Vươn lên kỷ lục 27 tỷ USD, xuất khẩu da giày đối mặt thách thức mới

Kỷ lục mới của da giày: Xuất khẩu 26 -27 tỷ USD

Theo số liệu của Tổng Cục hải quan, xuất khẩu giày dép trong 9 tháng năm 2024 đạt 16,44 tỷ USD, tăng 12% và xuất khẩu túi xách đạt 3,0 tỷ USD, tăng 8% so với cùng kỳ năm trước.

Nhiều dấu hiệu cho thấy xuất khẩu của ngành da giày phục hồi mạnh mẽ từ những tháng cuối năm 2023, nhiều doanh nghiệp đã ký được hợp đồng xuất khẩu cho cả năm 2024.

Với tốc độ tăng trưởng hiện tại, bà Xuân dự báo kim ngạch xuất khẩu của ngành đến hết năm 2024 ước đạt 26 - 27 tỷ USD.

Xuất khẩu da giày vẫn tập trung chủ yếu vào 5 thị trường chính là Bắc Mỹ, EU, Châu Á, Nam Mỹ, Châu Úc trong đó 16 nước nhập lớn nhất như: Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Bỉ, Hà Lan, Đức, Vương quốc Anh, Hàn Quốc, Canada, Pháp, Tây Ban Nha, Italia, Australia, Mexico, UAE và Đài Loan.

Có được kết quả này, đại diện Hiệp Hội Da giày - Túi xách Việt Nam cho rằng, là nhờ xuất khẩu ngành da giày đã tận dụng tốt lợi thế của các hiệp định thương mại tự do, nhất là các khối thị trường EVFTA, CPTPP.

Ngành da giày hội nhập từ rất sớm. Hầu như là các hiệp định thương mại ngành da giày đã tận dụng được cơ hội, 95% trong tổng lượng kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành vào các thị trường mà có đã ký kết FTA.

Riêng với CPTPP, có ba điểm đã tạo ra được những thay đổi rất lớn đối với ngành da giày. Đầu tiên, có thể nhìn thấy rõ, đấy là tăng trưởng xuất khẩu. Trước đây, khối doanh nghiệp ở các nước trong khối CPTPP, mức kim ngạch chỉ chiếm dưới 10% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành; đến nay, đã chiếm hơn 14%.

Thứ hai, khi tham gia hiệp định CPTPP yêu cầu về quy định đáp ứng quy tắc xuất xứ, đã trở thành động lực thúc đẩy phát triển các nguồn nguyên phụ liệu trong nước, chuỗi sản xuất. Đặc biệt, chuỗi cung ứng nguyên phụ liệu đã đầu tư nhiều hơn tại Việt Nam trong vòng 5 đến 10 năm vừa qua.

Thứ ba, quá trình đáp ứng các yêu cầu của CPTPP năng lực nội tại của các doanh nghiệp cũng đã được nâng lên rất nhiều. Cụ thể, hoạt động về thủ tục xuất nhập khẩu, đáp ứng tiêu chí của thị trường, yêu cầu của thị trường xuất khẩu, đã giúp doanh nghiệp phải thay đổi, đầu tư phát triển.

Cơ hội đối với doanh nghiệp FDI hoặc là các doanh nghiệp lớn, đã từng xuất khẩu thành công hầu như không gặp gì nhiều về mặt trở ngại trong gia tăng thêm hoạt động xuất nhập khẩu vào các cái thị trường trong khối CPTPP.

Những thách thức phía trước

Tuy nhiên, lãnh đạo Hiệp Hội Da giày - Túi xách Việt Nam cũng thừa nhận, các doanh nghiệp Việt Nam đang gặp phải một số thách thức khi chính phủ các nước nhập khẩu đang đưa ra những quy định là rào cản cho xuất khẩu da giày Việt Nam.

Đó là yêu cầu truy xuất nguồn gốc đối với nguyên phụ liệu ngày càng trở nên chặt chẽ ở các thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ; hay ngành da giày đang phải đối diện với nguy cơ bị áp thuế chống bán phá giá ở một số thị trường tăng trưởng xuất khẩu đột biến như ở Mexico, hay như tại thị trường Ấn Độ, các doanh nghiệp buộc phải tuân thủ các điều kiện kiểm soát trực tiếp và phải được cấp giầy chứng nhận mới có thể được xuất nhập khẩu vào thị trường này.

“Dệt may và da giày là hai ngành có độ mở lớn khi xuất khẩu đạt tới 60-70% sản lượng sản xuất, do đó phụ thuộc nhiều trước biến động của thị trường. Những căng thẳng chính trị, cạnh tranh giữa các nước lớn ngày càng gia tăng, sự phục hồi của các đối tác lớn còn chậm. Cùng đó, rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng, chuỗi sản xuất toàn cầu, giá cước vận tải tăng cao cũng tác động trực tiếp tới hoạt động xuất khẩu”, bà Xuân nói.

Ngoài ra, theo bà Xuân, thị trường xuất nhập khẩu vẫn tiếp tục phụ thuộc vào một số thị trường, mặt hàng và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, do đó các doanh nghiệp ngành da giày và dệt may ngoài việc củng cố và duy trì các khách hàng hiện tại còn cần phải khai thác, tìm kiếm mở rộng ra các thị trường mới đặc biệt là các thị trường đã ký kết hiệp định thương mại tự do,

Hiện các doanh nghiệp đang từng bước cải tiến và tìm các giải pháp thay đổi để đáp ứng phát triển bền vững kinh doanh tuần hoàn, truy xuất nguồn gốc để đáp ứng yêu cầu thị trường.

“Do vậy, doanh nghiệp rất cần sự hỗ trợ của cơ quan nhà nước, Bộ Công Thương trong việc thực hiện các chương trình xúc tiến thương mại trong nước và tại các nước có thị trường tiêu thụ sản phẩm ngành da giày lớn. Đặc biệt, cần được hỗ trợ nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng sản xuất để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, xanh hóa, đáp ứng chuyển đổi số, đổi mới công nghệ thiết bị tự động hóa…”, bà Xuân kiến nghị.

Ngoài ra, đại diện Hiệp hội này cũng kiến nghị các thương vụ Việt Nam tại các nước sở tại nghiên cứu, tổng hợp, đánh giá tình hình thị trường, cập nhật các quy định, cơ chế chính sách mới của các nước để kịp thời tham mưu với Bộ Công Thương và Chính phủ nhằm có phản ứng chính sách hiệu quả.

Đồng thời, có thể hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước dưới nhiều hình thức, đặc biệt là trong việc xử lý các vụ việc phòng vệ thương mại, các vụ tranh chấp thương mại, tháo gỡ các rào cản thương mại.

Các thương vụ cũng cần cung cấp các thông tin và các khuyến nghị thiết thực giúp các Hiệp hội, ngành hàng trong việc xây dựng, điều chỉnh chiến lược, kế hoạch sản xuất kinh doanh, tạo dựng thương hiệu, phát triển thị trường và khai thác có hiệu quả các FTA đã có hiệu lực tại khu vực châu Âu nhằm đa dạng hoá thị trường, chuỗi cung ứng và các mặt hàng góp phần đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trường các nước.

“Nhìn trên tổng thể, để ngành da giày phát triển trong trung và dài hạn, cần tập trung đẩy mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành da giày với sự đồng bộ cơ chế, chính sách, giải pháp thu hút đầu tư từ những tập đoàn đa quốc gia; kết nối doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng nguyên phụ liệu cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài”, bà Xuân nói.