Nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung (nền kinh tế chỉ huy) là mô hình kinh tế đặc trưng đã từng tồn tại ở Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa cũ trước năm 1990. Tuy nhiên, mô hình kinh tế này cũng xuất hiện ở một số nước phi chính phủ khác như nước Đức dưới thời Hitler. Trong nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, các nguồn lực cho sản xuất được phân bổ một cách tập trung, thống nhất thông qua kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội mà các cơ quan kế hoạch của nhà nước đã soạn thảo, ban hành.
Sau năm 1990, Liên Xô từ bỏ kế hoạch hóa tập trung theo chủ nghĩa Mác và bắt đầu quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường. Vì nguyên nhân lịch sử và ảnh hưởng đến kinh tế, mô hình kinh tế kế hoạch hoá tập trung tỏ ra lỗi thời và được đa số các nước từ bỏ. Hiện nay trên thế giới chỉ có hai nước vẫn hoạt động theo mô hình này là Cuba và Bắc Triều Tiên. Vậy mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung có những hạn chế gì?
Trong nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, các nhà hoạch định kế hoạch có quá nhiều thông tin cần phải tiếp nhận và không thể theo kịp nhiều chi tiết của hoạt động kinh tế. Điều đó dẫn đến máy móc bị gỉ sét vì không có người vệ sinh lắp đặt, hàng hóa nông sản, thực phẩm bị thối rữa vì không có sự phối hợp kịp thời giữa hoạt động lưu kho và phân phối. Sự quá tải thông tin đã khiến các nhà hoạch định kế hoạch không thể bao quát toàn bộ kế hoạch sản xuất và tiêu dùng.
Động lực kém cũng là một trong những nhược điểm của nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung. Trong nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, khi tất cả việc làm đều được đảm bảo tuyệt đối bởi các nhà quản lý, động lực làm việc của con người bị giảm đi. Về vấn đề sản phẩm, những người quản lý các nhà máy có xu hướng đặt hàng những nguyên liệu đầu vào lớn hơn lượng cần thiết để có thể đảm bảo số lượng hàng hóa cho những năm kế tiếp.
Vì những nhà hoạch định kế hoạch có thể đảm bảo về mặt số lượng dễ dàng hơn về mặt chất lượng nên các doanh nghiệp thường đáp ứng yêu cầu về số lượng bằng cách bỏ qua những yêu cầu về chất lượng. Cùng với những tiêu chuẩn về môi trường vẫn còn chưa được hình thành hoàn chỉnh, cách sản xuất của nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung vừa làm giảm chất lượng sản phẩm, vừa gây thiệt hại nghiêm trọng cho môi trường.
Cạnh tranh phi hiệu quả là nhược điểm cuối cùng trong 3 nhược điểm của nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung. Trong nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, các nhà hoạch định kế hoạch tin tưởng rằng quy mô càng lớn càng tốt. Tuy nhiên, khi quy mô của một doanh nghiệp quá lớn và nằm ngoài khả năng kiểm soát, các nhà hoạch định kế hoạch sẽ mất thông tin từ đối thủ cạnh tranh và rất khó đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Thiếu thông tin từ đối thủ cạnh tranh thì sẽ không thể tránh được những sai lầm kinh tế.
Tags:
(VNF) - Cơ quan thuế nêu quan điểm, ngưỡng đề xuất người nộp thuế bị tạm hoãn xuất cảnh vì nợ thuế 1 triệu đồng không đơn thuần là nghĩa vụ thuế, mà đây chỉ là điều kiện bổ sung trong tổng thể các dấu hiệu vi phạm.
(VNF) - Theo Cục Thuế (Bộ Tài chính), cùng với sự phát triển mạnh của thương mại điện tử (TMĐT), công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động này đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức.
(VNF) - Để ngành tái bảo hiểm thực sự trở thành “tấm đệm” chống sốc cho nền kinh tế tăng trưởng hai con số, cần có chiến lược nâng cao tỷ lệ giữ lại trong nước song song với việc chủ động mở rộng hợp tác quốc tế.
(VNF) - Prudential Việt Nam khẳng định, không có bất kỳ liên quan nào đến các thông tin đang được đề cập về “Prudential Life Insurance” tại Nhật Bản và cam kết đảm bảo quyền lợi của các khách hàng tại Việt Nam.
(VNF) - Thuế cơ sở 8, tỉnh Bắc Ninh đã có hướng dẫn chi tiết việc thực hiện nghĩa vụ thuế đối với nhóm hộ kinh doanh có doanh thu trong ngưỡng 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng/năm, sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 141.
(VNF) - Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam đang chứng kiến sự cạnh tranh gay gắt về thị phần khi Top đầu tiếp tục khẳng định vị thế, trong khi nhóm dưới đang bứt lên mạnh mẽ, đặc biệt là DN bảo hiểm của ngân hàng lớn.
(VNF) - Theo lãnh đạo một số DN bảo hiểm phi nhân thọ để có thể tăng trưởng trong một thị trường đầy thử thách sắp tới, các công ty cần phải có chiến lược tái cấu trúc, tập trung vào các phân khúc thế mạnh để cạnh tranh.
Tin tưởng người thân, đứng tên vay 4 tỷ đồng, sau đó tiếp tục ký nhận tiền cọc bán nhà, người đàn ông ở TPHCM rơi vào cảnh vừa gánh nợ ngân hàng, vừa đối mặt nguy cơ đền cọc hàng tỷ đồng.
