Trung tâm tài chính quốc tế và triển vọng thu hút FDI, M&A, phát hành vốn

Tóm tắt

Bài viết này tập trung phân tích sâu hơn về vai trò, giá trị và mối liên hệ của dòng vốn FDI đối với việc hình thành và phát triển Trung tâm tài chính quốc tế, trong đó bao gồm các hoạt động quan trọng như mua bán - sáp nhập (M&A) và huy động vốn trên thị trường quốc tế. Trên cơ sở đó, trước hết xin khái quát một số nội dung nền tảng liên quan, bao gồm: Trung tâm tài chính quốc tế; hoạt động M&A; và phát hành vốn quốc tế, nhằm làm rõ bối cảnh và cơ chế tác động của các yếu tố này trong tổng thể phát triển kinh tế.

1. Đặt vấn đề

Trong giai đoạn phát triển vừa qua, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã có những đóng góp quan trọng đối với tăng trưởng và phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, FDI cũng bộc lộ không ít hạn chế, làm ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng và hiệu quả chung của nền kinh tế.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt và xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng diễn ra mạnh mẽ, mô hình thu hút và quản lý FDI trong giai đoạn trước đã dần bộc lộ những giới hạn: không còn phù hợp với mục tiêu tăng trưởng cao, khó tạo ra đột phá về năng suất và đổi mới sáng tạo. Vì vậy, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ dừng lại ở việc thu hút thêm FDI, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng dòng vốn FDI.

Trong bối cảnh đó, Trung tâm tài chính quốc tế (IFC) nổi lên như một công cụ thể chế có khả năng tạo ra sự chuyển đổi mang tính hệ thống, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế cả về chất và lượng trong giai đoạn mới.

2. Cơ sở lý luận

2.1. Về Trung tâm tài chính quốc tế (International Financial Centre – IFC)

Trung tâm tài chính quốc tế (IFC) được hình thành từ các cảng thương mại lớn tại châu Âu, tiêu biểu như Luân Đôn, sau đó phát triển mạnh tại Hoa Kỳ với New York, và tiếp tục mở rộng sang châu Á với các mô hình điển hình như Singapore. Trải qua quá trình phát triển, các trung tâm này từng bước chuyển mình trở thành những trung tâm tài chính hiện đại gắn với công nghệ tài chính (Fintech).

Sự hình thành và phát triển của IFC gắn liền với các yếu tố nền tảng như vị trí địa lý chiến lược, hệ thống pháp lý vững chắc, môi trường chính trị ổn định và chính sách thuế cạnh tranh, hấp dẫn. Về bản chất, IFC là một hệ sinh thái tài chính tập trung, quy tụ đa dạng các định chế tài chính như ngân hàng, quỹ đầu tư, công ty dịch vụ tài chính, cùng với các sàn giao dịch chứng khoán, tiền tệ, hàng hóa và hệ thống dịch vụ hỗ trợ chuyên nghiệp, đa dạng.

Đồng thời, IFC còn là một không gian kinh tế đặc thù với cơ chế, chính sách và khung pháp lý riêng, mang tính vượt trội, được thiết kế nhằm thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia cung cấp các sản phẩm, dịch vụ tài chính cũng như các dịch vụ phi tài chính liên quan, qua đó tạo sự kết nối chặt chẽ với mạng lưới các trung tâm tài chính quốc tế khác trên toàn cầu.

Tại Việt Nam, việc Chính phủ ban hành Nghị định số 323/2025/NĐ-CP ngày 18/12/2025 về thành lập Trung tâm tài chính quốc tế đã thể hiện rõ định hướng chiến lược trong việc tham gia sâu hơn vào dòng chảy vốn toàn cầu, với các mục tiêu chủ yếu:

+ Xây dựng và hoàn thiện một khung pháp luật đồng bộ, minh bạch, tiệm cận với các thông lệ và chuẩn mực quốc tế, qua đó tạo lập lợi thế cạnh tranh đủ mạnh để thu hút các định chế tài chính và nhà đầu tư quốc tế đến từ nhiều quốc gia;

