Thua kiện Amazon, Gilimex còn lại gì sau nhiều năm hụt hơi?

Theo thông tin mới nhất về vụ kiện giữa CTCP Sản xuất Kinh doanh và Xuất nhập khẩu Bình Thạnh (Gilimex, HoSE: GIL) và Amazon.com Services LLC (Amazon), Tòa án Quận Nam New York (Mỹ) đã bác toàn bộ đơn kiện, đồng thời kết luận Gilimex làm giả chứng cứ và có hành vi gian lận trong quá trình tố tụng. Thẩm phán Lorna G. Schofield tuyên đình chỉ vụ kiện với định kiến (dismissed with prejudice), đồng nghĩa Gilimex không thể khởi kiện lại cùng nội dung.

Theo phán quyết, Gilimex ban đầu cung cấp hàng chục đơn đặt hàng và thư yêu cầu thanh toán nhằm chứng minh khoản thiệt hại hơn 68 triệu USD nguyên vật liệu sau khi Amazon chấm dứt hợp tác. Tuy nhiên, dữ liệu điện tử cho thấy nhiều tài liệu được tạo ngay trước thời điểm nộp cho tòa. Đáng nói, chính Gilimex cũng thừa nhận hơn 90 tài liệu trong số này là giả.

Doanh nghiệp còn đưa ra một đơn đặt hàng trị giá khoảng 69 triệu USD với nhà cung cấp Blazemax làm chứng cứ quan trọng. Tuy nhiên, tài liệu này không xuất hiện trong hồ sơ kinh doanh, báo cáo tài chính, báo cáo tồn kho hay các trao đổi được lập cùng thời điểm. Tòa án nhận định Gilimex liên tục thay đổi lời giải thích về nguồn gốc tài liệu, đưa ra lời khai thiếu tin cậy và không chứng minh được tính xác thực của các chứng cứ.

Thông tin bất lợi ngay lập tức tác động tới diễn biến cổ phiếu GIL trên thị trường chứng khoán. Trong phiên giao dịch ngày 10/7, thị giá GIL giảm hết biên độ xuống mức giá sàn từ cuối phiên sáng và duy trì trạng thái này đến hết phiên. Thanh khoản cổ phiếu tăng gấp đôi mức bình quân một năm, song vẫn còn gần 1,5 triệu cổ phiếu dư bán tại thời điểm đóng cửa, phần nào phản ánh tâm lý bán tháo của nhà đầu tư.

Cuối năm 2022, Gilimex khởi kiện Amazon, yêu cầu bồi thường 280 triệu USD (tương đương khoảng 7.100 tỷ đồng), với cáo buộc Amazon có hành vi thương mại không công bằng, vi phạm hợp đồng và vi phạm nghĩa vụ ủy thác. Doanh nghiệp cho rằng việc Amazon đột ngột cắt giảm đơn hàng đã khiến Gilimex rơi vào tình trạng dư thừa công suất sản xuất và nguyên vật liệu, sau khi đã đầu tư mạnh để phục vụ khách hàng này.

Tại các kỳ đại hội đồng cổ đông sau đó, ban lãnh đạo Gilimex nhiều lần khẳng định việc khởi kiện không chỉ nhằm đòi bồi thường mà còn để bảo vệ quyền lợi và uy tín của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.

Thực tế, Amazon từng là khách hàng chiến lược của Gilimex trong giai đoạn 2014-2022. Mối quan hệ hợp tác này đã mang lại thời kỳ tăng trưởng mạnh mẽ cho doanh nghiệp dệt may.

Từ năm 2014, Gilimex lần đầu tiên ghi nhận doanh thu vượt mốc 1.000 tỷ đồng và duy trì quy mô này trong nhiều năm liên tiếp. Doanh thu đạt đỉnh 4.150 tỷ đồng vào năm 2021 và vẫn duy trì trên 3.000 tỷ đồng trong năm 2022 - thời điểm vụ kiện bắt đầu.

Về lợi nhuận, sau nhiều năm chỉ ghi nhận mức lãi vài chục tỷ đồng, Gilimex lần đầu đạt lợi nhuận sau thuế trên 100 tỷ đồng vào năm 2017 với 144 tỷ đồng. Trong hai năm 2018-2019, doanh nghiệp tiếp tục duy trì lợi nhuận trên 160 tỷ đồng mỗi năm. Giai đoạn 2020-2022 đánh dấu thời kỳ kinh doanh rực rỡ nhất khi lợi nhuận sau thuế bình quân đạt hơn 330 tỷ đồng/năm.

