Bảo hiểm nhân thọ gắn với đầu tư: Cần hiểu đúng để lựa chọn phù hợp

Hiểu đúng về bảo hiểm liên kết đơn vị có tính năng đầu tư

Trong bối cảnh nhu cầu hoạch định tài chính dài hạn ngày càng được quan tâm, các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ có cấu trúc kết hợp giữa bảo vệ và đầu tư đang thu hút sự chú ý của nhiều người tham gia. Trong đó, bảo hiểm liên kết đơn vị là dòng sản phẩm phổ biến.

Theo các chuyên gia, đặc điểm của dòng sản phẩm này là kết hợp quyền lợi bảo vệ tài chính với một cấu phần đầu tư thông qua các quỹ liên kết đơn vị. Cụ thể, khi khách hàng đóng phí bảo hiểm, một phần phí được sử dụng cho quyền lợi bảo vệ rủi ro, trong khi phần còn lại được phân bổ vào các quỹ đầu tư theo lựa chọn của khách hàng. Với những sản phẩm bảo hiểm đầu tư thế hệ mới tập trung vào tính năng đầu tư, thì yếu tố đầu tư được tập trung hơn, nhung yếu tố bảo vệ cốt lõi vẫn được duy trì.

Nhờ cấu trúc này, bảo hiểm liên kết đơn vị không chỉ đóng vai trò bảo vệ tài chính trước rủi ro sinh mệnh và sức khỏe, mà còn hỗ trợ tích lũy tài sản trong dài hạn thông qua hoạt động đầu tư của các quỹ liên kết đơn vị.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc tư vấn cần làm rõ sự khác biệt giữa quyền lợi bảo vệ và phần giá trị tài khoản đầu tư, cũng như các yếu tố khác như thời gian tham gia, chi phí và biến động thị trường. Điều này giúp người tham gia hiểu đúng bản chất của sản phẩm và lựa chọn giải pháp phù hợp với khả năng tài chính của mình, để phát huy tốt nhất vai trò của bảo hiểm.

Bảo hiểm nhân thọ là di sản, quỹ hưu trí không sai

Đến nay 2026, một số DN bảo hiểm nhân thọ như Manulife, Generali tiếp tục cho ra mắt dòng sản phẩm bảo hiểm liên kết đơn vị được đánh giá là có nhiều ưu điểm, hướng đến các mục tiêu như hưu trí, học vấn, chuyển giao thừa kế… đây không phải là giải pháp mới, trên thế giới tại các nước phát triển đã có từ rất lâu.

Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance, chuyên gia kinh tế, thành viên Hội Luật gia Việt Nam, ông Trần Nguyên Đán cho biết, đặc điểm của dòng sản phẩm bảo hiểm liên kết đơn vị này gồm 2 cấu phần riêng biệt gồm bảo vệ và đầu tư.

Tức là, một phần phí nộp vào sẽ được khấu trừ để bảo vệ sinh mệnh cho người tham gia, số phí này phụ thuộc vào số tiền bảo hiểm chọn cao hay thấp. Trường hợp người tham gia nộp phí vào, phí lớn nhưng mệnh giá bảo vệ thấp tức là khấu trừ bảo vệ ít đương nhiên số tiền giá trị tài khoản còn lại đem đi đầu tư sẽ mang lại số tiền lớn trong tương lai.

Ông Đán ví dụ, phí đóng vào 500 triệu, nhưng chỉ khấu trừ cho bảo vệ 20 triệu, còn 480 triệu mang đi đầu tư. Sau 5 năm đóng phí khoảng 2,4 tỷ đồng, nếu tỷ suất bình quân sinh lời 9-10% thì 7 năm gấp đôi tài sản, 21 năm gấp 8 lần, vậy con số trong 50 năm gấp 50 lần là khả quan đạt được.

Bản chất ở đây là phần đầu tư trong bảo hiểm, tức là sau khi trừ đi tất cả các chi phí như phí ban đầu, phí bảo hiểm rủi ro, phí quản lý, phần giá trị tài khoản còn lại mang đi đầu tư là bao nhiêu.

“Hoạt động đầu tư trong bảo hiểm là uỷ thác đầu tư, nên DN bảo hiểm gọi là chuyển giao di sản rất đúng, không hề sai. Tuy nhiên, số tiền của khách hàng tham gia gắn với hợp đồng bảo hiểm, do đó, tư vấn viên  không nên chỉ nhấn mạnh vào đầu tư kiến tạo tài sản mà cũng cần làm rõ về quyền lợi bảo hiểm và các loại phí khấu trừ để khách hàng nhìn được tổng thể”, ông Đán lưu ý.