+ Tăng cường khả năng thu hút và tập trung các nguồn vốn trong và ngoài nước, tận dụng hiệu quả xu hướng dịch chuyển của dòng vốn quốc tế, nhằm bổ sung nguồn lực cho phát triển kinh tế xã hội, đồng thời thúc đẩy các ngành kinh tế mũi nhọn;

+ Nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Sau gần 40 năm thực hiện chính sách mở cửa thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) (từ tháng 12/1987 đến tháng 12/2025), có thể thấy việc ban hành Nghị định số 323/2025/NĐ-CP về Trung tâm tài chính quốc tế (IFC) là một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử tư duy phát triển kinh tế của Việt Nam. Điều này cho thấy Việt Nam đã bước sang một giai đoạn phát triển mới, khi đã hội tụ những điều kiện cần thiết để xây dựng và phát triển Trung tâm tài chính quốc tế, đồng thời cũng đã nhận diện rõ các tồn tại, hạn chế cần sớm khắc phục nhằm bảo đảm việc hình thành và vận hành IFC theo đúng định hướng đã đề ra: “ Trung tâm tài chính quốc tế được coi như là một giải pháp hiệu quả, một cú ‘hích” đối với nền kinh tế, là đòn bẩy  góp phần tái cơ cấu nền kinh tế, giúp Viêt Nam chuyển đổi mô hình tăng trưởng, hướng tới kinh tế xanh, kinh tế số và tuần hoàn” (1)

Đây là một nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mang giá trị lâu dài đối với toàn bộ các thành phần kinh tế của đất nước. Tuy nhiên, trong giai đoạn triển khai ban đầu, quá trình xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế đầu tiên sẽ gặp không ít khó khăn do còn nhiều tồn tại thực tiễn cần được giải quyết, đòi hỏi phải có những bước đi thận trọng, đồng bộ và quyết liệt để đạt được mục tiêu đề ra ngay từ những giai đoạn đầu.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam cần xây dựng một hệ thống chính sách và khung pháp lý mang tính riêng biệt, vượt trội và đủ sức cạnh tranh, nhằm thu hút các nhà đầu tư tham gia cung cấp các sản phẩm, dịch vụ tài chính cũng như các dịch vụ phi tài chính liên quan. Đồng thời, cần hình thành một hệ sinh thái tài chính hoàn chỉnh, quy tụ các tổ chức tài chính như ngân hàng, quỹ đầu tư, công ty dịch vụ tài chính, các sàn giao dịch chứng khoán, tiền tệ, hàng hóa, cùng với hệ thống dịch vụ hỗ trợ đa dạng để bảo đảm Trung tâm tài chính quốc tế có thể vận hành hiệu quả ngay từ giai đoạn đầu.

Bên cạnh đó, các yếu tố nền tảng như môi trường kinh doanh, cơ sở hạ tầng, chất lượng nguồn nhân lực, quy mô nền kinh tế, cũng như uy tín và thương hiệu quốc gia trên trường quốc tế cần tiếp tục được hoàn thiện và nâng cao. Mặc dù quy mô nền kinh tế Việt Nam hiện đã vươn lên nhóm khoảng 32 nền kinh tế lớn nhất thế giới[1], song các điều kiện này nhìn chung vẫn chưa thực sự đầy đủ và đồng bộ để tạo sức hấp dẫn mạnh mẽ đối với các nhà đầu tư tài chính quốc tế.

2.2. Về hoạt động mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (M&A)

M&A (Merger & Acquisition) là thuật ngữ dùng để chỉ hoạt động sáp nhập và mua lại doanh nghiệp. Theo đó, đây là quá trình hai hoặc nhiều doanh nghiệp thực hiện việc hợp nhất hoặc chuyển nhượng thông qua giao dịch mua – bán, dẫn đến việc toàn bộ hoặc một phần tài sản, quyền và nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp bị mua lại được chuyển giao cho doanh nghiệp nhận mua, đồng thời bên mua nắm quyền kiểm soát đối với doanh nghiệp mục tiêu.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, M&A đang trở thành một xu hướng đầu tư ngày càng phổ biến, được các nhà đầu tư lựa chọn như một phương thức hiệu quả để thâm nhập thị trường và tái cấu trúc hoạt động kinh doanh.

