Âm thầm tạo lập 'vựa lúa năng lượng' đặc thù, Trung Quốc khiến toàn cầu nể phục

Thị trường tài chính gặt hái thành quả

Lượng dự trữ dầu mỏ và chuỗi cung ứng năng lượng ổn định là động lực thúc đẩy sự tăng trưởng của cổ phiếu, trái phiếu và đồng nhân dân tệ. Các nhà quản lý quỹ cùng các nhà môi giới cho rằng điều này đang bắt đầu tạo ra cái nhìn tích cực về nền kinh tế đồng thời khuyến khích đầu tư vào các công ty công nghệ và tiêu dùng Trung Quốc.

Kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran gần như đã chặn đứng việc vận chuyển dầu khí từ vùng Vịnh Ba Tư vào cuối tháng Hai, giá dầu tăng vọt đã làm đảo lộn thị trường toàn cầu. Trong khi đó, chỉ số chứng khoán chuẩn CSI300 của Trung Quốc (.CSI300) chỉ giảm khoảng 4,6%, so với mức giảm sâu hơn 10% ở Ấn Độ (.NSEI), Nhật Bản (.N225), Hàn Quốc (.KS11) và chỉ số S&P 500 (.SPX) giảm gần 8%.

Theo Reuters, đồng Nhân dân tệ ổn định nhất ở châu Á so với đồng USD - duy trì mức ổn định suốt tháng 3 và thị trường nợ của Trung Quốc không có đối thủ, giữ vững trong khi các thị trường tín dụng khác sụt giảm.

Bằng cách trụ vững trong một tháng mà các nhà đầu tư khó tìm được nơi trú ẩn an toàn, những động thái này đã củng cố thêm lý do nên sở hữu cổ phiếu Trung Quốc, vừa là nơi trú ẩn ngắn hạn, vừa là điểm tựa vững chắc cho danh mục đầu tư toàn cầu trong dài hạn, vốn đã chịu nhiều tổn thất gần đây.

"Sự phụ thuộc năng lượng đặc thù của Trung Quốc chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt. Vì lý do này, các nhà đầu tư hiện nay ưu tiên phân bổ vốn vào tài sản Trung Quốc hơn so với các thị trường khác... họ nhận ra khả năng phục hồi của thị trường này", ông Jacky Tang, Giám đốc đầu tư thị trường mới nổi tại Ngân hàng Tư nhân của Deutsche Bank, cho biết.

Ông Tang cho biết, danh mục đầu tư của ông có tỷ trọng đầu tư vào Trung Quốc cao hơn một chút và một số khách hàng đang dần chuyển một phần đầu tư vào lĩnh vực công nghệ từ Nhật Bản và Hàn Quốc sang Trung Quốc.

Các nhà đầu tư cũng đã đổ xô mua cổ phiếu trong ngành năng lượng tái tạo của Trung Quốc, một canh bạc vào nhu cầu toàn cầu đối với tấm pin mặt trời, pin và thiết bị năng lượng xanh nhằm giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Các nhà đầu tư cho rằng, chính quyền Trung Quốc đang sẵn sàng duy trì sự ổn định, viện dẫn việc siết chặt quy định gần đây nhằm ổn định thị trường và việc bán tháo từ các quỹ đầu tư nhà nước năm ngoái, khiến họ sẵn sàng hỗ trợ giá cổ phiếu nếu chúng giảm.

Các quỹ ETF Trung Quốc niêm yết tại Mỹ đã ghi nhận dòng vốn chảy ra trong tháng trước và đồng USD cũng đã mạnh lên trong tháng này với vai trò là nơi trú ẩn an toàn. Một số nhà đầu tư cũng tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn tại Mỹ, một quốc gia xuất khẩu năng lượng ròng, hoặc chỉ ra Malaysia và Singapore là những thị trường nhỏ hơn ở châu Á có thể mang lại sự an toàn.

Nhưng đối với những người tập trung vào thị trường bên ngoài nước Mỹ, Trung Quốc dường như đang "vẫy gọi".

"Nếu giá năng lượng tiếp tục tăng, sự nhạy cảm ở châu Âu và Nhật Bản, hai thành phần lớn khác trong chỉ số chuẩn toàn cầu ngoài Mỹ, có thể trở thành một điểm đáng lo ngại", ông Rajiv Batra, người đứng đầu khu vực châu Á và đồng giám đốc chiến lược cổ phiếu thị trường mới nổi toàn cầu tại JP Morgan ở Singapore, cho biết.

Sự chuẩn bị khi không có eo biển Hormuz

Trớ trêu thay, quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới qua eo biển Hormuz lại là một trong những quốc gia có vị thế tốt nhất để vượt qua khó khăn do việc đóng cửa tuyến đường thủy này.

Trung Quốc tiêu thụ một lượng dầu khổng lồ từ vùng Vịnh và nhập khẩu từ khu vực này gần bằng tổng lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc cộng lại. Trước việc eo biển bị đóng cửa, các quan chức khắp châu Á đang kêu gọi người dân tắm vòi sen ngắn hơn hoặc làm việc tại nhà để tiết kiệm năng lượng. Tại Trung Quốc, tờ báo hàng đầu của Đảng Cộng sản cầm quyền lại đang nói với độc giả rằng đất nước này đang sở hữu "vựa lúa năng lượng" của riêng mình.

