SSI: Lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành tăng vọt, rủi ro cũng đang tăng lên
Thanh Long -
27/07/2021 09:11 (GMT+7)
(VNF) - Rủi ro đối với trái phiếu doanh nghiệp đang tăng lên, đặc biệt là với trái phiếu doanh nghiệp bất động sản, trong bối cảnh môi trường kinh doanh của ngành này chịu ảnh hưởng nặng nề bởi dịch bệnh và một lượng lớn trái phiếu bất động sản được đảm bảo bằng cổ phiếu - thứ không có nhiều ý nghĩa khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán.
Ảnh minh họa
Lượng phát hành tăng vọt trong quý II/2021
Theo thống kê của Công ty Chứng khoán SSI đưa ra trong báo cáo thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) công bố mới đây, trong quý II/2021, các doanh nghiệp đã phát hành 164 nghìn tỷ đồng trái phiếu, gấp 3,66 lần lượng phát hành trong quý I/2021 và tăng 28,7% so với cùng kỳ năm 2020.
Trong đó, 89% là phát hành riêng lẻ trong nước. Có 2 nghìn tỷ đồng (chiếm 1,2% tổng lượng phát hành) phát hành ra công chúng của Tổng công ty Phát triển đô thị Kinh Bắc và Công ty Cổ phần Glexhomes; có 700 triệu USD (tương đương 16 nghìn tỷ đồng, chiếm 9,8% tổng lượng phát hành) là trái phiếu quốc tế của Công ty Cổ phần Vingroup và Công ty Cổ phần bất động sản BIM.
Các ngân hàng thương mại (NHTM) là tổ chức phát hành nhiều nhất trong quý II/2021, tổng cộng 67 nghìn tỷ đồng (tăng 41% so với cùng kỳ năm ngoái và chiếm 41% tổng lượng phát hành trong quý). Nếu loại trừ trái phiếu ngân hàng, tổng lượng TPDN phát hành quý II/2021 là 97 nghìn tỷ đồng, vẫn tăng 21% so với cùng kỳ.
Tính chung nửa đầu năm 2021, tổng lượng TPDN phát hành là 208,9 nghìn tỷ đồng, tăng 18,3% so với cùng kỳ 2020.
Quán quân phát hành vẫn là các doanh nghiệp bất động sản (92,3 nghìn tỷ đồng, chiếm 44,2%); sau đó đến các ngân hàng (68,2 nghìn tỷ đồng, chiếm 32,7%); năng lượng và khoáng sản (14,8 nghìn tỷ đồng, chiếm 7,1%); định chế tài chính phi ngân hàng (11,2 nghìn tỷ đồng, chiếm 5,4%); phát triển hạ tầng (6 nghìn tỷ đồng, chiếm 2,9%); và các doanh nghiệp khác.
SSI cho biết trái phiếu ngân hàng có lãi suất phát hành khá sát với lãi suất tiền gửi nên nhà đầu tư thông thường cũng ít tìm đến trái phiếu ngân hàng ngoại trừ các trái phiếu tăng vốn cấp 2 có lãi suất cao hơn hẳn lãi suất tiền gửi.
Lãi suất phát hành bình quân của các TPDN (loại trừ trái phiếu ngân hàng) trong quý II/2021 là 9,95%, giảm 0,33 điểm phần trăm so với quý I/2021.
"Dù lãi suất phát hành TPDN nằm trong xu hướng giảm từ quý III/2020 đến nay nhưng rất nhỏ so với mức giảm sâu của lãi suất tiền gửi. Chênh lệch giữa lãi suất phát hành TPDN và lãi suất tiền gửi giữ ở mức cao khiến thị trường TPDN tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ trong nửa đầu năm 2021", chuyên gia của SSI nhận định.
Kênh đầu tư trái phiếu doanh nghiệp vẫn tỏ ra hấp dẫn hơn nhiều các kênh gửi tiền ngân hàng
Nửa đầu năm nay, các nhà đầu tư cá nhân giảm mua; bù lại, ngân hàng và công ty chứng khoán (CTCK) là những nhà đầu tư TPDN nhiều nhất.
Cụ thể, các nhà đầu tư cá nhân mua gần 11 nghìn tỷ đồng trên thị trường sơ cấp, tập trung vào trái phiếu bất động sản, ngân hàng và định chế tài chính phi ngân hàng. Lượng mua này chỉ bằng 47% lượng các nhà đầu tư cá nhân đã mua trong cùng kỳ 2020.
Diễn biến này là không bất ngờ khi quy định nhà đầu tư trái phiếu doanh nghiệp phải là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp có hiệu lực.