Có thể khái quát, M&A là hoạt động nhằm giành quyền kiểm soát doanh nghiệp thông qua việc sáp nhập hoặc mua lại một phần hoặc toàn bộ doanh nghiệp, qua đó tạo ra những thay đổi về quy mô, cơ cấu và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sau giao dịch.

Việc thực hiện M&A mang lại nhiều lợi ích quan trọng, bao gồm:

+ Mở rộng quy mô thị trường và gia tăng thị phần;

+ Tiết kiệm chi phí thông qua việc tận dụng lợi thế quy mô;

+ Gia tăng giá trị cho cổ đông;

+ Tạo điều kiện tiếp cận thị trường mới;

+ Nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo.

Về mục tiêu, hoạt động M&A hướng tới việc xác định giá trị hợp lý cho cả bên mua và bên bán, từ đó tạo nền tảng cho một giao dịch thành công và bền vững. Để đạt được điều này, cần bảo đảm các yêu cầu cơ bản sau:

+ Bảo đảm tính công bằng, hài hòa lợi ích giữa các bên tham gia giao dịch;

+ Hạn chế và phòng ngừa tranh chấp, đặc biệt là sau khi giao dịch hoàn tất;

+ Tối ưu hóa hiệu quả đầu tư, hỗ trợ các bên đưa ra quyết định phù hợp và chính xác.

2.3. Về phát hành vốn quốc tế

Phát hành vốn quốc tế (International Capital Issuance) là việc cùng với quá trình doanh nghiệp tim kiếm, thu hút nguồn tài chính từ nhà đầu tư hoặc các tổ chức tài chính trên thị trường ( có thẻ trong và ngoài nước) để tài trợ cho hoạt động kinh doanh mở rộng dự ân - ( International Capital Raising ) cũng là hoạt động mà chính phủ, doanh nghiệp hoặc các tổ chức tài chính huy động vốn từ các nhà đầu tư nước ngoài thông qua các thị trường tài chính quốc tế. Đây là một kênh quan trọng giúp mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn toàn cầu, phục vụ cho đầu tư phát triển và nâng cao năng lực tài chính.

Các hình thức (công cụ) phát hành vốn quốc tế phổ biến hiện nay bao gồm:

2.3.1. Phát hành trái phiếu quốc tế (International Bonds)

Đây là hình thức huy động vốn phổ biến nhất, bao gồm các loại chủ yếu sau:

+ Eurobond (Trái phiếu quốc tế phát hành bằng ngoại tệ): Là loại trái phiếu được phát hành bằng đồng tiền không phải của quốc gia phát hành. Ví dụ, một công ty Mỹ phát hành trái phiếu bằng USD tại Nhật Bản, hoặc Chính phủ Việt Nam phát hành trái phiếu bằng USD trên thị trường quốc tế, hay doanh nghiệp Trung Quốc phát hành trái phiếu USD tại Singapore đều được xem là Eurobond. Đặc điểm của Eurobond là thường được phát hành thông qua các ngân hàng quốc tế và niêm yết tại các trung tâm tài chính lớn như London, Singapore hoặc Hong Kong.

+ Trái phiếu chính phủ quốc tế (Sovereign Bonds): Do Chính phủ phát hành nhằm phục vụ các mục tiêu như tài trợ ngân sách, đầu tư cơ sở hạ tầng hoặc tái cơ cấu nợ. Việt Nam đã từng phát hành trái phiếu bằng USD trên thị trường quốc tế vào các năm 2005, 2010 và 2014; Indonesia cũng phát hành Sukuk Bond để huy động vốn.

+ Trái phiếu doanh nghiệp quốc tế (Corporate International Bonds): Do các doanh nghiệp phát hành để huy động vốn từ thị trường quốc tế, phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và mở rộng đầu tư.

2.3.2. Phát hành cổ phiếu quốc tế

Đây là hình thức doanh nghiệp bán cổ phần cho nhà đầu tư nước ngoài thông qua thị trường vốn quốc tế, với các phương thức phổ biến như:

+ IPO quốc tế: Chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng và niêm yết trực tiếp trên các sàn giao dịch nước ngoài;

+ Chứng chỉ lưu ký (Depositary Receipts): Là loại chứng khoán được giao dịch trên thị trường nội địa nhưng đại diện cho cổ phiếu của công ty nước ngoài. Trong đó phổ biến nhất là ADR (American Depositary Receipts) niêm yết tại thị trường Mỹ, tiêu biểu như trường hợp của Alibaba.

