Xung đột Ấn Độ - Pakistan: ‘Bàn đạp chiến lược’ cho Trung Quốc xuất khẩu vũ khí?

Cổ phiếu của Tập đoàn Công nghiệp Máy bay Thành Đô của Trung Quốc - công ty con của Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc (AVIC) đã tăng 40% sau khi Pakistan tuyên bố nước này đã sử dụng máy bay chiến đấu J-10C do AVIC sản xuất để bắn hạ máy bay chiến đấu của Ấn Độ (bao gồm cả máy bay Rafale tiên tiến do Pháp sản xuất) trong một trận không chiến diễn ra vào giữa tuần qua.

Ấn Độ chưa phản hồi các tuyên bố của Pakistan hoặc thừa nhận bất kỳ tổn thất máy bay nào. Khi được hỏi về sự tham gia của máy bay phản lực do Trung Quốc sản xuất, một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết ngày 8/5 rằng ông không nắm rõ tình hình.

Tuy nhiên, với tư cách là nhà cung cấp vũ khí chính của Pakistan, Trung Quốc có thể đang theo dõi chặt chẽ để tìm hiểu xem các hệ thống vũ khí của nước này đã và có khả năng hoạt động như thế nào trong thực chiến.

Cung cấp 81% lượng vũ khí nhập khẩu của Pakistan

Là một siêu cường quân sự đang trỗi dậy, Trung Quốc đã không tham gia một cuộc chiến tranh lớn nào trong hơn 4 thập kỷ. Nhưng nước này đã chạy đua để hiện đại hóa lực lượng vũ trang, đổ nguồn lực vào việc phát triển vũ khí tinh vi và công nghệ tiên tiến.

Bắc Kinh cũng mở rộng nỗ lực hiện đại hóa này sang Pakistan, nơi từ lâu được Bắc Kinh ca ngợi là “người anh em sắt đá”.

Theo dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), trong 5 năm qua, Trung Quốc đã cung cấp 81% lượng vũ khí nhập khẩu của Pakistan.

Những mặt hàng xuất khẩu này bao gồm máy bay chiến đấu tiên tiến, tên lửa, radar và hệ thống phòng không mà các chuyên gia cho rằng sẽ đóng vai trò then chốt trong bất kỳ cuộc xung đột quân sự nào giữa Pakistan và Ấn Độ.

Một số vũ khí do Pakistan sản xuất cũng đã được phát triển chung với các công ty Trung Quốc hoặc được chế tạo bằng công nghệ và chuyên môn của Trung Quốc.

Ấn Độ đã ngày càng xích lại gần Mỹ hơn. Nước này đã tăng cường mua vũ khí từ Mỹ và các đồng minh, bao gồm Pháp và Israel, đồng thời giảm dần sự phụ thuộc vào vũ khí của Nga.

Trong khi đó, Pakistan đã thắt chặt quan hệ với Trung Quốc, trở thành "đối tác chiến lược trong mọi tình huống" và là bên tham gia chính trong dự án cơ sở hạ tầng toàn cầu mang dấu ấn của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, - áng kiến ​​Vành đai và Con đường.

Theo dữ liệu của SIPRI, Mỹ và Trung Quốc mỗi bên cung cấp khoảng 1/3 lượng vũ khí nhập khẩu của Pakistan vào cuối những năm 2000. Nhưng Pakistan đã ngừng mua vũ khí của Mỹ trong những năm gần đây và tích cực lấp đầy kho vũ khí của mình bằng việc nhập khẩu từ trung Quốc.

Cuộc đối đầu giữa công nghệ quân sự của Trung Quốc và phương Tây

Với việc Pakistan được trang bị vũ khí chủ yếu từ Trung Quốc và Ấn Độ lấy hơn một nửa số vũ khí từ Mỹ và các đồng minh, bất kỳ cuộc xung đột nào giữa hai nước láng giềng này cũng có thể trở thành cuộc đối đầu giữa công nghệ quân sự của Trung Quốc và phương Tây.

