Từ năm ngoái tới nay, việc hàng loạt công ty toàn cầu thông báo cắt giảm nhân viên đã không còn là những tin tức lạ lẫm với công chúng. Nguy cơ suy thoái, những bất ổn từ những nền kinh tế hàng đầu thế giới như Mỹ và Trung Quốc, việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) liên tục tăng lãi suất... khiến nhiều công ty buộc phải chuyển mục tiêu sinh lời sang mục tiêu duy trì hoặc tồn tại. Do đó, cắt giảm nhân lực là biện pháp hàng đầu giúp các công ty tối ưu được chi phí hoạt động.
Tuy nhiên, điều khiến câu chuyện cắt giảm nhân lực trở nên đáng sợ hơn không phải việc khiến tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ tăng cao. Xét về góc độ xã hội, việc những công việc bị cắt giảm sẽ bị “tuyệt chủng” vĩnh viễn mới là điều đáng ngại. Đó chính xác là điều đang xảy ra với tầng lớp “cổ cổn trắng” tại Mỹ - ý chỉ những nhân viên văn phòng hay người lao động tri thức trong xã hội.
Theo nhiều giám đốc điều hành công ty và các nhà kinh tế Mỹ, các công việc của cổ cồn trắng bị cắt giảm, bắt nguồn từ việc tuyển dụng quá nhiều và lãi suất tăng, có thể sẽ không bao giờ quay trở lại. Các công ty dường như đang xem xét lại giá trị của nhiều vai trò trước đây được nắm giữ bởi các cổ cồn trắng, tìm cách thay thế các vai trò này bởi trí tuệ nhân tạo (AI). Điều này có thế khiến thị trường lao động thay đổi vĩnh viễn, ảnh hưởng tới đời sống của hàng triệu người dân Mỹ.
“Chúng ta có thể đang ở đỉnh điểm của nhu cầu về lao động tri thức. Giờ đây, chúng ta chỉ cần ít người hơn để xử lý khối lượng công việc tương tự”, ông Atif Rafiq, cựu giám đốc kỹ thuật số của McDonald’s và Volvo, cho biết.
Không có định nghĩa chắc chắn về nhân viên cổ cồn trắng trong dữ liệu của chính phủ. Thuật ngữ này thường được áp dụng rộng rãi cho những người làm việc trong văn phòng và có trình độ học vấn cao hơn, chẳng hạn như có bằng cử nhân. Trong những thập kỷ gần đây, việc tuyển dụng các công việc cổ cổn trắng như quản lý và chuyên môn cao nhanh chóng vượt xa các vị trí tuyển dụng khác. Số lượng nhân viên trong các ngành nghề quản lý và chuyên nghiệp đã tăng gần 150% trong 40 năm qua và gần 36% kể từ khi kết thúc cuộc suy thoái 2007 - 2009, theo dữ liệu của Bộ Lao động Mỹ.
Trong khi đó, các công việc dịch vụ như thợ cắt tóc, nhân viên chăm sóc trẻ em và nhân viên sòng bạc chỉ tăng 72% kể từ năm 1983 và tăng nhẹ 3,5% kể từ tháng 6/2009. Nhu cầu cao với cổ cồn trắng khiến các công nhân có trình độ đại học gia tăng khoảng cách kinh tế với các tầng lớp nhân công khác, đặc biệt là tầng lớp công nhân không có bằng đại học.
Tuy nhiên, sau đỉnh điểm của đại dịch Covid-19, xu hướng này đã bị đảo ngược. Bằng chứng là sau đại dịch, tiền lương của những người có thu nhập thấp bật tăng nhanh nhất, đảo ngược khoảng 1/4 mức tăng bất bình đẳng về tiền lương kể từ năm 1980, theo một nghiên cứu của các nhà kinh tế thuộc Viện Công nghệ Massachusetts. Ngoài ra, dữ liệu bảng lương từ hơn 300.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ cho thấy tiền lương cho nhân viên mới nhìn chung đã giảm trong tháng 4 so với một năm trước, nhưng giảm nhanh nhất ở các ngành nghề văn phòng, chẳng hạn như tài chính và bảo hiểm, và ngược lại tăng nhanh nhất trong nhóm công nhân dịch vụ.