Đổi lại, có tới 55,6% lượng TPDN phát hành là do các ngân hàng và CTCK nắm giữ. Cụ thể, các NHTM mua vào 44,4 nghìn tỷ đồng, chiếm 21,3%; các CTCK mua 71,7 nghìn tỷ đồng, chiếm 34,4%.
"Tổng vốn chủ sở hữu của các CTCK tại 31/12/2020 chỉ khoảng 93 nghìn tỷ đồng nên nhiều khả năng CTCK chỉ đứng tên mua TPDN trên sơ cấp, nắm giữ ngắn hạn và nhanh chóng phân phối lại cho các nhà đầu tư khác", chuyên gia của SSI nêu quan điểm.
Các tổ chức trong nước khác mua 50,8 nghìn tỷ đồng, chiếm 24,3% bao gồm các công ty bảo hiểm, các quỹ đầu tư chứng khoán.
Trên thực tế, các NHTM chủ yếu là bán chéo trái phiếu cho nhau, theo nhìn nhận của SSI.
Cụ thể, có 56,6 nghìn tỷ đồng, chiếm 83% tổng trái phiếu ngân hàng phát hành nửa đầu năm 2021 là kỳ hạn 2-3 năm có lãi suất cố định từ 3,0-4,2%/năm, trả lãi hàng năm; là mức lãi suất thấp hơn hẳn lãi suất tiền gửi ngân hàng kỳ hạn 12 tháng trả sau (5,6-6%/năm). Gần như toàn bộ số trái phiếu này được mua bởi các ngân hàng và CTCK.
SSI cho hay theo quy định tại Thông tư 34/2013/TT-NHNN, TCTD không được mua trái phiếu phát hành trên sơ cấp của TCTD khác nên các CTCK thường đứng ra làm trung gian, mua trái phiếu ngân hàng trên sơ cấp sau đó bán lại cho các TCTD khác. Tuy vậy, quy định này đã được gỡ bỏ tại Thông tư 01/2021/TT-NHNN nên các NHTM đã có thể trực tiếp mua chéo trái phiếu của nhau trên sơ cấp từ ngày thông tư có hiệu lực là 17/5/2021 đến nay.
Rủi ro với TPDN đang tăng lên
Từ đầu năm đến nay, dư nợ tín dụng luôn tăng trưởng cao hơn huy động khiến chênh lệch tiền gửi – tín dụng của toàn hệ thống thu hẹp đáng kể. Tuy nhiên, thanh khoản các NHTM vẫn khá dồi dào và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vẫn duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng để hỗ trợ nền kinh tế đang bị ảnh hưởng bởi đợt dịch Covid-19 lần 4.
SSI nhận định lãi suất tiền gửi có thể vẫn giữ ở mức thấp và chỉ tăng nhẹ vào cuối năm 2021, do đó, lợi tức từ TPDN vẫn hấp dẫn so với kênh đầu tư tiền gửi.
Mặc dù có hiện tượng các nhà đầu tư giảm nắm giữ trái phiếu để chuyển sang đầu tư cổ phiếu nhưng thị trường chứng khoán dự báo sẽ kém thuận lợi hơn so với nửa đầu năm 2021, các nhà đầu tư có thể sẽ quay trở lại kênh đầu tư lãi suất cố định để trú ẩn nên nhu cầu đầu tư TPDN sẽ vẫn ở mức cao.
Bên cạnh nhu cầu mua TPDN vẫn còn cao, lãi suất TPDN được SSI dự báo là sẽ khó giảm trong nửa cuối năm 2021 do nhu cầu huy động vốn vay qua phát hành TPDN sẽ duy trì ở mức cao trong bối cảnh các hạn mức tín dụng mà NHNN cấp cho các NHTM nhìn chung ở mức thấp hơn cùng kỳ năm 2020.
SSI cho rằng lãi suất phát hành TPDN bình quân sẽ vẫn dao động quanh mức 10%/năm.
Tuy vậy, SSI cảnh báo rủi ro với TPDN đang tăng lên.
Theo CTCK này, môi trường lãi suất thấp giúp dòng tiền đầu tư cũng tìm đến kênh bất động sản nhiều hơn và các doanh nghiệp bất động sản tăng mạnh huy động vốn trái phiếu để triển khai các dự án, là nhóm phát hành nhiều nhất từ 2019 đến nay. Tuy nhiên, dịch bệnh dai dẳng đang khiến cho môi trường kinh doanh của nhóm này bớt thuận lợi.
