảo. Việc đầu tư vào tài sản không tiềm năng, sử dụng tỷ lệ đòn bẩy quá lớn làm giảm khả năng chịu đựng rủi ro trước những biến động ngắn hạn của thị trường. Nếu mất 50% tổng tài sản, sẽ cần phải tăng trưởng gấp đôi để trở lại mức ban đầu.

Ngoài ra, những người không có những biện pháp để bảo vệ tài sản hiệu quả (như bảo hiểm, quỹ dự phòng khẩn cấp) cũng sẽ bị mất mát tài sản bởi những sự kiện nghiêm trọng và bất ngờ (thiên tai, bệnh tật, tai nạn). Những người này sẽ bị mất tài sản trong quá trình cơ cấu lại, và bản chất khiến cho tài sản của họ nhiều khả năng tăng trưởng âm.

Làm gì để không bị bỏ lại phía sau?

Để mỗi cá nhân có thể chủ động nắm bắt cơ hội, không bị tụt hậu và cùng vươn lên vững chắc trong sự phát triển chung của nền kinh tế, cần phải trang bị cho mình những kiến thức và hiểu rõ về quản lý tài chính cá nhân.

Ông Quân cho rằng, trước hết cần tìm cách tăng trưởng thu nhập và quản lý chi tiêu hiệu quả, đây là nền tảng quan trọng nhất. Mỗi cá nhân, gia đình cần tìm cách nâng cao giá trị bản thân để tăng thu nhập (học hỏi kỹ năng mới, tìm kiếm cơ hội tốt hơn). Đồng thời, quản lý chi tiêu hiệu quả bằng cách lập ngân sách, cắt giảm chi tiêu không cần thiết, và tạo ra thặng dư, nguồn lực để tích lũy và xây dựng tài sản.

Sau đó, cần có kế hoạch tích lũy và xây dựng tài sản hiệu quả. Khi đã có thặng dư, cần bắt đầu hành trình tích lũy và xây dựng tài sản, bắt đầu từ những khoản nhỏ, quan trọng là bắt đầu sớm và duy trì đều đặn. Sức mạnh của lãi kép sẽ phát huy tối đa khi đầu tư trong thời gian dài.

Theo ông Quân, việc quan trọng tiếp theo là quản lý tài sản hiệu quả và kiểm soát rủi ro. Khi đã có tài sản, việc quản lý tài sản hiệu quả để tăng trưởng và kiểm soát rủi ro cũng quan trọng không kém. Học hỏi kiến thức cơ bản về đầu tư, đa dạng hóa danh mục đầu tư ("không bỏ tất cả trứng vào một giỏ"), lựa chọn tài sản phù hợp với định hướng chính sách phát triển của đất nước. Áp dụng chiến lược đầu tư dài hạn và có các biện pháp phòng ngừa rủi ro như xây dựng quỹ dự phòng khẩn cấp và tham gia bảo hiểm phù hợp.

Cuối cùng, luôn cập nhật và nâng cao kiến thức tài chính cá nhân. Nếu còn băn khoăn, có thể lựa chọn tìm kiếm lời khuyên từ các chuyên gia tư vấn tài chính có uy tín, chuyên môn để đưa ra được quyết định tài chính đúng đắn.

Ông Phan Hoàng Quân nhìn nhận, nếu tốc độ tăng trưởng tài sản chậm hơn những người trong môi trường sống xung quanh thì đồng nghĩa là người đó cũng đang nghèo đi. Nhưng điều này không có nghĩa phải chạy đua một cách mù quáng, mà cần phải có một chiến lược tài chính cá nhân rõ ràng, phù hợp với mục tiêu và khả năng của chính mình, để đảm bảo rằng tài sản ít nhất cũng tăng trưởng tương xứng với sự phát triển chung của xã hội.