Kể từ thời điểm các robot bắt đầu đảm nhận các công việc sản xuất, trí tuệ nhân tạo giờ đây đang tiến tới thay thế con người trong những công việc được đánh giá là “cao cấp” hơn, như kế toán viên, lập trình viên phần mềm, chuyên gia nhân sự hay thậm chí là luật sư. Giám đốc điều hành của Meta Platforms, Mark Zuckerberg, đã nói với các nhân viên sau đợt sa thải mới nhất của công ty mẹ Facebook rằng có nhiều công việc bàn giấy sẽ bị thay thế hoàn toàn, vì các công nghệ mới sẽ cho phép công ty hoạt động hiệu quả hơn. Tương tự, Giám đốc điều hành của International Business Machines, Arvind Krishna, gần đây cho biết công ty có thể tạm dừng một số hoạt động tuyển dụng để xem loại công việc nào có thể được thay thế bằng AI. Các nhà lãnh đạo trong nhiều ngành cũng kỳ vọng công nghệ mới sẽ hỗ trợ hay thay thế hiệu quả một số vai trò hiện có.
Trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3, số lượng công nhân cổ cồn trắng thất nghiệp tại Mỹ đã tăng khoảng 150.000 người, theo một phân tích từ Employ America. Con số này bao gồm những người lao động trong các dịch vụ chuyên nghiệp, quản lý, nghề máy tính, kỹ thuật và nhà khoa học. Trái lại, theo các nhà kinh tế và chuyên gia nhân sự, các công ty hiện đang tập trung vào việc giữ chân nhân viên “cổ cồn xanh” - người phục vụ nhà hàng, nhân viên kho hàng, tài xế... Điều này cũng góp phần khiến các nhà quản lý cấp trung và những nhân viên văn phòng khác bị sa thải nhiều hơn.
Trong những giai đoạn trước đây, khi lãi suất cao hơn khiến nền kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái, tình trạng mất việc làm thường do các ngành nhạy cảm nhất với thay đổi lãi suất, chẳng hạn như sản xuất và xây dựng. “Có vẻ như chúng ta không nhận thấy điều đó ở thời điểm hiện tại. Đó có thể là dấu hiệu cho thấy cấu trúc của nền kinh tế đã thay đổi”, Preston Mui, một nhà kinh tế học tại Employ America, người đã nghiên cứu về tình trạng mất việc làm của giới văn phòng, cho biết.
Sau 14 tháng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tăng lãi suất, cơ hội việc làm đã giảm xuống mức thấp nhất trong gần 2 năm vào tháng 3, theo dữ liệu gần đây nhất của Bộ Lao động Mỹ. Không chỉ vậy, theo trang web việc làm LinkedIn, nhân viên bán lẻ, bao gồm nhân viên bán hàng và thu ngân, là một trong những vị trí có nhu cầu cao nhất trong quý đầu tiên của năm, cùng với y tá và tài xế, chứ không phải những công việc “bàn giấy”.
Dường như không thể “cứu vãn” hay đảo ngược xu hướng chung đang đe dọa lực lượng cổ cổn trắng ở thời điểm hiện tại. Ông Krishna, phát ngôn viên của IBM, đã nói trong những tuần gần đây rằng ông có thể thấy 30% trong số khoảng 26.000 vai trò không tiếp xúc với khách hàng của IBM sẽ bị thay thế bằng tự động hóa hoặc AI trong khoảng thời gian 5 năm tới, dù công ty vẫn đang tuyển dụng hàng nghìn vị trí. Một số nhà tuyển dụng cũng đã tính toán chính xác số lượng nhân viên văn phòng tối thiểu mà họ sẽ cần trong tương lai. Ví dụ, Giám đốc điều hành Scott McIntyre của công ty tư vấn chính phủ và doanh nghiệp Guidehouse, kỳ vọng rằng với sự trợ giúp của AI và tăng cường tự động hóa, Guidehouse có thể chỉ cần thuê 40.000 người thay vì 50.000 người để đạt được mục tiêu tăng trưởng.
Theo dự đoán của Bộ Lao động Mỹ, trong số 20 ngành nghề sẽ tạo ra nhiều việc làm nhất cho đến năm 2031, khoảng 2/3 sẽ là các công việc cổ cồn xanh với mức lương khoảng 32.000 USD/năm. Các ngành nghề có triển vọng phát triển tốt nhất yêu cầu bằng đại học bao gồm các nhà phát triển phần mềm, quản lý hoạt động và y tá đã có chứng chỉ, với mức lương khoảng 100.000 USD/năm, đồng thời cũng là những công việc khó bị thay thế bởi AI nhất. Những thông tin trên cho thấy thế hệ cổ cồn trắng sẽ không hoàn toàn bị “xóa sổ” khỏi thị trường lao động, nhưng người lao động sẽ phải phải được “chuyên biệt hóa”, hoặc phải làm trong những vị trí không-thể-bị-thay-thế bởi máy móc.