Nhiều nhà phân tích tin rằng tên lửa và các loại đạn dược khác được bắn từ máy bay chiến đấu Rafale do Pháp sản xuất của Ấn Độ và máy bay chiến đấu Su-30 do Nga sản xuất.

Trong khi đó, Pakistan đã khoe chiến thắng to lớn của lực lượng không quân nước này khi tuyên bố rằng 5 máy bay chiến đấu của Ấn Độ (gồm 3 chiếc Rafale, 1 chiếc MiG-29 và 1 chiếc Su-30) đã bị các máy bay chiến đấu J-10C của Pakistan bắn hạ trong một trận chiến kéo dài một giờ mà nước này tuyên bố là có sự tham gia của 125 máy bay ở phạm vi hơn 160km.

Ấn Độ chưa thừa nhận bất kỳ tổn thất nào về máy bay, và Pakistan cũng chưa đưa ra bằng chứng để củng cố các tuyên bố của mình. Tuy nhiên, một nguồn tin từ Bộ Quốc phòng Pháp cho biết ít nhất một trong những chiến đấu cơ hiện đại và mới nhất của Ấn Độ – chiếc Rafale do Pháp sản xuất – đã bị bắn rơi trong trận giao tranh.

Cổ phiếu của Tập đoàn Công nghiệp Máy bay Thành Đô thuộc sở hữu nhà nước của Trung Quốc, nhà sản xuất máy bay chiến đấu J-10C của Pakistan, đã đóng cửa cao hơn 17% trên sàn giao dịch Thâm Quyến vào ngày 7/5, thậm chí trước khi Bộ trưởng Ngoại giao Pakistan tuyên bố J-10C đã được sử dụng để bắn hạ máy bay của Ấn Độ. Cổ phiếu của công ty đã tăng thêm 20% vào ngày 8/5.

Tiêm kích J-10C, còn được gọi là "Mãnh Long" (Vigorous Dragon), là phiên bản nâng cấp cao nhất của dòng tiêm kích J-10, được đưa vào sử dụng trong lực lượng không quân Trung Quốc vào đầu những năm 2000.

Với hệ thống vũ khí và thiết bị điện tử hàng không tiên tiến hoqn, J-10C được phân loại là máy bay chiến đấu thế hệ 4.5 - cùng cấp với Rafale nhưng thấp hơn một bậc so với máy bay tàng hình thế hệ thứ 5, như J-20 của Trung Quốc hoặc F-35 của Mỹ.

Trung Quốc đã giao lô J-10CE đầu tiên (phiên bản xuất khẩu) cho Pakistan vào năm 2022, đài truyền hình nhà nước CCTV đưa tin vào thời điểm đó. Hiện tại, đây là máy bay chiến đấu tiên tiến nhất trong kho vũ khí của Pakistan, cùng với JF-17 Block III, máy bay chiến đấu hạng nhẹ thế hệ 4,5 do Pakistan và Trung Quốc cùng phát triển.

Đại tá (đã nghỉ hưu) Zhou Bo, nghiên cứu viên cấp cao tại Trung tâm An ninh và Chiến lược Quốc tế thuộc Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh, cho biết nếu máy bay J-10C do Trung Quốc sản xuất thực sự được sử dụng để bắn hạ máy bay Rafale do Pháp sản xuất, thì đó sẽ là "sự gia tăng niềm tin to lớn vào hệ thống vũ khí của Trung Quốc".

Ông Zhou cho biết điều này sẽ "thực sự khiến mọi người phải ngạc nhiên" đặc biệt là khi Trung Quốc đã không tham gia chiến tranh trong hơn bốn thập kỷ. "Điều này có khả năng thúc đẩy mạnh mẽ doanh số bán vũ khí của Trung Quốc trên thị trường quốc tế", ông nhận định thêm.