(VNF) - Ngày 4/5 là hạn cuối nộp tờ khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2025, nhưng nhiều người bất ngờ khi kiểm tra trên ứng dụng eTax Mobile phát hiện các khoản thu nhập vãng lai nhỏ chỉ vài trăm nghìn đồng chưa được khấu trừ thuế. Những khoản tưởng như không đáng kể này lại buộc người nộp thuế phải tự quyết toán, thậm chí đối diện nguy cơ bị xử phạt do quá hạn.
(VNF) - Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Kế toán thuế Keytas nhìn nhận, mức tạm khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân theo đề xuất của Bộ Tài chính lên 5 triệu đồng vẫn còn bộc lộ những bất cập, do đó, ông đề xuất nâng ngưỡng hoặc bỏ luôn quy định này.
(VNF) - Bộ Tài chính đang đề xuất mở rộng diện áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế, trong đó đáng chú ý là trường hợp có số nợ từ 1 triệu đồng trở lên và không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.
(VNF) - Theo TS. Hồ Quốc Tuấn, “Người dân chọn vàng, không phải vì họ yêu vàng, mà vì đó là lựa chọn khả thi nhất trong những gì họ có". Nếu không tạo ra các kênh sinh lời đủ hấp dẫn và an toàn, rất khó để dòng tiền rời vàng và chảy vào sản xuất.
(VNF) - Không chỉ mở rộng mạng lưới "wealth centre", ngân hàng này còn phát triển các dịch vụ tài chính và quản lý tài sản toàn diện nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng phức tạp của nhóm khách hàng siêu giàu.
(VNF) - Các chuyên gia đều thừa nhận, khi ngưỡng doanh thu chịu thuế 1 tỷ đồng được thông qua nhưng chỉ áp dụng với thuế TNCN, còn thuế VAT sẽ chịu từ đồng doanh thu đầu tiên, có nguy cơ tạo hệ luỵ hộ kinh doanh chia nhỏ doanh thu, lách thuế.
(VNF) - Nâng ngưỡng miễn thuế lên 1 tỷ đồng, mở rộng diện hỗ trợ, giúp giảm áp lực tuân thủ, tạo dư địa cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ phát triển.
(VNF) - Cơ quan thuế cho biết trong hơn 13 triệu người nộp thuế, hiện chỉ có 4,2 triệu đã cài đặt và sử dụng eTax Mobile, vẫn còn hơn 9 triệu người cần cơ quan thuế hỗ trợ, chuẩn hoá dữ liệu.
(VNF) - Cơ quan thuế tỉnh Nghệ An đã có những hướng dẫn đối với một số lỗi liên quan đến người phụ thuộc khi thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) trên eTax Mobile.
(VNF) - Từ công việc đầu tiên, hôn nhân, sinh con đến chăm sóc cha mẹ và nghỉ hưu thậm chí ly hôn... phụ nữ phải đối mặt với nhiều bước ngoặt tài chính quan trọng. Việc hiểu rõ từng giai đoạn và chuẩn bị kế hoạch phù hợp không chỉ giúp đảm bảo sự ổn định cá nhân mà còn tạo nền tảng vững chắc cho tương lai lâu dài.
Vay 100 triệu, sau vài năm gia đình tá hỏa khi nhận được thông báo từ ngân hàng về giá trị khoản vay và buộc phải bỏ ra hơn 1,8 tỷ đồng để chuộc lại căn nhà của gia đình.
(VNF) - Khối tài sản khổng lồ của ông Kevin Warsh hé lộ một "khe hở" ít người biết trong mô hình văn phòng quản lý tài sản gia đình: cho phép nhân sự chủ chốt cùng đầu tư với giới siêu giàu. Cơ chế này đang ngày càng phổ biến và có thể mang lại lợi nhuận hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu USD.
(VNF) - Ban lãnh đạo bảo hiểm DBV cam kết với các cổ đông, với kết quả kinh doanh tăng trưởng “vượt trội” của quý I/2026, sẽ phấn đấu đạt và vượt kế hoạch năm 2026.
(VNF) - Trong bối cảnh Việt Nam sẽ phải đối mặt với "già hoá" dân số vào năm 2036, Bộ Tài chính đã triển khai nhiều giải pháp nhằm đảm bảo an sinh xã hội, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước.
Nhiều người có khoản nợ thuế chỉ vài chục nghìn đồng, nhưng bị xử phạt tới hơn 5,7 triệu đồng do chậm quyết toán. Xót ví, anh T. ở Hà Nội không ngờ và chia sẻ cảnh báo với người nộp thuế khi có hơn 1 nguồn thu nhập.
(VNF) - Dữ liệu của BHXH Việt Nam cho biết hiện có khoảng 419.000 người đang hưởng lương hưu dưới 2,34 triệu đồng/tháng, chiếm khoảng 4,3%.
(VNF) - Theo ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc kế toán thuế Keytas, ngưỡng miễn thuế 1 tỷ đồng đã là một bước tiến phù hợp. Tuy nhiên, để đảm bảo chính sách được bao phủ và có tính hỗ trợ hơn nữa, cần xem xét chỉ tính thuế phần vượt doanh thu với cả 2 sắc thuế VAT và TNCN.
(VNF) - Cơ quan thuế nêu quan điểm, ngưỡng đề xuất người nộp thuế bị tạm hoãn xuất cảnh vì nợ thuế 1 triệu đồng không đơn thuần là nghĩa vụ thuế, mà đây chỉ là điều kiện bổ sung trong tổng thể các dấu hiệu vi phạm.
(VNF) - Dù công tác giải phóng mặt bằng đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, thuộc Vành đai 2.5 Hà Nội, vẫn chưa hoàn tất, dọc tuyến đã xuất hiện nhiều công trình xây trên những thửa đất nhỏ hẹp, méo mó sau phá dỡ. Đáng nói, đa số đất trong khu vực đều có nguồn gốc là đất nông nghiệp.