Tags:
(VNF) - Niềm tin AI Agent (tác nhân AI) sẽ thay thế phần mềm truyền thống khiến cổ phiếu lĩnh vực này giảm mạnh nhất từ trước tới nay, cho thấy thái độ "quay lưng" của các nhà đầu tư. Tuy nhiên, Ngân hàng Goldman Sachs cho rằng thị trường đã đánh giá không đúng tác động.
(VNF) - Tổng thống Donald Trump vừa tuyên bố Mỹ sẽ phong tỏa eo biển Hormuz sau khi các cuộc đàm phán tại Pakistan nhằm chấm dứt chiến tranh với Iran đổ vỡ.
(VNF) - Cuộc đàm phán hòa bình Mỹ - Iran kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào khi các phái đoàn rời Pakistan. Iran cho rằng Mỹ đã thất bại trong việc giành được lòng tin của Tehran. Trong khi Mỹ đã nêu rõ "giới hạn đỏ" của mình trong các cuộc đàm phán ở Islamabad.
(VNF) - Từ việc đe dọa nhà báo để xoay kết quả cá cược đến nguy cơ thao túng “sự thật”, Polymarket đang phơi bày mặt tối của một thị trường nơi chiến tranh, chính trị và cả tin tức đều có thể bị biến thành công cụ kiếm tiền.
(VNF) - Đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Islamabad tạm dừng sau nhiều giờ thương lượng, khi bất đồng về ngừng bắn, eo biển Hormuz và những điều kiện hậu chiến vẫn chưa được giải quyết.
(VNF) - Các tín hiệu hạ nhiệt giữa Mỹ và Iran đang dần xuất hiện khi hai bên khởi động đàm phán, lập tức kéo theo những chuyển động đầu tiên trên tuyến vận tải năng lượng huyết mạch tại eo biển Hormuz.
(VNF) - Các phái đoàn cấp cao của Mỹ và Iran đã gặp nhau tại Islamabad (Pakistan) để tìm giải pháp chấm dứt cuộc chiến kéo dài 6 tuần, nhưng tiến trình đàm phán đang vấp phải nhiều bất đồng lớn, đặc biệt liên quan đến Lebanon, các lệnh trừng phạt và quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
(VNF) - Hãng tin Reuters dẫn lời một nguồn tin cấp cao của Iran ngày 11/4 cho biết Mỹ đã đồng ý giải phóng các tài sản bị phong tỏa của nước này tại Qatar và một số ngân hàng nước ngoài khác. Động thái này được phía Iran hoan nghênh như một dấu hiệu cho thấy Washington đang thể hiện “sự nghiêm túc” trong nỗ lực đạt được thỏa thuận trong các cuộc đàm phán diễn ra tại Islamabad.
(VNF) - Giá tiêu dùng tại Mỹ trong tháng 3 tăng mạnh nhất trong gần 4 năm, khi xung đột với Iran khiến giá xăng và dầu diesel tăng vọt kỷ lục.
(VNF) - Một tòa án thương mại của Mỹ dự kiến sẽ xem xét tính hợp pháp của mức thuế nhập khẩu toàn cầu 10% do chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt, trong bối cảnh nhiều bang và các doanh nghiệp nhỏ cho rằng chính sách này đã “lách” một phán quyết trước đó của Tòa án Tối cao Mỹ vốn bác bỏ phần lớn các mức thuế mà ông từng ban hành.
(VNF) - Đằng sau thương vụ hồi hương 129 tấn vàng của Pháp không chỉ là một quyết định tối ưu hóa danh mục dự trữ, mà còn phản ánh những dịch chuyển sâu sắc trong tư duy quản lý tài sản của các quốc gia.
(VNF) - Giá dầu thế giới đã bật tăng trở lại khi những nghi ngờ bắt đầu xuất hiện xung quanh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, vốn chỉ mới được công bố vài ngày trước đó.
(VNF) - Việc Thổ Nhĩ Kỳ đẩy mạnh bán vàng đang góp phần khiến thị trường kim loại quý trở nên ảm đạm hơn, trong bối cảnh các ngân hàng trung ương toàn cầu có dấu hiệu thay đổi chiến lược dự trữ.