Một điều nữa, việc thừa kế trong hợp đồng bảo hiểm cũng khác so với các tài sản khác. Nếu với các tài sản khác như nhà cửa, bất động sản, cổ phần công ty…khi không may người sở hữu xảy ra rủi ro xấu nhất, việc xử lý thừa kế rất phức tạp. Nhưng nếu để thừa kế bằng hợp đồng bảo hiểm (uỷ thác đầu tư) rất dễ bởi hợp đồng ghi rõ ràng người thụ hưởng là ai.

“Ví dụ có 2 người con, để mỗi con hưởng 50% trên hợp đồng bảo hiểm, việc thừa kế tài sản rất rõ ràng nếu không may người bố hoặc mẹ gặp rủi ro xấu nhất”, ông Đán ví dụ.

Người lao động phổ thông nên tham gia sản phẩm cơ bản

Phân tích sâu hơn về dòng sản phẩm bảo hiểm nhân thọ liên kết đơn vị, vị chuyên gia bảo hiểm đánh giá, giải pháp này không dành cho đa số người dân Việt Nam, chỉ phù hợp với tầng lớp trung lưu trở lên, có thu nhập ổn định, đã có đủ bảo hiểm bảo vệ.

Ông Đán nêu quan điểm, tại Việt Nam phần lớn tầng lớp lao động bình dân, thu nhập trung bình đến khá, bảo vệ tài chính thông dụng đối với họ thường là bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, tham gia dài để sau này nhận lương hưu, đây là một “khiên chắn” cho chính người đó và cũng là bài toán an sinh xã hội của cả quốc gia. Còn bảo hiểm nhân thọ đối với họ là sản phẩm cơ bản, đơn giản là câu chuyện rủi ro sinh mệnh, nhận về số tiền bảo hiểm để lo cho người ở lại.

Ông Đán ví dụ một người ở thành thị, thu nhập khoảng 20 triệu/tháng, họ bỏ ra để tham gia bảo hiểm nhân thọ, phí phù hợp khoảng 12 triệu/1 năm, còn lại phải chi phí sinh hoạt, nuôi con… Do đó, họ thường tham gia sản phẩm cơ bản như bảo hiểm tử kỳ, 1 vài quyền lợi sức khoẻ, tai nạn phòng rủi ro ốm đau là phù hợp, chứ chưa nghĩ đến việc tham gia bảo hiểm liên kết đầu tư để tích lũy dài hạn.

Chưa kể ở Việt Nam rất nhiều trường hợp thu nhập dưới ngưỡng giảm trừ gia cảnh mới áp dụng cho năm 2026 là 15,5 triệu, chắc chắn những khoản bảo hiểm nhân thọ chưa cần thiết bằng bảo hiểm an sinh xã hội như BHYT, BHXH bởi họ cần một khoản tiền tái đầu tư cho cuộc sống, cho con cái ăn học để khá lên.

Ông Đán cho rằng, bản chất tư duy tài chính cá nhân trong bối cảnh của Việt Nam hiện nay, những lá chắn tài chính cơ bản nhất là an sinh xã hội do nhà nước quản lý, cái đó phù hợp chủ trương của phát triển quốc gia. Sau đó, ai có nhu cầu và có tài chính ổn định thì có thể tham gia thêm bảo hiểm nhân thọ để tăng cường lớp bảo vệ.

“BHYT mới cung cấp thêm 30 danh mục thuốc chi trả cho điều trị ung thư chuyên biệt được mở rộng danh mục. Chưa kể lương hưu từ BHXH được nhà nước điều chỉnh chi trả theo lạm phát. Đa phần người Việt đang cần những an sinh xã hội cơ bản”, ông Đán dẫn chứng.

Chủ trương của nhà nước hiện nay là phát triển BHXH toàn dân, đa tầng và bao phủ nhằm đảm bảo an sinh xã hội trước, có thể dẫn chứng quy định chủ hộ KD phải tham gia bắt buộc tham gia.

Tựu trung, ông Đán khẳng định rằng, các sản phẩm liên kết đơn vị mà các doanh nghiệp truyền thông là Quỹ hưu trí, Quỹ học vấn là đúng, nhưng trong quá trình tư vấn người đại lý cần chia sẻ tách bạch, tường minh cho người tham gia thông tin về quyền lợi bảo vệ và đầu tư, dòng tiền lạm phát, các loại phí khi mua bảo hiểm… để khách hàng hiểu và lựa chọn theo đúng nhu cầu, năng lực tài chính, thu nhập…

“Cần rõ ràng rằng, không phải ai cũng phù hợp với các sản phẩm bảo hiểm liên kết đơn vị. Các doanh nghiệp bảo hiểm cần lưu ý trong vấn đề tư vấn để thông tin được minh bạch và rõ ràng đến khách hàng”, ông Đán kết luận.