Cụ thể, thanh khoản của thị trường bất động sản có xu hướng giảm cho thấy sức hấp thụ đang suy yếu dần; các hoạt động triển khai dự án, sự kiện mở bán bị gián đoạn do dịch bệnh; hoạt động đầu tư công các dự án cơ sở hạ tầng đang chậm hơn dự kiến. Các yếu tố này làm tăng chi phí vốn do ứ đọng, ảnh hưởng đến kế hoạch dòng tiền trả nợ gốc lãi trái phiếu của doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, các trái phiếu năng lượng cũng đang chịu rủi ro khá lớn từ chính sách.
Trên thực tế, Quy hoạch điện VIII đã được Bộ Công thương triển khai xây dựng từ 2019 với định hướng đẩy mạnh năng lượng tái tạo và thu hút đầu tư bằng giá điện. Đây cũng là nguyên nhân chính khiến các trái phiếu tài trợ các dự án điện mặt trời, điện gió tăng mạnh trong giai đoạn vừa qua. Tổng số trái phiếu năng lượng phát hành từ năm 2019 đến 30/6/2021 là khoảng 65 nghìn tỷ đồng.
Tuy vậy, cho đến nay, dự thảo Quy hoạch điện VIII vẫn đang trong quá trình thẩm định và chưa rõ sẽ sửa đổi theo hướng nào. Các doanh nghiệp năng lượng đặc biệt là năng lượng mặt trời vẫn đang sản xuất cầm chừng vì sức cầu hạn chế và chờ đợi cơ chế giá mới.
Ngoài ra, cũng cần lưu ý đến là lượng lớn tài sản đảm bảo cho TPDN là cổ phiếu.
Theo thống kê, loại trừ các trái phiếu ngân hàng và định chế tài chính khác hầu hết là không có tài sản đảm bảo, các TPDN còn lại được phát hành trong nửa đầu năm 2021 có 18,6% được bảo đảm bằng bất động sản; 11% được đảm bảo bằng tài sản; 33% được đảm bảo bằng một phần tài sản/bất động sản và một phần là cổ phiếu; 9,3% được đảm bảo hoàn toàn bằng cổ phiếu và 28% là không có tài sản đảm bảo.
Lượng lớn tài sản đảm bảo cho TPDN là cổ phiếu
Có 29 nghìn tỷ đồng trái phiếu bất động sản được đảm bảo hoàn toàn bằng cổ phiếu hoặc không có tài sản đảm bảo. Nếu tính cả các trái phiếu bất động sản được đảm bảo một phần bằng cổ phiếu, con số này là gần 60 nghìn tỷ đồng – chiếm 64% tổng lượng trái phiếu bất động sản phát hành 6 tháng năm 2021.
"Chúng tôi lưu ý rằng việc đảm bảo nghĩa vụ thanh toán nợ gốc lãi trái phiếu bằng cổ phiếu không có nhiều ý nghĩa vì khi sự kiện vi phạm xảy ra, doanh nghiệp mất khả năng thanh toán thì giá trị cổ phiếu dùng làm tài sản đảm bảo (thường là của tổ chức phát hành hoặc liên quan đến tổ chức phát hành) cũng sẽ sụt giảm nghiêm trọng", SSI cảnh báo.
(VNF) - Dù một số cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ vẫn duy trì được diễn biến tích cực, lực đỡ này không đủ bù đắp áp lực từ nhóm vốn hóa lớn, khiến VN-Index đóng cửa ở mức thấp nhất trong ngày.
(VNF) - Ngân hàng TMCP Phát triển TP. Hồ Chí Minh (HDBank - HOSE: HDB) công bố tài liệu Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, khẳng định bước chuyển sang chu kỳ tăng trưởng mới với nền tảng vốn vững mạnh, hiệu quả cao và quản trị rủi ro chặt chẽ.
(VNF) - Mục tiêu huy động 5,4 triệu tỷ đồng qua thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026 - 2030 cho thấy kỳ vọng ngày càng lớn vào vai trò của thị trường vốn trong việc trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.
(VNF) - Bất chấp lợi nhuận gộp tăng gần 5 lần nhờ hoạt động kinh doanh chính khởi sắc, Đầu tư CMC (HNX: CMC) vẫn ghi nhận thua lỗ trong quý II/2026 khi chi phí tài chính tăng vọt do phải trích lập dự phòng cho danh mục chứng khoán trị giá gần 37 tỷ đồng.
(VNF) - VN-Index đánh mất mốc 1.800 điểm trong phiên sáng 14/7 khi áp lực bán tiếp tục bao trùm nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn. Trong bối cảnh đó, nhóm dầu khí trở thành điểm sáng hiếm hoi của thị trường nhờ giá dầu thế giới tăng gần 10%, lên mức cao nhất hơn một tháng.
