Báo cáo tại toạ đàm “Thương mại điện tử trên mạng xã hội tại Việt Nam: Một số vấn đề pháp lý”, tổ chức ngày 23/3, đại diện Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết tốc độ tăng trưởng của TMĐT trong giai đoạn 2013 – 2019 luôn ở mức cao, trên 20% mỗi năm.
Nhờ vậy, từ xuất phát điểm thấp 2,2 tỷ USD vào năm 2013, quy mô thị trường TMĐT lên đến khoảng 10,08 tỷ USD vào năm 2019. Dự kiến đến 2025 sẽ đạt 23 tỷ USD thông qua 3 kênh thương mại điện tử chính gồm: diễn đàn, mạng xã hội; sàn thương mại điện tử; website bán hàng.
Thị trường TMĐT ở Việt Nam được dự đoán sẽ tiếp tục tăng trưởng với tốc độ cao trong thời gian tới. Theo báo cáo của một số tổ chức, quy mô thị trường TMĐT Việt Nam đang tăng trưởng ở mức 49% và quy mô thị trường dự đoán đạt 23 tỷ USD vào năm 2025. Khi đó Việt Nam sẽ trở thành nước có quy mô TMĐT lớn thứ 2 Đông Nam Á, sau Indonesia (82 tỷ USD).
Đại diện VCCI nhận định TMĐT tại Việt Nam hiện đang trong giai đoạn bùng nổ với tăng trưởng hàng năm ở mức rất cao. Ngoài các website và sàn giao dịch TMĐT thì hoạt động giao dịch, mua bán hàng hoá, dịch vụ thông qua phương tiện là mạng xã hội hiện cũng đang thu hút số lượng rất lớn các cá nhân, doanh nghiệp.
Đặc biệt, xu hướng sử dụng mạng xã hội làm kênh tiếp thị, phân phối đang có chiều hướng gia tăng trong thời gian trở lại đây.
Tuy vậy, theo đại diện VCCI, về mặt pháp lý, các khuôn khổ cho hoạt động TMĐT, hoạt động của mạng xã hội được xây dựng chủ yếu từ năm 2013. Các quy định này được xây dựng trong giai đoạn đầu của TMĐT, rất nhiều vấn đề chưa được đề cập hoặc được quy định rất chung chung, chỉ mang tính nguyên tắc nên gây khó khăn trong quá trình áp dụng.
Hơn nữa, do thực tiễn hoạt động TMĐT trên internet phát triển quá nhanh nên nhiều quy định đã trở nên lạc hậu. Chính vì vậy, pháp luật về quản lý mạng xã hội và thương mại điện tử đang được rà soát và dự kiến sửa đổi trong thời gian tới.
Nghiên cứu của VCCI cho thấy hoạt động có yếu tố TMĐT trên mạng xã hội khá đặc thù và không hoàn toàn giống với bất kỳ một hình thức TMĐT nào, bao gồm cả sàn thương mại điện tử.
Một trong những điểm khác biệt nổi bật giữa mạng xã hội và sàn TMĐT là cho đến nay các mạng xã hội chưa có chức năng đặt hàng trực tuyến. Người mua và người bán vẫn phải liên hệ trực tiếp với nhau để hoàn thành giao dịch thương mại.
Trong khi đó các sàn TMĐT có thể có chức năng đặt hàng trực tuyến và cho phép giao dịch TMĐT được hoàn tất trên môi trường mạng từ khâu đặt hàng cho đến khâu vận chuyển và giao hàng.
Một số mạng xã hội có bổ sung chức năng hỗ trợ hoạt động có yếu tố TMĐT (như Marketplace của Facebook hay Shop của Zalo) nhưng chức năng này mới chỉ dừng lại ở khâu giới thiệu sản phẩm và cung cấp thông tin, chưa có chức năng đặt hàng trực tuyến.