“Chiến dịch quảng bá mạnh mẽ”

Theo dữ liệu từ SIPRI, Mỹ vẫn là nước xuất khẩu vũ khí lớn nhất thế giới, chiếm 43% lượng vũ khí xuất khẩu toàn cầu trong giai đoạn 2020-2024. Con số này cao hơn 4 lần so với Pháp (nước đứng vị trí thứ 2), tiếp theo là Nga.

Trung Quốc đứng thứ tư, với gần 2/3 lượng vũ khí xuất khẩu được chuyển đến một quốc gia duy nhất: Pakistan.

Ông Khan, nhà phân tích quốc phòng tại Toronto, đồng ý rằng vụ bắn hạ này, nếu được xác nhận, sẽ góp phần thúc đẩy ngành công nghiệp quốc phòng của Trung Quốc. Ông lưu ý rằng có khả năng điều này sẽ thu hút sự quan tâm từ "các cường quốc ở Trung Đông và Bắc Phi" - những nước thường không thể tiếp cận "công nghệ tiên tiến nhất của phương Tây".

Ông cho biết: “Với việc Nga bị ảnh hưởng do chiến sự đang diễn ra với Ukraine, tôi chắc chắn rằng Trung Quốc đã bắt đầu tấn công mạnh vào các thị trường truyền thống của Moscow, ví dụ như Algeria, Ai Cập, Iraq và Sudan, để đảm bảo doanh số bán hàng lớn”.

Các chuyên gia ở Pakistan và Trung Quốc cho biết J-10C do Không quân Pakistan triển khai có thể đã được ghép nối với PL-15, tên lửa không đối không tiên tiến nhất của Trung Quốc – được báo cáo có tầm bắn tối đa 300km. Phiên bản xuất khẩu đã biết có tầm bắn giảm xuống còn 145km.

Tuần trước, giữa lúc căng thẳng leo thang, Không quân Pakistan đã phát hành một video dài 3 phút giới thiệu các máy bay chiến đấu của mình. Video có sự góp mặt của JF-17 Block III được trang bị tên lửa PL-15, mô tả chúng là "cú đấm mạnh mẽ của Không quân Pakistan (PAF)".

Ông Antony Wong Dong, một nhà quan sát quân sự tại Ma Cao, cho biết về tuyên bố của Pakistan: “Dưới góc nhìn của Trung Quốc, đây về cơ bản là một chiến dịch quảng bá đầy sức mạnh. Nó sẽ khiến ngay cả những quốc gia như Mỹ phải giật mình khi đối thủ của họ thực sự mạnh đến mức nào? Đây là câu hỏi mà tất cả các quốc gia đang cân nhắc mua máy bay chiến đấu, cũng như các đối thủ trong khu vực của Trung Quốc, sẽ phải nghiêm túc xem xét: họ nên đối mặt với thực tế mới này như thế nào?”.

Tuy nhiên, một số chuyên gia đã bày tỏ sự thận trọng. Nếu các thông tin về tổn thất của Ấn Độ được xác nhận, nguyên nhân có thể bắt nguồn nhiều hơn từ chiến thuật và kế hoạch của Không quân Ấn Độ (IAF), hơn là từ sự vượt trội được cho là của vũ khí Trung Quốc.

“Nếu các báo cáo về việc Ấn Độ mất nhiều máy bay là chính xác, điều đó sẽ đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về mức độ sẵn sàng chiến đấu của IAF, không chỉ là vấn đề trang bị”, ông Singleton, chuyên gia phân tích tại Tổ chức Phòng vệ Dân chủ (Foundation for Defense of Democracies), nhận định.

“Rafale là dòng máy bay hiện đại, nhưng chiến tranh không chỉ là chuyện sở hữu khí tài đắt tiền – mà còn là vấn đề tích hợp, phối hợp và khả năng sống sót", vị chuyên gia nhấn mạnh thêm.