2.3.3. Các công cụ huy động vốn quốc tế khác

Ngoài cổ phiếu và trái phiếu, còn có một số công cụ quan trọng khác như:

+ Syndicated Loans (vay hợp vốn): Là hình thức tài trợ trong đó một nhóm các ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng cùng cung cấp một khoản vay lớn cho một bên vay, giúp chia sẻ rủi ro và đáp ứng nhu cầu vốn vượt quá khả năng của một tổ chức đơn lẻ. Các khoản vay này thường có sự tham gia của các ngân hàng quốc tế như HSBC, Citi, Standard Chartered;

+ Project Finance Bonds (trái phiếu tài trợ dự án): Được phát hành nhằm huy động vốn cho các dự án hạ tầng quy mô lớn như điện, đường cao tốc, sân bay;

+ Green Bonds (trái phiếu xanh): Là loại trái phiếu phục vụ các dự án về năng lượng tái tạo, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu. Đây là một thị trường đang tăng trưởng rất nhanh trong bối cảnh phát triển bền vững và tài chính xanh ngày càng được quan tâm.

2.4. Về cơ hội và rủi ro của Trung tâm tài chính quốc tế (IFC)

Đối với Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam (được thành lập theo Nghị định số 323/2025/NĐ-CP đã nêu), nếu được tổ chức và triển khai đúng định hướng, mục tiêu đề ra, có thể mang lại những kết quả tích cực như sau:

2.4.1. Cơ hội

Thứ nhất, thu hút và trung chuyển dòng vốn quốc tế. Một trung tâm tài chính phát triển có thể trở thành “capital gateway” – tức cửa ngõ trung chuyển dòng vốn toàn cầu. Thực tiễn cho thấy các trung tâm tài chính lớn như New York, London hay Singapore đều đóng vai trò trung gian quan trọng trong các hoạt động như FDI, M&A, cũng như phát hành cổ phiếu và trái phiếu quốc tế. Nhờ đó, nền kinh tế có điều kiện tiếp cận nguồn vốn quốc tế với chi phí thấp hơn và hiệu quả cao hơn.

Thứ hai, thúc đẩy phát triển thị trường tài chính. IFC góp phần phát triển đồng bộ các cấu phần của thị trường tài chính, bao gồm thị trường chứng khoán, thị trường trái phiếu, thị trường phái sinh và các dịch vụ quản lý tài sản. Điều này giúp gia tăng độ sâu của thị trường vốn, đồng thời nâng cao khả năng huy động vốn của doanh nghiệp.

Thứ ba, thu hút các tập đoàn đa quốc gia. Các tập đoàn lớn trên thế giới thường lựa chọn đặt trụ sở khu vực, trung tâm quản lý tài chính (treasury center) hoặc trung tâm đầu tư tại những trung tâm tài chính có uy tín và độ tin cậy cao. Tại châu Á, nhiều tập đoàn toàn cầu đã lựa chọn Singapore làm nơi đặt trụ sở khu vực để điều hành hoạt động trong khu vực.

Thứ tư, tạo việc làm chất lượng cao. Các trung tâm tài chính quốc tế tạo ra nhiều cơ hội việc làm trong các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như ngân hàng đầu tư, quản lý quỹ, tư vấn tài chính, luật quốc tế, kiểm toán… Đây đều là những ngành nghề có thu nhập cao và hàm lượng tri thức lớn.

Thứ năm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp. Nhiều trung tâm tài chính đồng thời cũng là nơi tập trung các quỹ đầu tư mạo hiểm (venture capital) và quỹ đầu tư tư nhân (private equity – PE). Các quỹ này đóng vai trò quan trọng trong việc tài trợ cho các doanh nghiệp khởi nghiệp, thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Trong đó, quỹ PE là loại hình quỹ chuyên đầu tư vào các doanh nghiệp tư nhân hoặc các doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính, tái cấu trúc và gia tăng giá trị trước khi phát triển trở lại.

