Đô thị

Việc bán thầu tại gói A5 cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi đã được thực hiện thế nào?

(VNF) - Gói thầu A5 cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi giá trị 1.400 tỷ đồng đã bị xé lẻ, bán 100% các gói cho nhà thầu trong nước như thế nào?

Việc bán thầu tại gói A5 cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi đã được thực hiện thế nào?

Cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi vừa thông xe đã hỏng, cần làm rõ trách nghiệm người đứng đầu

Sang tay 100% gói thầu

Biên bản thanh tra của Thanh tra Bộ Giao thông vận tải (GTVT) chỉ rõ gói thầu A5 kéo dài từ Km 124+700 đến Km 139+204 (thuộc địa bàn các huyện Sơn Tịnh, Tư Nghĩa và Nghĩa Hành của tỉnh Quảng Ngãi). Giá trị của gói thầu này gần 1.400 tỷ đồng, trong đó giá trị xây lắp hơn 1.100 tỷ đồng.

Ban đầu, Tổng công ty Đầu tư và phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) giao cho Công ty Posco Engineering & Construction Co., Ltd (gọi tắt Công ty Posco) thực hiện toàn bộ gói thầu. Công ty này cam kết nghiêm túc thực hiện hợp đồng và đảm bảo chất lượng công trình như thiết kế đã được phê duyệt.

Tuy nhiên khi đã có hợp đồng trong tay, Công ty Posco không tổ chức thi công mà bán lại cho các đơn vị khác để hưởng tiền chênh lệch. Cụ thể, tháng 4/2015, Posco bán lại phần thi công các cầu trong gói A5 cho Liên danh Thiên Ân - Vinaconex với giá hơn 597 tỷ đồng.

Khi liên danh nhà thầu đang thi công hạng mục khoan nhồi tại cầu Trà Khúc, VD12 và OP24a, đơn vị giám sát phát hiện Công ty Thiên Ân không đủ năng lực nên báo cáo chủ đầu tư. Ban quản lý dự án có văn bản yêu cầu liên danh nhà thầu này dừng thi công gói thầu A5. 

Công ty Posco sau đó tiếp tục chia nhỏ nhiều hạng mục và mời các đơn vị khác vào thi công. Cụ thể, tháng 4/2016, Công ty Posco ký hợp đồng với Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng Incico thi công cầu VD12 (từ mố A1 đến trụ P11). Giá trị hợp đồng là hơn 79,3 tỷ đồng. Sau đó, hợp đồng này bổ sung thêm phần thi công cầu Trà Khúc (từ nhịp 11 đến trụ P15).

Tháng 12/2015. Công ty Posco ký hợp đồng với Công ty Cổ phần Xây dựng cầu 75 - Cienco8 về việc giao thi công cọc khoan nhồi và kết cấu phần dưới các cầu VD13, ORB29 với giá gần 43 tỷ đồng. Sau đó, hợp đồng này được điều chỉnh 2 lần, tăng thêm một số hạng mục nên số tiền lên đến hơn 101 tỷ đồng.

Cũng trong tháng này, Công ty Posco tiếp tục ký hợp đồng với Xí nghiệp cầu 17 - Cienco1 - Chi nhánh Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 1, về việc thi công cầu Trà Khúc (từ A1 đến cuối nhịp 10) với số tiền 95,6 tỷ đồng. Sau đó, hợp đồng này lại điều chỉnh  2 lần và giá trị hợp đồng lên đến 169 tỷ đồng.

Theo hồ sơ, giai đoạn cuối 2015 đến hết năm 2016, Công ty Posco còn ký với 14 nhà thầu phụ khác.

Trao đổi với VietnamFinance, các chuyên gia cho rằng việc Công ty Posco Engineering & Construction Co., Ltd (của Hàn Quốc) bán gói thầu A5 (dự án đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi) cho 18 đơn vị khác có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

“Bởi theo Luật, gói thầu này thuộc phần vốn vay của Ngân hàng Thế giới (WB), vì thế có những quy định chặt chẽ về nhà thầu thi công phải là của nước ngoài. Việc bán 100% gói thầu là vi phạm pháp luật nghiêm trọng, cần xử lý cá nhân, tập thể liên quan”, một chuyên gia nhận định.

Nhiều “khuất tất” cần làm rõ

Việc thuê một số nhà thầu phụ thi công các hạng mục không được chủ đầu tư chấp thuận. Có đến 4 nhà thầu phụ không đủ năng lực nên bị nhà thầu chính cho dừng thi công giữa chừng.

Tại thời điểm thanh tra, Công ty Posco không báo cáo cho đơn vị tư vấn giám sát và chủ đầu tư về việc ký hợp đồng và điều chỉnh phạm vi công việc với các nhà thầu phụ.

