Từ an sinh tới đầu tư phát triển: Vốn chính sách mở đường thoát nghèo cho đồng bào dân tộc thiểu số

Từ hỗ trợ an sinh đến đòn bẩy giảm nghèo bền vững

Trong giai đoạn 2021–2025, Quảng Trị xác định giảm nghèo bền vững không chỉ là mục tiêu an sinh mà còn là nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội lâu dài. Điểm nhấn của chương trình là kết hợp tín dụng chính sách với đa dạng hóa sinh kế, đào tạo nghề và hỗ trợ sản xuất, qua đó tạo động lực để người dân tự vươn lên.

Theo thống kê, toàn tỉnh đã giảm được 7.590 hộ nghèo và cận nghèo, tương ứng tỷ lệ nghèo đa chiều giảm 4,26%, bình quân 1,49%/năm. Riêng năm 2024, Quảng Trị đã giúp 2.646 hộ thoát nghèo và cận nghèo, đưa tỷ lệ nghèo đa chiều giảm thêm 1,52%. Những con số này cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của các chính sách hỗ trợ có trọng tâm, trong đó tín dụng ưu đãi được xem là “đòn bẩy” then chốt.

Từ chủ trương, chính sách, dòng vốn ưu đãi đã theo chân cán bộ ngân hàng về tận các thôn, bản miền núi, nơi đời sống người dân còn nhiều khó khăn.

Tại xã Tà Rụt, huyện Đakrông, ông Hồ Văn Lâu, người Vân Kiều, từng nhiều năm nằm trong danh sách hộ nghèo do chỉ canh tác nương rẫy manh mún. Nhờ tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi của Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) huyện Đakrông, ông mạnh dạn đầu tư 3 ha tràm kết hợp chăn nuôi bò sinh sản.

“Có vốn rồi mới dám nghĩ dài hơi. Trước kia thu nhập bấp bênh, giờ mỗi tháng cũng được khoảng 10 triệu đồng, đủ trang trải và tích lũy”, ông Lâu chia sẻ. Cuối năm 2023, gia đình ông chính thức thoát nghèo. Riêng xã Tà Rụt, đã có 4 hộ đồng bào dân tộc thiểu số thoát nghèo nhờ sử dụng hiệu quả vốn chính sách.

Cũng tại các xã miền núi thuộc huyện Đakrông (củ), Ba Nang ghi nhận những chuyển biến rõ rệt. Ông Hồ Sỹ Hóc, một hộ nghèo trước đây, được vay 90 triệu đồng từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi để mua bò giống và trồng 2 ha tràm. Sau hơn một năm, đàn bò đã phát triển lên gần 10 con, tạo nguồn thu ổn định. Ông Hóc là một trong 4 hộ của xã Ba Nang thoát nghèo cuối năm 2023.

Theo ông Lê Hoài Phong, Chủ tịch UBND xã Đakrông, điểm khác biệt của giai đoạn này là vốn vay được gắn với định hướng sinh kế cụ thể.

“Có vốn, bà con đầu tư trồng rừng keo, tràm, nuôi bò, nuôi dê, cải tạo đất trồng lúa nước, bắp lai, thậm chí đi xuất khẩu lao động. Nhờ đó, thu nhập ổn định hơn, tỷ lệ hộ nghèo giảm rõ rệt”, ông Phong cho biết.

Không chỉ Đakrông, các xã miền núi khác ở Quảng Trị cũng đang đẩy mạnh nhân rộng mô hình sinh kế. Tại Kim Ngân, mô hình nuôi dê đã giúp nhiều hộ nghèo vươn lên. Gia đình anh Hồ Văm Thum, xã Lìa (thuộc huyện Hướng Hoá củ) hôn Ra Man, từ 4 con dê giống ban đầu, đến nay đã nhân đàn lên 20 con, mở ra triển vọng thu nhập bền vững. Riêng huyện Hướng Hóa đặt mục tiêu giảm thêm 3–3,5% tỷ lệ hộ nghèo trong năm 2024, trong bối cảnh tỷ lệ nghèo vẫn còn trên 22%.

Theo NHCSXH tỉnh Quảng Trị, hiện đơn vị đang triển khai 18 chương trình tín dụng chính sách, với tổng dư nợ năm 2023 đạt 4.768 tỷ đồng, tăng 886 tỷ đồng so với năm 2022, tương ứng mức tăng 22,8%. Riêng trong năm 2023, nguồn vốn này đã giúp gần 30.000 khách hàng là hộ nghèo và đối tượng chính sách được vay vốn; tạo việc làm cho hơn 6.160 lao động; hỗ trợ 830 hộ đồng bào dân tộc thiểu số chuyển đổi nghề và làm nhà ở; 1.500 hộ vùng khó khăn tiếp cận vốn ưu đãi. Đồng thời, hơn 17.000 công trình nước sạch – vệ sinh môi trường nông thôn và 420 căn nhà được xây mới, sửa chữa.