2.4.2. Rủi ro

Bên cạnh những lợi ích nêu trên, việc phát triển IFC cũng tiềm ẩn một số rủi ro cần được nhận diện và kiểm soát:

Thứ nhất là rủi ro bất ổn tài chính. Một hệ thống tài chính phát triển nhanh và quy mô lớn có thể làm gia tăng nguy cơ khủng hoảng tài chính. Thực tế cho thấy cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu (Global Financial Crisis) bắt nguồn từ hệ thống tài chính Hoa Kỳ và nhanh chóng lan rộng ra toàn cầu, cho thấy các trung tâm tài chính lớn có thể trở thành kênh lan truyền rủi ro.

Thứ hai là gia tăng bất bình đẳng thu nhập. Các ngành tài chính thường có mức thu nhập cao hơn đáng kể so với các ngành khác, trong khi tốc độ tăng trưởng thu nhập giữa các ngành không đồng đều. Điều này có thể dẫn đến chênh lệch thu nhập gia tăng, kéo theo chi phí sinh hoạt tăng cao tại các trung tâm tài chính, như trường hợp tại London hay New York.

Thứ ba là phụ thuộc vào dòng vốn quốc tế. Các trung tâm tài chính thường phụ thuộc lớn vào dòng vốn quốc tế và diễn biến của thị trường tài chính toàn cầu. Khi thị trường thế giới biến động, nền kinh tế trong nước có thể chịu tác động mạnh.

Thứ tư là nguy cơ đầu cơ tài sản. Sự phát triển nhanh của khu vực tài chính có thể thúc đẩy các hoạt động đầu cơ, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản, hình thành bong bóng tài sản và gia tăng dòng vốn ngắn hạn, từ đó gây mất ổn định kinh tế vĩ mô.

Thứ năm là áp lực đối với hệ thống quản lý và giám sát. IFC đòi hỏi hệ thống pháp lý hoàn thiện, cơ chế giám sát tài chính chặt chẽ và năng lực quản lý nhà nước cao. Nếu năng lực quản lý không đáp ứng, các rủi ro như rửa tiền, trốn thuế hoặc gian lận tài chính có thể phát sinh.

3. Bài học kinh nghiệm quốc tế

Từ các phân tích trên, có thể rút ra một số bài học quan trọng từ kinh nghiệm quốc tế đối với Việt Nam. Thực tiễn cho thấy, các trung tâm tài chính thành công thường hội tụ ba yếu tố cốt lõi: (i) Thể chế mạnh: hệ thống pháp luật minh bạch, bảo vệ hiệu quả quyền lợi nhà đầu tư; (ii) Thị trường tài chính phát triển: có tính thanh khoản cao và đa dạng các sản phẩm tài chính; (iii) Hệ sinh thái dịch vụ chuyên nghiệp: bao gồm ngân hàng đầu tư, công ty luật, kiểm toán và các dịch vụ hỗ trợ đạt chuẩn quốc tế.

Chính những yếu tố này đã lý giải vì sao các trung tâm tài chính như Singapore và Hong Kong có thể vươn lên trở thành các trung tâm tài chính toàn cầu có sức cạnh tranh cao.

4. IFC như một công cụ tái cấu trúc dòng vốn FDI tại Việt Nam

4.1. Khung lý thuyết: IFC như một “nền tảng thể chế” (institutional platform)

4.1.1. IFC không chỉ là hạ tầng tài chính

IFC cần được hiểu không đơn thuần là một không gian tài chính, mà là một nền tảng thể chế tích hợp, bao gồm:

+ Thị trường vốn quốc tế;

+ Khung pháp lý đặc thù;

+ Hệ sinh thái dịch vụ tài chính toàn cầu;

+ Cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox).

Cách tiếp cận này giúp phân biệt IFC với các mô hình truyền thống như khu công nghiệp hay khu kinh tế, vốn chủ yếu tập trung vào thu hút đầu tư sản xuất và lấp đầy quỹ đất. Trong bối cảnh nền kinh tế số và yêu cầu thu hút FDI chất lượng cao, việc hình thành IFC là một hướng đi mới mang tính chiến lược.