"Thực tiễn này đòi hỏi pháp luật về TMĐT cũng cần có những quy định phù hợp để quản lý hiệu quả cũng như tạo điều kiện cho các hoạt động TMĐT phát triển. Việc quản lý hoạt động có yếu tố TMĐT trên mạng xã hội cần có những khác biệt với các loại hình TMĐT khác để phù hợp với bản chất của hoạt động này và có tính khả thi", đại diện VCCI nói.
Phát biểu tại toạ đàm, ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban Pháp chế VCCI, cho rằng với tốc độ phát triển nhanh chóng của kinh tế số và Internet, dường như nhiều vấn đề về pháp lý đang bị chồng lấn.
"Một số nghiên cứu gần đây của VICC cho thấy hiện nhiều quy định quản lý thông qua điều kiện kinh doanh cấp giấy phép hoạt động trên môi trường mạng còn nhiều bất cập; vấn đề bảo hộ tài sản sở hữu trí tuệ đối với các loại tài sản trong kinh tế số chưa thực sự rõ ràng, hiệu quả; các mô hình kinh doanh, dịch vụ trên nền tảng kinh tế số phát triển khá nhanh, nhưng lại chưa có nhiều biện pháp quản lý…", ông Tuấn nói.
Theo ông Tuấn, lợi ích của TMĐT mang lại là không phủ nhận, nhưng cũng có nhiều rủi ro trục trặc xảy ra. Do đó, phải ứng xử chính sách, liều lượng như thế nào cho phù hợp, nội dung cần được lưu tâm.
Ông Nguyễn Văn Tuấn, Phó giám đốc Công ty Cổ phần VCCorp, thì cho rằng cần nhìn nhận TMĐT là xu hướng phát triển với tốc độ rất nhanh, đó là xu hướng tất yếu nên không thể kìm hãm mà phải đưa ra cơ chế minh bạch rõ ràng.
Theo ông Tuấn, tại các quốc gia phát triển, việc lên mạng xã hội để mua sắm là giải trí. Vì thế chúng ta phải chấp nhận đây là xu thế và Việt Nam cũng vậy. Bởi rất khó để phân loại các nền tảng trên mạng xã hội, hiện nay đã có những mạng xã hội siêu ứng dụng, điểm khác giữa các nền tảng này chỉ là điểm xuất phát và trong tương lai cơ chế hoạt động cũng tương tự nhau.
Để phát triển TMĐT ở Việt Nam, lãnh đạo VCCorp cho rằng cần làm rõ được một số vấn đề. Đầu tiên là phải quản lý hàng hoá đăng tải để đảm bảo quyền sở hữu trí tuệ. Tránh bán hàng giả hàng nhái đối với các sản phẩm bảo hộ sở hữu trí tuệ.
Tiếp theo đó là cần quản lý được lừa đảo, mạo danh để bán hàng. Vấn đề nữa là quản lý thuế của người bán bởi nếu không quản được thì sẽ nảy sinh vấn đề khó cạnh tranh giá cả.
Việc làm thế nào để xử lý và gỡ được tin xấu, thậm chí khi cần có thể trích xuất được lý lịch người bán và người mua (quản lý data) cũng là vấn đề cần được giải quyết...
Cũng tại toạ đàm, nhiều ý kiến nhận định một trong những điểm khác biệt nổi bật giữa mạng xã hội và sàn TMĐT là các mạng xã hội chưa có chức năng đặt hàng trực tuyến. Người mua và người bán vẫn phải liên hệ trực tiếp với nhau để hoàn thành giao dịch thương mại.
Trong khi đó các sàn thương mại điện tử có thể có chức năng đặt hàng trực tuyến và cho phép giao dịch được hoàn tất trên môi trường mạng từ khâu đặt hàng cho đến khâu vận chuyển và giao hàng.
Do đó, các ý kiến cho rằng công tác quản lý hoạt động có yếu tố thương mại điện tử trên mạng xã hội cần có những khác biệt với các loại hình thương mại điện tử khác để phù hợp với bản chất của hoạt động này và có tính khả thi trong thực tế.