Từ an sinh sang đầu tư phát triển

Bên cạnh nguồn vốn tín dụng, Quảng Trị cũng đẩy mạnh đầu tư hạ tầng và đào tạo nghề. Năm 2024, tổng nguồn vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững đạt hơn 92 tỷ đồng, trong đó hơn 70 tỷ đồng dành cho hạ tầng kinh tế - xã hội và hơn 21 tỷ đồng cho giáo dục nghề nghiệp, việc làm bền vững, tập trung vào các huyện nghèo và xã đặc biệt khó khăn.

Ngoài ra, sự tham gia của các đơn vị quốc phòng – kinh tế cũng góp phần gia tăng hiệu quả chính sách. Năm 2025, Binh đoàn 15 dự kiến trao tặng gần 700 con bò giống cho 700 hộ nghèo, với kinh phí khoảng 15 tỷ đồng. Trước đó, tháng 8/2025, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 79 đã trao 40 con bò giống sinh sản cho 36 hộ nghèo, cận nghèo tại xã Kim Ngân, kèm theo hỗ trợ chuồng trại, giống cỏ và tập huấn kỹ thuật.

Theo ông Hoàng Nam, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, tín dụng chính sách xã hội đã góp phần quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, để duy trì hiệu quả, tỉnh kiến nghị Trung ương tiếp tục kéo dài thời gian thụ hưởng tín dụng ưu đãi đối với các xã vừa đạt chuẩn nông thôn mới, đồng thời nâng mức cho vay chương trình nước sạch – vệ sinh môi trường nông thôn cho phù hợp thực tế.

Từ thực tiễn Quảng Trị cho thấy, khi đồng vốn chính sách được triển khai đồng bộ với đào tạo nghề, hỗ trợ sinh kế và giám sát sử dụng vốn, hiệu quả giảm nghèo không chỉ thể hiện ở con số hộ thoát nghèo, mà còn ở sự thay đổi tư duy sản xuất và nền tảng phát triển bền vững cho những vùng khó khăn nhất.

Thực tiễn triển khai tại Quảng Trị cho thấy, khi tín dụng chính sách xã hội được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế – xã hội, đồng vốn ưu đãi không chỉ giải quyết bài toán an sinh trước mắt mà còn tạo nền tảng cho giảm nghèo bền vững. Những mô hình sinh kế hiệu quả từ trồng rừng, chăn nuôi đến xuất khẩu lao động đã minh chứng rằng, nếu được định hướng đúng và giám sát chặt chẽ, vốn chính sách hoàn toàn có thể trở thành “đòn bẩy” thúc đẩy phát triển ở những vùng khó khăn nhất.

Dư địa để nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại Quảng Trị trong giai đoạn tới vẫn còn lớn, nhất là khi tỉnh đang hướng tới mục tiêu giảm nghèo bền vững gắn với tái cơ cấu nông nghiệp và phát triển kinh tế vùng miền núi. Theo định hướng giai đoạn 2025–2030, Quảng Trị tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho các huyện Đakrông, Hướng Hóa, các xã biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số; đồng thời tăng cường lồng ghép tín dụng chính sách với các chương trình khuyến nông, khuyến lâm, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị và tiêu thụ sản phẩm. Việc ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý tín dụng, theo dõi hiệu quả sử dụng vốn và nâng cao năng lực cho đội ngũ tổ tiết kiệm và vay vốn tại cơ sở cũng được xem là giải pháp then chốt nhằm hạn chế rủi ro, nâng cao chất lượng tín dụng.

Ở chiều ngược lại, yêu cầu đặt ra là nâng cao hơn nữa ý thức tự lực của người vay, từng bước khắc phục tâm lý trông chờ, ỷ lại vào hỗ trợ của Nhà nước. Khi người dân coi vốn ưu đãi là “vốn làm ăn” chứ không phải “vốn trợ cấp”, hiệu quả của chính sách mới thực sự bền vững. Từ thực tiễn Quảng Trị có thể thấy, giảm nghèo không chỉ là câu chuyện của nguồn lực tài chính, mà là sự kết hợp đồng bộ giữa chính sách đúng, cách làm phù hợp và quyết tâm vươn lên của chính người dân – yếu tố then chốt để những vùng khó không chỉ thoát nghèo, mà còn tạo dựng nền tảng phát triển dài hạn.