4.1.2. Cơ chế tác động của IFC tới FDI

IFC tác động tới dòng vốn FDI thông qua ba cơ chế cốt lõi:

+ Mở rộng và làm sâu thị trường vốn (Financial deepening): Việc hình thành IFC giúp mở rộng khả năng huy động vốn quốc tế, tạo điều kiện tiếp nhận và triển khai các dự án FDI quy mô lớn, dài hạn, đồng thời đa dạng hóa các công cụ tài chính.

+ Giảm chi phí và rủi ro (Risk reduction): Thông qua việc chuẩn hóa khung pháp lý theo thông lệ quốc tế và cung cấp các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá, lãi suất, IFC giúp giảm “phần bù rủi ro” (risk premium)3, qua đó nâng cao sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư.

+ Hiệu ứng mạng lưới (Network effects): Việc tập trung các định chế tài chính toàn cầu sẽ tạo ra sự lan tỏa thông tin và cơ hội đầu tư, từ đó hình thành các cụm đầu tư (clustered FDI inflows) có tính liên kết cao.

4.1.3. IFC như công cụ tái cấu trúc FDI theo khung 3 tầng

Tầng 1: Tái cấu trúc nguồn vốn (Capital restructuring)

Hiện nay, dòng vốn FDI vào Việt Nam vẫn còn phụ thuộc đáng kể vào các trung tâm trung gian như Singapore hay Hong Kong. Khi IFC được hình thành, Việt Nam có thể thu hút trực tiếp dòng vốn từ các quỹ đầu tư toàn cầu, ngân hàng quốc tế và các nhà đầu tư nước ngoài, qua đó giảm hiện tượng “round-tripping”

(gian lận doanh thu/ giao dịch vòng tròn) và nâng cao tính minh bạch của dòng vốn.

Tầng 2: Tái cấu trúc cơ cấu FDI (Structural upgrading)

Trong giai đoạn trước, FDI chủ yếu tập trung vào sản xuất, gia công và lắp ráp. IFC sẽ tạo điều kiện để dòng vốn này chuyển dịch sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn như dịch vụ tài chính, nghiên cứu – phát triển (R&D) và trung tâm điều hành khu vực (regional headquarters).

Qua đó, FDI tại Việt Nam có thể chuyển từ mô hình “efficiency-seeking FDI” (tìm kiếm lợi nhuận từ FDI) sang mô hình FDI thế hệ mới, hướng tới tiếp cận công nghệ, thương hiệu và mạng lưới phân phối toàn cầu.

Tầng 3: Tái cấu trúc chức năng FDI (Functional transformation)

IFC sẽ làm thay đổi vai trò của FDI từ mô hình truyền thống “vốn + sản xuất” sang các chức năng cao hơn như:

+ Trung tâm quản trị vốn (treasury centers);

+ Trung tâm điều phối chuỗi cung ứng;

+ Trung tâm đổi mới sáng tạo.

Qua đó, Việt Nam có thể chuyển từ vai trò “host economy” (nền kinh tế đơn lẻ nóng) sang “regional coordination hub”, tức là trung tâm liên kết và điều phối hoạt động kinh tế trong khu vực.

4.1.4. IFC và mô hình FDI thế hệ mới

IFC là nền tảng để hình thành FDI thế hệ mới (Next New generation FDI) với các đặc trưng:

+ Tích hợp giữa tài chính, công nghệ và dữ liệu;

+ Gắn với các tiêu chuẩn ESG (Môi trường- Xã hội – Quản trị), chuyển đổi số và tài chính xanh.

Thực tiễn quốc tế cho thấy:

+ Singapore là trung tâm quản trị tài chính của nhiều tập đoàn đa quốc gia;

+ Dubai thu hút mạnh FDI trong lĩnh vực tài chính và fintech;

+ Hong Kong đóng vai trò cửa ngõ dòng vốn vào Trung Quốc.

Những kinh nghiệm này cho thấy Việt Nam hoàn toàn có thể “đi tắt, đón đầu”, chuyển từ mô hình FDI truyền thống sang FDI thế hệ mới nếu thiết kế IFC phù hợp.