Tags:
(VNF) - Dù đã nỗ lực tuân thủ đầy đủ quy định, nhiều doanh nghiệp – đặc biệt là doanh nghiệp FDI vẫn gặp vướng mắc trong quá trình thực thi do hạn chế ở thủ tục và hệ thống. Theo Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLaw, thực tế này khiến doanh nghiệp lo ngại rủi ro pháp lý có thể phát sinh ngay cả khi “làm đúng quy trình”, trong bối cảnh các quy định về dữ liệu ngày càng siết chặt.
(VNF) - Nhấn mạnh phải coi đầu tư cho an toàn dữ liệu là đầu tư cho năng lực chống chịu quốc gia, ông Nguyễn Hùng Sơn, Phó Chủ tịch HĐQT FSI cho rằng một sự cố lớn trong tài chính không chỉ ảnh hưởng một ngân hàng hay một công ty chứng khoán, mà có thể gây hiệu ứng lan truyền tới niềm tin thị trường.
(VNF) - Chánh văn phòng Nhà Trắng đã có cuộc trao đổi với CEO của Anthropic, Dario Amodei, xoay quanh mô hình trí tuệ nhân tạo mới mang tên Mythos. Đây là công nghệ đang thu hút sự quan tâm đặc biệt từ chính phủ liên bang Mỹ do tiềm năng thay đổi sâu sắc cả lĩnh vực an ninh quốc gia lẫn nền kinh tế.
(VNF) - Dữ liệu cá nhân đang trở thành nguồn lực cốt lõi của nền kinh tế số, nhưng việc bảo vệ tài sản này vẫn còn nhiều khoảng trống, đặt ra thách thức lớn trong việc duy trì niềm tin và đảm bảo tăng trưởng bền vững.
(VNF) - Trong bối cảnh Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân chính thức có hiệu lực với các chế tài nghiêm khắc, việc xây dựng một "hệ miễn dịch số" không còn là lựa chọn mà đã trở thành nghĩa vụ pháp lý và điều kiện sống còn để bảo vệ uy tín doanh nghiệp.
(VNF) - John Ternus sẽ không có một nhiệm kỳ dễ dàng. Apple hiện đang đối mặt với hàng loạt thách thức, đặc biệt là cuộc đua trí tuệ nhân tạo.
(VNF) - Không chỉ là công cụ hỗ trợ, bản thân các hệ thống AI cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ liên quan đến bảo mật dữ liệu. Một số mô hình hiện nay có đặc điểm khó giải thích, khó kiểm chứng, khó truy vết, gây khó khăn trong việc kiểm soát và phát hiện sai lệch. Điều này dẫn đến rủi ro về chất lượng dữ liệu đầu vào, khả năng thiên lệch của mô hình và nguy cơ lộ lọt thông tin trong quá trình vận hành.
(VNF) - Các công tố viên Pháp đã triệu tập Elon Musk tới Paris vào ngày thứ Hai để phục vụ điều tra liên quan những cáo buộc nghiêm trọng xoay quanh X.
(VNF) - AI trở thành động lực tái cấu trúc sâu rộng khiến hàng nghìn nhân sự Meta - tập đoàn mẹ của Facebook có thể mất việc trong năm 2026.
(VNF) - Startup TARS AI đang nổi lên như một cái tên không thể bỏ qua và khả năng họ sẽ định hình lại cục diện ngành robot toàn cầu trong những năm tới.
(VNF) - Cơn khát hạ tầng AI đối mặt thực tế phũ phàng khi gần một nửa siêu dự án trung tâm dữ liệu tại Mỹ có nguy cơ bị trì hoãn hoặc hủy bỏ.
(VNF) - Trong cuộc đua toàn cầu về AI, phần cứng đang trở thành chiến trường quyết định và châu Âu rõ ràng không muốn đứng ngoài cuộc chơi này.