(VNF) - Tăng trưởng khu vực Đông Á và Thái Bình Dương được dự báo chậm lại trong năm 2026 do cú sốc bên ngoài nhưng Ngân hàng Thế giới (WB) điều chỉnh tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2026 lên 6,3%, tăng so với mức 6,1% được dự đoán vào tháng 10/2025.
(VNF) - Giá dầu tăng trở lại trong phiên giao dịch ngày 9/4, sau khi Iran cáo buộc Mỹ vi phạm một số điều khoản trong thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần, làm dấy lên lo ngại căng thẳng có thể leo thang trở lại và gây gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.
(VNF) - Alphabet, Meta, Amazon, Nvidia dẫn dắt đà bùng nổ thị trường chứng khoán Mỹ sau khi TT Donald Trump tuyên bố ngừng bắn với Iran.
(VNF) - Không quốc gia nào trên thế giới xuất khẩu hàng hóa nhiều như Trung Quốc. Nhưng sau khi chinh phục thương mại hàng hóa toàn cầu, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang nhanh chóng vươn lên như một cường quốc trong lĩnh vực xuất khẩu các dịch vụ dựa trên tri thức.
(VNF) - Giá giao ngay đối với các lô hàng dầu thô Brent ở ngưỡng 124,68 USD/thùng trong phiên giao dịch ngày 8/4, phản ánh thực tế rằng thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran khó có thể nhanh chóng giải quyết tình trạng gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng do cuộc xung đột kéo dài 5 tuần gây ra.
(VNF) - Đối với Bắc Kinh, việc xung đột hạ nhiệt trước chuyến thăm Trung Quốc dự kiến vào giữa tháng 5 của Tổng thống Mỹ Donald Trump là yếu tố mang tính then chốt. Trước đó, với lý do chiến sự leo thang, nhà lãnh đạo Mỹ đã nhiều lần trì hoãn chuyến công du này, vốn ban đầu được lên kế hoạch vào cuối tháng 3.
(VNF) - Khi các đô thị lớn dần bão hòa và cạnh tranh ngày càng khốc liệt, những chuỗi thức ăn nhanh phương Tây như McDonald's hay KFC đang hướng tầm nhìn về các thị trấn và vùng nông thôn Trung Quốc.
(VNF) - Giá vàng tăng trở lại sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đồng ý gia hạn thêm 2 tuần để hoàn tất các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột tại Iran.
(VNF) - Giá dầu giảm mạnh trong khi các chỉ số chứng khoán tương lai của Mỹ bật tăng ấn tượng vào tối 7/4, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đạt được “một thỏa thuận ngừng bắn song phương” trong cuộc xung đột với Iran. Thỏa thuận này được đưa ra theo đề nghị của Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán gần đây.
(VNF) - Trung Quốc đang tăng tốc tích lũy vàng như một trụ cột chiến lược trong dự trữ quốc gia. Động thái này không chỉ phản ánh xu hướng giảm phụ thuộc vào trái phiếu Kho bạc Mỹ, mà còn cho thấy sự dịch chuyển sâu sắc trong cách các nền kinh tế lớn tái cấu trúc hệ thống dự trữ trước những biến động toàn cầu.
(VNF) - Chỉ trong vài tuần, thị trường dầu mỏ đã chuyển trạng thái từ dư cung sang nỗi lo thiếu hụt khi căng thẳng địa chính trị leo thang làm gián đoạn dòng chảy năng lượng. Giá dầu vì thế nối dài đà đi lên sang phiên thứ ba liên tiếp, phản ánh tâm lý thị trường ngày càng nhạy cảm trước rủi ro nguồn cung và những bất định khó lường phía trước.
(VNF) - Giá vàng đảo chiều liên tục trước các tín hiệu trái chiều từ địa chính trị, giá năng lượng và chính sách của Fed. Đằng sau những nhịp rung lắc ngắn hạn là nỗi lo lạm phát và sự bất định đang dần tích tụ.
(VNF) - Niềm tin AI Agent (tác nhân AI) sẽ thay thế phần mềm truyền thống khiến cổ phiếu lĩnh vực này giảm mạnh nhất từ trước tới nay, cho thấy thái độ "quay lưng" của các nhà đầu tư. Tuy nhiên, Ngân hàng Goldman Sachs cho rằng thị trường đã đánh giá không đúng tác động.
(VNF) - Hồ điều hòa Thụy Phương 2 có tổng mức đầu tư hơn 700 tỷ đồng được thực hiện theo lệnh khẩn cấp nhằm giải quyết tình trạng úng ngập tại các điểm nóng trong mùa mưa.