Luật sư Nguyễn Doãn Hùng, Giám đốc Công ty Luật HTC Việt Nam, cho biết theo Điểm d, Khoản 1, Điều 9 của Thông tư 09/2016 (hướng dẫn hợp đồng thi công xây dựng công trình), dù trực tiếp thi công hay thuê nhà thầu phụ thì Công ty Posco phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước chủ đầu tư về khối lượng, chất lượng, tiến độ và các trách nhiệm khác khi thực hiện gói thầu A5.

Điều 89, Luật Đấu thầu 2013 cũng quy định việc lựa chọn nhà thầu phụ phải được chủ đầu tư chấp thuận. Các hợp đồng thuê nhà thầu phụ phải thống nhất, đồng bộ với hợp đồng mà nhà thầu chính đã ký với chủ đầu tư.

Khoản 8 của Điều 89 cũng cấm các hành vi lợi dụng ký kết giữa nhà thầu chính với các nhà thầu khác nhằm chuyển nhượng thầu để trục lợi.

“Trường hợp nhà thầu chính chuyển nhượng cho nhà thầu khác phần công việc có giá trị dưới 10% nhưng giá trị hợp đồng có số tiền từ 50 tỷ đồng trở lên cũng bị coi là vi phạm chuyển nhượng thầu”, luật sư Nguyễn Doãn Hùng phân tích.

Trong gói thầu A5, nhà đầu tư phải chịu trách nhiệm về việc giao thầu. Khi phát sinh thêm các nhà thầu phụ, VEC phải thẩm định, lựa chọn những đơn vị có đủ khả năng về tài chính, kỹ thuật cũng như chuyên môn trong thi công công trình.

"Sự việc của Công ty Posco cho thấy nhà thầu chính không thực hiện thi công công trình nhưng lại được hưởng lợi số tiền chênh lệnh lớn", ông Việt nhận định.

Dưới góc độ chuyên môn, nhiều chuyên gia chỉ rõ việc bán thầu như trên là một hình thức "cò" dự án để kiếm hoa hồng. Cứ mỗi lần bán thầu, nhà thầu chính (bên bán thầu - PV) được hưởng từ 10 đến 15% giá trị hợp đồng. Nhà thầu chính không phải làm gì nhưng vẫn nhận được tiền hoa hồng. Thất thoát nguồn vốn nằm ở công đoạn này.

Ngoài ra, việc thất thoát nguồn vốn từ B sang B’ rồi đến B’’… dẫn đến đơn vị trực tiếp thi công (nhà thầu phụ cuối cùng) phải "cân - đong - đo - đếm", dùng các vật liệu giá rẻ hơn, thậm chí là bớt xén vật liệu để thi công. Cuối cùng, những hạng mục đó vẫn hoàn thành nhưng chất lượng sẽ không đảm bảo chất lượng.

Đáng chú ý, các sai phạm này diễn ra trong giai đoạn 2011-2016, thời điểm ông Trần Quốc Việt làm Chủ tịch HĐQT VEC và ông Mai Tuấn Anh làm Tổng giám đốc VEC.

Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo thanh tra cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi

Ngày 8/10, phát hiện những điểm hư hỏng trên cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, ngày 10/10 Tổng cục Đường bộ Việt Nam đã vào cuộc kiểm tra.

Ngày 11/10, Phó thủ tướng Trương Hòa Bình đề nghị Bộ trưởng Bộ GTVT làm rõ nguyên nhân hỏng mặt đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, trách nhiệm của đơn vị thi công và xử lý quyết liệt. 
Sau đó, Bộ trưởng GTVT Nguyễn Văn Thể yêu cầu VEC tạm dừng thu phí để khắc phục hư hỏng, nghiêm khắc phê bình Chủ tịch HĐTV và Tổng giám đốc VEC. Đồng thời, Bộ GTVT yêu cầu HĐTV chỉ đạo rà soát, kiểm điểm làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân.

Ngày 13/10, Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Lê Đình Thọ thị sát cao tốc và cho rằng cao tốc bị hư hỏng là có vấn đề. Bộ GTVT tiếp tục phê bình VEC, nhà thầu, tư vấn giám sát.

Ngày 16/10, Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng yêu cầu làm rõ trách nhiệm cá nhân, tổ chức liên quan trong việc cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi hư hỏng sau khi vừa đưa vào khai thác. Cùng ngày, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Nguyễn Văn Thể ký quyết định thanh tra đột xuất đối với dự án đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi.

Dù mới thông xe trong thời gian ngắn, nhưng dự án nhanh chóng xuống cấp, mặt đường sụt lún, các cầu ngấm, dột nước. Có hiện tượng “sang tay” gói thầu dự án A5…. Đây là một dự án cao tốc tai tiếng nhất hiện nay.

Tin mới lên