(VNF) - Bộ Khoa học và Công nghệ xuất thành lập Quỹ Phát triển trí tuệ nhân tạo quốc gia quy mô tối đa 30.000 tỷ đồng được kỳ vọng tạo cú hích lớn cho hạ tầng, dữ liệu và công nghệ lõi, với cơ chế tài trợ linh hoạt lên tới 70% kinh phí dự án.
(VNF) - Sự cố bảo mật làm lộ thông tin khách hàng trên Booking.com gợi lại hàng loạt sự cố tương tự từng xảy ra trên toàn cầu và tại Việt Nam của nền tảng này, trong bối cảnh các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi.
(VNF) - Từ năm 2026, FPT đặt mục tiêu chuyển dịch sang mô hình doanh nghiệp sáng tạo công nghệ, tập trung vào các lĩnh vực như AI, Quantum AI & Cybersecurity, UAV, công nghệ đường sắt, an ninh mạng và dữ liệu.
(VNF) - Giao diện web của Trump Mobile bóng bẩy hơn, nhưng sản phẩm chủ lực điện thoại T1 vẫn chỉ tồn tại trên màn hình, trong khi đã có 590.000 người đặt cọc.
(VNF) - Dù iPhone tăng trưởng bùng nổ tại Trung Quốc, hãng smartphone đình đám Huawei vẫn tạm giữ vị trí số một trong Quý 1/2026.
(VNF) - Thỏa thuận hơn 11 tỷ USD giữa hai “ông lớn” công nghệ Amazon vài Globalstar có thể mở ra một kỷ nguyên mới cho tính năng vệ tinh trên iPhone của Apple.
(VNF) - Booking.com vừa xác nhận xảy ra sự cố an ninh mạng khiến một số dữ liệu đặt phòng của khách hàng có thể đã bị truy cập trái phép. Dù công ty khẳng định không có thông tin tài chính bị lộ nhưng vụ việc làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lừa đảo khi nhiều người dùng phản ánh đã nhận được tin nhắn chứa thông tin đặt phòng chính xác.
(VNF) - Xung đột Mỹ - Iran nếu kéo dài sẽ không chỉ là vấn đề địa chính trị hay năng lượng, mà còn là phép thử lớn đối với chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.
(VNF) - Đây là lựa chọn thông minh cho người dùng muốn trải nghiệm iPhone cao cấp mà không cần chi quá nhiều.
(VNF) - OKX sẽ góp vốn vào sàn CAEX trong tháng 4, giúp công ty đáp ứng yêu cầu vốn tối thiểu 10.000 tỷ đồng (tương đương 380 triệu USD) để tham gia chương trình triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.
(VNF) - VIFC-HCMC đã ra mắt Fintech Hub trong ngày hôm nay (14/4), đánh dấu bước tiến mới trong quá trình xây dựng hệ sinh thái tài chính - công nghệ của TP. HCM.
(VNF) - Số lượng tên, thông tin liên lạc và chi tiết đặt chỗ bị đánh cắp trong vụ tấn công mạng mới nhất chưa được tiết lộ.
(VNF) - Hãng robot Trung Quốc Unitree Robotics đang chuẩn bị tung ra mẫu robot hình người giá rẻ nhất của mình trên thị trường quốc tế, thách thức phương Tây.
(VNF) - Dù đã nỗ lực tuân thủ đầy đủ quy định, nhiều doanh nghiệp – đặc biệt là doanh nghiệp FDI vẫn gặp vướng mắc trong quá trình thực thi do hạn chế ở thủ tục và hệ thống. Theo Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLaw, thực tế này khiến doanh nghiệp lo ngại rủi ro pháp lý có thể phát sinh ngay cả khi “làm đúng quy trình”, trong bối cảnh các quy định về dữ liệu ngày càng siết chặt.
(VNF) - Công ty Cổ phần Giầy Thượng Đình đang lên kế hoạch chuyển đổi khu “đất vàng” tại số 277 đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) thành tổ hợp căn hộ, văn phòng và trường học với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 10.000 tỷ đồng.