(VNF) - Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng đề xuất bổ sung "dịch vụ tài sản mã hóa" vào nhóm đối tượng báo cáo, đồng thời quy định 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ nhằm tăng cường kiểm soát hoạt động rửa tiền thông qua tài sản mã hóa.
(VNF) - Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) vừa ban hành quyết định về việc đưa cổ phiếu CC1 của Tổng Công ty Xây dựng Số 1 - CTCP (CC1) vào diện cảnh báo. Ngay sau khi nhận được thông báo, phía CC1 đã chính thức lên tiếng giải trình nguyên nhân dẫn đến sự chậm trễ này, đồng thời công bố lịch trình chi tiết tổ chức đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026 cùng nhiều định hướng chiến lược mới.
(VNF) - Hàng loạt doanh nghiệp niêm yết ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực trong nửa đầu năm 2026, nhiều đơn vị đã hoàn thành trên 50% kế hoạch năm, thậm chí vượt chỉ tiêu lợi nhuận, phản ánh đà phục hồi rõ nét của hoạt động sản xuất, kinh doanh.
(VNF) - Tập đoàn Hoa Sen (HSG) ước hoàn thành 114% kế hoạch lợi nhuận cả niên độ tài chính 2025-2026 chỉ sau 9 tháng, dù mới thực hiện khoảng ba phần tư kế hoạch về sản lượng và doanh thu. Kết quả này chủ yếu đến từ sự bứt phá trong quý III cùng chiến lược quản trị linh hoạt và tối ưu hiệu quả hoạt động.
(VNF) - Trái với năm 2025, các doanh nghiệp thực hiện IPO trong năm nay phải bước vào cuộc đua huy động vốn giữa lúc thanh khoản giảm mạnh, tâm lý nhà đầu tư thận trọng và dòng tiền ngày càng chọn lọc.
(VNF) - Công ty Cổ phần Chế biến Thủy sản Xuất khẩu Minh Hải (UPCoM: JOS) Hải ghi nhận doanh thu sụt giảm mạnh trong quý II và 6 tháng đầu năm 2026, trong khi chi phí lãi vay tiếp tục tạo áp lực lớn lên kết quả kinh doanh.
(VNF) - Tổng công ty SCIC thu về hơn 8.131 tỷ đồng cổ tức từ 42 doanh nghiệp, trong đó Vinamilk, Sabeco và FPT Telecom đóng góp khoảng 77% tổng nguồn thu.
(VNF) - Dòng tiền đầu cơ đưa hàng loạt mã penny lọt nhóm cổ phiếu tăng mạnh. Trong khi đó, PNJ và VPG trở thành tâm điểm của làn sóng điều chỉnh do chịu tác động từ các thông tin pháp lý.
(VNF) - Cổ phiếu LTG của Lộc Trời bị đưa vào diện cảnh báo là vì doanh nghiệp không thực hiện công bố thông tin theo quy định. Cổ phiếu này còn đang nằm trong diện bị đình chỉ và hạn chế giao dịch.
(VNF) - Đằng sau những phiên giao dịch trị giá hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi ngày là hệ thống hạ tầng vận hành liên tục, chính xác và an toàn do VSDC xây dựng suốt 20 năm qua. Từ lưu ký, thanh toán đến bù trừ, những "tuyến đường cao tốc" của dòng vốn đang tiếp tục được mở rộng với mục tiêu hoàn thiện CCP và nâng tầm thị trường chứng khoán Việt Nam.
(VNF) - Không chỉ khép lại hy vọng đòi khoản bồi thường hàng trăm triệu USD, phán quyết mới từ Tòa án Quận Nam New York (Mỹ) còn khiến Gilimex đứng trước nguy cơ phát sinh thêm chi phí, trong khi doanh nghiệp vẫn loay hoay tìm động lực tăng trưởng sau nhiều năm mất Amazon.
(VNF) - Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa xác nhận Công ty Cổ phần Đầu tư Điện Máy Xanh chính thức trở thành công ty đại chúng sau khi hoàn tất đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Doanh nghiệp huy động được hơn 13.315 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 1.045 tỷ đồng so với kế hoạch ban đầu.
(VNF) - Dù một số cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ vẫn duy trì được diễn biến tích cực, lực đỡ này không đủ bù đắp áp lực từ nhóm vốn hóa lớn, khiến VN-Index đóng cửa ở mức thấp nhất trong ngày.
(VNF) -UBND TP. Đà Nẵng vừa chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án Khu đô thị sinh thái Quan Nam - Thủy Tú (Golden Hills City), nâng tổng vốn đầu tư lên gần 15.500 tỷ đồng. Sau nhiều năm vướng mắc, dự án đang được tháo gỡ để tiếp tục triển khai với định hướng phát triển đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và nhiều sản phẩm nhà ở.