Tuy nhiên, sau khi mất đi khách hàng chủ lực là Amazon, hoạt động kinh doanh của Gilimex nhanh chóng lao dốc. Năm 2023, doanh thu giảm xuống còn 936 tỷ đồng, lần đầu tiên rơi dưới mốc nghìn tỷ đồng sau gần một thập kỷ, trong khi lợi nhuận sau thuế chỉ còn 29 tỷ đồng.

Xu hướng suy giảm tiếp tục kéo dài trong các năm 2024 và 2025, với nhiều quý doanh nghiệp ghi nhận thua lỗ.

Đáng chú ý, quý IV/2025, Gilimex bất ngờ báo lãi sau thuế 138 tỷ đồng, trái ngược với hai quý liền trước thua lỗ và giai đoạn dài chỉ ghi nhận lợi nhuận vài tỷ đồng mỗi quý. Tuy nhiên, tín hiệu tích cực này không kéo dài khi quý I/2026, doanh nghiệp chỉ đạt lợi nhuận sau thuế 11 tỷ đồng.

Sau khi mất khách hàng lớn, Gilimex buộc phải tái cơ cấu hoạt động, vừa xử lý lượng hàng tồn kho lớn, vừa thu hẹp quy mô sản xuất. Đồng thời, doanh nghiệp mở rộng sang lĩnh vực bất động sản khu công nghiệp với các dự án như Khu công nghiệp Gilimex tại Huế, Khu công nghiệp Gilimex Vĩnh Long và Khu công nghiệp Nghĩa Hưng (tỉnh Bắc Giang).

Dù vậy, mảng khu công nghiệp vẫn chưa trở thành nguồn thu chủ lực. Doanh thu của Gilimex hiện vẫn chủ yếu đến từ hoạt động sản xuất, khiến doanh nghiệp tiếp tục đối mặt áp lực tìm kiếm đơn hàng và nâng công suất các nhà máy để phục hồi tăng trưởng.

Năm 2024, Gilimex cho biết đã ký kết hợp tác với một đối tác trong lĩnh vực sản xuất thú nhồi bông cao cấp dành cho trẻ em. Doanh nghiệp kỳ vọng mảng kinh doanh mới này sẽ mang lại các đơn hàng có giá trị lớn, qua đó đóng góp tích cực vào doanh thu trong những năm tới.

Cũng từ thời điểm này, Gilimex xác định mục tiêu trở thành một trong những nhà sản xuất và cung cấp hàng đầu tại Việt Nam đối với các sản phẩm gia dụng và thú nhồi bông. Định hướng này tiếp tục được doanh nghiệp duy trì trong các kế hoạch kinh doanh gần đây, cho thấy mối quan hệ hợp tác với đối tác mới vẫn đang được triển khai.

Tại thời điểm cuối quý I/2026, tổng tài sản của Gilimex đạt hơn 3.825 tỷ đồng, gần như không thay đổi so với đầu năm. Doanh nghiệp sở hữu khoảng 319 tỷ đồng tiền và các khoản tương đương tiền cùng 342 tỷ đồng đầu tư tài chính ngắn hạn. Tuy nhiên, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh âm gần 167 tỷ đồng.

Hàng tồn kho cuối kỳ ở mức hơn 2.051 tỷ đồng, tăng 7% so với đầu năm. Trong đó, chi phí đầu tư các dự án khu công nghiệp chiếm hơn 883 tỷ đồng, tương đương khoảng 43% tổng giá trị hàng tồn kho.

Theo phán quyết của Tòa án Quận Nam New York, Amazon được phép tiếp tục nộp đơn yêu cầu Gilimex bồi hoàn phí luật sư và các chi phí liên quan. Nếu yêu cầu này được tòa chấp thuận trong giai đoạn tiếp theo của vụ việc, Gilimex sẽ phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán các khoản chi phí phát sinh cho phía Amazon.

Trong bối cảnh kết quả kinh doanh chưa thực sự phục hồi, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh tiếp tục âm và lượng tiền mặt ở mức không quá dồi dào so với quy mô tài sản, việc phải chi trả thêm các khoản phí luật sư và chi phí tố tụng có thể tạo thêm áp lực lên dòng tiền của Gilimex. Dù giá trị nghĩa vụ thanh toán hiện chưa được xác định, khoản chi này nếu phát sinh sẽ làm gia tăng gánh nặng tài chính trong giai đoạn doanh nghiệp vẫn đang trong quá trình tái cơ cấu và tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.