4.2. Điều kiện để IFC thực sự tái cấu trúc FDI

Để IFC phát huy hiệu quả, cần bảo đảm các điều kiện sau:

(1) Thể chế đặc thù (Special regime):

+ Xây dựng khung pháp lý riêng cho IFC;

+ Áp dụng cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox);

+ Thực hiện tự do hóa có kiểm soát dòng vốn.

(2) Gắn kết với nền kinh tế thực:

IFC không thể tách rời khu vực sản xuất mà cần:

+ Liên kết với các khu công nghiệp;

+ Hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tiếp cận nguồn vốn.

Đây chính là “Đòi hỏi thực tế” (practical requirements) để tạo ra hiệu ứng lan tỏa.

(3) Nâng cao năng lực quản trị rủi ro:

+ Kiểm soát dòng vốn ngắn hạn;

+ Tăng cường giám sát tài chính xuyên biên giới.

5. Rủi ro trong quá trình tái cấu trúc

Nếu thiết kế và vận hành không phù hợp, IFC có thể dẫn đến các hệ quả như:

+ Gia tăng dòng vốn ngắn hạn mang tính đầu cơ;

+ Xu hướng “tài chính hóa” nền kinh tế;

+ Suy yếu khu vực sản xuất.

Do đó, cần bảo đảm sự cân bằng giữa mở cửa tài chính (financial openness) và ổn định kinh tế (economic stability).

6. Kết luận

Từ các phân tích trên, có thể khái quát vai trò của Trung tâm tài chính quốc tế (IFC) như sau:

+ Là Bộ máy giúp tái cấu trúc dòng vốn: Vì IFC không chỉ đơn thuần là công cụ thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), mà còn là một thiết chế trung tâm có khả năng tái định hình toàn diện dòng vốn này — từ nguồn gốc, cấu trúc cho đến chức năng vận hành trong nền kinh tế;

+ Là địa điểm của một hệ sinh thái tương tác: Các hoạt động M&A và phát hành vốn quốc tế có mối quan hệ cộng sinh chặt chẽ với IFC. Hiệu quả vận hành của IFC là nền tảng để các hoạt động này phát triển, và ngược lại, sự sôi động của thị trường vốn sẽ khẳng định vị thế và chất lượng của trung tâm tài chính;

+ Là nền tảng chuyển đổi mô hình tăng trưởng: IFC đóng vai trò là một “Trung tâm chuyển đổi” (Transformation Hub) cốt yếu. Nó giúp Việt Nam dịch chuyển từ mô hình thu hút FDI dựa trên lợi thế chi phí thấp sang mô hình FDI chất lượng cao, gắn liền với các tiêu chuẩn ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị), công nghệ tiên tiến và khả năng tích hợp sâu rộng vào mạng lưới giá trị toàn cầu.

Còn một vài điểm - nội dung khác cần lưu ý thêm:

+ IFC chính là cầu nối giúp Việt Nam nâng tầm từ “một trong những điểm đến của thế giới với nguồn vốn FDI tạo dựng ra công xưởng, sang điểm đến tài chính - đổi mới khu vực.

+ FDI không chỉ mang vốn mà còn mang tri thức, chuẩn mực và kết nối toàn cầu. Đây thực sự là bước ngoặt mang tính nền tảng cho sự phát triển bền vững lâu dài của đất nước Việt Nam;

+ IFC không chỉ đơn thuần là một công cụ thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), mà còn là một thiết chế trung tâm có khả năng tái cấu trúc toàn diện dòng vốn FDI, từ nguồn gốc, cấu trúc đến chức năng trong nền kinh tế.

Bên cạnh đó, các hoạt động M&A và Phát hành vốn quốc tế có mối quan hệ tương tác chặt chẽ với IFC: Chất lượng hoạt động của chủ thể này tốt hay xấu – hiệu quả hay không hiệu quả? đều có tác động ảnh hưởng lẫn nhau giữa các chủ thể này.

Nói cách khác, IFC chính là một “Trung tâm chuyển đổi” mang tính nền tảng, giúp Việt Nam chuyển từ mô hình FDI dựa trên lợi thế chi phí, tìm kiếm lợi nhuận sang mô hình FDI dựa trên vốn gắn với các tiêu chuẩn ESG, công nghệ mới, và sự kết nối trong mạng lưới toàn cầu.