Lượng tiêu thụ dầu hàng năm được thay thế bởi xe điện ở Trung Quốc

Trung Quốc sở hữu hệ thống xe điện có quy mô gần bằng tổng số xe điện của cả thế giới cộng lại, trữ lượng dầu mỏ khổng lồ và ngày càng tăng, nguồn cung dầu và khí đốt đa dạng, cùng với lưới điện gần như hoàn toàn không phụ thuộc vào nhập khẩu nhờ than đá và năng lượng tái tạo trong nước.

Cuối năm 2020, Bắc Kinh đặt mục tiêu doanh số bán xe điện sẽ đạt 20% tổng số xe mới bán ra vào năm 2025. Đến năm ngoái, doanh số này đã đạt một nửa tổng số xe mới.

Sự bùng nổ bất ngờ của xe điện đồng nghĩa với việc mức tiêu thụ nhiên liệu của Trung Quốc đã đạt đỉnh sau nhiều thập kỷ tăng trưởng chóng mặt. Quốc gia này đang tiêu thụ và nhập khẩu ít dầu hơn so với dự kiến ​​chỉ vài năm trước.

Theo ước tính của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch, lượng dầu mỏ bị xe điện thay thế trong năm ngoái gần bằng lượng dầu mà Trung Quốc nhập khẩu từ Ả Rập Xê Út.

Lưới điện của Trung Quốc gần như hoàn toàn được cung cấp bởi than đá và năng lượng tái tạo đang phát triển nhanh chóng. Sự bùng nổ của năng lượng sạch, vượt xa cả mục tiêu mà Bắc Kinh đặt ra, đến mức hầu hết lượng điện năng dư thừa mà nền kinh tế cần mỗi năm đều được đáp ứng bằng năng lượng mặt trời hoặc gió mới. Điều đó có nghĩa là lượng than nhập khẩu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu vào một số tỉnh ven biển nơi LNG là một phần trong hỗn hợp điện năng sẽ giảm đi.

Tỷ trọng sản lượng điện tại Trung Quốc theo nguồn

Trung Quốc nhập khẩu rất nhiều dầu mỏ, nhưng trái ngược với các nước nhập khẩu lớn khác ở châu Á, nước này luôn cẩn trọng để duy trì sự độc lập khỏi bất kỳ nhà cung cấp nào.

Lấy ví dụ Nhật Bản: Tokyo thường mua gần 80% lượng dầu mỏ từ Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Trung Quốc mua cùng một lượng dầu từ tám quốc gia, bao gồm một lượng lớn dầu giảm giá từ Nga, Venezuela và Iran, những quốc gia mà lệnh trừng phạt của Mỹ cấm hầu hết người mua nhập khẩu.

Trung Quốc cũng chuyển một phần lượng dầu nhập khẩu đó vào các bể chứa của kho dự trữ dầu chiến lược bí mật của mình . Không ai biết chính xác quy mô của kho dự trữ này là bao nhiêu, nhưng kết hợp với lượng dự trữ của các nhà máy lọc dầu thương mại, Trung Quốc có đủ dầu dự trữ để thay thế lượng dầu nhập khẩu qua eo biển Hormuz trong khoảng bảy tháng theo một số ước tính.

Sản xuất trong nước cũng đang tăng trưởng. Năm ngoái, Trung Quốc sản xuất 4,3 triệu thùng dầu mỗi ngày, một kỷ lục mới, tương đương khoảng 40% tổng lượng dầu nhập khẩu. Tuy nhiên, trữ lượng dầu mỏ đang cạn kiệt và Trung Quốc khó có thể lặp lại thành công từ ngành dầu đá phiến như ở Mỹ.

Tuy nhiên, khí đốt lại là một câu chuyện khác. Sản lượng trong nước đang tăng trưởng đủ nhanh để, kết hợp với khí đốt nhập khẩu qua đường ống, Trung Quốc thực tế đang nhập khẩu ít LNG hơn so với năm 2020.

Nguồn cung cấp khí đốt tự nhiên, so với mức tiêu thụ, kể từ năm 2015.

Mạng lưới đường ống dẫn dầu của Trung Quốc cho phép nước này đa dạng hóa nguồn cung, giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu đường biển và có thể khai thác dầu khí từ Nga, Trung Á và Myanmar. Những kế hoạch đầy tham vọng đã được đề xuất cho một đường ống dẫn dầu khác giữa Nga và Trung Quốc, mang tên " Sức mạnh Siberia 2" , tuy nhiên dự án này vẫn còn nhiều năm nữa mới hoàn thành .

Trong nhiều thập kỷ, sự tăng trưởng của Trung Quốc được thúc đẩy bởi nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu từ nước ngoài, đặc biệt là dầu thô. Nhưng nhờ sự bùng nổ của xe điện, Trung Quốc đang dần thoát khỏi sự phụ thuộc vào dầu mỏ nước ngoài.

“Nhu cầu dầu mỏ của Trung Quốc có khả năng đạt đỉnh điểm trong năm nay và giảm dần sau đó. Vì vậy, mặc dù tỷ lệ nhập khẩu sẽ vẫn cao, nhưng tình hình khó có thể xấu đi", ông Chen Lin, phó chủ tịch nghiên cứu dầu khí tại Rystad Energy, cho biết.